Đầu năm nay, Vigloo, một công ty sản xuất phim ngắn chiếu mạng (microdrama) của Hàn Quốc, mạnh dạn đưa AI vào sản xuất nội dung, đặt cược rằng tự động hóa có thể định hình lại căn bản cách làm phim. Thực tế, với 30% ngân sách cho AI, Vigloo đã có thể tạo một chương trình chỉ một tháng thay vì ba tháng, chi phí bằng 1/5 so với trước.
Nhưng tốc độ này vẫn chưa thể bằng các công ty Trung Quốc. Theo Neil Choi, CEO Vigloo, sự cạnh tranh từ ngành công nghiệp phim ngắn khổng lồ từ “đất nước tỷ dân” ngày càng gay gắt, khi quốc gia này đang dồn sức vào nội dung dựa trên AI.
Trung Quốc hiện là quốc gia tiên phong về microdrama, loại phim chiếu theo định dạng dọc, được ví như “truyền hình dành cho thế hệ TikTok”. Chúng có cấu trúc giống phim truyền hình dài tập nhưng được chia thành hàng chục tập, mỗi tập chỉ dài 1-2 phút, thường kết thúc bằng một tình tiết gây sốc để thu hút người xem.
Theo ChinaDaily, microdrama đang biến đổi ngành công nghiệp giải trí Trung Quốc, khi đã thu hút 660 triệu khán giả trong nước vào năm 2024, ước đạt doanh thu 100 tỷ nhân dân tệ (14,6 tỷ USD) vào năm 2025. Một phần tạo nên thành công của loại phim này, là chi phí thấp và thời gian sản xuất nhanh, giúp các hãng phim dễ dàng thu được lợi nhuận hơn so với truyền hình kịch bản truyền thống.
Với việc các công cụ AI tạo video ngày càng phổ biến, việc sản xuất một tập phim giờ đây trở nên đơn giản. Theo trang công nghệ 36kr, chỉ trong tháng 1, hơn 470 phim ngắn do AI tạo ra đã được phát hành mỗi ngày. Không chỉ trong nước, phim đã bắt đầu có xu hướng bành trướng ra nước ngoài.
Dữ liệu từ nền tảng phân tích DataEye cho thấy, phim AI với nhân vật kỹ thuật số chiếm 38% trong top 100 phim manju (phim ngắn chuyển thể từ tiểu thuyết mạng, truyện tranh hoặc kịch bản gốc) tháng 1, tăng mạnh so với mức 7% cùng kỳ năm ngoái. Tổng lượt xem của loại này trên bảng xếp hạng tháng 1 đạt 2,55 tỷ. Theo ECNS, khán giả đón nhận phim ngắn AI một phần do các nhân vật đang trở nên chân thực hơn, giảm hiệu ứng “thung lũng kỳ lạ” (uncanny valley) – cảm giác khó chịu với vật thể gần giống người nhưng không thật.
Theo Yuki Bi, CEO công ty tư vấn thương hiệu Helios Worldwide, đến năm 2030, ngành công nghiệp phim ngắn dự kiến đạt giá trị 16,2 tỷ USD tại Trung Quốc và 9,5 tỷ USD ở nước ngoài. “Thị trường phim ngắn Trung Quốc đã đạt mức hàng chục tỷ nhân dân tệ mỗi năm, và các tác phẩm do AI tạo ra đang chiếm thị phần ngày càng tăng nhanh”, Li nói với SCMP.
Vị thế được củng cố
“Phim ngắn là mảng kinh doanh mới do Trung Quốc tạo ra, và các công ty của nước này đang làm chủ cuộc chơi”, ông Choi nói. “Rất khó để cạnh tranh với doanh nghiệp được hỗ trợ và bảo hộ mạnh mẽ trong nước”.
Thực tế, ngành công nghiệp phim ngắn tại Trung Quốc đang được định hình mạnh mẽ. Bên cạnh hàng loạt công ty tham gia, nhiều “ông lớn” công nghệ trong nước đang chạy đua sản xuất nhiều công cụ để phục vụ. “Một hệ sinh thái hoàn chỉnh đang hình thành. Điều sẽ rất khó cho nơi khác sao chép”, GS Haiyang Li của Đại học Rice nhận xét.
Vào tháng 3, nền tảng phát trực tuyến iQiyi ra mắt công cụ có tên là Nadou Pro. Nền tảng này kết nối các công ty sản xuất với những diễn viên sẵn sàng cấp phép sử dụng hình ảnh của họ trong nội dung do AI tạo ra. Tháng 9/2025, nền tảng video ngắn Kuaishou công bố kế hoạch hỗ trợ phim ngắn do AI tạo ra. Cùng thời gian này, bộ phận video của Tencent cũng phát động một cuộc thi về phim ngắn AI.
Trong khi đó, ByteDance cũng giảm đáng kể chi phí tạo video bởi AI, với công cụ Seedance 2.0. Công ty mẹ của TikTok đang nỗ lực phát triển các hệ thống toàn diện hơn, kết hợp các công cụ tạo nội dung bằng AI với thuật toán đề xuất và hệ thống quảng cáo nhằm tạo nền tảng duy nhất có thể quản lý toàn bộ quy trình sản xuất, từ viết kịch bản đến phân phối.
Chính quyền một số nơi cũng tham gia vào việc thúc đẩy phát triển phim ngắn. Chẳng hạn, tại quận Pudong của Thượng Hải, các công ty khởi nghiệp có thể nhận gói hỗ trợ điện toán đến 300.000 nhân dân tệ (44.000 USD). Tại thành phố Vũ Hán, chính quyền cung cấp khoản vay chuyên dụng ưu đãi. Nhiều địa phương khác cũng ra ưu đãi về thuế, trợ cấp và hỗ trợ về bộ xử lý đồ họa (GPU) huấn luyện các mô hình AI.
Theo Bi của Helios Worldwide, các công ty Trung Quốc dường như đang phát triển chiến lược nội dung mới khác biệt rõ rệt so với những gì các hãng phim truyền hình Hàn Quốc đang làm, vốn tập trung vào việc sản xuất một vài bộ phim “bom tấn”.
“Cách làm của Trung Quốc cho thấy đã có những khả năng hoặc giải pháp thay thế cho cuộc khủng hoảng ‘lạm phát phim truyền hình Hàn Quốc’, rằng nội dung có tần suất cao, kinh phí thấp có thể sinh lời nhiều hơn một bộ phim bom tấn duy nhất”, Bi nói.
Phản ứng trái chiều
Khi ngành công nghiệp microdrama của Trung Quốc đẩy mạnh, nhiều tranh cãi cũng nổ ra. Chúng bị đánh giá “gây nhức nhối” khi nội dung chủ yếu mang tính gây sốc, câu view, không được kiểm soát do sản xuất tràn lan.
Bên cạnh đó, loại hình này bị đánh giá vi phạm bản quyền, khi nhiều người bị sử dụng hình ảnh trái phép cho phim. Nadou Pro – công cụ kết nối người sáng tạo nội dung và diễn viên của iQiyi – trở thành tâm điểm của cuộc tranh luận này. Công ty cho biết hơn 100 nghệ sĩ đã tham gia vào “cơ sở dữ liệu tài năng AI” trên nền tảng, nhưng một loạt người nổi tiếng nhanh chóng phản bác, phủ nhận việc họ đã ký bất kỳ thỏa thuận nào liên quan đến việc sử dụng hình ảnh hoặc giọng nói cho AI.
Phản hồi vấn đề này, iQiyi tuyên bố việc những người có tên trong cơ sở dữ liệu “chỉ phản ánh sự sẵn lòng của nghệ sĩ trong việc tìm kiếm cơ hội hợp tác tiềm năng”. Công ty thêm rằng việc sử dụng hình ảnh hoặc giọng nói “đều cần phải được đàm phán riêng và ký kết hợp đồng chính thức”.
Các nhà quản lý Trung Quốc cũng bắt đầu chú ý đến microdrama. Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc đã ban hành dự thảo quy định về vấn đề bản quyền liên quan đến AI, dự kiến có thêm quy định chặt chẽ hơn trong những năm tới.
Một số quy định của Trung Quốc nêu rõ, nền tảng phải kiểm soát nội dung có khả năng gây hại. Theo Cục Quản lý phát thanh và truyền hình quốc gia Trung Quốc, nếu không thực hiện kiểm duyệt nội dung bắt buộc, video sẽ bị cưỡng chế gỡ bỏ. Kể từ đầu tháng 4, nhà làm phim ngắn cũng được yêu cầu đăng ký giấy phép, đặc biệt khi sử dụng trí tuệ nhân tạo.
Chuyên gia Zhao Zhanling của công ty luật Beijing Javy tại Bắc Kinh cho biết, nếu các nền tảng biết về hành vi vi phạm nhưng không xử lý, bên bị ảnh hưởng có thể báo cáo cho Cơ quan quản lý không gian mạng Trung Quốc. Dù vậy, ông ghi nhận một số đang tìm cách lách luật bằng cách đăng ký doanh nghiệp tạm thời, sử dụng máy chủ ở nước ngoài để che giấu danh tính.
“Đối với một ngành công nghiệp phụ thuộc vào sản xuất nhanh và có khả năng mở rộng quy mô như microdrama, vấn đề sở hữu trí tuệ nếu không được giải quyết có thể trở thành nút thắt cổ chai nghiêm trọng, nhất là khi chủ sở hữu phản ứng gay gắt, hoặc các tiêu chuẩn pháp lý trở nên nghiêm ngặt hơn”, nhà phân tích Damien Yeo của Fitch Solutions, nói với SCMP.
Theo ghi nhận của Thanh Niên, các hệ thống bán lẻ ủy quyền lớn tại Việt Nam đã mở chương trình nhận đặt trước cho MacBook Neo, với lịch giao máy dự kiến từ ngày 9 đến 10.4. Mức giá niêm yết của sản phẩm khởi điểm từ 16,5 triệu đồng. Đặc biệt, thông qua cửa hàng trực tuyến của Apple, nhóm đối tượng khách hàng thuộc lĩnh vực giáo dục (học sinh, sinh viên, giáo viên, người làm trong ngành) có thể sở hữu máy với mức giá tối ưu từ 14 triệu đồng. Ở thời điểm hiện tại, mức giá này thậm chí còn thấp hơn mẫu điện thoại thông minh iPhone 17e vừa ra mắt.
"Sức nóng" của MacBook Neo được thể hiện ngay qua những con số thống kê ban đầu. Ông Nguyễn Lạc Huy, đại diện hệ thống CellphoneS tiết lộ chỉ sau 4 tiếng mở hệ thống, họ đã ghi nhận hơn 100 đơn đặt hàng có thanh toán cọc, cùng hơn 4.000 lượt khách hàng để lại thông tin quan tâm. Đây là mức độ tương tác cao chưa từng có đối với bất kỳ dòng MacBook nào tại hệ thống này.
"Người mua laptop thường không mang tính cấp bách như các sản phẩm công nghệ khác, nên việc Neo nhận được tín hiệu tích cực ngay từ giai đoạn đầu cho thấy sức hút khổng lồ của thiết bị", ông Huy nhận định. Trong khi đó, giới kinh doanh thiết bị Apple lâu năm cũng đánh giá dòng Neo đang trở thành "niềm hy vọng mới" về doanh số, thu hút sự quan tâm lớn hơn cả dòng máy chủ lực truyền thống là MacBook Air.
Sự xuất hiện của MacBook Neo không chỉ mở rộng tệp khách hàng của Apple, mà còn khiến phân khúc laptop từ 10 đến 20 triệu đồng lâu nay vốn là "miếng bánh" của riêng hệ máy tính chạy Windows trở nên thêm sôi động. Việc Apple định giá máy 599 USD (tại Mỹ) đã tác động đến ngành công nghiệp máy tính. Trước đó, trong một cuộc họp cấp cao diễn ra hồi tháng 3.2026, ông S.Y. Hsu, đồng CEO của hãng máy tính Asus, đã thẳng thắn thừa nhận giá MacBook Neo thực sự là một "cú sốc" đối với thị trường máy tính Windows.
Được định vị là sản phẩm phổ thông nhưng MacBook Neo vẫn duy trì thiết kế của Apple với bộ khung nhôm nguyên khối, ngoại hình có nhiều nét tương đồng với MacBook Air. Máy nhẹ chỉ 1,2 kg. Nhằm hướng tới giới trẻ, thiết bị cung cấp 4 tùy chọn màu sắc gồm hồng nhạt, xanh chàm, bạc và vàng.
Máy sở hữu màn hình Liquid Retina 13 inch không có thiết kế "tai thỏ", hỗ trợ dải màu lên tới một tỉ màu. Độ phân giải 2.408 x 1.506 pixel và độ sáng 500 nit của máy có phần nổi trội hơn các mẫu laptop Windows cùng tầm giá (thường chỉ dừng ở chuẩn Full HD và độ sáng khoảng 350 nit). Cạnh trên màn hình được tích hợp camera FaceTime HD 1.080p cùng hệ thống micro kép.
Đây là mẫu laptop đầu tiên của Apple sử dụng dòng vi xử lý có kiến trúc tương tự iPhone, thay vì dùng chip Intel hay dòng M-series "cây nhà lá vườn". Cấu hình này được tính toán để tối ưu cho tác vụ văn phòng, học tập cơ bản, đồng thời duy trì thời lượng pin tối đa 16 giờ. Neo vẫn được kế thừa bàn phím Magic Keyboard và bàn di chuột (trackpad) kích thước lớn của dòng MacBook nói chung. Tuy nhiên, để tối ưu chi phí sản xuất, tính năng bảo mật cảm biến vân tay Touch ID chỉ trang bị giới hạn trên phiên bản có dung lượng bộ nhớ 512 GB.
Nhưng nếu đem so với laptop Windows cùng tầm giá, MacBook Neo sẽ thua đáng kể về cấu hình cũng như khả năng xử lý đa tác vụ. Với một chiếc laptop xách tay sử dụng hệ điều hành Windows trong tầm giá 15 - 20 triệu đồng, người dùng sẽ được trải nghiệm RAM 16 GB, ổ cứng 512 GB - 1 TB (thay vì 256 GB/512 GB như Neo), đi cùng là chip Intel hoặc AMD Ryzen, thậm chí có những model sở hữu card đồ họa rời, cho phép sử dụng thêm nhiều tác vụ nặng như chỉnh sửa video, hình ảnh hoặc chơi game.
Theo Tom’s Hardware, một doanh nghiệp đã bị Anthropic chặn quyền truy cập vào mô hình AI Claude mà không có cảnh báo rõ ràng trước đó. Sự cố này khiến khoảng 60 nhân viên không thể tiếp tục công việc do các quy trình nội bộ phụ thuộc trực tiếp vào công cụ AI này.
Điểm đáng chú ý nằm ở cách xử lý sau khi tài khoản bị khóa. Doanh nghiệp cho biết họ không nhận được giải thích cụ thể về hành vi vi phạm, ngoài thông báo chung liên quan đến chính sách sử dụng. Kênh hỗ trợ duy nhất được cung cấp là một biểu mẫu Google Form, thay vì cơ chế hỗ trợ trực tiếp hoặc ưu tiên cho khách hàng doanh nghiệp.
Việc thiếu thông tin chi tiết khiến công ty không thể xác định nguyên nhân để khắc phục. Trong khi đó, toàn bộ hoạt động liên quan đến Claude bị đình trệ, kéo theo hiệu suất làm việc của nhân sự bị ảnh hưởng đáng kể.
Sự việc đặt ra câu hỏi về mức độ phụ thuộc vào các nền tảng AI bên thứ ba trong môi trường doanh nghiệp. Khi các công cụ này trở thành một phần thiết yếu trong quy trình vận hành, bất kỳ thay đổi hoặc gián đoạn nào từ nhà cung cấp đều có thể tạo ra rủi ro lớn.
Ngoài ra, cách thực thi chính sách với các điều khoản chưa rõ ràng cũng làm tăng sự bất định cho người dùng. Doanh nghiệp khó chủ động kiểm soát rủi ro nếu không biết cụ thể tiêu chí nào dẫn đến việc bị hạn chế hoặc chấm dứt dịch vụ.
Trường hợp này phản ánh một thách thức mới trong quá trình ứng dụng AI: cân bằng giữa tận dụng hiệu quả công nghệ và duy trì khả năng kiểm soát hệ thống. Với các doanh nghiệp đang tích hợp sâu AI vào vận hành, việc xây dựng phương án dự phòng hoặc đa dạng hóa công cụ có thể trở thành yêu cầu cần thiết.
Ngày 21-4, chính quyền bang Florida (Mỹ) thông báo mở cuộc điều tra hình sự nhằm xác định liệu trí tuệ nhân tạo (AI) có đóng vai trò trong vụ xả súng hàng loạt gây chết người tại Đại học bang Florida hồi năm ngoái hay không.
Theo người đứng đầu cơ quan tư pháp bang Florida James Uthmeier, quyết định điều tra được đưa ra sau khi các công tố viên xem xét các đoạn trao đổi giữa chatbot ChatGPT của OpenAI và nghi phạm nổ súng Phoenix Ikner.
Cụ thể, ông Uthmeier cho biết luật bang Florida quy định bất kỳ ai hỗ trợ hoặc tư vấn cho việc thực hiện tội phạm đều có thể bị xem là "đồng phạm" và phải chịu trách nhiệm tương đương với đối tượng trực tiếp gây án. Theo đó, ông Uthmeier nhấn mạnh nếu là con người, ChatGPT sẽ phải đối mặt với cáo buộc giết người.
Phản hồi về vụ việc, người phát ngôn của OpenAI khẳng định vụ xả súng tại Đại học bang Florida hồi năm ngoái là một thảm kịch, song ChatGPT không chịu trách nhiệm cho tội ác khủng khiếp này. ChatGPT chỉ cung cấp các câu trả lời mang tính tham khảo, dựa trên thông tin sẵn có rộng rãi trên mạng Internet và không khuyến khích hay thúc đẩy hành vi bất hợp pháp hoặc gây hại.
Người đại diện này cũng cho biết OpenAI đã xác định tài khoản ChatGPT liên quan đến nghi phạm và cung cấp cho cơ quan thực thi pháp luật ngay sau khi vụ việc xảy ra.
Theo yêu cầu của chính quyền bang Florida, trong 30 ngày, OpenAI phải nộp toàn bộ chính sách nội dung từ năm 2012 đến nay liên quan đến tự tử, tự hại, xả súng trường học và giết người hàng loạt.
Bang cũng yêu cầu các báo cáo nội bộ, email, nội dung chat về cách xử lý câu lệnh nhạy cảm, cùng nhiều dữ liệu và tài liệu khác. Chính quyền Florida tuyên bố sẽ xem xét cáo buộc "thực hành thương mại lừa đảo" nếu OpenAI quảng cáo ChatGPT an toàn cho trẻ em nhưng không cảnh báo rủi ro.
Đây không phải lần đầu OpenAI đối mặt kiện tụng liên quan đến bạo lực. Năm 2025, một gia đình ở California kiện công ty và đồng sáng lập Jony Ive, cáo buộc ChatGPT xúi giục con trai 16 tuổi tự tử sau hàng tháng trò chuyện. Trước đó, chatbot AI cũng bị kiện tại Florida vì bị cho là góp phần vào vụ tự tử của bé trai 14 tuổi.
Trên thực tế, các vụ xả súng hàng loạt thường diễn ra tại Mỹ, nơi quyền sở hữu súng được Hiến pháp nước này bảo vệ và có xu hướng lấn át lời kêu gọi siết chặt kiểm soát vũ khí. Thực trạng này diễn ra bất chấp sự ủng hộ rộng rãi của người dân Mỹ đối với các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt hơn, trong đó có hạn chế bán các loại băng đạn dung lượng lớn.
Tuy nhiên thay vì chỉ tập trung vào các nhà sản xuất vũ khí, các công tố viên bang Florida đang xem xét liệu OpenAI có phải chịu trách nhiệm hình sự với tư cách pháp nhân hay không.
Người đứng đầu cơ quan tư pháp bang Florida James Uthmeier nhận định chính quyền đang bước vào một khía cạnh pháp lý chưa từng có tiền lệ với AI, song cần làm rõ liệu OpenAI có chịu trách nhiệm hình sự hay không.
