Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hôm 3/5 xác nhận trên du thuyền MV Hondius có ba người chết, ba người đang bị bệnh do nghi nhiễm virus Hanta. Triệu chứng khi mắc virus ban đầu giống cúm, sốt, đau cơ, đau đầu, xung huyết kết mạc cùng các triệu chứng về đường tiêu hóa.
Bộ trưởng Y tế Cape Verde Maria da Luz Lima cho biết chính quyền không cho phép bất kỳ ai rời tàu để bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Các nhân viên y tế đã được cử lên tàu thăm khám, xác định có hai thủy thủ đoàn đang trong tình trạng “cần chăm sóc y tế khẩn cấp”.
Oceanwide Expeditions, công ty điều hành tàu MV Hondius, hôm 4/5 cho biết vẫn còn 149 người trên tàu, con tàu đang được neo đậu ngoài khơi Praia, thủ đô Cape Verde, đảo quốc nằm ngoài khơi bờ biển phía tây châu Phi.
Theo dữ liệu từ MarineTraffic, MV Hondius là tàu thám hiểm chuyên dụng mang cờ Hà Lan, thường thực hiện các chuyến đi đến Nam Cực và các vùng biển xa xôi. Con tàu khởi hành từ Ushuaia (Argentina) hơn một tháng trước, ghé thăm Nam Cực và Saint Helena trước khi neo đậu tại Cape Verde vào ngày 3/5.
Trên đường đi, hành khách đã ghé thăm một số hòn đảo xa xôi nhất thế giới ngắm động vật hoang dã, bao gồm cá voi, cá heo, chim cánh cụt và các loài chim biển, theo lịch trình chuyến đi.
Chuỗi tử vong bí ẩn bắt đầu từ ngày 11/4, khi một du khách Hà Lan 70 tuổi qua đời sau khi sốt cao và tiêu chảy. Vợ ông cũng tử vong sau đó tại bệnh viện ở Nam Phi khi đang trên đường hồi hương. Ca tử vong thứ ba là một công dân Đức, qua đời trên tàu vào ngày 2/5. Hiện chỉ có một du khách người Anh (đang điều trị tại Johannesburg) được xác nhận dương tính với virus Hanta, các ca còn lại vẫn đang trong diện nghi vấn.
Khi bệnh tiến triển, bệnh nhân sẽ xuất hiện các triệu chứng như khó thở, suy phổi hoặc suy tim, có thể gây tử vong. Betsy Arakawa, vợ của cố diễn viên Gene Hackman, năm ngoái cũng chết vì nhiễm loại virus này.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, người bị nhiễm virus này thông qua tiếp xúc với các loài gặm nhấm như chuột và các loài gặm nhấm khác, đặc biệt là qua nước tiểu, phân và nước bọt. Chỉ có một biến thể virus Hanta, virus Andes, được biết là có khả năng lây truyền từ người sang người, nhưng điều này rất hiếm.
Các cơ quan y tế địa phương nhấn mạnh sự bùng phát dịch không gây ra mối đe dọa cho sức khỏe cộng đồng. “Không cần phải hoảng loạn hay hạn chế đi lại”, Hans Kluge, giám đốc khu vực châu Âu của WHO, cho biết.
Một hành khách, blogger du lịch Jake Rosmarin, đã nói về nỗi sợ hãi và sự bất an đang lan tỏa khắp con tàu.
“Những gì đang xảy ra lúc này không chỉ là một câu chuyện hay các bài báo. Chúng tôi là những con người, có gia đình, có cuộc sống, có những người thân yêu đang chờ đợi ở nhà”, Jake nói.
Công ty Oceanwide Expeditions cho biết chính quyền Hà Lan đã đồng ý hồi hương các thành viên thủy thủ đoàn có triệu chứng bệnh, cũng như thi thể của một người đã tử vong.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết đang “phối hợp giữa các quốc gia thành viên và nhà điều hành tàu để sơ tán y tế hai hành khách có triệu chứng, cũng như đánh giá đầy đủ rủi ro sức khỏe cộng đồng, hỗ trợ cho các hành khách còn lại trên tàu”.
Hiện chưa rõ tàu và hành khách sẽ ở ngoài khơi Praia trong bao lâu. Đại diện ngành y tế của Cape Verde, Angela Gomes, nói đang “theo dõi rất sát sao tình hình và sẽ cập nhật thông tin sớm nhất có thể”.
Hiện tại, các nhà chức trách chưa xác định được ca nhiễm bệnh xảy ra như thế nào. Bộ Y tế tỉnh Tierra del Fuego (nơi có thành phố Ushuaia) cho biết chưa từng có trường hợp nhiễm virus Hanta nào được báo cáo trong tỉnh. Tuy nhiên, theo WHO, virus Hanta là bệnh đặc hữu ở các vùng khác của Argentina và Chile.
Cuối năm 2018, đầu năm 2019, thị trấn Epuyén ở Patagonia – cách Ushuaia 1.400 km – ghi nhận hàng chục ca nhiễm loại virus này, khiến ít nhất 11 trường hợp tử vong.
Trong số 6 người có triệu chứng từ tàu du lịch, cho đến nay chỉ có một trường hợp nhiễm virus Hanta được xác nhận, trong khi 5 trường hợp còn lại là nghi ngờ, WHO cho biết.
“Các cuộc điều tra chi tiết đang được tiến hành, bao gồm cả xét nghiệm mẫu dịch trong phòng thí nghiệm và điều tra dịch tễ học”, WHO cho biết.
Bác sĩ Scott Miscovich, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành của công ty luật và bảo hiểm Premier Medical Group của Anh, cho biết việc bùng phát dịch trên một con tàu chưa từng đi đến bất kỳ nơi nào virus này xuất hiện thường xuyên là “điều rất bất thường”.
“Lúc đầu khi đọc tin này, tôi nghĩ họ đã đánh máy nhầm”, ông nói.
Miscovich cho biết có hai khả năng khiến tàu bùng phát dịch.
Thứ nhất, con tàu có thể bị nhiễm phân hoặc nước tiểu của chuột. Thứ hai, một trong những hành khách có thể đã nhiễm biến thể virus Hanta vùng Andes (virus Andes), loại virus có thể lây từ người sang người.
Những người mắc virus Hanta ban đầu sẽ mệt mỏi, sốt và đau cơ, cũng như đau đầu, chóng mặt, ớn lạnh. Một số người bị tiêu chảy, đau bụng. Các triệu chứng muộn hơn của hội chứng phổi do virus này gây ra gồm ho, khó thở, tức ngực.
Virus Hanta chủ yếu được tìm thấy ở châu Âu và Á, cũng có thể khiến bệnh nhân bị biến chứng sang thận.
Hiện chưa có cách chữa trị dứt điểm việc nhiễm virus Hanta, ngoài việc điều trị các triệu chứng. CDC Mỹ cho biết bệnh nhân gặp “khó khăn nghiêm trọng trong việc thở” có thể cần phải được đặt ống nội khí quản.
Căn bệnh này hiếm gặp nhưng có tỷ lệ tử vong rất cao, khoảng 38% người mắc các triệu chứng hô hấp có thể tử vong, theo CDC. Nếu bệnh nhân là người cao tuổi hoặc người có hệ miễn dịch suy yếu, tỷ lệ tử vong có thể cao hơn, Miscovich cho biết.
Mặc dù có thể nghiêm trọng, nhưng “nó không dễ lây truyền giữa người với người”, Kluge nói thêm. Tính đến cuối năm 2023, chỉ có 890 trường hợp mắc virus Hanta được xác nhận tại Mỹ, kể từ khi bắt đầu giám sát vào năm 1993.
Cụ thể, tuyến Hà Nội - TP.HCM, ngoài 5 đôi tàu chạy hằng ngày, ngành đường sắt sẽ chạy thêm tàu SE12 xuất phát ga Sài Gòn các ngày 24, 25, 28, 29-4; chạy thêm tàu SE11 xuất phát ga Hà Nội các ngày 26, 27, 30-4 và 1-5.
Với các khu đoạn khác, ngành đường sắt tổ chức chạy hằng ngày các đôi tàu SE19/SE20 (Hà Nội - Đà Nẵng), SE22/SE21 (Sài Gòn - Đà Nẵng), SNT2/SNT1 (Sài Gòn - Nha Trang), SPT2/SPT1 (Sài Gòn - Phan Thiết), tàu kết nối di sản miền Trung HĐ1/2/3/4 (Huế - Đà Nẵng), NA1/NA2 (Hà Nội - Vinh).
Với tuyến TP.HCM và miền Trung, ngành đường sắt chạy thêm tàu SE30 xuất phát từ ga Sài Gòn tới ga Quy Nhơn vào các ngày 24, 25, 28, 29, 30-4 và 1-5. Chiều ngược lại chạy thêm tàu SE29 xuất phát ga Quy Nhơn đến ga Sài Gòn vào các ngày 26, 27, 29, 30-4 và 2, 3-5.
Chạy thêm các chuyến tàu giữa ga Sài Gòn - ga Nha Trang gồm: tàu SNT4 xuất phát ga Sài Gòn các ngày 24, 29, 30-4; tàu SNT6 xuất phát ga Sài Gòn các ngày 24, 29-4; tàu SNT3 xuất phát ga Nha Trang ngày 2-5; tàu SNT5 xuất phát ga Nha Trang các ngày 26, 27-4 và 2, 3-5; chạy thêm tàu SPT3/4 giữa Sài Gòn - Phan Thiết các ngày 24, 27, 30-4 và ngày 1, 2, 3-5.
Tuyến Đà Lạt - Trại Mát tổ chức chạy hằng ngày các đôi tàu DL1/2, DL3/4, DL7/8, DL9/10, DL11/12 và chạy thêm đôi tàu DL5/6, để phục vụ nhu cầu vận chuyển hành khách.
Tuyến Hà Nội - Đồng Hới chạy thêm tàu QB1 xuất phát Hà Nội ngày 24, 29, 30-4; chạy thêm tàu QB2 xuất phát Đồng Hới ngày 27-4 và ngày 2, 3-5.
Tuyến Hà Nội - Đà Nẵng chạy thêm tàu SE17 xuất phát ga Hà Nội ngày 24, 28, 29-4; chạy thêm tàu SE18 xuất phát ga Đà Nẵng ngày 26, 29-4 và ngày 2-5.
Tuyến Hà Nội - Lào Cai ngành đường sắt vẫn chạy mỗi ngày 3 đôi tàu SP1/SP2, SP3/SP4 và SP7/SP8.
Tuyến Hà Nội - Hải Phòng chạy hằng ngày 4 đôi tàu Hoa phượng đỏ HP1/2, LP5/6, LP2/3, LP7/8. Tuy nhiên Công ty cổ phần Vận tải đường sắt sẽ cân đối để chạy thêm 6 chuyến tàu: LP9 (ngày 30-4, 1-5), LP10 (ngày 2, 3-5), HD2 (ngày 2, 3-5), đồng thời nối thêm toa xe trong dịp nghỉ lễ, nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân.
Theo Công ty cổ phần Vận tải đường sắt đến 8h ngày 7-4 số lượng vé tàu đã bán trong đợt vận tải nghỉ lễ 30-4 và 1-5-2026 là 44.200 vé.
Những ngày này, nhiều du khách khi đến bán đảo Sơn Trà (TP Đà Nẵng) chọn dừng chân bên những cây thàn mát đang vào mùa nở rộ để ngắm hoa, chụp ảnh. Theo nhiều du khách, đầu mùa hạ là thời điểm Sơn Trà đẹp nhất, khi núi rừng được tô điểm bởi những loài hoa đặc trưng.
Mùa hoa vàng lim xẹt vừa qua, sắc tím của thàn mát tiếp nối, điểm sắc lên các tán rừng những gam màu dịu nhẹ, tạo nên bức tranh thiên nhiên đầy cuốn hút.
Đặc biệt vào bình minh và hoàng hôn, khi ánh nắng len qua tán lá hòa cùng sắc tím của hoa rừng, khung cảnh Sơn Trà trở nên thơ mộng, nhiều nhiếp ảnh gia chọn thời điểm này để ghi lại những bức ảnh ấn tượng.
Mùa hoa thàn mát còn gắn liền với sự xuất hiện của voọc chà vá chân nâu, loài động vật đặc hữu của bán đảo Sơn Trà, được mệnh danh là “nữ hoàng linh trưởng”. Đây là thời điểm du khách dễ bắt gặp các đàn voọc kiếm ăn ở khoảng cách gần dọc những tuyến đường lên đỉnh Bàn Cờ.
Anh Trần Minh Tuấn (du khách đến từ Hà Tĩnh) chia sẻ: “Tôi từng đến Đà Nẵng nhiều lần nhưng đây là lần đầu lên Sơn Trà đúng mùa hoa thàn mát. Cảm giác chạy xe giữa con đường phủ sắc tím rất đặc biệt, vừa yên bình vừa nên thơ. May mắn hơn là tôi bắt gặp các đàn voọc xuất hiện trên những tán cây, đó thực sự là trải nghiệm khó quên”.
Anh Nhật Ánh, một nhiếp ảnh gia tại Đà Nẵng cho biết hằng năm cứ đến mùa hoa thàn mát, anh lại đến Sơn Trà để ghi lại những khoảnh khắc đẹp. Nếu kiên nhẫn, có thể bắt gặp khoảnh khắc voọc chà vá chân nâu xuất hiện dưới tán hoa, điều mà không phải nơi nào cũng có. Nhiều du khách nước ngoài tìm đến Đà Nẵng chỉ mong được ngắm loài voọc đặc biệt này”.
Hoa thàn mát (còn gọi là mác bát, thăn mút, duốc cá, tên khoa học là Millettia ichthyochtona) thường nở từ cuối tháng 4 đến hết tháng 5. Những cây thàn mát thân gỗ nhỏ, cao từ 5-10m, tán dày, cành dẻo dai, có khả năng chống chịu tốt với gió bão và sinh trưởng nhanh.
Dọc các tuyến đường trên bán đảo, không khó để bắt gặp những cây thàn mát hàng chục năm tuổi, đồng loạt bung hoa tím, tạo nên dải màu đặc trưng của đầu hè.
Sắc tím thàn mát không chỉ làm say lòng du khách, mà còn trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều nhiếp ảnh gia và người yêu thiên nhiên. Giữa không gian rừng biển giao hòa, mùa hoa thàn mát mang đến một Sơn Trà vừa dịu dàng, vừa đầy sức sống, thu hút người dân và du khách đến tham quan.
Dọc các cung đường lên đỉnh Bàn Cờ, sắc hoa tím dịu dàng giữa nền xanh của tán rừng, tạo nên khung cảnh vừa hoang sơ vừa thơ mộng - Ảnh: THANH NGUYÊN
Giai đoạn 2021-2025 ghi nhận sự thống trị của bánh mì Việt trên các bảng xếp hạng ẩm thực toàn cầu. Bánh mì liên tục xuất hiện trong danh sách "các món sandwich ngon nhất thế giới" của CNN, trong top đầu các món ăn đường phố phải thử của TasteAtlas.
Tại tọa đàm "Bánh mì Việt Nam: Từ giá trị di sản ẩm thực đến định vị thương hiệu toàn cầu" thuộc khuôn khổ Lễ hội Bánh mì lần 4 tổ chức sáng 25/4, các chuyên gia đã tìm hướng đi để bánh mì xác lập vị thế thương hiệu bền vững toàn cầu.
Các chuyên gia cho rằng "món ăn mang tính di sản" này cần một lộ trình đầu tư chuyên nghiệp thay vì chỉ dựa vào hiệu ứng truyền thông.
Sự thay đổi về vị thế thương hiệu bắt đầu từ cách thế giới định danh món ăn này. Từ "Bánh mì" được đưa vào từ điển Oxford từ năm 2011, trong nhiều thập kỷ, truyền thông phương Tây vẫn thường gọi món ăn này bằng những tên mô tả như "Sandwich kiểu Pháp - Việt" hay "sandwich Việt Nam". Đến nay, tên gọi chính danh "bánh mì" đã xuất hiện phổ biến trên các kênh truyền thông quốc tế.
Theo GS. TS. Eric Olmedo, Trưởng khoa Quản trị Du lịch và Khách sạn Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP HCM (UEF), trước đây thế giới thường nhìn bánh mì Việt qua lăng kính của người Pháp. Hiện, tên gọi "bánh mì" được sử dụng độc lập trên các tờ báo lớn như Le Monde hay Vogue chính là sự thừa nhận bánh mì đã thoát ly hoàn toàn khỏi cái bóng của phương Tây.
"Người Việt đã thành công trong việc khẳng định chủ quyền đối với món ăn này, biến nó thành một thực thể di sản riêng biệt trên bản đồ thế giới", ông Olmedo nói.
Ông cho biết sự dịch chuyển này thể hiện rõ ở Pháp, khi bánh mì không còn bó hẹp trong các khu phố người Hoa dành cho tầng lớp lao động, mà tiến thẳng vào những quận trung tâm sầm uất của Paris, hiện diện trong các nhà hàng cao cấp.
Sức mạnh giúp bánh mì "phủ sóng" nhanh chóng chính là khả năng thích ứng tốt. TS. Lê Thị Thanh Thủy, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa TP HCM nhận định bánh mì phù hợp với mọi nhóm khách hàng và mọi thời điểm trong ngày. Trong nhịp sống hiện đại, đặc tính gọn nhẹ, dễ đóng gói giúp bánh mì giữ được chất lượng tốt nhất khi tiếp cận thực khách qua các dịch vụ giao hàng trực tuyến.
Tuy nhiên, bà Thủy chỉ ra thực trạng bánh mì hiện nay phát triển rời rạc, thiếu một sự thống nhất về cách làm thương hiệu và quản lý chất lượng. "Muốn đi đường dài, cần xóa bỏ tính tự phát, tập trung vào việc chuẩn hóa quy trình và ứng dụng công nghệ để kiểm soát chất lượng đồng nhất", bà Thủy nói.
Thực tế tại thị trường quốc tế cho thấy, khi quy trình được làm kỹ lưỡng, bánh mì Việt hoàn toàn chinh phục những thực khách khó tính. Câu chuyện của những người Việt mang bánh mì ra thế giới là minh chứng cụ thể cho cách vận hành bài bản.
Tại New York, tiệm Bánh Anh Em của chị Hồng Như đã tạo nên hiện tượng khi thực khách chấp nhận xếp hàng chờ đợi 2-3 tiếng đồng hồ. Thành công này đến từ quy trình thủ công khắt khe. Bột được ủ qua đêm, bánh nướng liên tục từng mẻ nhỏ tại chỗ. Từng nguyên liệu như pate Hải Phòng, tương ớt hay thịt nướng đều được chế biến tại bếp thay vì nhập hàng công nghiệp.
Tại Singapore, chị Hà Lâm Tú Quỳnh, chủ tiệm Bánh Mì Society, cho biết để mở một tiệm bánh, chị phải nộp tới 6 bản vẽ kỹ thuật về điện, nước, phòng cháy chữa cháy với chi phí hàng nghìn USD cho mỗi bản. Không gian bếp phải đáp ứng những chi tiết nhỏ nhất như bồn rửa riêng cho thịt và rau, tủ lạnh hiển thị nhiệt độ rõ ràng. Quy định đóng gói kín hoàn toàn khi vận chuyển khiến bánh dễ bị mất phom dáng hoặc ỉu. Để giữ chất lượng, chị Quỳnh chấp nhận chi phí cao hơn để đóng bánh trong thùng carton và chấp nhận bỏ đi 20% mỗi mẻ bánh chỉ vì hình dáng không đạt chuẩn.
Tuy nhiên, chuẩn hóa quy trình mới chỉ là điều kiện cần. Để thực sự định vị thương hiệu bền vững tại toàn cầu, các chuyên gia cho rằng cần một chiến lược thích nghi thông minh để món ăn trở nên gần gũi nhưng không mất chất. GS. Eric Olmedo gợi dẫn bài học từ món California Roll của người Nhật. Việc thay cá sống bằng bơ và thanh cua vào những năm 1970 đã giúp Sushi vượt qua rào cản văn hóa để phù hợp với khẩu vị người Mỹ mà vẫn giữ được vị thế của một món ăn tinh tế.
Từ ví dụ này, ông Eric cho rằng bánh mì Việt cũng cần một chiến lược thích nghi linh hoạt. Sẵn sàng biến tấu một phần nguyên liệu phụ để hòa nhập với văn hóa địa phương nhưng tuyệt đối giữ vững các thành phần cốt lõi như đồ chua, rau thơm và pate đặc trưng.
"Điều này có thể giúp bánh mì xác lập vị thế riêng biệt giữa hàng loạt loại thức ăn nhanh khác, trở thành một thương hiệu ẩm thực có bản sắc trên toàn cầu", ông Eric nói.
Cùng với chiến lược thích nghi về khẩu vị, TS. Lê Thị Thanh Thủy đề xuất lộ trình dựa trên 5 trụ cột mang tính hệ thống để bánh mì tạo ra lợi ích thực tế và có chỗ đứng vững chắc trên thế giới.
Theo bà, cần hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận Bánh mì Việt Nam là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại để định vị giá trị di sản. Bước đi chiến lược này tạo ra "tấm hộ chiếu" quyền lực giúp bánh mì vươn tầm thành thương hiệu quốc gia mang sức mạnh ngoại giao văn hóa.
Chú trọng nghệ thuật kể chuyện (storytelling) để truyền tải lịch sử và sự sáng tạo của món ăn lên không gian số. Việc xây dựng câu chuyện văn hóa sẽ tạo kết nối cảm xúc với thực khách toàn cầu hơn là việc chỉ bán một sản phẩm thuần túy.
Số hóa và ứng dụng công nghệ là trụ cột tạo niềm tin và sự lan tỏa rộng rãi. Việc xây dựng Bản đồ số bánh mì Việt Nam và các tour tham quan ảo toàn cầu sẽ giúp thực khách hình dung rõ về quy trình chế biến, trải nghiệm thực tế ảo về không gian văn hóa bánh mì dù đang ở bất cứ đâu.
Tính minh bạch cũng được đặt lên hàng đầu thông qua việc ứng dụng Blockchain để truy xuất nguồn gốc. Giải pháp này giúp công khai mọi thông tin về nguyên liệu từ trang trại đến ổ bánh, tạo niềm tin tuyệt đối với những thị trường khắt khe.
Trụ cột tiếp theo là tối ưu hóa vận hành bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Các ứng dụng AI đảm nhiệm vai trò dự báo nhu cầu thị trường và xu hướng tiêu dùng, giúp các doanh nghiệp và cơ sở sản xuất chủ động điều chỉnh chiến lược, nâng cao hiệu quả kinh tế.
Theo bà Thủy, khi giá trị di sản được cộng hưởng cùng sức mạnh số hóa, bánh mì Việt Nam sẽ trở thành một thương hiệu toàn cầu chuyên nghiệp và bền vững trong tương lai.
