Nếu không có gì đột xuất, cứ 2 giờ chiều mỗi ngày, bà Hồng gánh hàng ra bán. Như một thói quen, vừa ổn thỏa chỗ ngồi là bà lấy ra món đồ nghề tự chế. Đó là khúc gỗ nhỏ chừng một gang tay trên đầu có đóng một nắp lon nước ngọt để nạo dừa. Nhiều năm nay, hình ảnh bà Hồng bên gánh bánh tráng kẹo mạch nha đã trở nên quen thuộc với những ai hay ra vào hẻm 51 đường Ba Tháng Hai, phường Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ.
Nhìn vào gánh hàng của bà Hồng, người ta cảm nhận được sự cũ kỹ, lâu đời. Mấy chục năm gánh trên vai, đi qua biết bao con đường, chiếc đòn gánh bằng tre đã bị bào mòn nhẵn bóng. Thế nhưng, do được lau chùi kỹ lưỡng nên nó vẫn bền chắc. Một gánh dựng món cốm dẹp, một gánh đựng món bánh tráng kẹo mạch nha gây sốt một thời.
Quê gốc của bà Hồng ở thị trấn Kinh Cùng, huyện Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang cũ (nay là xã Hòa An, thành phố Cần Thơ). Bà là người con thứ 7 trong gia đình có 8 anh chị em. Năm bà mười mấy tuổi thì mẹ bị bệnh nặng mất sớm. Cảnh mồ côi nên mỗi đứa con đều phải tự bươn chải kiếm sống, không ai giúp được ai. Bà Hồng lên thành phố Cần Thơ xin làm “thời vụ” rửa chén, phụ bán quán cơm, quán hủ tiếu…
Công việc thời vụ bấp bênh nên bà Hồng quyết định “đầu tư” một đôi quang gánh để đi bán bánh tráng kẹo mạch nha. Bà bồi hồi kể lại: “Hồi xưa, món ăn này những đứa trẻ ở quê mê dữ lắm. Nhà tôi nghèo lại đông anh em nên tôi ít có dịp được ăn. Thế nhưng ở thành phố thì chẳng thấy mấy ai bán. Do thấy món này bỏ vốn ít, cách làm đơn giản mà lại phù hợp với túi tiền eo hẹp của mình lúc bấy giờ nên tôi quyết định bán thử”.
Nói đến đây, bà Hồng làm một cái bánh tráng kẹo mạch nha hoàn chỉnh cho xem. Thoạt đầu, bà lấy một chiếc bánh tráng giấy để lên lòng bàn tay, phết lớp kẹo mạch nha dạng lỏng lên trên. Nguyên liệu rưới lên tiếp theo là những sớ cơm dừa tươi rói vừa mới nạo. Rồi bà lấy một miếng bánh tráng khác ốp lên trên, sau đó bẻ lại thành hình bán nguyệt. Miếng bánh giòn tan khi đưa vào miệng. Vị ngọt thanh của kẹo mạch nha loang trong đầu lưỡi hòa cùng vị béo của cơm dừa tuy đơn giản mà ngon. Một phần như vậy có giá 10.000 đồng.
Bà Hồng cho biết mình bán bánh này từ lúc chỉ có 1.000 – 2.000 đồng/cái, rồi tăng dần theo giá cả thị trường. Ngày xưa còn trẻ, bà gánh hàng đi nhiều tuyến đường trong nội ô thành phố, đi tới đâu thì cất tiếng rao mời chào tới đó. Và chính tiếng rao trong trẻo của thời trẻ cùng nét riêng của món ăn vặt “quê mùa” này đã gây chú ý cho một người công nhân viên, rồi từ đó hai người gắn kết thành vợ chồng. Họ có với nhau một người con gái và đến nay cũng đã có cháu ngoại đang học lớp 8.
Theo bà Hồng, đôi quang gánh đã đồng hành cùng bà hơn 40 năm nay. Bây giờ 64 tuổi, sức khỏe yếu nên bà không cất tiếng rao nổi và cũng không còn bền sức để rong ruổi nhiều nơi nữa. Mỗi ngày bà chỉ đi từ căn trọ của mình trên đường Tầm Vu đến điểm yêu thích nhất là hẻm 51 để bán (cách khoảng 2 cây số – PV). Bà Hồng vui vẻ nói: “Một quán cà phê nghĩa tình cho tôi mượn hẳn một góc nhỏ mặt tiền để bán luôn. Đặc biệt là con hẻm này rất đông sinh viên, người trẻ. Nhiều người thấy tôi già rồi nên gọi là bà ngoại bán bánh, thấy thương lắm”.
Đó chính là niềm vui và động lực đã thôi thúc bà Hồng giữ lửa nghề trong bối cảnh món bánh tráng kẹo mạch nha ngày càng phai nhạt danh tiếng. Bà Hồng tâm sự: “Sức mua món bánh quê này ngày càng giảm. Khác với ngày xưa, nhiều người trẻ hiện nay không biết món này là món gì. Nói thật là bây giờ mỗi ngày tôi chỉ bán được tầm 10 – 15 cái bánh tráng kẹo mạch nha thôi. Nên hơn 1 năm nay, tôi đã bán thêm cốm dẹp để kiếm thêm. Nguyên liệu thì tôi đặt mua ở Sóc Trăng, còn công thức trộn như thế nào cho vừa vặn thì tôi tự làm”.
Mỗi ngày, bà Hồng ngồi bán từ 2 giờ chiều đến 8 giờ tối là về. Bữa bán được thì lời hơn 100.000 đồng, nhưng đa phần là thấp hơn con số này. “Tuy là món bánh tráng kẹo mạch nha lời ít, bán được ít nhưng tôi không nỡ nghỉ vì nó gắn chặt với tuổi thơ của mình. Vả lại, lúc chân ướt chân ráo lên thành phố có quen ai đâu. Chính nhờ bán bánh này mà tôi gặp nhiều người, lạ hóa thành quen, rồi trở thành hàng xóm, bạn bè luôn. Tôi là dân quê chính hiệu, góp phần giữ giữ hương vị bánh quê thì thấy cũng vui”, bà Hồng Tâm sự.
Chị Nguyễn Thị Bích Trâm (35 tuổi, ngụ phường Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ) cho biết bà Hồng luôn mặc chiếc áo bà bà khoác bên ngoài và đội nón lá khi ngồi bán. Nhìn vào hình ảnh này, chị nhớ lại lúc còn nhỏ khi sống ở quê nội, hàng ngày cùng mấy anh em ra cổng chờ các cô chú gánh hàng rong qua để mua bánh. “Tôi ăn bánh của bà rồi, không có gì để chê cả. Lâu lâu thì lại ghé mua một hộp cốm dẹp hay bánh tráng kẹo mạch nha để ủng hộ. Không hiểu sao mỗi lần chạy qua đây thì phải ghé mắt nhìn bà một cái như thói quen. Hôm nào bà nghỉ bán thì thấy thiếu thiếu, buồn buồn”, chị Trâm chia sẻ.
Chiều 17.4, tại trụ sở Hội Nhà báo TP.HCM, nhiếp ảnh gia Trần Thế Phong (phóng viên Báo Giác Ngộ) khai mạc triển lãm ảnh cá nhân lần thứ 24, đồng thời ra mắt tập sách ảnh Vượt qua bóng tối 2.
Sự kiện do Báo Giác Ngộ phối hợp với Hội Nhà báo TP.HCM tổ chức đúng dịp hướng đến ngày Người khuyết tật Việt Nam 18.4, mở cửa tự do đến hết 21.4.
Triển lãm giới thiệu 45 tác phẩm tượng trưng cho chặng đường 45 năm hình thành và phát triển của Phật giáo Việt Nam, ghi lại những khoảnh khắc tại Đại hội đại biểu Phật giáo TP.HCM lần thứ I sau sáp nhập đơn vị hành chính. Bên cạnh đó là các lát cắt đời sống từ dự án Vượt qua bóng tối, khắc họa nghị lực của học sinh khiếm thị tại Trường Phổ thông đặc biệt Nguyễn Đình Chiểu.
Chia sẻ tại triển lãm, nhiếp ảnh gia Trần Thế Phong nói mỗi lần bấm máy đều mang theo cảm xúc riêng: "Với tôi, mỗi tác phẩm ảnh đều có tinh thần, ý nghĩa riêng. Như hình ảnh người tu sĩ da đen trong Đại hội Phật giáo lần thứ nhất sau sáp nhập, tôi rất xúc động khi bấm máy, bởi sự tôn kính và hòa nhập vào tôn giáo Việt Nam".
Ông cũng nhắc đến nhân vật trong bộ ảnh Vượt qua bóng tối 2: "Thầy giáo Nguyễn Văn Thanh luôn truyền cảm hứng cho tôi mỗi khi cầm máy. Thầy vượt qua bóng tối để có thể chơi nhiều nhạc cụ phương Tây và dân tộc, rồi truyền dạy âm nhạc cho học sinh khiếm thị. Đó là nghị lực khiến tôi không thể nào quên".
Theo tác giả, triển lãm lần này được chuẩn bị trong thời gian rất gấp. "Chỉ có 5 ngày để thực hiện, gần như chạy hết tốc lực, nhưng tôi vui vì có thể góp phần lan tỏa những thông điệp tích cực", ông nói.
Không đi sâu vào kỹ thuật hay dàn dựng, các tác phẩm giữ nhịp kể giản dị, tập trung vào khoảnh khắc đời thường: ánh mắt, cử chỉ, những khoảng lặng. Từ không gian trang nghiêm của đại hội Phật giáo đến lớp học của những em nhỏ khiếm thị, các bức ảnh tạo nên sự đối lập nhẹ nhàng nhưng giàu gợi mở.
Sinh năm 1969 tại TP.HCM, nhiếp ảnh gia Trần Thế Phong theo đuổi công việc này từ năm 2000. Đến nay, ông đã có 24 triển lãm cá nhân, phát hành nhiều sách ảnh và nhận hơn 200 giải thưởng trong và ngoài nước. Bên cạnh sáng tác, ông thường dành nguồn thu từ ảnh để hỗ trợ trẻ em khó khăn, đặc biệt là trẻ khiếm thị.
Những hình ảnh thể hiện nghị lực bền bỉ của phận đời trong bóng tối
ẢNH: TRẦN THẾ PHONG
Triển lãm "Ánh sáng và Bóng tối" không đặt nặng thông điệp lớn lao, mà chọn cách kể chuyện bằng hình ảnh và cảm xúc. Ở đó, người xem có thể bắt gặp sự tĩnh lặng của người tu hành, cũng như nghị lực bền bỉ của những phận đời trong bóng tối - những điều gần gũi nhưng dễ khiến người ta dừng lại lâu hơn trước mỗi khuôn hình.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 147/2026 hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 29/2026 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng. Đây được xem là chìa khóa để khơi thông nguồn lực khổng lồ đã bất động nhiều năm, góp phần đưa kinh tế tăng trưởng cao.
Thay vì thực hiện quy trình kiểm soát nghiêm ngặt, cán bộ thú y tại một lò mổ lợn ở P.Chương Mỹ (Hà Nội) thản nhiên bỏ chốt, nhờ người nhà chủ lò mổ hoặc thương lái tự ý đóng dấu kiểm soát giết mổ. Cứ thế mỗi ngày, hàng tấn thịt lợn chưa qua kiểm tra lâm sàng dễ dàng có giấy thông hành đưa vào tiêu thụ trong nội thành.
Gần 150 người đến từ 23 quốc gia bắt đầu được sơ tán khỏi du thuyền có ổ dịch vi rút Hanta đang neo đậu gần đảo Tenerife của Tây Ban Nha.
Ven quốc lộ 1, đoạn qua phường Tân Thành, tỉnh Cà Mau (trước đây là xã Tắc Vân, TP.Cà Mau, tỉnh Cà Mu) có một quán bún nước lèo không bảng hiệu, không máy lạnh, không gian chưa tới 100 m2 vẫn đông kín khách mỗi trưa. Chủ quán là bà Nguyễn Thị Thu Ba, 71 tuổi, người giữ nguyên cách nấu và cách bán từ năm 1982 đến nay.
Quán chỉ mở cửa từ 12 giờ trưa và thường hết sạch sau khoảng 4 tiếng. Đúng giờ trưa là khách đến và kín chỗ rất nhanh, nhiều người phải chờ tới lượt.
Ngồi ngay cửa quán, bà Ba trực tiếp chia từng phần bún, thêm nguyên liệu và quan sát toàn bộ không gian. Cách vận hành này giúp quán giữ được nhịp phục vụ ổn định dù lượng khách lớn.
Tô bún nước lèo tại quán có màu nâu trong, vị ngọt thanh. Công thức được bà Ba giữ kín suốt nhiều năm, nhưng bà cho biết nước dùng được nấu từ xương ống, nước dừa tươi, sả đập dập và khóm để khử mùi.
Loại mắm cốt sử dụng là mắm sặc được ủ kỹ trên 6 tháng. Sự kết hợp này tạo nên hương vị không quá mặn nhưng thơm rõ mùi mắm. Nồi nước lèo luôn được giữ nóng liên tục, chan vào từng tô khi phục vụ để giữ trọn độ thơm.
Điểm khiến quán trở nên khác biệt nằm ở lựa chọn nguyên liệu. Trong khi nhiều nơi dùng cá lóc hoặc heo quay, bà Ba chỉ bán duy nhất tôm đất. Tôm phải là loại tôm đất sống tự nhiên ở vùng nước mặn Cà Mau, mua từ sáng sớm. Với bà, đây là yếu tố không thể thay thế. "Có những ngày không mua được tôm đất đúng ý, tôi chấp nhận đóng cửa quán chứ không dùng loại khác", bà Ba nói.
Chính sự "khó tính" này trở thành lý do giữ chân khách suốt nhiều năm, tạo nên thương hiệu riêng không lẫn với các quán bún nước lèo khác.
Ngoài tôm, phần bì cũng là chi tiết tạo dấu ấn. Bì không mua sẵn mà được làm từ thịt heo nướng vàng, xắt sợi thủ công. Bà Ba tự rang thính, phi tỏi để trộn, giúp bì giữ được độ giòn, béo và không bị bở khi ăn cùng nước lèo. Bán tới đâu, xắt bì trộn tới đó.
Để giữ vị, quán chỉ dùng giá và hẹ làm rau ăn kèm. Theo bà, 2 loại rau này không làm át mùi mắm và giúp nước lèo giữ độ trong. Giá được lấy từ mối quen để đảm bảo luôn giòn và không bị thâm.
Một tô bún nước lèo giá 40.000 đồng được dọn ra với sắc đỏ của tôm đất cùng sắc vàng bì nướng và màu xanh của hẹ hòa quyện bắt mắt. Thực khách thường vắt thêm chanh, cho chút ớt, tạo nên sự cân bằng vị giác.
Mỗi ngày, quán bán khoảng 200 suất, riêng dịp lễ tết có thể tăng gấp 3 lần nhưng cách làm và chất lượng vẫn giữ nguyên.
Không ít người chọn mua mang đi như một thói quen gắn với hương vị quen thuộc. Ông Phạm Văn Thanh chia sẻ: "Hơn 15 năm quay lại, ăn tô bún nước lèo của bà Ba không chỉ là ăn món ngon mà như tìm lại ký ức tuổi thơ".
Trong thị trường ẩm thực luôn biến đổi, quán bún nước lèo chỉ bán tôm đất của bà Ba vẫn tồn tại theo cách riêng, giữ nguyên công thức, giữ nguyên nguyên tắc và giữ lượng khách trung thành.
