Phi hành đoàn trên tàu vũ trụ Orion thuộc nhiệm vụ Artemis II đang trong ngày thứ tư trên chuyến bay 10 ngày quay quanh Mặt Trăng. Đây là sự kiện được đánh giá mang tính lịch sử bởi khôi phục lại hoạt động thám hiểm không gian của con người ngoài Trái Đất. Artemis II còn là chuyến bay có người lái lên Mặt Trăng đầu tiên chứng minh tính ưu việt của công nghệ truyền dữ liệu bằng tia laser, hứa hẹn cách mạng hóa cách thức liên lạc giữa các tàu vũ trụ.
Tàu Orion hiện mang theo O2O, hệ thống liên lạc laser được phát triển tại Phòng thí nghiệm Lincoln của của Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) phối hợp với Trung tâm không gian Goddard của NASA. Công nghệ này có khả năng truyền dữ liệu băng thông cao hơn từ không gian so với các hệ thống tần số vô tuyến (RF) truyền thống. Trong sứ mệnh Artemis II, O2O sử dụng chùm tia laser để gửi video và hình ảnh độ phân giải cao về bề mặt Mặt Trăng xuống Trái Đất với tốc độ tới 260 Mb/giây (Mbps).
“Truyền dữ liệu trong không gian luôn là một thách thức lớn”, Farzana Khatri, kỹ sư hệ thống trưởng kiêm thành viên cấp cao của Nhóm Truyền thông Quang học và Lượng tử thuộc Phòng thí nghiệm Lincoln, cho biết trên trang MIT. “Cách thức truyền qua RF đã hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình. Phổ tần RF hiện bị tắc nghẽn nghiêm trọng và cũng không hoạt động hiệu quả ở khoảng cách xa hơn trong không gian. Truyền dữ liệu qua laser (lasercom) có thể giải quyết vấn đề”.
Phòng thí nghiệm Lincoln đã phát triển O2O trong hơn hai thập kỷ. NASA tích hợp công nghệ này vào Artemis II và các sứ mệnh trong tương lai nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về thám hiểm không gian đường dài và thu thập dữ liệu lớn.
Tàu vũ trụ Orion đã thu thập được lượng dữ liệu khổng lồ trong ngày đầu tiên của sứ mệnh. Theo Khatri, trước đây, những dữ liệu này nằm trên tàu vũ trụ cho đến khi hạ cánh xuống biển, thậm chí có thể mất nhiều tháng để được chuyển xuống. Nhưng với O2O hoạt động ở tốc độ cao nhất, tất cả dữ liệu có thể đưa xuống Trái Đất trong vòng vài giờ để phân tích. Nhờ đó, NASA có thể “livestream” mọi hoạt động trong sứ mệnh Artemis II.
“Với tốc độ 260 megabit mỗi giây, O2O giúp truyền video độ phân giải cao 4K từ Mặt Trăng”, Steve Horowitz, quản lý dự án O2O, cho biết trên website NASA. “Ngoài video và hình ảnh, O2O sẽ truyền và nhận quy trình, hình ảnh, kế hoạch bay và đóng vai trò là cầu nối giữa Orion và trung tâm điều khiển nhiệm vụ trên Trái Đất”.
Cốt lõi của O2O là thiết bị đầu cuối quang học dạng module linh hoạt và có khả năng mở rộng (MAScOT). Có kích thước bằng một con mèo nhà, MAScOT gồm một kính viễn vọng 4 inch được gắn trên một giá đỡ xoay hai trục (gimbal) với hệ thống quang học phía sau cố định. Gimbal định hướng chính xác kính viễn vọng và theo dõi chùm tia laser, qua đó các tín hiệu liên lạc được phát ra và nhận theo hướng người nhận hoặc người gửi dữ liệu mong muốn. Bên dưới gimbal là hệ thống quang học gồm các thấu kính hội tụ ánh sáng, cảm biến theo dõi, gương chuyển hướng nhanh và một số thành phần khác để định hướng chùm tia laser một cách chính xác.
Theo Axios, MAScOT là một phần của Dự án trình diễn chuyển tiếp truyền laser tích hợp (LCRD), gồm thiết bị đầu cuối dạng modem và bộ khuếch đại ILLUMA-T, được phóng lần đầu lên Trạm Vũ trụ Quốc tế ISS vào tháng 11/2023. Trong 6 tháng tiếp theo, nhóm nghiên cứu của MIT đã thực hiện các thí nghiệm kiểm tra, đánh giá chức năng cơ bản, hiệu suất và tiện ích của hệ thống.
Ban đầu, nhóm đã kiểm tra xem liên kết quang ILLUMA-T đến LCRD có hoạt động ở tốc độ dữ liệu lý tưởng là 622 Mbps tải xuống và 51 Mbps tải lên hay không. Trên thực tế, tốc độ dữ liệu thậm chí còn cao hơn mong đợi với 1,2 Gb/giây (Gbps) tải xuống và 155 Mbps tải lên. MAScOT được vinh danh trong Giải thưởng R&D 100 năm 2025, sau đó được sử dụng cho Artemis II và sẽ hỗ trợ các sứ mệnh không gian trong tương lai.
“Thành công của chúng tôi với ILLUMA-T đặt nền tảng cho việc truyền phát video độ phân giải HD đến và đi từ Mặt Trăng”, Jade Wang, đồng trưởng nhóm nghiên cứu Nhóm Truyền thông Quang học và Lượng tử, cho biết. “Bạn có thể hình dung tốc độ cho phép phi hành gia Artemis sử dụng để kết nối với bác sĩ, phối hợp các hoạt động nhiệm vụ và phát trực tiếp chuyến đi lên Mặt Trăng”.
Trong sứ mệnh Artemis II, một nhóm vận hành chuyên trách của Phòng thí nghiệm Lincoln đảm nhiệm nhiệm vụ theo dõi các vấn đề kết nối kéo dài 10 ngày của phi hành đoàn từ các trạm mặt đất ở Houston (Texas) và White Sands (New Mexico) của Mỹ, thậm chí cả một trạm mặt đất ở Australia giúp quan sát tàu vũ trụ tốt hơn từ bán cầu Nam. Trước khi phóng, nhóm đã thực hiện một loạt mô phỏng từ trước đến khi phóng, hành trình lên Mặt Trăng và trở về, cho đến khi hạ cánh xuống biển vào cuối sứ mệnh.
“Những bài học kinh nghiệm từ sứ mệnh Artemis II sẽ mở đường cho con người quay trở lại bề mặt Mặt Trăng và xa hơn nữa, cuối cùng là đến Sao Hỏa”, Khatri nói thêm. “Thông qua các chương trình Artemis, O2O sẽ đặt nền tảng cho kết nối dữ liệu tốc độ cao từ không gian, tạo nên di sản cho thế hệ tương lai”.
Tàu Artemis II rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội), đưa bốn phi hành gia bay quanh Mặt Trăng, đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
Nếu không có vấn đề lớn nào khác phát sinh trong Artemis II, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV. Đến thập niên 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt Mặt Trăng.
Bảo Lâm tổng hợp
Toàn cảnh Trái Đất nhìn từ Artemis II
Phi hành đoàn Artemis II vượt mốc ‘nửa đường tới Mặt Trăng’
Điểm đặc biệt của bốn phi hành gia Artemis II
Chương trình Mặt Trăng mới của Mỹ khác gì 54 năm trước?
Ngày 24.4 tại Hà Nội, lễ tổng kết và trao giải cuộc thi "Học sinh với An ninh mạng 2026" đã vinh danh 101 học sinh xuất sắc nhất từ hàng triệu thí sinh trên toàn quốc. Sự kiện không chỉ khép lại một sân chơi kiến thức mà còn đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hiện thực hóa chương trình giáo dục kỹ năng số và bảo vệ trẻ em trên không gian mạng quốc gia.
Cuộc thi do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) chủ trì, phối hợp cùng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05 - Bộ Công an) và Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ GD-ĐT) tổ chức. Nội dung thi được thiết kế bám sát thực tiễn, tập trung vào kỹ năng nhận diện rủi ro, phòng chống lừa đảo, xâm hại trên mạng và các quy định pháp luật liên quan.
Chỉ trong một tháng triển khai, cuộc thi đã thu hút hơn 1,12 triệu học sinh đến từ 6.840 trường THCS tại 34 tỉnh, thành tham gia vòng Sơ khảo. Con số này tương đương 15% tổng số học sinh và 64% tổng số trường THCS trên cả nước. Trong đó, TP.HCM dẫn đầu về số lượng thí sinh dự thi (hơn 126.000 em), trong khi Hưng Yên ghi nhận tỷ lệ tham gia cao nhất.
Vòng Chung khảo được tổ chức trực tiếp tại Đấu trường mạng của Cục A05 vào ngày 20.4 với sự góp mặt của 330 thí sinh xuất sắc nhất. Trải qua những vòng thi cam go, ban tổ chức đã quyết định trao 4 giải nhất, 7 giải nhì, 15 giải ba và 75 giải khuyến khích. Đáng chú ý, em Nguyễn Trà My (lớp 8C, Trường THCS Quảng Tùng, tỉnh Quảng Trị) đã xuất sắc dẫn đầu toàn quốc với số điểm cao nhất (22 điểm). Em Trần Cát An, lớp 6/2 trường THCS Nguyễn Trãi (TP.HCM) là học sinh nhỏ tuổi nhất trong số 4 người đạt giải nhất.
Phát biểu tại lễ trao giải, trung tướng Lê Xuân Minh, Cục trưởng Cục A05, Phó chủ tịch điều hành NCA nhấn mạnh không gian số đang trở thành môi trường sinh hoạt chính của giới trẻ, đi kèm với đó là hàng loạt rủi ro lừa đảo, xâm hại. Do đó, việc trang bị kiến thức an ninh mạng từ sớm là một đòi hỏi cấp bách.
Đại tá Nguyễn Hồng Quân, Phó cục trưởng A05 cũng khẳng định, sự tham gia đông đảo của học sinh cho thấy nhận thức về an toàn thông tin đang được nâng cao rõ rệt. Cuộc thi không chỉ giúp các em biết cách tự bảo vệ bản thân mà còn góp phần hình thành thế hệ "công dân số" có trách nhiệm, đủ bản lĩnh kháng cự trước các nguy cơ an ninh mạng và bảo vệ chủ quyền nhận thức quốc gia trong thời đại mới. Dự kiến, cuộc thi sẽ được duy trì và đổi mới để trở thành hoạt động giáo dục thường niên trong những năm tiếp theo.
Mô hình này được cho là có nguồn gốc từ các nhà sản xuất phụ kiện bên thứ ba. Những đơn vị này sẽ tạo ra mô hình thiết bị từ nguồn tin rò rỉ bên trong chuỗi cung ứng, nhằm phục vụ mục tiêu sản xuất phụ kiện trước khi sản phẩm ra mắt.
Dựa theo mô hình thực tế, kích thước tổng thể của cụm camera trên iPhone 18 Pro sẽ dày hơn đáng kể so với phiên bản tiền nhiệm. Điều này có thể đến từ những nâng cấp liên quan đến hệ thống camera.
Theo ETNews, bộ đôi iPhone 18 Pro và iPhone 18 Pro Max sẽ là những mẫu iPhone đầu tiên được Apple trang bị cụm camera có khả năng thay đổi khẩu độ, mang đến sự linh hoạt cao hơn trong mọi điều kiện ánh sáng.
Tính năng này cho phép người dùng điều chỉnh lượng ánh sáng đi vào cảm biến tùy theo môi trường chụp. Cụ thể, khi chụp trong điều kiện thiếu sáng, khẩu độ sẽ tự động mở rộng để thu được nhiều ánh sáng hơn, giúp hình ảnh sáng rõ và chi tiết hơn.
Bên cạnh đó, ống kính tele trên các mẫu iPhone 18 Pro cũng sẽ có khẩu độ lớn hơn. Cải tiến này cho phép camera thu được nhiều ánh sáng hơn trong điều kiện ánh sáng yếu.
Apple được cho là đang phát triển 4 phiên bản màu sắc trên iPhone 18 Pro và iPhone 18 Pro Max. Các phiên bản này bao gồm màu xanh dương nhạt (Light Blue - Pantone 2121), màu đỏ anh đào đậm (Dark Cherry - Pantone 6076), màu bạc (Silver - Pantone 427C) và màu xám đậm (Dark Gray - Pantone 426C).
Đây không phải là lần đầu tiên xuất hiện những thông tin về việc Apple phát triển một chiếc iPhone 18 Pro Max màu đỏ. Theo đó, phiên bản này được mô tả là màu đỏ rượu vang đậm, không phải màu đỏ tươi kiểu nước ép trái cây.
Nhiều khả năng, chiếc iPhone 18 Pro Max màu đỏ anh đào đậm sẽ không sáng và chói như phiên bản màu cam vũ trụ trên iPhone 17 Pro Max. Thay vào đó, nó sẽ trầm hơn và dịu hơn. Dựa trên mã Pantone, màu sắc này còn có một chút ánh tím.
Một số hình ảnh rò rỉ cho thấy bộ đôi iPhone 18 Pro và iPhone 18 Pro Max sẽ có phần Dynamic Island nhỏ hơn. Cụ thể, vùng Dynamic Island sẽ thu gọn tới 35% so với phiên bản tiền nhiệm.
Hiện tại, chưa rõ thiết kế mới sẽ được áp dụng cho toàn bộ dòng sản phẩm iPhone 18, hay chỉ tích hợp trên phiên bản Pro. Với việc tối ưu khu vực Dynamic Island, diện tích hiển thị trên màn hình sẽ được mở rộng hơn.
iPhone từ lâu trở thành biểu tượng công nghệ toàn cầu. Tuy nhiên, đi kèm với sự nổi tiếng là vô vàn những 'giai thoại' truyền tai nhau mà thực tế lại trái ngược hoàn toàn với hướng dẫn từ nhà sản xuất. Dưới đây là 3 lầm tưởng phổ biến nhất mà người dùng cần đặc biệt lưu ý để kéo dài tuổi thọ cho chiếc điện thoại của mình.
Nhiều người dùng có thói quen vuốt đóng ứng dụng ngay sau khi sử dụng vì cho rằng chúng đang 'ngốn' pin trong nền và làm nặng máy. Thế nhưng, cơ chế của iOS hoàn toàn khác biệt.
Khi không sử dụng tới, iOS sẽ đưa ứng dụng vào trạng thái 'đóng băng' (suspended), gần như không tiêu thụ năng lượng. Việc bạn cố tình đóng rồi mở lại sau đó buộc CPU phải khởi động lại toàn bộ tiến trình từ đầu. Quy trình này đòi hỏi nhiều năng lượng hơn và vô tình khiến viên pin của bạn sụt nhanh hơn so với việc cứ để chúng 'ngủ yên' trong trình đa nhiệm.
Dù hệ sinh thái đóng của Apple an toàn hơn đáng kể so với Android, nhưng khẳng định iPhone 'miễn nhiễm' với virus là một sai lầm.
Các chuyên gia bảo mật cảnh báo các cuộc tấn công nhắm vào người dùng Apple đang có xu hướng gia tăng mạnh mẽ. Bên cạnh mã độc, người dùng iPhone vẫn là mục tiêu béo bở của các chiêu trò lừa đảo qua tin nhắn (phishing). Để tự bảo vệ, quy tắc vàng là không bao giờ 'Jailbreak' máy và hãy luôn cập nhật phiên bản iOS mới nhất ngay khi có thể để vá các lỗ hổng bảo mật.
Nhiều người tự tin mang iPhone đi bơi hoặc quay phim dưới nước vì tin vào quảng cáo. Thực tế, Apple chỉ trang bị tính năng kháng nước (water-resistant), không phải chống nước (waterproof). Khả năng này sẽ hao mòn dần theo thời gian sử dụng.
Đặc biệt, nếu máy chẳng may bị dính nước, hãy tránh sử dụng mẹo bỏ vào thùng gạo truyền thống. Apple cảnh báo các hạt bụi gạo siêu nhỏ có thể lọt vào cổng sạc và linh kiện bên trong gây hỏng hóc nghiêm trọng. Thay vào đó, hãy dựng đứng máy, vỗ nhẹ để nước thoát ra và để khô tự nhiên ở nơi thoáng mát.
Nhìn chung, việc hiểu đúng về thiết bị không chỉ giúp bạn sử dụng iPhone hiệu quả hơn mà còn tránh được những chi phí sửa chữa không đáng có. Khi có bất kỳ thắc mắc nào, hãy tìm đến các nguồn tin chính thống từ Apple thay vì tin vào những mẹo chưa kiểm chứng trên mạng xã hội.
