Sáng 21-4, nêu ý kiến thảo luận, đại biểu Đặng Ngọc Huy (Quảng Ngãi, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu) nêu giáo dục luôn được Đảng và Nhà nước xác định là quốc sách hàng đầu, đóng vai trò then chốt cho sự phát triển bền vững của đất nước.
Tuy nhiên, bên cạnh các kết quả đạt được, ông chỉ rõ nền giáo dục vẫn đang đối mặt với căn bệnh kéo dài nhiều năm, đó là “bệnh chạy theo thành tích”.
Ông nhấn mạnh vấn đề này đã nhiều lần được nêu tại nghị trường và Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã có các giải pháp chấn chỉnh.
Dù vậy, thực tế tại nhiều địa phương cho thấy các chỉ số như tỉ lệ lên lớp, tốt nghiệp hay học sinh giỏi vẫn “đẹp” trên báo cáo nhưng chưa phản ánh đúng chất lượng.
Dẫn chứng, đại biểu nêu tỉ lệ tốt nghiệp THPT nhiều năm trên 98%, song các kết quả khảo sát năng lực độc lập lại cho thấy không ít học sinh thiếu kỹ năng tư duy phản biện, làm việc nhóm và khả năng thích ứng thực tế.
Không ít giáo viên và nhà trường bị cuốn vào áp lực thi đua, phải làm đẹp điểm số, tô hồng báo cáo.
“Không phải vì họ thiếu lương tâm mà vì hệ thống buộc họ phải như vậy”, ông nói, đồng thời chỉ ra vòng xoáy thi đua gắn với chỉ tiêu, chỉ tiêu gắn với tỉ lệ, tỉ lệ gắn với thành tích và thành tích thay vì phản ánh sự thật lại trở thành áp lực “đè lên vai từng giáo viên, từng hiệu trưởng, từng Sở Giáo dục và Đào tạo”.
Trong khi đó, học sinh chịu áp lực học để đạt điểm cao chứ không phải học để hiểu biết, phát triển năng lực bản thân. Nhiều em học vì điểm số, vào trường chuyên, bằng khen mà không được học cách đặt câu hỏi, cách thất bại và đứng dậy, cách trở thành chính mình.
Đại biểu cảnh báo tình trạng này gây hậu quả nghiêm trọng, lâu dài là học sinh mất niềm vui học thật, động lực khám phá, giáo viên kiệt sức vì hình thức, báo cáo, hình thức mà họ biết vô nghĩa còn xã hội dần mất niềm tin vào chất lượng giáo dục.
“Chúng ta không thể xây dựng nền kinh tế tri thức, không thể cạnh tranh trong thế kỷ 21 nếu tiếp tục dựa vào những con số ảo. Đã đến lúc phải quay về giá trị cốt lõi dạy thật, học thật, thi thật”, đại biểu nhấn mạnh.
Từ đó, ông Đặng Ngọc Huy đề xuất một số giải pháp cụ thể. Trong đó, cải cách cơ chế thi đua, khen thưởng, loại bỏ tiêu chí hình thức như tỉ lệ đỗ hay học sinh giỏi như thước đo chủ đạo.
Thay vào đó, đánh giá nhà trường và giáo viên dựa trên sự tiến bộ thực chất của học sinh theo thời gian thực. Đổi mới phương pháp đánh giá học sinh theo hướng coi trọng năng lực tư duy, khả năng thực hành, kỹ năng sống và phẩm chất nhân cách.
Một giải pháp khác được ông nêu ra là giảm áp lực hành chính và “bệnh” báo cáo cho giáo viên.
Tăng cường giám sát độc lập, minh bạch dữ liệu giáo dục. Theo đó, cần có cơ chế kiểm tra chéo, đánh giá độc lập để dữ liệu giáo dục thực chất, không phục vụ cho thành tích.
Đẩy mạnh tuyên truyền thay đổi nhận thức xã hội, đặc biệt là phụ huynh, không đánh giá con cái chỉ qua điểm số và danh hiệu.
“Áp lực sẽ không bao giờ biến mất dù chính sách có thay đổi. Cần cuộc chuyển đổi văn hóa từ chạy đua thành tích sang trân trọng giá trị thực chất”, đại biểu nêu rõ.
Đại biểu nhấn mạnh thế hệ trẻ Việt Nam có đủ trí tuệ, sáng tạo và ý chí để vươn ra thế giới và điều các em cần không phải là những tấm bằng khen treo trên tường mà là một nền giáo dục trung thực, nhân văn, đủ tin để giúp các em trở thành chính mình.
“Một nền giáo dục thật, dạy thật, học thật, thi thật sẽ tạo ra những con người có đủ năng lực thật, phẩm chất thật. Đó mới chính là thành tích cao nhất mà đất nước cần hướng tới”, ông nói thêm.
5 năm trước, cầu Vỹ Dạ bắc qua sông Như Ý rộng 8 m với hai làn xe kết nối đường Phạm Văn Đồng và Bà Triệu trở thành điểm kẹt xe thường xuyên vào giờ cao điểm.
Để giải quyết, tỉnh Thừa Thiên Huế cũ quyết định mở rộng cầu Vỹ Dạ thành 16 m với 4 làn xe, giao cho Ban Quản lý dự án chương trình phát triển các đô thị loại II làm chủ đầu tư. Đây là một trong những công trình nằm trong dự án phát triển các đô thị loại II tại TP Huế, tổng mức đầu tư hơn 2.200 tỷ đồng.
Theo thiết kế, cầu Vỹ Dạ sau mở rộng dài gần 170 m gồm cầu và đường dẫn, với 5 nhịp dầm, mặt cầu rộng 16 m. Trên tuyến có hệ thống điện chiếu sáng, cây xanh, thoát nước, lối dành cho xe lăn.
Dự án dự kiến hoàn thành vào giữa năm 2024. Cùng với tuyến đường Phạm Văn Đồng được mở rộng và đường Bà Triệu, cầu Vỹ Dạ mới được kỳ vọng gỡ nút thắt kẹt xe cho trung tâm thành phố. Tuy nhiên, đến nay công trình vẫn dang dở.
Tại công trường, nhà thầu mới hoàn thành 8 trụ cầu và hai mố cầu hai bên; lắp đặt ba dầm lên các trụ. Hai bên cầu cũ được lắp hệ thống tôn cao hơn một mét, hệ thống sắt thép của cầu bị rỉ sét, vật liệu ngổn ngang.
Sở Tài chính TP Huế mới đây quyết định chấm dứt hợp đồng gói thầu số 28 đối với Công ty Cổ phần 479 Hòa Bình do công trường vắng bóng công nhân thi công. Trước đó, Ban Quản lý dự án chương trình phát triển các đô thị loại II cũng đã xử phạt nhà thầu 1,5 tỷ đồng do vi phạm tiến độ hợp đồng.
Ông Võ Văn Việt, Giám đốc Ban Quản lý dự án chương trình phát triển các đô thị loại II thuộc Sở Tài chính TP Huế, cho biết sau khi chấm dứt hợp đồng với nhà thầu, đơn vị đang cùng với đơn vị tư vấn giám sát rà soát, kiểm tra khối lượng thực tế thi công để lập lại dự toán, tổ chức đấu thầu.
Trong báo cáo Chính phủ về tác động của biến động giá xăng dầu tới tình hình đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng cho biết cả nước có 44 dự án trọng điểm đang triển khai với tổng đầu tư khoảng 569.000 tỷ đồng.
Kịch bản xấu nhất, nếu giá nhiên liệu tăng 100% so với tháng 2 do xung đột Trung Đông, dự toán công trình giao thông có thể đội vốn xấp xỉ 16%. Chi phí xây dựng các dự án giao thông trọng điểm ước tăng 42.300 tỷ đồng, gây áp lực rất lớn lên ngân sách.
Bộ Xây dựng tính toán trong tháng 3, giá xăng E5 A92 trung bình là 23.793 đồng/lít, tăng 26%; giá dầu diesel 0,05S là 29.399 đồng/lít, tăng 57% so với tháng 2. Với mức biến động này, dự toán xây dựng các công trình tăng từ 1,91% đến 8% tùy loại hình. Trong đó, công trình giao thông chịu ảnh hưởng nặng nhất với mức tăng 8%, tiếp đến là công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn tăng 4,5%. Các nhóm hạ tầng kỹ thuật, dân dụng và công nghiệp chịu tác động thấp hơn, quanh mức 1,9-2,5%.
Đà tăng của nhiên liệu đã tạo áp lực dây chuyền lên giá thành sản xuất và chi phí vận chuyển của hầu hết vật liệu xây dựng. Cụ thể, giá xi măng tăng hơn 7%; thép tăng trên 2%; gạch lát tăng gần 5%. Các loại vật liệu khai thác như cát, đá, gạch xây ghi nhận mức tăng mạnh từ 13 đến 23%, tăng cao nhất là nhựa đường gần 32%. Đà tăng giá vật liệu xây dựng chưa có dấu hiệu dừng lại.
Nguyên vật liệu tăng giá khiến các nhà thầu có tâm lý e dè, thi công cầm chừng, nhất là với các dự án hợp đồng trọn gói hoặc hợp đồng theo đơn giá cố định, gây ảnh hưởng tiến độ dự án. Vì việc điều chỉnh hợp đồng cần có thời gian để các bên phân tích đánh giá mức độ tác động do biến động giá.
Nhận diện xung đột Trung Đông có nguy cơ kéo dài, ảnh hưởng đến giá xăng dầu, Bộ Xây dựng kiến nghị các địa phương chủ động cân đối nguồn lực, ưu tiên hoàn thành dự án hạ tầng trọng điểm. Chính quyền tỉnh chỉ đạo nghiêm việc cập nhật giá vật liệu phù hợp với thực tế thị trường.
Các địa phương cần kiểm soát chặt doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu và vật liệu xây dựng, không để xảy ra tình trạng găm hàng, đầu cơ hay thổi giá, Bộ Xây dựng yêu cầu.
Đối với các chủ đầu tư và Ban quản lý dự án, Bộ đề nghị kiểm soát chặt chi phí, chủ động đánh giá tác động để có phương án sử dụng chi phí dự phòng hiệu quả. Đặc biệt, các đơn vị cần rà soát kỹ hợp đồng đang thực hiện, nhất là hợp đồng trọn gói và đơn giá cố định, để kịp thời phối hợp với nhà thầu xử lý vướng mắc, đảm bảo thi công liên tục, không để dự án bị gián đoạn do biến động giá.
Điều 42 Nghị định 90 năm 2026 của Chính phủ (có hiệu lực từ ngày 15.5) có nhiều quy định cụ thể về sinh con bằng kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm.
Theo đó, nếu vi phạm một trong các hành vi sau đây sẽ bị phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng:
Trong trường hợp người gửi tinh trùng, noãn, phôi (gọi chung là mẫu) hoặc người nhận mẫu hiến có nguyện vọng chuyển mẫu từ cơ sở đang lưu giữ đến cơ sở khác mà cơ sở đang lưu giữ mẫu không tư vấn cho người gửi/nhận mẫu hiến về quy định vận chuyển mẫu, những rủi ro có thể gặp phải trong quá trình vận chuyển, hoặc không có ý kiến bằng văn bản về việc đồng ý chuyển mẫu.
Không cho chuyển tinh trùng, noãn, phôi đang lưu giữ sang cơ sở khác theo yêu cầu của người gửi, trừ trường hợp cơ sở tiếp nhận mẫu không đồng ý tiếp nhận mẫu.
Trường hợp cơ sở lưu giữ không đủ điều kiện để tiếp tục thực hiện việc lưu giữ mẫu và phải chuyển mẫu đến một cơ sở lưu giữ khác mà không thông báo đến người gửi/nhận mẫu hiến…
Cũng theo điều 42 Nghị định 90 năm 2026, đối với một trong các hành vi sau đây thì bị phạt từ 10 - 20 triệu đồng:
Cơ sở lưu giữ tinh trùng, noãn, phôi không bảo đảm bảo mật thông tin của người hiến và người nhận.
Không thực hiện nguyên tắc vô danh giữa người hiến và người nhận trong việc hiến và nhận tinh trùng, phôi.
Lưu giữ tinh trùng, noãn, phôi mà không ký hợp đồng với người gửi theo quy định của pháp luật về dân sự với cơ sở lưu giữ, trừ trường hợp tinh trùng, noãn, phôi được hiến.
Không thực hiện việc xác định người hiến tinh trùng, hiến noãn, hiến phôi không bị bệnh di truyền ảnh hưởng đến thế hệ sau; không bị mắc bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình; không bị nhiễm HIV.
Không mã hóa thông tin về việc hiến tinh trùng, noãn, phôi; lưu giữ và chia sẻ với cơ sở dữ liệu dùng chung về hỗ trợ sinh sản theo quy định của pháp luật.
Không hủy tinh trùng khi người gửi tinh trùng chết trừ các trường hợp: người vợ có nguyện vọng được sinh con bằng tinh trùng của người chồng đã chết; hoặc trước khi chết người gửi có văn bản thể hiện nguyện vọng hiến tinh trùng cho cơ sở lưu giữ.
Không hủy noãn khi người gửi noãn chết, trừ trường hợp trước khi chết người gửi có văn bản thể hiện nguyện vọng hiến noãn cho cơ sở lưu giữ.
Không hủy phôi khi người chồng trong cặp vợ chồng gửi phôi chết, trừ các trường hợp: người vợ có nguyện vọng được sinh con bằng phôi của hai vợ chồng; người vợ có văn bản hiến phôi cho cơ sở lưu giữ để nghiên cứu khoa học hoặc thực hiện kỹ thuật hỗ trợ sinh sản cho một phụ nữ độc thân, hoặc một cặp vợ chồng khác.
Không hủy phôi đang lưu giữ khi cặp vợ chồng gửi phôi đã ly hôn, trừ trường hợp có văn bản đồng ý của cả hai vợ chồng về việc: đề nghị tiếp tục lưu giữ phôi và cam kết chi trả chi phí lưu giữ theo quy định của cơ sở; hoặc đề nghị hiến phôi để sử dụng vào nghiên cứu khoa học hoặc kỹ thuật hỗ trợ sinh sản cho một cặp vợ chồng hoặc một phụ nữ độc thân khác.
Thực hiện kỹ thuật hỗ trợ sinh sản cho các cặp vợ chồng không được chẩn đoán là vô sinh hoặc không có chỉ định về y tế.
Cơ sở lưu giữ tinh trùng, noãn, phôi, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được thực hiện kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm và mang thai hộ vì mục đích nhân đạo không mã hóa, hoặc không chia sẻ các thông tin về việc hiến tinh trùng, noãn, phôi và lưu giữ với cơ sở dữ liệu dùng chung về hỗ trợ sinh sản theo quy định sẽ bị xử phạt từ 10 - 20 triệu đồng.
