Như Báo Thanh Niên đã thông tin, cập nhật từ Sở GD-ĐT TP.HCM cho thấy tổng chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 của 181 trường THPT công lập năm nay xấp xỉ 120.000 học sinh (HS); có tổng 151.254 HS đăng ký nguyện vọng (NV) 1, tỷ lệ phân luồng HS sau THCS vào học lớp 10 công lập của TP.HCM năm nay là 79,4%. Do đó, khoảng 31.000 HS không trúng tuyển vào lớp 10 công lập.
Càng gần đến ngày HS TP.HCM thi lớp 10 (31.5), chị Trương Thị Ly, phụ huynh trú P.Bình Thạnh, TP.HCM, càng thấy thấp thỏm không yên. Vợ chồng chị cùng bàn bạc để quyết định thứ tự đặt NV của con từ 1 tới 3: THPT Gia Định (P.Thạnh Mỹ Tây); THPT Trưng Vương (P.Sài Gòn); THPT Trần Văn Giàu (P.Bình Lợi Trung). Các NV được tính toán kỹ, dựa trên điểm chuẩn các năm, lực học của con, khoảng cách di chuyển từ nhà tới trường… “NV 3 là phương án an toàn, để bằng mọi giá cũng có thể được học lớp 10 công lập”, chị Ly nói.
Con gái chị cũng có học lực khá tốt ở bậc THCS, song chị lo vì biết năm nay số thí sinh dự thi lớp 10 ở TP.HCM tăng cao hơn năm trước, sau sáp nhập, HS di chuyển về khu vực 1 TP.HCM cũng đông hơn, HS phải cạnh tranh cao hơn. Ngoài ra, từ năm ngoái tới nay đề thi theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 có nhiều đổi mới.
Theo lý thuyết, sẽ có nhiều con đường khác nếu HS không vào lớp 10 công lập, nhưng chị Ly lý giải: “Tôi nằm trong số những phụ huynh đặt mục tiêu con mình phải vào lớp 10 công lập, dù ở NV nào. Lý do lớn nhất là tài chính chỉ phù hợp ở trường công, mình có thể chăm lo lâu dài cho con. Chi phí trường tư thục mỗi tháng vượt quá khả năng chi trả của gia đình. Nếu như sau tuổi 18, khi con tốt nghiệp THPT, dù không đậu một trường đại học, con có thể học nghề, vừa học vừa làm. Nhưng ở tuổi 15, các con còn rất nhỏ, chưa thể chủ động được cuộc sống, nếu gia đình không đồng hành để cùng con lựa chọn NV, nhắc nhở con học tập, tìm một môi trường giáo dục phù hợp với bản thân, có thể các con sẽ phải thất học, lỡ dở tương lai, trở thành gánh nặng của gia đình, xã hội…”.
Bạn bè của chị Ly cũng trong tâm trạng thấp thỏm, thậm chí âu lo hơn khi khu vực họ ở có quy mô dân số lớn, số trường học THPT công lập ít, như khu vực Q.12 cũ, Q.Tân Phú nên các HS phải cạnh tranh khốc liệt để có một tấm vé vào lớp 10 công lập. Như tại Trường THPT Trường Chinh, chỉ tiêu năm nay là 900 em nhưng có đến 1.653 HS đăng ký NV 1 (tỷ lệ chọi 1,84); Trường THPT Tây Thạnh chỉ tiêu lấy 1.035 HS lớp 10, nhưng có đến 2.146 HS đăng ký NV 1 (tỷ lệ chọi 2,07); Trường THPT Lê Trọng Tấn có 1.655 HS đăng ký NV 1, nhưng chỉ lấy 675 em (tỷ lệ chọi là 2,45)… Nhiều phụ huynh sẵn sàng đặt NV 3 là các trường THPT công lập cách xa nơi ở hiện tại hơn 10 km. Khi đăng ký NV, hệ thống tuyển sinh cũng cảnh báo về khoảng cách này, phụ huynh phải bấm xác nhận đồng ý. Song vì mục tiêu “phải đậu trường công”, đó là lựa chọn an toàn nhất.
Anh V.Đ, có con gái đang học lớp 9 tại Trường THCS Lý Thánh Tông, P.Chánh Hưng, TP.HCM, kể giai đoạn này cả nhà anh “cùng sắp thi lớp 10”. Mỗi người mỗi việc, ai cũng thấp thỏm, mong kỳ thi mong chóng xong xuôi.
“Suốt kỳ nghỉ lễ 30.4 và cả các cuối tuần vừa qua, nhà tôi không đi đâu chơi, con tập trung học và học để đạt mục tiêu đậu NV 1. Mẹ thì lo nấu ăn lo bồi bổ sức khỏe cho con, ba thì dò thông tin trên mạng, báo chí để cập nhật chỉ tiêu tuyển sinh các trường rồi vẽ sơ đồ, tính toán các khả năng, phương án, cân đối điểm chuẩn từng trường qua mỗi năm, đối chiếu với năng lực học của con để chốt NV. Tính toán làm sao để kỳ thi lớp 10 với con nhẹ nhàng, không quá căng thẳng nhưng cũng không được dễ quá để buông xuôi”, anh V.Đ kể.
Trường THPT Nguyễn Khuyến, P.Hòa Hưng, nơi con gái anh đặt NV 1 năm nay lấy 855 chỉ tiêu lớp 10, đang có 1.013 HS đăng ký NV 1. Sau khi Sở GD-ĐT TP.HCM công bố chỉ tiêu, tỷ lệ chọi, anh V.Đ ngồi tính toán, ủng hộ con giữ nguyên phương án. “Tâm trạng vợ chồng con cái đều nói chung là rất lo. Vừa mong con vào lớp 10 công lập để phù hợp với khả năng của gia đình, mong con đậu được NV 1 như mong muốn của con”, người cha bộc bạch.
Ông Phạm Văn Cường, Phó hiệu trưởng Trường THPT Tây Thạnh, P.Tây Thạnh, TP.HCM, cho rằng để giảm áp lực tuyển sinh lớp 10 bền vững, trước tiên cần đổi thay quan niệm “chỉ trường tốp đầu mới là thành công”.
Thực tế, mỗi trường THPT đều có những giá trị riêng, môi trường riêng và điều quan trọng nhất là sự phù hợp với năng lực, tính cách, định hướng phát triển của từng HS. Ngôi trường phù hợp sẽ giúp HS phát huy tốt năng lực, hình thành sự tự tin và trưởng thành đúng với khả năng của HS. Khi suy nghĩ được như vậy, cộng với sự đồng hành với HS bằng tình yêu thương, sự thấu hiểu thay vì áp lực hay những sự so sánh, cha mẹ sẽ đồng hành cùng con với sự bình tĩnh, tích cực.
“Điều thứ hai, để giảm áp lực tuyển sinh lớp 10, nhà trường và ngành giáo dục cần tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục đồng đều giữa các trường THPT, đồng thời đẩy mạnh tư vấn hướng nghiệp, phân luồng và định hướng nghề nghiệp từ sớm để HS hiểu rõ năng lực, sở trường, đam mê của bản thân. Khi các em hiểu mình phù hợp với điều gì, các em sẽ có lựa chọn đúng đắn hơn thay vì chạy theo tâm lý đám đông, áp lực thành tích”, ông Cường nêu quan điểm.
Ông Đỗ Đình Đảo, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ, P.Xóm Chiếu, TP.HCM, cho hay những ngày này, nhiều phụ huynh đang “ngồi trên đống lửa”, lo sức khỏe của con, lo chọn trường, lo đăng ký NV, lo tỷ lệ chọi, lo đề thi, sợ lựa chọn sai sẽ ảnh hưởng đến cả chặng đường tương lai…
“Việc lựa chọn NV không phải là một “canh bạc may rủi”, mà cần dựa trên năng lực thực tế của HS, kết hợp với sự cân nhắc hợp lý giữa mong muốn và khả năng. NV 1 nên là mục tiêu phấn đấu. NV 2 có tính an toàn và NV 3 là điểm tựa để đảm bảo cơ hội vào học lớp 10 công lập. Song, phụ huynh đừng để áp lực của mình thành gánh nặng cho con em. Điều các HS lớp 9 cần bây giờ không phải là sự thúc ép, mà là sự đồng hành, động viên, giúp các em có tâm lý ổn định, phát huy năng lực bản thân. Cha mẹ cần bình tĩnh, sáng suốt, lan tỏa sự tích cực đến con em mình”, ông Đảo khuyên.
Đồng thời, ông Đảo cũng cho rằng, mỗi HS đều có một lộ trình phù hợp riêng. Dù vào trường nào, nếu các em có ý chí, chăm chỉ, được định hướng đúng, các em vẫn có thể phát triển tốt.
“Như 99% phụ huynh xung quanh mình, tôi cho con đi học thêm ở trung tâm để ôn toán và ngữ văn, riêng môn tiếng Anh thì con tự ôn tập tại nhà. Song, quan sát đề thi lớp 10 qua các năm, ở phần toán thực tế, các câu hỏi phân loại thí sinh trong bài hình học luôn là phần thách thức nhất, nếu chỉ học trong sách giáo khoa, không đi học thêm thì đạt điểm 7 cũng là một thách thức”, chị Trương Thị Ly, người đang đồng hành cùng con trên hành trình “phải vào lớp 10 công lập” ở TP.HCM, cho hay.
Vì vậy, chị Ly cho rằng bên cạnh xây dựng thêm nhiều trường THPT ở thành phố, tăng suất học lớp 10 trường công, chị mong muốn các HS có thể được học 100% kiến thức, từ cơ bản đến nâng cao, mở rộng, ôn thi lớp 10 với ngay giáo viên của con trên lớp. Thực tế, các HS lớp 9 như con chị đều “sấp ngửa” đi học thêm, có những ngày tới 21 giờ 30 mới về.
Thông tin được CIE gửi tới các trường đồng thời xác nhận với một số cơ quan truyền thông quốc tế. Đơn vị này cho biết đề thi toán AS Level mã số 25 (9709) - được tổ chức ở khu vực hành chính số 3 và số 4 (bao gồm Việt Nam) vào ngày 12.5 - "đã bị chia sẻ sớm trái với các quy định nghiêm ngặt của chúng tôi". CIE cho biết thêm đang "làm rõ mức độ rò rỉ và xác định các bước xử lý tiếp theo", để ngỏ khả năng hủy kết quả thi.
Vụ việc diễn ra chỉ vài ngày sau khi CIE quyết định hủy kết quả thi môn toán AS Level mã đề 12 (9709) tổ chức hôm 29.4, cũng ở khu vực 3, 4 và cũng với lý do lộ đề tương tự. Ở cả hai trường hợp, đề toán đều được cho là đã bị phát tán trên các mạng xã hội như Reddit và Discord nhiều giờ trước khi kỳ thi diễn ra, với nội dung tương tự đề chính thức mà thí sinh nhận được.
Trả lời tờ The Express Tribune, Bộ trưởng Giáo dục Pakistan Khalid Maqbool Siddiqui bày tỏ lo ngại về tình trạng lộ đề lặp lại nhiều lần. "Không thể để những học sinh chăm chỉ phải chịu thiệt thòi vì các sự cố như vậy", ông nói, đồng thời cho biết các vụ việc tương tự cũng từng xảy ra năm ngoái và Cambridge cần tiếp tục siết chặt hệ thống khảo thí.
Vị bộ trưởng cũng chỉ đạo Ủy ban Liên hội đồng các chủ tịch tại Pakistan lập tức tổ chức cuộc họp với đại diện Cambridge và triển khai các biện pháp khẩn cấp để bảo vệ quyền lợi học sinh nước này.
Trong thông báo mới nhất gửi tới các trường hôm 13.5, CIE gọi vụ việc là hoạt động "đánh cắp đề thi" của "những tên tội phạm", đồng thời cho biết quy mô và tính chất của sự cố này "chưa từng có tiền lệ". Đơn vị khẳng định những đối tượng đứng sau vụ việc đang tìm cách "phá hoại các kỳ thi và tương lai của những học sinh phụ thuộc vào các chứng chỉ này" và cho biết đang triển khai nhiều biện pháp pháp lý để ngăn chặn, xử lý.
CIE sẽ thông báo hướng giải quyết vụ việc lộ đề lần này vào ngày 22.5 tới.
Trong khi đó, với trường hợp lộ đề đầu tiên diễn ra hôm 29.4, CIE đã ra thông báo yêu cầu tất cả học sinh ở các khu vực liên quan thi lại vào ngày 9.6 do mức độ lan truyền rộng, cho biết không thu thêm khoản phí nào của học sinh lẫn nhà trường. Quyết định này nhằm đảm bảo điểm thi công bằng và tiếp tục được ĐH tin dùng, là mong muốn chung của nhiều lãnh đạo các trường phổ thông, theo CIE.
Thời điểm công bố kết quả AS và A Level quốc tế của CIE không thay đổi sau cả 2 vụ lộ đề, vẫn là ngày 11.8.
Tại Việt Nam, một số trường giảng dạy chương trình Cambridge cho biết đã nhận được thư thông báo sự cố của cả 2 lần lộ đề từ CIE, theo các báo như Tiền Phong, VnExpress và VietNamNet. Ít nhất hàng trăm học sinh các trường đã bị ảnh hưởng, chỉ tính riêng lần lộ đề đầu tiên.
Theo thông tin từ CIE, hiện có hơn 10.000 trường Cambridge ở hơn 160 quốc gia trên toàn cầu, trong đó hơn 100 đơn vị tại Việt Nam. Cambridge International AS Level thường được giảng dạy trong vòng 1 năm còn A Level là 2 năm. Trong đó ở bậc AS Level, giáo viên có thể lựa chọn một trong 3 lộ trình để dạy: chỉ học toán thuần túy, toán kết hợp với cơ học, hoặc toán kết hợp xác suất và thống kê.
Cambridge là chương trình phổ thông của Anh, được thiết kế từ bậc tiểu học tới THPT, với đầu ra là chứng chỉ IGCSE quốc tế (lớp 9, 10) và AS hay A Level quốc tế (lớp 11, 12). Các chứng chỉ này có thể giúp học sinh ứng tuyển những chương trình dự bị ĐH hoặc vào thẳng năm nhất của các trường trong và ngoài nước.
Thanh Niên đã liên hệ CIE để làm rõ hướng giải quyết và phương án hỗ trợ các thí sinh bị ảnh hưởng, đặc biệt ở Việt Nam, song chưa nhận được phản hồi.
Tại họp báo kinh tế - xã hội TP.HCM chiều 23-4, ông Hồ Tấn Minh, Chánh văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, cho biết đối với kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, đơn vị đã yêu cầu các cơ sở giáo dục phổ thông xây dựng kế hoạch tổ chức ôn tập ngay từ đầu năm.
Trong đó đánh giá, rà soát phân loại học sinh, hỗ trợ các em gặp khó khăn trong tiếp cận kiến thức. Mở rộng phòng học, thư viện, giáo viên hướng dẫn để hỗ trợ các em tự ôn tập, chuẩn bị hệ thống ngân hàng câu hỏi, tiếp cận cấu trúc thi các môn.
Ngành giáo dục cũng yêu cầu giáo viên tích cực phối hợp chặt chẽ phụ huynh, giúp con em có kế hoạch khoa học, dinh dưỡng, nghỉ ngơi, tránh căng thẳng, tạo áp lực, để các em đạt kết quả tốt nhất.
Với tuyển sinh đầu cấp, ông Minh cho biết năm 2026, TP.HCM tổ chức theo bản đồ GIS, tức căn cứ vào nơi ở thực tế của trẻ, gia đình.
Sở Giáo dục và Đào tạo TP đã tổ chức các buổi tư vấn, hướng dẫn, đặc biệt đối với các trường tiểu học, THCS ở khu vực 2, khu vực 3.
Nhiều phụ huynh bày tỏ sự lo lắng về việc con em mình sẽ bố trí thế nào cho phù hợp. Trước mắt, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM sẽ căn cứ dữ liệu trên hệ thống VNeID mức độ 2, nơi ở hiện tại để xác định bố trí học ở nơi gần nhất, thuận tiện nhất.
Với các nhu cầu khác như học tại nơi gần nơi cha mẹ làm việc, thuận tiện đưa đón thì phải đợi kế hoạch tuyển sinh lần thứ 2 đối với đối tượng này. "Mọi kế hoạch đều hướng đến mục tiêu lớn nhất là đảm bảo 100% học sinh lớp 1, lớp 6 ở TP.HCM được bố trí chỗ học đầy đủ", ông nêu.
Ông Minh cho biết thêm tính đến sáng 23-4, hệ thống tuyển sinh của Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM nhận được hơn 50.000 lượt đăng ký thi vào lớp 10.
Sở cũng ban hành các văn bản hưởng dẫn chi tiết cho các trường THPT chuẩn bị chương trình đào tạo, đảm bảo cho các em được tự chọn tổ hợp môn học theo năng lực, nhưng vẫn đáp ứng chương trình đào tạo, định hướng nghề nghiệp.
Thời gian tới, Sở Giáo dục và Đào tạo sẽ tổ chức tập huấn về việc coi thi, chấm thi, phối hợp chính quyền địa phương, Công an TP.HCM... đảm bảo kỳ thi diễn ra an toàn, hiệu quả.
Ngô Hà Anh, cựu học sinh lớp chuyên Sử, trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam (Ams), nhận thư trúng tuyển từ 8 đại học Mỹ, hồi giữa tháng 3. Trước đó, do nộp hồ sơ nhiều trường, Hà Anh thường đặt báo thức hai tiếng một lần để kiểm tra email.
"Nhưng em vốn không kỳ vọng nhiều vì đây là những trường nghệ thuật hàng đầu thế giới", Hà Anh nói.
Nữ sinh chọn theo học Rhode Island School of Design (RISD). Đây là ngôi trường đứng thứ tư thế giới về lĩnh vực nghệ thuật và thiết kế, cũng là trường đào tạo nghệ thuật số 1 ở Mỹ, theo QS 2026.
Theo Hà Anh, nhiều học sinh của trường đến từ các gia đình có truyền thống nghệ thuật, đây là môi trường đào tạo họa sĩ quy củ và có trình độ chuyên môn bậc nhất, phù hợp với mong muốn được tự do sáng tạo nghệ thuật, trở thành họa sĩ của em. Ngoài ra, RISD có chương trình học liên ngành với Đại học Brown.
Khác với nhiều học sinh theo nghệ thuật từ sớm, Hà Anh từng được gia đình định hướng học luật. Sau một năm theo đuổi, em nhận ra không phù hợp ngành và quyết định chuyển hướng vào lớp 12. Thời điểm đó, em thích thú với nghệ thuật nhưng chưa từng học vẽ bài bản. Bắt đầu từ học kỳ 2 lớp 12, Hà Anh mới học các kỹ thuật cơ bản. Sau tốt nghiệp THPT, nữ sinh dành một năm học vẽ và chuẩn bị hồ sơ.
Ngoài chứng chỉ, thư giới thiệu, hoạt động ngoại khóa, bài luận, Hà Anh chuẩn bị thêm bộ hồ sơ nghệ thuật. Trong khoảng 4 tháng, nữ sinh hoàn thành gần 20 tác phẩm, xoay quanh chủ đề tâm lý học và trải nghiệm nội tâm, khai thác các cảm xúc như lo âu, mất mát, cô đơn và áp lực xã hội.
"Tranh chứa nhiều yếu tố siêu thực, đôi khi kỳ dị cùng những chi tiết màu đỏ biểu tượng cho hy vọng, tiếng gọi của trái tim", Hà Anh kể. "Mình muốn thể hiện rằng mọi vấn đề tâm lý đều có lối thoát".
Bên cạnh chất liệu acrylic và sơn dầu, nữ sinh còn thử nghiệm với sơn mài như một cách đưa chất liệu truyền thống của Việt Nam vào các tác phẩm đương đại. Hà Anh tìm đến làng nghề sơn mài Hạ Thái, quan sát quy trình và học hỏi từ nghệ nhân, đồng thời được họa sĩ Trần Đức Hùng hướng dẫn. Công việc đòi hỏi kỹ thuật và sức bền bởi mùi sơn, dầu hỏa nồng nặc, các công đoạn mài khiến đôi tay trầy xước. Người vẽ cũng dễ bị kích ứng da do hiện tượng "sơn ăn", song Hà Anh vẫn kiên trì, tự thực hiện các công đoạn như gắn vỏ trứng, phủ sơn, mài hoàn thiện.
Ngoài ra, Hà Anh nộp bài luận về hành trình tìm kiếm dấu ấn cá nhân qua nghệ thuật. Thay vì tập trung vào việc khẳng định sự tồn tại, Hà Anh hướng tới những điểm chạm cảm xúc. Với nữ sinh, nghệ thuật không chỉ là "kể câu chuyện của riêng mình mà còn để chạm đến cảm xúc của người khác để lưu giữ những điều đẹp đẽ, chữa lành và kết nối giữa người với người".
Hà Anh còn tổ chức triển lãm tranh của mình và trẻ tự kỷ, lấy cảm hứng từ mô hình Tòhe (tạo sân chơi sáng tạo và đào tạo nghệ thuật cho trẻ em thiệt thòi, phát triển tác phẩm của các em thành sản phẩm thương mại và triển lãm nghệ thuật). Nữ sinh mong muốn tạo ra không gian để cộng đồng tiếp xúc với thế giới nội tâm của trẻ tự kỷ qua tranh, cảm nhận sự chân thành cùng niềm khao khát được sẻ chia.
Cô tìm đến một trung tâm hỗ trợ trẻ tự kỷ và bắt đầu dạy các em từ 4 đến 12 tuổi. Những buổi học đầu tiên, khi chưa hiểu nhau, học sinh nhiều khi la hét mất kiểm soát, có lúc lại im lặng hoàn toàn.
Hà Anh phải thử nhiều cách, kết hợp âm nhạc, sử dụng đồ chơi quen thuộc đến điều chỉnh màu sắc, chất liệu. Nhận thấy giấy trắng gây lóa mắt, khó chịu, nữ sinh chuyển sang cho học sinh vẽ phấn trực tiếp lên bàn hoặc dùng giấy màu vàng. Đồng thời, cô dùng đồ chơi có màu sắc đặc biệt do trẻ làm để tìm "tần số chung" với các em.
Theo nữ sinh, với trẻ em tự kỷ, ngôn ngữ hay lời nói dường như khá xa lạ và khó khăn, nhưng khi đặt các em vào môi trường hội họa, được cầm cọ, tô màu, các em lại có thể biểu đạt được những gì mình cảm nhận. Người dạy cũng nên bình tĩnh, không buộc các em đẩy nhanh tiến độ. Lớp học không theo khuôn mẫu truyền thống mà cho mỗi em nhỏ được thể hiện bản thân, tìm thấy niềm vui, sự tập trung và cảm giác được lắng nghe.
Kết quả, triển lãm trưng bày 36 bức tranh của trẻ tự kỷ, gây quỹ bằng những sản phẩm lưu niệm như postcard, áo để hỗ trợ thiết bị cho Trung tâm Giáo dục trẻ em tự kỷ Gia An.
Họa sĩ Trần Đức Hùng cho biết ban đầu khá e ngại khi nhận dạy nữ sinh do thời gian chuẩn bị hồ sơ du học quá ngắn. Tuy nhiên, chỉ sau hai buổi học thử, anh bất ngờ với tố chất và gu thẩm mỹ của Hà Anh.
"Hà Anh thông minh và có đam mê mãnh liệt với hội họa, có những khi em mải mê vẽ mà quên hết mọi thứ xung quanh", anh Hùng cho biết.
Trước khi nhập học vào tháng 9, Hà Anh tiếp tục học vẽ và dự định đi làm thêm để tích lũy trải nghiệm. Trong tương lai, cô mong muốn theo đuổi hội họa kết hợp tâm lý học, mở rộng liên ngành sang Art and Computation (kết hợp giữa nghệ thuật thị giác và công nghệ sáng tạo) và Sound Art (nghệ thuật âm thanh) để khám phá những hình thức biểu đạt mới.
Nhìn lại hành trình của mình, Hà Anh cho rằng không có công thức chung cho thành công.
"Mỗi người phải tự tìm con đường riêng. Quan trọng nhất là đủ đam mê và đủ quyết tâm", cô nói, cho biết vali du học sẽ mang theo một vài con rối nước để giới thiệu với bạn bè ở đại học về biểu tượng văn hóa Việt Nam.
