Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Nguyễn Tuấn Anh – Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần FinPeace – cho rằng thị trường xuất hiện hiệu ứng hiếm khi xảy ra trong lịch sử.
Cụ thể, thị trường chuyển từ vùng điểm số cao sang vùng điểm thấp với trạng thái đi ngang, nhưng định giá ở mức khá thấp xét về dài hạn.
Trong một đợt giảm giá từ vùng đỉnh trước đây, hiếm khi định giá thị trường về mức thấp ngay. Tuy nhiên, đợt điều chỉnh vừa qua P/E thị trường nhanh chóng về vùng rất hấp dẫn. Ông nhận định nếu thời gian tới thị trường tiếp tục giảm điểm có thể là một trong những cơ hội lớn cho chu kỳ tăng trưởng 3-4 năm tới.
Tuy vậy, chuyên giá FinPeace lưu ý tâm lý nhà đầu tư chờ đợi một cú sập mạnh để bắt đáy lại rất mạo hiểm. Để tránh được bẫy tâm lý này, nhà đầu tư cần có hiểu biết và định giá được khoản đầu tư của mình. Để giảm thiểu rủi ro, ông Tuấn Anh khuyến nghị nhà đầu tư nên có tầm nhìn dài hạn, vốn đầu tư đến từ nguồn tài chính ổn định lâu dài.
Ông Nguyễn Sang Lộc – Giám đốc nghiệp vụ quản lý danh mục tại Dragon Capital – cho biết chỉ số VN-Index giảm 11% trong tháng 3 và giảm 6% tính từ đầu năm 2026. Trước bối cảnh địa chính trị còn nhiều bất ổn, quỹ cổ phiếu của Dragon Capital nắm giữ lượng tiền mặt 14% tại thời điểm cuối tháng 3, cao hơn mức trung bình.
Ông Lộc lưu ý thêm sự kiện Mỹ và Trung Quốc quay lại đàm phán vào tháng 5 tới có thể ảnh hưởng đến thị trường tài chính. Do đó, cách tiếp cận thận trọng trong giai đoạn này là hợp lý.
Chuyên gia nhấn mạnh năm nào cũng có thách thức và khi sự kiện qua đi cơ hội sẽ lại xuất hiện. Về cơ hội, thị trường giảm khoảng 11% trong tháng 3 nhưng nhiều cổ phiếu giảm sâu hơn. Mặt bằng định giá một số cổ phiếu, nhóm ngành đã ở vùng có thể bắt đầu quay lại mua và tích lũy.
Chứng khoán Phú Hưng (PHS) nhận xét VN-Index kết phiên 9-4 với tín hiệu kỹ thuật hợp lý. Thanh khoản duy trì trên mức bình quân 20 phiên cho thấy lực cầu trở lại tham gia tốt. Bên cạnh đó, các chỉ báo động lượng vẫn giữ vận động phục hồi, chưa ghi nhận dấu hiệu đảo chiều.
PHS cho rằng áp lực bán trên thị trường nhìn chung không quá đột biến, hàm ý tín hiệu điều chỉnh lành mạnh. Thị trường có thể tiếp tục rung lắc quanh vùng 1.730 – 1.760 điểm nhằm tái tạo đà, mục tiêu cao hơn của nhịp hồi là mốc 1.800 điểm, trong khi hỗ trợ gần là khu vực 1.690 – 1.700 điểm.
PHS khuyến nghị chiều mua ngắn hạn có thể cân nhắc trở lại, nên tận dụng tín hiệu hạ nhiệt trong phiên hơn là mua đuổi. Nhóm ngành có thể cân nhắc đến gồm ngân hàng, tiêu dùng, đầu tư công, bất động sản.
Tương tự, Chứng khoán Tiên Phong (TPS) kỳ vọng xu hướng phục hồi với mục tiêu quanh 1.850 điểm. Các nhịp điều chỉnh hiện tại có thể tạo cơ hội giả ngân, với điều kiện chỉ số giữ vững mốc hỗ trợ 1.700 điểm.
TPS khuyến nghị nhà đầu tư tiếp tục nắm giữ và mua chọn lọc các cổ phiếu có xu hướng tích cực. Đồng thời chủ động hạ tỉ trọng nếu chỉ số đánh mất ngưỡng 1.700 điểm để kiểm soát rủi ro.
Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) nhìn nhận nhịp giảm phiên 9-4 chưa ảnh hưởng đáng kể đến thành quả của phiên bùng nổ trước đó. Dù vậy, cùng với áp lực cổ phiếu về tài khoản trong phiên 10-4, thị trường có thể tiếp tục rung lắc và kiểm định lại vùng phá vỡ 1.700 – 1.720 điểm.
Khi cấu trúc tăng chưa bị phá vỡ, nhà đầu tư vẫn có thể ưu tiên chiến lược gia tăng tỉ trọng hoặc mua mới. VDSC đánh giá những nhịp rung lắc ngắn hạn đóng vai trò là khoảng nghỉ cần thiết, tạo cơ hội để nhà đầu tư cải thiện vị thế với mức giá hợp lý hơn.
Chứng khoán Vietcombank (VCDS) đánh giá thị trường ghi nhận vận động hiệu chỉnh trong phiên 9-4 là diễn biến bình thường khi chỉ số ở các ngưỡng kháng cự hoặc hỗ trợ.
VCBS khuyến nghị nhà đầu tư duy trì vị thế đối với cổ phiếu đang trong đà tăng mạnh mẽ. Bên cạnh đó, nhà đầu tư có thể cân nhắc gia tăng tỉ trọng hoặc giải ngân từng phần ở những mã có sự gia tăng đáng chú ý ở thanh khoản mua chủ động và chưa tăng nhiều từ vùng hỗ trợ. Một số nhóm đáng lưu ý bao gồm ngân hàng, bất động sản, đầu tư công, xây dựng.
Trong các chu kỳ tài chính thông thường, khi giá tài sản leo lên vùng cao kỷ lục, lực cầu thường suy yếu do nhà đầu tư có xu hướng chốt lời. Tuy nhiên, thị trường vàng năm 2026 lại đang diễn biến theo hướng hoàn toàn ngược lại.
Tháng 1 năm nay, giá vàng thế giới thiết lập đỉnh lịch sử mới sát mốc 5.600 USD/ounce. Dù giá đã tăng mạnh chưa từng có, các ngân hàng Trung ương vẫn tiếp tục mua vào quy mô lớn.
Theo báo cáo của Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council), lượng vàng mua ròng của các ngân hàng Trung ương trong quý I/2026 đạt 244 tấn, đánh dấu tốc độ tích lũy nhanh nhất trong hơn một năm qua.
Đáng chú ý, hoạt động gom vàng diễn ra ngay tại vùng giá cao lịch sử. Điều này cho thấy các ngân hàng Trung ương đang ưu tiên phòng vệ rủi ro dài hạn hơn là quan tâm tới biến động giá ngắn hạn.
Nghịch lý mua cao và những thương vụ ẩn danh
Con số 244 tấn không chỉ lớn về quy mô tuyệt đối mà còn phản ánh xu hướng mua vàng ngày càng tăng của các ngân hàng Trung ương toàn cầu. Lượng mua trong quý I/2026 tăng 17% so với quý trước và tiếp tục cao hơn cùng kỳ năm ngoái.
Đáng chú ý hơn, mức gom hàng hiện tại đã vượt xa con số trung bình hàng quý của 5 năm gần nhất. Bản thân mức trung bình của 5 năm qua cũng đã cao gần gấp đôi so với giai đoạn nửa thập kỷ trước đó.
Những tổ chức mua mạnh tay nhất tiếp tục là các gương mặt quen thuộc. Ba Lan dẫn đầu với 31 tấn nhằm hiện thực hóa tham vọng nâng tổng dự trữ quốc gia lên mức 700 tấn. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc cũng không đứng ngoài cuộc khi kéo dài chuỗi mua ròng liên tiếp lên tháng thứ 17, đưa tổng dự trữ lên hơn 2.313 tấn. Các quốc gia như Uzbekistan, Kazakhstan hay Indonesia cũng tích cực gia tăng tỷ trọng kim loại quý trong kho bạc.
Ngoài những số liệu công khai, thị trường còn ghi nhận lượng mua chưa được báo cáo ở mức cao. Các chuyên gia theo dõi dòng chảy cung - cầu vàng cho rằng có sự chênh lệch đáng kể giữa lượng vàng thực tế lưu thông trên thị trường và số liệu mua bán chính thức. Điều này cho thấy nhu cầu tích lũy thực tế có thể còn lớn hơn nhiều so với dữ liệu công bố.
Nhiều quốc gia thường có độ trễ trong việc công bố hoạt động mua vàng dự trữ, khiến quy mô gom hàng thực tế trở nên khó đo lường đầy đủ.
Vì sao các ngân hàng Trung ương tăng mạnh dự trữ vàng?
Theo giới phân tích, việc các ngân hàng Trung ương đẩy mạnh mua vàng phản ánh mối lo ngày càng lớn đối với sức mua của tiền pháp định và những rủi ro của hệ thống tài chính toàn cầu.
Chỉ trong vòng một năm, từ đầu 2025 đến đầu 2026, giá vàng đã tăng từ khoảng 2.700 USD lên hơn 5.400 USD/ounce. Nếu lấy vàng làm thước đo giá trị, sức mua của nhiều đồng tiền pháp định lớn đã suy giảm mạnh chỉ trong thời gian ngắn. Xu hướng này không chỉ diễn ra với đồng USD mà còn xuất hiện ở nhiều đồng tiền chủ chốt khác trên thế giới.
Việc ngân hàng Trung ương tăng tích lũy vàng cũng tạo ra lực đỡ dài hạn cho thị trường. Mỗi tấn vàng được đưa vào kho dự trữ quốc gia đồng nghĩa nguồn cung lưu thông trên thị trường bị thu hẹp.
Dữ liệu lịch sử trong hơn 16 năm qua cho thấy các giai đoạn ngân hàng Trung ương mua vàng quy mô lớn thường mở đường cho các chu kỳ tăng giá kéo dài sau đó khoảng 12-18 tháng.
Ở chiều ngược lại, các hoạt động bán vàng gần đây chủ yếu mang tính giải quyết thanh khoản ngắn hạn hơn là thay đổi chiến lược dự trữ. Thổ Nhĩ Kỳ là bên bán lớn nhất khi giảm khoảng 70 tấn vàng dự trữ chính thức và sử dụng thêm khoảng 80 tấn thông qua các hợp đồng hoán đổi vàng.
Tuy nhiên, cơ quan quản lý tiền tệ nước này cho biết đây chủ yếu là các giao dịch hoán đổi kỳ hạn nhằm phục vụ nhu cầu ngoại hối và lượng vàng sẽ quay lại kho dự trữ khi hợp đồng đáo hạn.
Vàng miếng lên ngôi và sự dịch chuyển tài sản
Cùng với động thái của các ngân hàng Trung ương, cách người dân trên toàn cầu nắm giữ vàng cũng đang trải qua một cuộc thay đổi mang tính nền tảng. Theo dữ liệu quý I/2026, nhu cầu vàng miếng và vàng xu tăng 42% so với cùng kỳ năm trước, đạt 474 tấn - mức cao thứ hai lịch sử. Ngược lại, nhu cầu vàng trang sức giảm 23% do giá vàng tăng quá mạnh.
Sự trái ngược này phác họa rõ nét sự thay đổi trong tư duy tài chính của người dân. Cách đây khoảng 25 năm, nhu cầu chế tác trang sức từng chiếm tới 800 tấn trong quý đầu năm, trong khi vàng miếng gần như không đáng kể. Hiện tại, trật tự đã hoàn toàn đảo lộn. Người dân đang ưu tiên nắm giữ vàng dưới hình thức trực tiếp nhất để bảo toàn giá trị tài sản thay vì phục vụ nhu cầu thẩm mỹ.
Giới đầu tư châu Á tiếp tục là đầu tàu dẫn dắt xu hướng này. Lực mua từ phương Đông đang bù đắp hoàn toàn cho những đợt bán ròng của các quỹ ETF tại phương Tây. Dòng chảy tài sản đang dịch chuyển mạnh mẽ, minh chứng cho việc các nền kinh tế mới nổi ngày càng coi trọng tính an toàn của kim loại quý giữa bối cảnh địa chính trị còn nhiều bất ổn.
Tổng giá trị nhu cầu vàng toàn cầu trong quý vừa qua đạt kỷ lục khoảng 193 tỷ USD, cho thấy sức hút của kim loại quý không chỉ đến từ đầu cơ ngắn hạn mà còn phản ánh nhu cầu phòng vệ tài sản ngày càng rõ nét.
Các ngân hàng Trung ương không chi hàng tỷ USD để mua vàng ở vùng giá kỷ lục chỉ vì kỳ vọng ngắn hạn. Động thái này phản ánh sự chuẩn bị cho những biến động khó lường của kinh tế và tài chính toàn cầu trong giai đoạn tới.
Thái tử Abu Dhabi Sheikh Khaled bin Mohamed bin Zayed ngày 15/5 đã ra chỉ thị khẩn yêu cầu Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) đẩy nhanh tiến độ tuyến đường ống dẫn dầu Tây - Đông thứ hai nối thẳng tới cảng Fujairah bên bờ vịnh Oman.
Đây không đơn thuần là một dự án hạ tầng dầu khí. Với UAE, nó là “tấm vé sinh tồn” trong bối cảnh eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển gần 20% dầu mỏ thế giới - liên tục đối mặt nguy cơ tê liệt vì xung đột địa chính trị.
Khi sở hữu tuyến xuất khẩu dầu trực tiếp ra đại dương, UAE có thể đưa “vàng đen” ra thị trường mà không còn phụ thuộc vào Hormuz - điểm nghẽn được ví như “yết hầu” của chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Giải mã "yết hầu" chuỗi cung ứng
Theo Reuters, căng thẳng khu vực từ cuối tháng 2 đã khiến dòng chảy dầu qua Hormuz gián đoạn nghiêm trọng. Giá năng lượng toàn cầu lập tức biến động mạnh, còn nhiều quốc gia tiêu thụ lớn phải tính đến các biện pháp kiểm soát nhiên liệu.
Đối với bản thân UAE, thiệt hại kinh tế từ việc gián đoạn xuất khẩu là những con số biết nói. Trước khủng hoảng, quốc gia vùng Vịnh này duy trì sản lượng trên 3 triệu thùng/ngày. Tuy nhiên, các số liệu gần đây cho thấy sản lượng thực tế có thời điểm rơi xuống chỉ còn khoảng 1,8-2,1 triệu thùng/ngày.
Riêng trong tháng 3, Abu Dhabi được cho là mất doanh thu tương đương khoảng 1,5 triệu thùng dầu/ngày vì không thể xuất khẩu trơn tru khỏi vịnh Ba Tư. Đó là lý do dự án đường ống Tây - Đông thứ hai được đẩy lên mức ưu tiên cao nhất. Theo CNBC, khi hoàn thành vào năm 2027, ADNOC sẽ có thể tăng gấp đôi năng lực xuất khẩu qua cảng Fujairah.
Hiện tại, UAE chỉ có một lối thoát duy nhất là tuyến đường ống Habshan - Fujairah với công suất tối đa 1,8 triệu thùng mỗi ngày. Việc có thêm tuyến ống thứ hai mang lại cho UAE lợi thế logistics khổng lồ so với các đối thủ trong khu vực.
Cuộc chia tay lịch sử để tối đa hóa lợi nhuận
Nếu siêu đường ống là “cánh tay logistics”, thì quyết định rời OPEC mới là bước đi gây địa chấn thực sự. Đầu tháng 5, UAE chính thức tuyên bố rút khỏi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC), khép lại gần 6 thập kỷ đồng hành cùng liên minh quyền lực nhất thị trường dầu khí.
Bề ngoài, Abu Dhabi gọi đây là quyết định phục vụ chiến lược phát triển dài hạn. Nhưng phía sau là mục tiêu tối đa hóa doanh thu dầu mỏ trước khi thế giới bước sâu vào kỷ nguyên năng lượng xanh.
Là thành viên OPEC, UAE phải tuân thủ các hạn ngạch sản xuất ngặt nghèo nhằm giữ giá dầu ổn định. Cơ chế này từ lâu đã kìm hãm đà tăng trưởng doanh thu của UAE. Quốc gia này hiện sở hữu công suất dự phòng lớn thứ hai trong khối nhưng chỉ được phép bơm ra thị trường khoảng 3 đến 3,5 triệu thùng mỗi ngày.
Trong khi đó, năng lực thực tế của hệ thống giàn khoan ADNOC có thể đạt tới 4,9 triệu thùng mỗi ngày. Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail Al Mazrouei từng chia sẻ trên The New York Times rằng thế giới đang khát năng lượng và UAE không muốn bị ràng buộc bởi bất kỳ tổ chức nào.
Giới phân tích cho rằng động thái của UAE có thể kích hoạt một cuộc chiến thị phần khốc liệt tại Trung Đông. Nhiều chuyên gia dự báo UAE hoàn toàn có thể nhanh chóng nâng sản lượng lên gần 5 triệu thùng/ngày nếu khôi phục đầy đủ năng lực xuất khẩu.
Điều này đặt Saudi Arabia vào thế khó. Nếu Riyadh đáp trả bằng cách tăng sản lượng để bảo vệ thị phần, giá dầu toàn cầu có nguy cơ lao vào vòng xoáy biến động dữ dội.
Chạy đua với thời gian trước kỷ nguyên xe điện
Những quyết định táo bạo của UAE không chỉ bắt nguồn từ các cuộc khủng hoảng ngắn hạn. Sâu xa hơn, giới tinh hoa tại Abu Dhabi đang nhìn thấy chiếc đồng hồ đếm ngược của kỷ nguyên năng lượng hóa thạch. Quá trình chuyển đổi xanh trên toàn cầu đang diễn ra với tốc độ nhanh hơn mọi dự báo của các tập đoàn dầu khí truyền thống.
Hành vi của người tiêu dùng đang thay đổi chóng mặt trước sức ép từ giá nhiên liệu. Dữ liệu từ thị trường Anh cho thấy doanh số xe lai (hybrid) sạc điện trong tháng 3 đã tăng vọt 47%, trong khi xe điện thuần túy tăng 24%. Thị phần của các dòng xe sử dụng động cơ đốt trong truyền thống hiện đã co hẹp xuống dưới mức 44%.
Tại khu vực châu Á, Trung Quốc cũng đang điện hóa nền kinh tế với quy mô khổng lồ. Những xu hướng này đang dần bẻ gãy đường cong nhu cầu tiêu thụ xăng dầu trong dài hạn. Đứng trước viễn cảnh đó, UAE hiểu rằng họ phải bán được càng nhiều dầu càng tốt trước khi thế giới không còn mặn mà với nhiên liệu hóa thạch.
Chuyên gia phân tích dầu mỏ Priya Walia tại Ryland Energy nhận định sự rút lui của UAE sẽ làm suy yếu nghiêm trọng khả năng điều tiết thị trường của liên minh OPEC+. Kỳ vọng về một nguồn cung dầu mỏ được kiểm soát nhịp nhàng qua các hiệp ước chung đang dần tan vỡ.
Thế giới đang bước vào một giai đoạn kinh tế đầy biến động, nơi sức mạnh thuộc về những quốc gia sở hữu hạ tầng logistics vượt trội. Dù nắm trong tay chiến lược dài hạn sắc bén, UAE vẫn phải đối mặt với bài toán hóc búa mang tên chi phí cơ hội. Từ nay cho đến khi tuyến đường ống mới hoàn thành vào năm 2027, hàng triệu thùng dầu chưa thể xuất cảng vẫn là một thách thức lớn đối với nền kinh tế nước này.
Kết thúc tuần giao dịch 30/3-4/4, giá vàng thế giới giao ngay ghi nhận mức tăng 3%, vượt mốc 4.600 USD một ounce. Tuy nhiên, kim loại quý này đã gặp trở ngại trong hai phiên giao dịch đầu tháng 4, khi giá không thể vượt qua ngưỡng kháng cự 4.800 USD mỗi ounce.
Trong cuộc khảo sát hàng tuần của Kitco với 15 chuyên gia, phần đông các nhà phân tích, tương đương 8 người nhận định giá vàng sẽ đi ngang. 4 chuyên gia kỳ vọng vào diễn biến khởi sắc của kim loại quý, trong khi 3 người còn lại dự báo giá giảm.
Từ góc nhìn của nhà đầu tư cá nhân, tâm lý lạc quan đang được lan tỏa. Trong 61 phiếu khảo sát trực tuyến, khoảng 59% nhà giao dịch dự báo giá vàng tuần này tăng, 21% dự báo giảm trong khi số còn lại nhận định kim loại quý này sẽ ổn định.
Ông Darin Newsom, chuyên gia phân tích cấp cao tại Barchart, nhận định giá vàng có thể đi ngang trong biên độ rộng, từ 4.128 USD đến 5.666 USD mỗi ounce. "Biên độ tới 1.500 USD cho thấy mức độ bất định rất lớn, thị trường sẽ phụ thuộc vào những gì Tổng thống Mỹ đăng tải trên mạng xã hội tiếp theo", ông nói.
Đồng quan điểm, ông Kevin Grady, Chủ tịch Phoenix Futures and Options, cho rằng biến động giá vàng gần đây chủ yếu phản ánh kỳ vọng của thị trường về xung đột Iran. Ông dẫn chứng việc thị trường đảo chiều ngay khi Donald Trump đề cập khả năng tấn công, khiến chứng khoán giảm, năng lượng tăng và vàng lao dốc.
Theo ông Grady, trong bối cảnh tin tức dồn dập và thanh khoản thấp trước kỳ nghỉ lễ, nhà đầu tư nên giữ trạng thái trung lập thay vì "đặt cược" vào biến động ngắn hạn. Ông cũng chỉ ra rằng lượng hợp đồng mở (open interest) trên thị trường vàng đang ở mức thấp, trong khi phần lớn vị thế đến từ các quỹ chỉ số hàng hóa mang tính thụ động.
Với quan điểm tích cực hơn, ông James Stanley, chiến lược gia cấp cao tại Forex, dự báo giá vàng sẽ tăng. Chuyên gia này nhận định xu hướng dài hạn vẫn đang ủng hộ kim loại quý, ngay cả khi thị trường chứng khoán có thể thiết lập đáy mới. "Tôi không muốn đặt cược ngược xu hướng tăng lớn của vàng, mà sẽ tìm cơ hội mua khi giá điều chỉnh", ông James Stanley nói.
Giá vàng đi lên cũng là dự báo của ông Adrian Day, Chủ tịch Adrian Day Asset Management. Ông cho biết việc Thổ Nhĩ Kỳ bán gần 60 tấn vàng là một trong những nguyên nhân khiến giá giảm mạnh hồi tháng 3, và thông tin này giúp giảm bớt sự bất định trên thị trường. Về dài hạn, khi xung đột hạ nhiệt, các yếu tố tiền tệ sẽ trở lại dẫn dắt, đặc biệt khi các ngân hàng trung ương có thể nới lỏng chính sách nếu kinh tế suy yếu.
Trong khi đó, nhóm phân tích của CPM Group khuyến nghị nhà đầu tư đứng ngoài thị trường trong ngắn hạn, khi dự báo giá vàng dao động trong vùng 4.100-4.850 USD mỗi ounce.
Do biến động gia tăng và mức độ bất định cao, tổ chức này chuyển sang khuyến nghị "đứng ngoài quan sát", để chờ xác định đáy hợp lý là lựa chọn phù hợp. "Dù có nhiều yếu tố hỗ trợ giá vàng trong trung và dài hạn, thị trường hiện đối mặt mức độ biến động và bất định lớn" nhóm phân tích cho biết.
