Có một thời, nhắc đến miền Tây là nhắc đến một kho tàng cổ vật sống động nằm rải rác trong từng nếp nhà. Đất đai trù phú, đời sống dư dả, người dân nơi đây không chỉ biết làm giàu mà còn biết chơi – mà đã chơi là tới bến.
Ở xứ miền Tây, dấu hiệu sung túc không ở lời nói, mà hiện rõ nơi phòng khách và bàn thờ. Một cặp bình sứ xanh trắng đặt trang trọng, bộ ngũ sự với lư mắt tre, chân đèn da báo… ánh lên dưới lớp khói hương thời gian, chiếc đĩa quả tử, mâm bồng cùng giàn chén kiểu men lam Huế… tạo nên không gian vừa linh thiêng vừa phô diễn gu thẩm mỹ và độ giàu có của gia chủ.
Mỗi nếp nhà, có ít cũng phải một tủ thờ thường cẩn ốc kiểu Nam bộ, với từng mảng ốc lớn, bố cục đăng đối, thể hiện tích truyện cổ như Văn Vương cầu hiền, Tam cố thảo lư. Gia đình giàu có hơn sở hữu bộ bàn ghế Louis – hoặc nhập từ Pháp, hoặc được thợ Việt chế tác lại – đặt ngay phòng khách. Tất cả những chi tiết ấy là sự hòa trộn giữa văn hóa bản địa và ảnh hưởng ngoại lai, tạo nên bản sắc miền Tây: hào sảng, chịu chơi và cũng không kém phần tinh tế.
Khi phong trào sưu tầm cổ vật nổi lên, miền Tây thành điểm đến lý tưởng để “đi sứ”. Những món đồ gia bảo, theo năm tháng và biến động kinh tế, dần được bán đi. Từ vật thờ phụng, chúng trở thành hàng hóa, mở ra thời kỳ săn tìm đầy sôi động.
Trong ký ức người “đi sứ” miền Tây, bao giờ cũng là cuộc phiêu lưu thực sự, bất kể thành – bại. Có lần, tôi theo chân thương lái từ chợ đồ cổ Lê Công Kiều (TP.HCM) tìm về cù lao thuộc vùng giáp ranh Cần Thơ – Vĩnh Long, nơi có chiếc đĩa xanh trắng đường kính hơn 30 cm, vẽ kiểu tam lam, tả chuối, bướm, vân mây… Nghe thế, nếu đúng sứ Tàu, và kích cỡ đó thì đúng là báu vật.
Hành trình bắt đầu bằng một chuyến xe dài, rồi qua phà, qua đò, đi tiếp xe máy len lỏi qua những con đường đê, băng qua 25 cây cầu giao thông chênh vênh, bề ngang chừng 6 tấc, nối tiếp nhau, mỗi lần qua là một lần tim thót lại. Khách bám chặt yên xe như thằn lằn ôm cột đình, tay lái xe ôm được nước khoái chí: “Mấy huynh Xì Gòn đâu thấy cái cảnh, quê dzầy mới dzui heng!”.
Đến được nơi, trời đã chạng vạng. Cả đoàn mệt nhoài, người dính đầy bùn đất, chỉ mong xem nhanh cái đĩa để kịp quay về. Nhưng gia chủ ung dung như không. Ông mời khách ngồi, sai người bắt cá dưới ao, thản nhiên: “Công xuống đây, lai rai bây ơi, mua bán tính sau”. Không ai dám từ chối. Một mâm rượu dựng lên giữa bóng tối nhập nhoạng. Tiếng ếch nhái, tiếng máy ghe, tiếng nước vỗ bờ, tiếng muỗi vo ve hòa thành âm thanh vừa hoang dã vừa mê hoặc.
Cái đĩa, “linh hồn” của chuyến đi, thi thoảng được nhắc đến sau một ly xây chừng, gia chủ khề khà: “Đĩa này hồi đó ông nội quý lắm… Cất kỹ trong tủ heng, tết mới đem dùng, mở ra là cả nhà sáng choang…”. Mỗi lời nói như mồi lửa khiến đám “đi sứ” nhấp nhổm không yên. Đêm xuống sâu hơn. Bàn nhậu có thêm 3 ông hàng xóm, nghe tiếng ồn ào, xách đèn pin lội sình kéo sang nhập cuộc. Rượu cứ thế đầy vơi, câu chuyện cứ thế lan dài, khách chìm xuồng tại bến cùng gia chủ và 3 ông hàng xóm. Một đêm quắc cần và làm mồi cho muỗi.
Sớm mơ sau, khi các ban ngành đã tỉnh rượu, chiếc đĩa được mang ra. Đúng là lớn, đúng là cổ, nhưng là đồ Nhựt Bổn vẽ tay, không phải hàng Tàu hay món “độc” như kỳ vọng. Cả đoàn nhìn nhau, cười cầu tài: một chuyến đi “bể kèo”, nhưng không có cảm giác buồn bực hay thất vọng nặng nề như những chuyến “đi sứ” ở các vùng miền khác. Bởi thứ còn đọng lại không phải là sở hữu được món cổ vật, mà là cái tình, thứ tình hào sảng, chân chất chỉ có ở miền Tây.
Miền Tây từng là thiên đường của dân “đi sứ”, nhưng theo thời gian, mọi thứ dần thay đổi. Nguồn cổ vật trong các nhà dân ngày một cạn. Những chiếc bình tu hú, bình đùi dế, bình song tâm… từng xuất hiện dày đặc, nay hiếm hoi vô vàn. Những bàn thờ xưa – từng là “kho báu” – giờ nhìn lại, hiếm chỗ còn lưu dấu đồ xưa.
Cùng lúc đó, công nghệ len lỏi vào từng ngóc ngách. Việc mua bán không cần lặn lội đường xa. Một tấm hình gửi qua điện thoại có thể quyết định giá trị món đồ trong vài phút. Cái thú “đi sứ” dần mất chất phiêu lưu, mất luôn cả những cuộc nhậu thâu đêm và những câu chuyện dài bất tận. Đáng ngại hơn, chính vùng đất từng là thiên đường ấy lại trở thành nơi cài cắm đồ giả. Những kẻ buôn gian bắt đầu đưa đồ mới, đồ nhái về gài vào các gia đình, chờ người thiếu kinh nghiệm sập bẫy. Ngày trước, nhìn vào bàn thờ có thể đoán được giá trị của gia chủ. Còn bây giờ, chính nơi ấy lại có thể là một chiếc bẫy tinh vi.
“Đi sứ” thời nay không còn là hành trình tìm kiếm, mà là cuộc đấu trí. Không còn những chuyến đi ngập tràn tình người, mà thay vào đó là sự dè chừng, tính toán. Dẫu vậy, hoài niệm về những chuyến “đi sứ” ngày xưa vẫn còn nguyên vẹn: những con đường đất, những cây cầu khỉ, những bữa rượu bất tận và những con người hào sảng đến mức quên cả lời lỗ…; mỗi khi gợi lại, luôn là kỷ niệm đẹp của một thời “đi sứ” miền Tây.
Thực hiện kế hoạch của Bộ Công an, Công an tỉnh Cà Mau đang triển khai thu nhận ADN thân nhân liệt sĩ để từng bước xác định danh tính, rút ngắn hành trình tìm kiếm những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Trước đó, Công an tỉnh Cà Mau cũng đã chủ động tham mưu UBND tỉnh ban hành văn bản chỉ đạo, cũng như triển khai các văn bản hướng dẫn để đồng bộ toàn hệ thống, đưa công tác thu nhận ADN thân nhân liệt sĩ trở thành chiến dịch được tổ chức theo quy trình và có dữ liệu đối chiếu chặt chẽ.
Với phương châm "dễ, rõ làm trước", lực lượng Công an tỉnh Cà Mau đã chủ động "đi từng ngõ, gõ từng nhà", gặp gỡ thân nhân, người thờ cúng liệt sĩ để thu thập thông tin phục vụ thu nhận ADN thân nhân liệt sĩ. Những trường hợp còn thiếu dữ liệu được rà soát lại qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, tàng thư cư trú, dữ liệu căn cước, đảm bảo độ chính xác cao nhất cho việc đối chiếu ADN thân nhân liệt sĩ.
Trung tá Lê Trung Nghĩa, Phó Trưởng phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, nhấn mạnh việc xây dựng cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài. Mỗi mẫu ADN thân nhân liệt sĩ không chỉ là dữ liệu khoa học mà còn là hy vọng đoàn tụ của hàng ngàn gia đình.
Đến nay, hơn 21.000 liệt sĩ đã được cập nhật thông tin vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư tại Cà Mau, trong đó hơn 4.400 trường hợp chưa xác định danh tính. Theo quy trình, cần thu thập thông tin hơn 8.900 thân nhân họ ngoại để phục vụ đối chiếu ADN thân nhân liệt sĩ, hiện đã thực hiện được gần 4.200 trường hợp, đạt 46,5%.
Những kết quả thu nhận bước đầu không chỉ phản ánh tiến độ mà còn cho thấy vai trò nòng cốt của công an cơ sở. Ở cấp xã, phường, việc thu nhận ADN thân nhân liệt sĩ được triển khai ngay tại nhà dân. Lực lượng công an phối hợp đơn vị chuyên môn và xét nghiệm trực tiếp đến từng gia đình, hướng dẫn thủ tục, hỗ trợ lấy mẫu tại chỗ. Cách làm này giúp giảm chi phí, tiết kiệm thời gian và đặc biệt phù hợp với các Mẹ Việt Nam Anh hùng, thân nhân cao tuổi khi tham gia cung cấp ADN thân nhân liệt sĩ.
Từ năm 2025 đến nay, Công an tỉnh Cà Mau đã phối hợp lấy mẫu cho 106 thân nhân liệt sĩ. Mỗi mẫu là một dữ liệu quý, từng bước hoàn thiện ngân hàng ADN thân nhân liệt sĩ phục vụ xác định danh tính.
Đằng sau những con số còn là hy vọng khi mỗi mẫu ADN thân nhân liệt sĩ đều gắn với một gia đình; trong đó có những niềm hy vọng, chờ đợi kéo dài nhiều năm.
Ông Bùi Văn Vui, ngụ ấp Bào Nhàn, xã Hồ Thị Kỷ, xúc động nói, gia đình đã chờ đợi tin tức người thân suốt nhiều năm. Khi được cán bộ công an đến tận nơi thu nhận ADN thân nhân liệt sĩ, niềm hy vọng được khơi dậy, một ngày không xa, liệt sĩ sẽ được trở về.
Thời gian tới, Công an tỉnh Cà Mau xác định tiếp tục đẩy mạnh thu nhận ADN thân nhân liệt sĩ theo hướng đồng bộ. Lực lượng sẽ tăng cường phối hợp với các ngành, đặc biệt là lực lượng Quân sự trong tìm kiếm, quy tập hài cốt; đồng thời khai thác hiệu quả các hệ thống dữ liệu để phục vụ xác định danh tính liệt sĩ.
Song song đó, công tác chính sách được triển khai song hành. Tính từ năm 2021 đến nay, Công an tỉnh Cà Mau đã hỗ trợ xây mới 14 căn, sửa chữa 33 căn nhà tình nghĩa cho gia đình liệt sĩ với kinh phí hơn 4 tỉ đồng; tổ chức thăm hỏi, tặng quà với tổng số tiền trên 1,3 tỉ đồng.
Ở Cà Mau, hành trình thu nhận ADN thân nhân liệt sĩ đang trở thành nhịp cầu đưa những người đã hy sinh trở về với tên tuổi, với gia đình, và với ký ức không thể lãng quên.
Cục CSGT cho biết, từ tháng 5.2026, học viên thi sát hạch lái xe phải xem clip tai nạn giao thông với thời lượng khoảng 15 phút. Các clip này phản ánh hậu quả của các vụ tai nạn giao thông liên quan đến cả xe máy và ô tô.
Nội dung tập trung vào những tình huống gây hậu quả nghiêm trọng, giúp học viên có cái nhìn trực quan về những rủi ro có thể xảy ra khi điều khiển phương tiện trên đường.
Đây được xem là một bước bổ sung trong quy trình đào tạo và kiểm tra người lái xe, bên cạnh các nội dung về kỹ thuật điều khiển phương tiện và kiến thức pháp luật về trật tự an toàn giao thông.
Cục CSGT cho biết, trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm quốc tế trong lĩnh vực đào tạo và sát hạch lái xe, việc đưa clip tai nạn vào chương trình cũng nhằm tạo ấn tượng trực quan, giúp người học ghi nhớ lâu hơn.
Khi đã chứng kiến các tình huống nguy hiểm, người cầm lái sẽ có xu hướng điều chỉnh hành vi, thận trọng hơn trong suốt quá trình tham gia giao thông sau này.
Trong quá trình nghiên cứu công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đối với lĩnh vực đào tạo, sát hạch lái xe, cả ô tô lẫn mô tô, lực lượng chức năng nhận thấy cần có những điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tiễn giao thông đang diễn ra hằng ngày.
Chính vì vậy, việc đưa các tình huống thực tế, các vụ tai nạn giao thông vào trước kỳ sát hạch nhằm giúp học viên trực tiếp "nhìn thấy" hậu quả, từ đó hình thành ý thức trách nhiệm và đạo đức của người lái xe trong tương lai.
Theo Cục CSGT, việc đưa nội dung clip tai nạn vào trước kỳ sát hạch không chỉ mang tính cảnh báo, mà còn là một phần trong quá trình xây dựng đạo đức và trách nhiệm, đạo đức của người lái xe. Mục tiêu hướng đến là tạo ra những người điều khiển phương tiện không chỉ nắm vững kỹ năng, mà còn ý thức rõ trách nhiệm đối với bản thân và cộng đồng.
Một bức ảnh độc đáo ghi lại khoảnh khắc mặt trời trứng muối “nuốt trọn” máy bay trên đỉnh tháp nhà thờ đã thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng. Đây là tác phẩm đầy tâm huyết của nhiếp ảnh gia Trần Phương. Để sở hữu khung hình độc bản này, anh đã kiên nhẫn "phục kích" tại quán cà phê sân thượng 1 tuần liền.
Tác giả của bức ảnh cho biết anh bắt được khoảnh khắc này vào lúc 17 giờ 58 phút ngày 4.4.2026, đúng chiều Lễ Vọng Phục sinh. Địa điểm được lựa chọn là sân thượng của một quán cà phê, nơi có tầm nhìn thoáng hướng về mặt trời chiều hoàng hôn.
Để chụp được khoảnh khắc này, anh Trần Phương đã có một tuần liên tục "săn ảnh". "Mỗi ngày tôi đều có mặt từ 17 giờ 45 để dàn trận máy móc và chỉ rời đi khi ánh sáng đẹp nhất đã tắt hẳn sau 18 giờ 15. Cô chủ quán thậm chí đã quen mặt vì ngày nào tôi cũng đến", anh Phương tiết lộ.
Bố cục độc đáo này được nhiếp ảnh gia Trần Phương phát hiện ra khi anh tình cờ đi ngang cầu Bình Lợi và bắt gặp được hình ảnh mặt trời trứng muối "nuốt trọn" máy bay chính giữa 2 tháp của nhà thờ Bến Hải (phường An Nhơn, TP.HCM). Từ đó, anh bắt đầu tính toán một kế hoạch tỉ mỉ để bắt trọn khoảnh khắc đó thêm một lần nữa.
Theo anh Trần Phương, cái khó nhất không nằm ở kỹ thuật. Mỗi ngày, quỹ đạo mặt trời đều lệch đi một chút. Anh phải liên tục di chuyển góc máy, tính toán độ cao và dự đoán hướng bay của máy bay.
"Việc canh mặt trời rơi đúng giữa 2 tháp nhà thờ đã khó, chờ thêm 1 chiếc máy bay bay ngang đúng tâm mặt trời lại càng khó hơn. Tất cả chỉ diễn ra trong vài giây ngắn ngủi", nhiếp ảnh gia cho biết.
Cuối cùng sau 7 ngày chờ đợi, anh đã bắt trọn khoảnh khắc mình mong muốn. "Cảm xúc của tôi lúc đó vừa vui mừng vừa nhẹ nhõm, cuối cùng mình cũng nhận được thành quả xứng đáng".
Đối với nhiếp ảnh gia Trần Phương, hành trình mỗi buổi chiều xách máy ảnh lên sân thượng, kiên nhẫn đợi chờ từng phút giây thay đổi của bầu trời hoàng hôn, thực ra cũng thú vị và đẹp đẽ chẳng kém gì bức ảnh được nhiều người khen ngợi.
