Từ dịch lời nói trực tiếp trong các cuộc gọi video đến tính năng lồng tiếng tự động trên TikTok, AI đang xóa nhòa rào cản ngôn ngữ với tốc độ chưa từng có. Các công cụ của OpenAI, Meta, Google cùng nhiều hãng khác hiện có thể dịch gần như tức thì giữa hàng chục ngôn ngữ.
Vậy nếu máy móc làm điều này nhanh hơn và chính xác hơn con người, thì nhiều năm học ngoại ngữ còn có ý nghĩa gì? Câu trả lời không đơn giản như ta tưởng.
Từ trước đến nay, con người luôn chuyển giao một phần công việc nhận thức cho công cụ hỗ trợ: chữ viết giúp giảm gánh nặng ghi nhớ, máy tính bỏ túi thay thế tính nhẩm. AI cũng nằm trong dòng chảy phát triển ấy. Nhưng từ chỗ AI là công cụ hỗ trợ đến chỗ hoàn toàn phụ thuộc vào AI mà không học ngoại ngữ – đó là một sai lầm.
Trên trang The Conversation, tiến sĩ Olivia Maurice và phó giáo sư Mark Antoniou (cùng thuộc Đại học Tây Sydney) chỉ ra rằng chính nỗ lực mới là yếu tố then chốt trong quá trình học ngoại ngữ.
Khi người học vật lộn với ngữ pháp, tìm kiếm từ ngữ phù hợp hay xây dựng ý nghĩa giữa nhiều ngôn ngữ, các mạng lưới thần kinh liên quan đến trí nhớ, sự tập trung và nhận thức được kích hoạt. Theo thời gian, điều này giúp kiến thức được khắc sâu hơn nhiều so với việc tiếp xúc thụ động.
Các nhà tâm lý học gọi đây là “những khó khăn đáng mong muốn” – những thử thách tuy khiến việc học có vẻ kém hiệu quả trước mắt, nhưng lại củng cố trí nhớ dài hạn và tạo nền tảng hiểu biết vững chắc hơn.
Sự vận động trí óc bền bỉ đó còn góp phần tạo nên “khả năng phục hồi nhận thức” – năng lực giúp não bộ duy trì hoạt động khi con người già đi. Não bộ của người đa ngôn ngữ phải liên tục xử lý, theo dõi ngữ cảnh và thích nghi linh hoạt giữa các ngôn ngữ.
Các nghiên cứu cũng chỉ ra mối liên hệ giữa việc sử dụng nhiều ngôn ngữ với thời điểm khởi phát bệnh Alzheimer muộn hơn và quá trình lão hóa tích cực hơn. Nhìn chung, sử dụng nhiều ngôn ngữ trong thời gian dài dường như là một dạng rèn luyện trí não mà tác động của nó được tích lũy suốt cả đời.
AI dịch thuật vượt trội ở tốc độ và khả năng tiếp cận, nhưng nó vận hành dựa trên nhận dạng khuôn mẫu, chứ không phải sự thấu hiểu được hình thành từ trải nghiệm sống. AI vẫn gặp khó khăn với ngữ cảnh văn hóa, sắc thái ngôn ngữ, sự hài hước hay những tầng ý nghĩa gắn với cảm xúc – đặc biệt với các ngôn ngữ ít dữ liệu huấn luyện.
Ở trạng thái tốt nhất, AI chỉ nắm bắt được lớp nghĩa “từ vựng” của ngôn ngữ, trong khi bỏ lỡ hoàn toàn khía cạnh xã hội.
Hãy nhớ lại cảnh phim trong bộ phim hài lãng mạn Love Actually: nhân vật Jamie (do diễn viên Colin Firth thủ vai) vụng về nhưng chân thành cầu hôn Aurelia bằng thứ tiếng Bồ Đào Nha ngập ngừng. Khoảnh khắc ấy xúc động chính bởi nỗ lực, sự dễ tổn thương và thành ý chứa trong những lời nói chưa hoàn hảo. Nếu thay bằng phần mềm dịch theo thời gian thực, thứ còn lại chỉ là thông tin chứ không còn là biểu đạt cảm xúc.
Trên báo The Guardian, ông Diego Marani – tiểu thuyết gia người Ý, nguyên phiên dịch viên tại Ủy ban châu Âu – nhấn mạnh rằng dù các hệ thống AI được cung cấp đầy đủ thông tin về một quốc gia và nền văn hóa của nước đó, chúng vẫn luôn thiếu khả năng đánh giá hoàn cảnh thực tế. Không có gì bảo đảm AI sẽ không mắc sai sót.
Năm 2019, nhân viên tại một trung tâm giam giữ của Cơ quan Thực thi di trú và Hải quan Mỹ (ICE) đã sử dụng AI để xử lý hồ sơ xin tị nạn. Nhưng công cụ dịch giọng nói này không thể hiểu được giọng địa phương của người nộp đơn, khiến đương sự bị giam giữ suốt sáu tháng trong tình trạng gần như không thể giao tiếp hay được thấu hiểu bởi bất kỳ ai.
Học một ngôn ngữ không chỉ là biết dịch – mà là hiểu cách người khác suy nghĩ, hệ giá trị của họ, ý nghĩa được hình thành từ bối cảnh và lịch sử. Sự hiểu biết văn hóa ấy chỉ có thể phát triển qua tương tác và trải nghiệm trực tiếp, và đó là điều con người không thể giao phó cho máy móc.
AI chắc chắn sẽ tiếp tục thay đổi cách học ngôn ngữ: cá nhân hóa việc giảng dạy, giảm rào cản, cung cấp phản hồi trên quy mô lớn. Nhưng quá trình nhận thức và trải nghiệm văn hóa đến từ việc tự mình học một ngôn ngữ – đó là điều AI không thể thay thế.
Theo bảng phân bổ chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027 mà Sở GD-ĐT TP.HCM vừa công bố, những trường đứng đầu về chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 như: Trường THPT Mạc Đĩnh Chi (P.Phú Lâm); Marie Curie (P.Xuân Hòa); Hùng Vương (P.Chợ Lớn); Tây Thạnh (P.Tây Thạnh); Trần Hưng Đạo (P.An Nhơn)...
Ở khối lớp 10 chuyên, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong tuyển 805 học sinh cho 13 môn chuyên. Trong đó, các lớp 10 chuyên tiếng Nhật, tiếng Pháp, tiếng Trung, lịch sử, địa lý, tin học, mỗi môn tuyển 35 học sinh (1 lớp), các lớp môn chuyên khác tuyển 70 hoặc 105 học sinh (2 hoặc 3 lớp). Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa, chuyên Lê Quý Đôn (khu vực 3) cùng tuyển 525 học sinh cho các lớp chuyên; Trường THPT chuyên Hùng Vương (khu vực 2) tuyển 455 học sinh cho các lớp chuyên.
Các trường tuyển lớp 10 tiếng Anh tích hợp bao gồm: THCS-THPT Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Nguyễn Thị Minh Khai, Nguyễn Hữu Huân, Mạc Đĩnh Chi, Trung học Thực hành Sài Gòn, Nguyễn Thượng Hiền, Phú Nhuận, Gia Định, Nguyễn Hữu Cầu.
Theo thống kê, trong số 176 trường, tính từ mốc trường có chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 từ 810 học sinh trở lên, có 50 trường như sau:
Vào lúc 15 giờ 15, phần 3 của chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến với chủ đề "Xét tuyển ĐH: Những điều cần lưu ý khi chọn ngành" sẽ tiếp tục với những thông tin bổ ích về chiến thuật chọn ngành, cách đăng ký nguyện vọng để có cơ hội trúng tuyển cao nhất vào ngành, trường mình yêu thích.
Chương trình được trực tuyến tại địa chỉ: thanhnien.vn, fanpage Facebook, kênh YouTube, Tik Tok Báo Thanh Niên.
Tại chương tình, đại diện các trường ĐH sẽ thông tin về cách thức tuyển sinh của các trường và xu hướng ngành nghề đào tạo của các trường ra sao trong năm 2026. Học sinh lưu ý gì khi đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT để tăng cơ hội trúng tuyển cao nhất vào ngành mong muốn?
Trong những năm gần đây, các trường ĐH xây dựng nhiều chương trình đào tạo giúp sinh viên có cơ hội trải nghiệm các môi trường học tập khác nhau. Chẳng hạn cùng một ngành học nhưng có các chương trình chuẩn, tiên tiến, tiếng Anh... Vậy sinh viên nên chọn học chương trình nào, lợi thế của từng loại chương trình ra sao?
Chọn được ngành học có cơ hội việc làm cao với thu nhập tốt là mong muốn của tất cả học sinh sau khi hoàn tất bậc THPT. Trong bối cảnh công nghệ phát triển như hiện nay, việc lựa chọn ngành nghề có gì khác so với trước đây mà thí sinh cần lưu ý thêm?
Hiện nay, có những quan điểm không giống nhau khi đăng ký xét tuyển: có thí sinh ưu tiên trúng tuyển ngành yêu thích, nhưng có thí sinh lại ưu tiên trúng tuyển trường yêu thích. Chuyên gia có lời khuyên gì?
Bên cạnh đó, thí sinh sẽ được chia sẻ về cơ hội và điều kiện cần thiết khi tham gia xét tuyển bằng các phương thức không sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT.
Tham gia chương trình tư vấn có các khách mời:
Học sinh và phụ huynh có thể xem lại PHẦN 1 chương trình TẠI ĐÂY; PHẦN 2 chương trình TẠI ĐÂY.
Hôm nay (30.4), Trường tiểu học Đặng Thùy Trâm, phường Tân Thuận, TP.HCM có thông báo tới phụ huynh học sinh nhà trường liên quan vụ nghi ngộ độc thực phẩm tại trường. Theo thông báo của nhà trường do hiệu trưởng Lê Thị Ngọc Nga ký, UBND phường Tân Thuận đã ban hành thông cáo báo chí chính thức "liên quan đến sự việc nghi ngờ về an toàn thực phẩm tại trường trong những ngày qua".
Thông báo của nhà trường có nội dung: "Vụ việc đang được các cơ quan chức năng kiểm tra, xác minh và làm rõ theo quy định của pháp luật. Nhà trường đang phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trong quá trình xử lý và báo cáo kịp thời đến các cấp lãnh đạo. Nhà trường kính mong quý cha mẹ học sinh luôn đồng hành cùng nhà trường: Bình tĩnh theo dõi thông tin từ nguồn chính thống của cơ quan có chức năng chuyên môn, bản tin của nhà trường; Không lan truyền thông tin chưa được kiểm chứng; Cùng nhà trường chờ kết luận chính thức từ cơ quan chức năng. Nhà trường sẽ tiếp tục cập nhật ngay khi có thông tin mới".
Thông cáo báo chí chính thức của UBND phường Tân Thuận, TP.HCM về vụ việc xảy ra tại Trường tiểu học Đặng Thùy Trâm, cho biết: "UBND phường Tân Thuận trân trọng thông tin đến các cơ quan báo chí, quý phụ huynh và nhân dân về việc ghi nhận một số trường hợp học sinh có dấu hiệu nghi ngờ ngộ độc thực phẩm tại Trường tiểu học Đặng Thùy Trâm. Theo thông tin ban đầu, vào chiều tối 24.4.2026, một số học sinh của trường xuất hiện các triệu chứng như đau bụng, nôn ói, mệt mỏi và đã được gia đình đưa đến cơ sở y tế để thăm khám, theo dõi. Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, UBND phường Tân Thuận đã chỉ đạo nhà trường khẩn trương báo cáo, đồng thời phối hợp với các cơ quan chức năng liên quan tiến hành kiểm tra, xác minh nguyên nhân vụ việc. Các biện pháp rà soát, tăng cường đảm bảo an toàn thực phẩm trên địa bàn, các bữa ăn của trẻ và các nguồn thực phẩm liên quan, đang được triển khai đồng bộ".
"Đến chiều 28.4.2026, ghi nhận tổng số 46 trường hợp học sinh có triệu chứng nghi ngờ ngộ độc đến khám và điều trị tại các cơ sở y tế. Trong đó 29 trường hợp đang điều trị, có 2 trong 29 trường hợp trên là bệnh nhi có bệnh nên nhập viện cấp cứu và 17 trường hợp ngoại trú, tình hình sức khỏe của các học sinh đã ổn định và đang được tiếp tục điều trị, theo dõi. Các đơn vị liên quan đang tiếp tục làm rõ nguyên nhân và sẽ có thông tin chính thức ngay khi có kết quả. UBND phường Tân Thuận đề nghị quý phụ huynh bình tĩnh, theo dõi sức khỏe của trẻ và phối hợp cung cấp thông tin khi cần thiết. Mọi thông tin chính thức sẽ được cập nhật kịp thời qua các kênh thông tin của địa phương. UBND phường Tân Thuận sẽ tiếp tục chỉ đạo sát sao, đảm bảo an toàn sức khỏe cho học sinh và ổn định tình hình trên địa bàn", thông cáo báo chí nêu rõ.
Như Báo Thanh Niên phản ánh, anh Tâm (tên nhân vật đã được thay đổi), phụ huynh bé lớp 1, Trường tiểu học Đặng Thùy Trâm, phường Tân Thuận, TP.HCM cho biết chiều thứ sáu tuần trước (ngày 24.4), trước kỳ nghỉ lễ Giỗ tổ Hùng Vương, con anh đi học về bị mệt, sốt, gia đình nghĩ là con bị mệt thông thường. Về sau, khi phụ huynh trao đổi, nói chuyện với nhau trong nhóm phụ huynh thì mới biết nhiều bé trong lớp bị sốt, ói, mệt, đau bụng, nhiều bé phải nhập viện thăm khám, điều trị.
Thông tin đăng tải công khai trên trang web Trường tiểu học Đặng Thùy Trâm cho biết thực đơn ăn bán trú của trường hôm 24.4 có trứng vịt hấp thịt heo, cá ba sa phi lê chiên nước mắm, bầu xào tỏi, canh rong biển đậu hũ nấu thịt; món xế là sữa chua uống; tráng miệng là bánh gạo.
Suất ăn bán trú của học sinh Trường tiểu học Đặng Thùy Trâm do một công ty cung cấp.
Ngày 28 và 29.4, học sinh Trường tiểu học Đặng Thùy Trâm học tập trung tại trường vào buổi sáng, buổi chiều học trực tuyến tại nhà, buổi trưa không tổ chức ăn bán trú.
Liên quan vụ nghi ngờ ngộ độc thực phẩm tại Trường tiểu học Đặng Thùy Trâm, ngay sau khi tiếp nhận thông tin vụ việc, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM đã ban hành quyết định thành lập đoàn điều tra, xử lý vụ việc; trực tiếp phối hợp chính quyền địa phương, ngành y tế và nhà trường triển khai các biện pháp xử lý theo quy định.
Sở An toàn thực phẩm TP.HCM đang tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan khẩn trương điều tra, làm rõ nguyên nhân vụ việc và sẽ thông tin chính thức khi có kết quả.
