Trên boong một con tàu chở dầu đang qua lại vùng biển giữa vịnh Oman và eo biển Hormuz ngày 15/4, thuyền trưởng người Iraq Rahman al-Jubouri đang làm việc tại một trong những hành lang hàng hải căng thẳng nhất thế giới, nơi cuộc chiến giữa Mỹ – Israel với Iran đang làm gián đoạn thương mại toàn cầu, thủy thủ mắc kẹt và đối mặt nguy cơ bị tấn công.
Đối với al-Jubouri, người đã làm việc trên biển từ năm 1984, kinh qua nhiều thập kỷ biến động như Chiến tranh Iran – Iraq và Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, cuộc xung đột hiện nay không phải điều lạ lẫm.
Một lần nữa, ông lại làm việc ở những vùng biển nguy hiểm, nơi các cuộc tấn công quân sự bất ngờ luôn rình rập tàu thuyền đi qua các cửa ngõ quan trọng như Bab el-Mandeb và vịnh Ba Tư.
“Công việc giờ đây thực sự rủi ro, chẳng biết lúc nào bom rơi trúng tàu. Chúng tôi đang lênh đênh trên một quả cầu lửa”, ông nói.
Al-Jubouri đã ở trên con tàu chở dầu Sea Moon treo cờ Palau được 4 tháng. Ông và các thủy thủ đang di chuyển từ vịnh Aden về phía vịnh Oman để dỡ dầu tại cảng Ras Isa ở Yemen.
Lộ trình không đi qua eo biển Hormuz, nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro cao vì nằm gần lối vào eo biển này. Hành trình bị trì hoãn bởi lo ngại về an ninh và gián đoạn hậu cần khi cuộc xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran nổ ra. Chiến sự khiến dòng chảy năng lượng toàn cầu tắc nghẽn, buộc nhiều tàu phải đổi lộ trình hoặc nằm chờ trong vịnh.
Lực lượng quân sự Mỹ ngày 19/4 đã bắt một tàu hàng treo cờ Iran khi con tàu di chuyển qua vòng phong tỏa của hải quân gần eo biển. Đây là vụ chặn tàu đầu tiên từ khi Mỹ tuyên bố phong tỏa các cảng của Iran tuần trước.
Công việc tiềm ẩn nhiều nguy cơ khiến thủy thủ trên tàu Sea Moon phải thường xuyên diễn tập an toàn chuẩn bị ứng phó tấn công. “Cầu Thượng đế đừng để điều đó xảy ra”, ông al-Jubouri nói.
Năm ngoái, khi đang cập cảng ở Yemen, con tàu của ông đã bị tấn công. “Tôi lập tức chặt đứt dây neo, chuẩn bị động cơ và rời cảng bằng mọi giá để bảo vệ thủy thủ và con tàu”, ông kể lại.
Mảnh bom đã văng trúng tàu chở dầu khi nó đang rời đi, gây hư hại nhẹ, nhưng toàn bộ thủy thủ đã thoát nạn an toàn. Bất chấp mối đe dọa dai dẳng, con tàu sau đó đã quay lại hoạt động tại cảng và tiếp tục lộ trình đã định.
Tuy nhiên, không phải tất cả thành viên trong đoàn của al-Jubouri đều có thể chịu đựng được những hiểm nguy của công việc này. Ông cho biết đội ngũ của mình đã giảm từ 27 thủy thủ xuống còn 17 người. Nỗi sợ khiến họ rời đi.
Hàng chục năm kinh nghiệm đi biển khiến al-Jubouri thích nghi tốt với áp lực. Ông cho hay nhu yếu phẩm cơ bản vẫn ổn định. Thực phẩm và nước đóng chai được bổ sung thường xuyên tại cảng, không xảy ra tình trạng thiếu hụt lớn.
Tuy nhiên, đã 4 tháng qua al-Jubouri chưa được gặp gia đình. Giống nhiều người khác, ông thường đau đáu nỗi nhớ nhà.
“Chúng tôi buồn vì phải xa gia đình và quê hương”, ông nói, cho hay Internet giúp họ bớt cô đơn, nhưng chẳng thể xóa nhòa được cảm giác xa xôi cách trở, nhất là khi họ đang phải đối mặt với lằn ranh sinh tử mỗi ngày.
"Có thể gọi nó là tên lửa đối không giá rẻ. Đối với chúng tôi, đây là bước tiến nhằm hướng tới công nghệ cho phép thiết bị bay không người lái (drone) hoạt động trong điều kiện tầm nhìn bằng không", phi công Ukraine Tymur Fatkullin viết trên mạng xã hội hôm 23/4.
Video đăng kèm cho thấy drone đánh chặn P1-Sun được phóng từ giá treo dưới cánh vận tải cơ hạng nhẹ An-28 và phá hủy máy bay không người lái (UAV) dòng Geran Nga. Trong video còn có cảnh drone đánh chặn AS-3 Surveyor, thuộc hệ thống Merops do Mỹ sản xuất, triển khai từ phi cơ An-28 trong nhiệm vụ huấn luyện.
Máy bay An-28 dường như được gắn ít nhất ba giá treo dưới mỗi cánh, cho phép mang tối đa 6 drone đánh chặn trong một lần xuất kích. Phi cơ cũng được trang bị cảm biến quang họ, giúp tổ bay xác định vị trí UAVmục tiêu trước khi phóng vũ khí đánh chặn.
An-28 là sản phẩm của Cục Thiết kế Antonov, thực hiện chuyến bay thử đầu tiên năm 1969, đưa vào biên chế không quân Liên Xô và hãng hàng không dân dụng Aeroflot năm 1986. Tổng cộng 191 máy bay đã được xuất xưởng trong giai đoạn 1975-1993, trong đó 16 chiếc vẫn được sử dụng tại một số quốc gia trước năm 2016.
Không rõ số lượng máy bay An-28 mà Ukraine sở hữu. Đây là một trong những phương án giá rẻ được nước này sử dụng để đối phó UAV tầm xa Nga. Các tổ bay An-28 Ukraine trước đây thường lái phi cơ đến gần UAV Nga rồi nã đạn súng máy từ cửa bên để phá hủy mục tiêu. Hàng chục UAV Nga đã bị phá hủy bằng chiến thuật này, giúp An-28 được đặt biệt danh là "thợ săn Geran".
"Phương án phóng drone đánh chặn từ An-28 biến nó trở thành một dạng tàu sân bay trên không", biên tập viên Matthew Loh của trang Business Insider nhận định.
Loh cho rằng An-28 mang đến một số lợi thế cho Ukraine trong vai trò bệ phóng drone đánh chặn. Máy bay cho phép tiếp cận mục tiêu nhanh hơn phương tiện cơ giới trên mặt đất, trong khi chi phí vận hành rẻ hơn nhiều so với triển khai tiêm kích đánh chặn.
Phi cơ có khả năng cất hạ cánh trên đường băng dã chiến, không cần sân bay và đường băng chuyên biệt, cho phép mở rộng số địa điểm triển khai và hạn chế nguy cơ hứng đòn phủ đầu của Nga. Tốc độ hành trình hơn 300 km/h cũng giúp drone phóng từ An-28 có sơ tốc cao hơn, dễ dàng bắt kịp mục tiêu hơn phương pháp triển khai từ mặt đất.
"Mọi hoạt động của nước ngoài trên các thực thể thuộc quần đảo Trường Sa và quần đảo Hoàng Sa mà không được sự đồng ý của Việt Nam đều là hành động xâm phạm chủ quyền của Việt Nam và không có giá trị", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng hôm nay cho biết.
Phát biểu được bà Hằng đưa ra khi trả lời câu hỏi của VnExpress về bình luận liên quan đến việc lãnh đạo cảnh sát biển Đài Loan Kuan Bi-ling tuần này tới đảo Ba Bình để tham gia diễn tập, trong đó có cả diễn tập đổ bộ vũ trang lên tàu khả nghi.
Ba Bình là đảo có diện tích tự nhiên lớn nhất thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Đài Loan chiếm giữ trái phép đảo này và từng triển khai lực lượng thủy quân lục chiến đồn trú.
Từ năm 2000, Đài Loan thay lực lượng đồn trú trên đảo Ba Bình bằng một đơn vị cảnh sát biển, được trang bị các loại vũ khí như súng máy, cối tầm xa. Lực lượng này thường xuyên tiến hành các cuộc tập trận bắn đạn thật trái phép ở vùng biển xung quanh đảo Ba Bình.
Ngày 1-5, trả lời câu hỏi của phóng viên đề nghị cho biết phản ứng của Việt Nam trước việc Mỹ xác định Việt Nam là "quốc gia nước ngoài ưu tiên" trong báo cáo đánh giá thường niên về tình hình bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn cầu, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng nêu rõ:
"Thời gian qua, Việt Nam luôn hết sức nỗ lực trong bảo vệ sở hữu trí tuệ, cả trong hoàn thiện hệ thống quy định, nâng cao nhận thức của người dân, tăng cường hợp tác quốc tế với Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), Mỹ và nhiều nước khác; kiên quyết chống, xử lý nghiêm các vi phạm sở hữu trí tuệ.
Đây vừa là ưu tiên cao, vừa là chủ trương, chính sách xuyên suốt của Việt Nam nhằm xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch và chuyển đổi mô hình tăng trưởng lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính.
Chúng tôi đề nghị phía Mỹ có đánh giá khách quan, cân bằng về nỗ lực và thành quả của Việt Nam trong lĩnh vực bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.
Việt Nam đang hợp tác rất tích cực, hiệu quả với Mỹ trong lĩnh vực này, sẵn sàng chia sẻ thông tin, làm rõ các chính sách, quy định của Việt Nam và cho rằng hai bên cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ để xử lý thỏa đáng những khác biệt, vì lợi ích hai nước và hướng tới xây dựng một khuôn khổ hợp tác kinh tế, thương mại ổn định, cân bằng, bền vững".
Ngày 30-4, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã công bố Báo cáo đặc biệt 301 năm 2026 về tính đầy đủ và hiệu quả của việc bảo vệ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ (IP) của các đối tác thương mại của Mỹ.
USTR đã xem xét hơn 100 đối tác thương mại cho báo cáo năm nay, xác định Việt Nam thuộc danh sách "quốc gia nước ngoài ưu tiên" (PFC) và đưa 25 nước khác vào danh sách "Theo dõi ưu tiên" hoặc danh sách "Theo dõi".
Theo trang web của USTR, do Việt Nam bị đưa vào danh sách PFC, cơ quan này sẽ quyết định trong vòng 30 ngày liệu có khởi xướng các cuộc điều tra theo điều 301 của Luật Thương mại năm 1974 hay không.
Các căn cứ được nêu trong báo cáo công bố ngày 30-4 sẽ được dùng làm cơ sở cho việc xác định Việt Nam có là nước có vấn đề về sở hữu trí tuệ hay không.
Nếu USTR khởi xướng điều tra, cơ quan này sẽ yêu cầu tham vấn với Việt Nam và tìm cách giải quyết các vấn đề dẫn đến việc Việt Nam bị gắn mác PFC.
6 quốc gia nằm trong danh sách "Theo dõi ưu tiên" năm nay gồm Chile, Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Nga và Venezuela. USTR sẽ tìm cách tích cực tham vấn với các quốc gia này khi thích hợp.
19 đối tác thương mại nằm trong danh sách "Theo dõi" và cần được chú ý song phương để giải quyết các vấn đề sở hữu trí tuệ cơ bản gồm: Algeria, Argentina, Barbados, Belarus, Bolivia, Brazil, Canada, Colombia, Ecuador, Ai Cập, Liên minh châu Âu, Guatemala, Mexico, Pakistan, Paraguay, Peru, Thái Lan, Trinidad và Tobago và Thổ Nhĩ Kỳ.
