7h sáng 26/4 (10/3 âm lịch), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dẫn đầu đoàn lãnh đạo Đảng, Nhà nước khởi hành lên núi Nghĩa Lĩnh dâng hương tưởng niệm các vua Hùng.
Nói chuyện với người dân tại đền Hùng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước bày tỏ xúc động khi cùng nhân dân hướng về cội nguồn. Ông khẳng định “dù ở miền xuôi hay miền ngược, dù sống trong nước hay ở xa Tổ quốc, chúng ta đều là con cháu Lạc Hồng, “con Rồng cháu Tiên”, đều có chung một nguồn cội, chung một mái nhà Việt Nam”.
Mỗi người đến đền Hùng từ những miền quê, công việc, hoàn cảnh khác nhau, “nhưng khi đặt chân lên đất thiêng này, chúng ta đều có chung một tấm lòng: về với cội nguồn, về với Tổ tiên, về với nơi bắt đầu của tình nghĩa đồng bào”.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định, dân tộc Việt Nam có nhiều ngày lễ lớn, nhiều mốc son đáng nhớ, nhưng Giỗ Tổ Hùng Vương là ngày rất đặc biệt. “Đây là thời khắc để mỗi người Việt Nam tưởng nhớ các Vua Hùng đã có công dựng nước, tưởng nhớ Tổ Mẫu Âu Cơ, Quốc Tổ Lạc Long Quân, tưởng nhớ bao thế hệ cha ông đã đổ mồ hôi, xương máu, trí tuệ để khai phá đất đai, dựng làng, lập nước, giữ gìn, mở mang bờ cõi, vun đắp văn hiến”, ông nói và nhấn mạnh lịch sử Việt Nam luôn gắn với đạo lý rất mộc mạc là uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ người trồng cây, chim có tổ, người có tông. Với đạo lý ấy, Giỗ Tổ Hùng Vương đã trở thành ngày hội tri ân, ngày hội của tình đồng bào.
Người đứng đầu Đảng, Nhà nước chia sẻ, hai tiếng “đồng bào” rất ý nghĩa. Đứng ở đền Hùng, hai tiếng ấy càng thiêng liêng hơn. “Đồng bào là cùng một bọc trăm trứng, cùng sinh ra từ một truyền thuyết thiêng liêng, cùng chia sẻ vui buồn trong lịch sử, cùng nương tựa nhau qua khó khăn, cùng chung một trách nhiệm trước vận mệnh đất nước”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói và khẳng định, từ các vua Hùng đến thời đại Hồ Chí Minh, điều xuyên suốt lịch sử dân tộc là lòng yêu nước và tinh thần đoàn kết.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh dựng nước là công lao của tổ tiên. Giữ nước và phát triển đất nước là trách nhiệm của các thế hệ hôm nay và mai sau. Giữ nước là bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; là bảo vệ hòa bình, bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân; là giữ văn hóa, giữ đạo lý, giữ niềm tin, giữ lòng tự trọng dân tộc. Giữ nước cũng là làm cho đất nước ngày càng giàu mạnh, nhân dân ngày càng ấm no, hạnh phúc. Phát triển đất nước là để chúng ta sánh vai với các cường quốc Năm Châu.
“Hôm nay giữ nước không dừng ở câu chuyện súng đạn nơi chiến trường như các thế hệ đi trước từng làm. Giữ nước còn là giữ rừng, giữ nguồn nước, giữ xã hội bình yên, giữ nề nếp gia phong, giữ tiếng nói và phong tục tốt đẹp của mỗi dân tộc, giữ sự trong sạch của đội ngũ cán bộ, giữ niềm tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước và tương lai đất nước”, ông nói.
Dẫn lại câu nói của Bác Hồ khi trở lại đền Hùng năm 1962 “đã đi thì phải tới đích”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, đã đặt mục tiêu thì phải bền chí; đã hứa với dân thì phải làm; đã nhận trách nhiệm thì phải theo đến cùng; đã chọn con đường dựng xây đất nước phồn vinh thì không được nản lòng trước khó khăn.
“Hôm nay, đứng ở Đền Hùng, tôi muốn cùng các đồng chí lãnh đạo và bà con nhắc lại lời Bác để tự nhắc mình. Con đường phát triển của quê hương, đất nước còn nhiều khó khăn, có thách thức, có việc làm chưa được như mong muốn. Nhưng nếu chúng ta đồng lòng, nếu mỗi người làm tốt phần việc của mình, nếu cán bộ tận tâm với dân, nếu nhân dân tin tưởng và chung sức, nhất định chúng ta sẽ đi tới đích”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chia sẻ cùng bà con nhân dân tại đền Hùng.
Theo ông, Việt Nam ngày nay đã đàng hoàng, to đẹp hơn, nhưng còn rất nhiều khó khăn, thách thức. Đồng bào vẫn còn nhiều khó khăn, nhất là ở các vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số. “Lúc này, chúng ta càng cần tinh thần Hùng Vương, tinh thần biết dựa vào nhau, cùng nhau vượt khó, biết lấy đoàn kết làm gốc, lấy dân làm nền, lấy văn hóa làm sức mạnh, lấy ý chí tự lực tự cường làm động lực”, ông nói.
Người đứng đầu Đảng, Nhà nước bày tỏ, mọi đường lối, chính sách đều phải hướng tới cuộc sống tốt đẹp hơn của nhân dân. “Nói với bà con hôm nay tại Đền Hùng, tôi càng thấy rõ trách nhiệm ấy. Phát triển đất nước phải bắt đầu từ những câu hỏi rất cụ thể: con đường đến trường của trẻ em có thuận tiện hơn không; trạm y tế có phục vụ người dân tốt hơn không; người lao động có việc làm ổn định hơn không; bản làng, khu phố có sạch đẹp hơn không; người nghèo, người yếu thế có được quan tâm hơn không; cán bộ có gần dân, trọng dân, hiểu dân, vì dân hơn không”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Nhiều ngày qua, căn nhà cấp bốn của vợ chồng anh Võ Văn Đông, 53 tuổi, ở thôn An Quang Đông, xã Đề Gi, luôn trong tình trạng đóng kín cửa. "Không phải vì sợ trộm, mà mở ra là không chịu nổi mùi", anh nói, tay chỉ về phía đầm nơi các cơ sở sơ chế hoạt động.
Theo anh Đông, tình trạng ô nhiễm đã kéo dài nhiều năm, nặng nhất từ tháng 2 đến tháng 10. Mùi hôi phát sinh trong quá trình mổ, rửa mực xà, lan xa hàng trăm mét, bao trùm khu dân cư và trường học, đặc biệt vào khung giờ từ chiều đến khuya.
Phần lớn cơ sở không có hệ thống xử lý nước thải. Da, nội tạng và nước rửa mực xả thẳng xuống hồ, đầm, tạo thành những dòng nước đen, đặc quánh, bốc mùi. Nhiều đoạn ven đầm chuyển màu đục, nổi váng, ảnh hưởng rõ đến hệ sinh thái và nguồn nước.
Quần áo phơi ngoài trời nhanh chóng ám mùi tanh, phải giặt lại nhiều lần. Nhiều gia đình đầu tư máy lọc không khí nhưng hiệu quả hạn chế. "Có hôm đang ăn cơm phải bỏ dở vì mùi quá nặng", anh Đông nói.
Ông Nguyễn Hữu Dự, trưởng thôn An Quang Tây, cho biết khu vực hiện có khoảng 54 cơ sở hoạt động tự phát. Lượng chất hữu cơ từ mực phân hủy nhanh, không chỉ gây mùi mà còn làm suy giảm chất lượng nước, đe dọa nguồn lợi thủy sản.
Không chỉ môi trường bị ảnh hưởng, người dân còn thường xuyên đau đầu, buồn nôn; trẻ em dễ mắc bệnh hô hấp, da liễu. Trong khi đó, vài chục cơ sở với khoảng 500 lao động lại tác động đến khoảng 7.000 người dân hai thôn.
"Lợi ích của một nhóm nhỏ đang đánh đổi bằng chất lượng sống của cả cộng đồng", ông Dự nói.
Theo ông, trước năm 2015, mực xà thường được sơ chế, phơi khô ngay trên tàu ngoài khơi. Những năm gần đây, việc đưa vào bờ để xẻ, chế biến phổ biến hơn do lợi nhuận cao.
Tại cảng Đề Gi, mỗi lao động mổ mực có thể kiếm 300.000-400.000 đồng mỗi ngày. Thu nhập này kéo theo sự gia tăng nhanh các cơ sở tự phát. Không chỉ nguồn mực địa phương, nguyên liệu từ nhiều tỉnh ven biển cũng được đưa về, khiến quy mô vượt tầm kiểm soát.
Chính quyền địa phương thừa nhận tình trạng ô nhiễm kéo dài và khó xử lý dứt điểm. Trước đó, UBND huyện Phù Cát đã xử phạt hơn 10 hộ, đình chỉ một số cơ sở, yêu cầu cam kết dừng hoạt động. Tuy nhiên, nhiều nơi vẫn tái diễn, thậm chí hoạt động lén lút.
"Chúng tôi đã nhiều lần kiểm tra, xử lý nhưng một số hộ vẫn vi phạm vì lợi nhuận", ông Võ Văn Tài, Chủ tịch UBND xã Đề Gi, nói và cho biết địa phương sẽ lập tổ công tác, tăng cường kiểm tra, áp dụng biện pháp mạnh như cưỡng chế để chấm dứt tình trạng này.
Người dân mong chính quyền có giải pháp quyết liệt hơn, từ xử lý vi phạm đến quy hoạch khu chế biến, xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung.
"Chúng tôi không phản đối làm ăn, nhưng phải đảm bảo môi trường. Không thể sống trong mùi hôi mãi", anh Đông nói.
Trong báo cáo Chính phủ về tác động của biến động giá xăng dầu tới tình hình đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng cho biết cả nước có 44 dự án trọng điểm đang triển khai với tổng đầu tư khoảng 569.000 tỷ đồng.
Kịch bản xấu nhất, nếu giá nhiên liệu tăng 100% so với tháng 2 do xung đột Trung Đông, dự toán công trình giao thông có thể đội vốn xấp xỉ 16%. Chi phí xây dựng các dự án giao thông trọng điểm ước tăng 42.300 tỷ đồng, gây áp lực rất lớn lên ngân sách.
Bộ Xây dựng tính toán trong tháng 3, giá xăng E5 A92 trung bình là 23.793 đồng/lít, tăng 26%; giá dầu diesel 0,05S là 29.399 đồng/lít, tăng 57% so với tháng 2. Với mức biến động này, dự toán xây dựng các công trình tăng từ 1,91% đến 8% tùy loại hình. Trong đó, công trình giao thông chịu ảnh hưởng nặng nhất với mức tăng 8%, tiếp đến là công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn tăng 4,5%. Các nhóm hạ tầng kỹ thuật, dân dụng và công nghiệp chịu tác động thấp hơn, quanh mức 1,9-2,5%.
Đà tăng của nhiên liệu đã tạo áp lực dây chuyền lên giá thành sản xuất và chi phí vận chuyển của hầu hết vật liệu xây dựng. Cụ thể, giá xi măng tăng hơn 7%; thép tăng trên 2%; gạch lát tăng gần 5%. Các loại vật liệu khai thác như cát, đá, gạch xây ghi nhận mức tăng mạnh từ 13 đến 23%, tăng cao nhất là nhựa đường gần 32%. Đà tăng giá vật liệu xây dựng chưa có dấu hiệu dừng lại.
Nguyên vật liệu tăng giá khiến các nhà thầu có tâm lý e dè, thi công cầm chừng, nhất là với các dự án hợp đồng trọn gói hoặc hợp đồng theo đơn giá cố định, gây ảnh hưởng tiến độ dự án. Vì việc điều chỉnh hợp đồng cần có thời gian để các bên phân tích đánh giá mức độ tác động do biến động giá.
Nhận diện xung đột Trung Đông có nguy cơ kéo dài, ảnh hưởng đến giá xăng dầu, Bộ Xây dựng kiến nghị các địa phương chủ động cân đối nguồn lực, ưu tiên hoàn thành dự án hạ tầng trọng điểm. Chính quyền tỉnh chỉ đạo nghiêm việc cập nhật giá vật liệu phù hợp với thực tế thị trường.
Các địa phương cần kiểm soát chặt doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu và vật liệu xây dựng, không để xảy ra tình trạng găm hàng, đầu cơ hay thổi giá, Bộ Xây dựng yêu cầu.
Đối với các chủ đầu tư và Ban quản lý dự án, Bộ đề nghị kiểm soát chặt chi phí, chủ động đánh giá tác động để có phương án sử dụng chi phí dự phòng hiệu quả. Đặc biệt, các đơn vị cần rà soát kỹ hợp đồng đang thực hiện, nhất là hợp đồng trọn gói và đơn giá cố định, để kịp thời phối hợp với nhà thầu xử lý vướng mắc, đảm bảo thi công liên tục, không để dự án bị gián đoạn do biến động giá.
Sáng 20/4, thảo luận tổ về dự thảo Nghị quyết phát triển văn hóa Việt Nam, đại biểu Nguyễn Văn Mạnh, Phó đoàn Phú Thọ, đánh giá cao các đề xuất về tuyển dụng, đào tạo và tiền lương cho lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn. Tuy nhiên, ông cho rằng mức bồi dưỡng hiện nay vẫn quá thấp.
"Tôi đã xem một phóng sự về đời sống của các nghệ sĩ loại hình nghệ thuật truyền thống như ballet, xiếc, nơi mỗi ngày biểu diễn họ chỉ nhận được khoảng 70.000 đến 80.000 đồng. Với mức đãi ngộ như vậy, dù có yêu nghề đến đâu họ cũng khó có thể sống được bằng nghề", ông nói.
Theo dự thảo, viên chức, người lao động hoạt động đặc thù trong các đơn vị sự nghiệp công lập lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề và chế độ bồi dưỡng luyện tập, biểu diễn theo lộ trình. Cụ thể, phụ cấp ưu đãi nghề từ 40% đến 60% mức lương hiện hưởng cộng phụ cấp chức vụ và thâm niên vượt khung. Mức bồi dưỡng luyện tập từ 5% đến 15% lương cơ sở mỗi buổi, bồi dưỡng biểu diễn từ 15% đến 30% lương cơ sở mỗi buổi.
Đại biểu Nguyễn Văn Mạnh cho rằng mức bồi dưỡng này vẫn thấp, nhất là với diễn viên hợp đồng có thu nhập chỉ 2-3 triệu đồng mỗi tháng. Để tạo đột phá thực chất, chính sách phát triển văn hóa cần tập trung vào con người, trong đó có cơ chế đãi ngộ đủ mạnh, đặc biệt với các loại hình nghệ thuật truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một.
Ông cũng kiến nghị bổ sung chính sách ưu tiên sử dụng các trụ sở công dôi dư cho hoạt động văn hóa, thể thao. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều trụ sở chưa được khai thác hiệu quả, trong khi lĩnh vực này vẫn thiếu không gian hoạt động. Ông đề nghị Chính phủ hướng dẫn thủ tục rút gọn trong việc giao, cho thuê các trụ sở này để tránh kéo dài thời gian thực hiện. "Nếu vẫn áp dụng đầy đủ quy trình như hiện nay, có thể mất vài năm mới hoàn tất, làm chậm việc phát huy hiệu quả tài sản công", ông nêu.
Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà cũng ủng hộ việc có phụ cấp nghề nghiệp cho viên chức nghệ thuật. Tuy nhiên, bà cho rằng không nên quy định cứng mức bồi dưỡng luyện tập, biểu diễn từ 5% đến 15% ngay trong Nghị quyết. Nội dung này nên giao Chính phủ quy định chi tiết để đảm bảo linh hoạt trong điều chỉnh. "Nếu thực tế cho thấy mức bồi dưỡng quá thấp, Chính phủ có thể điều chỉnh ngay mà không phải chờ sửa Nghị quyết", bà nói.
Thực tế cho thấy thu nhập của viên chức ngành nghệ thuật còn thấp. Diễn viên hạng 4 có hệ số lương 1,86-4,06, tương đương khoảng 3,35-7,3 triệu đồng mỗi tháng; hạng 3 từ 4,2-8,96 triệu đồng. Với người có thâm niên khoảng 10 năm, thu nhập thực nhận trung bình khoảng 5 triệu đồng - chỉ nhỉnh hơn mức lương tối thiểu vùng.
Đối với người mới vào nghề, mức lương còn thấp hơn. Diễn viên mới được hưởng hệ số 1,86, sau khi trừ bảo hiểm xã hội chỉ còn khoảng 3 triệu đồng mỗi tháng, khó đáp ứng chi phí sinh hoạt cơ bản.
Ngoài lương, chế độ bồi dưỡng luyện tập và biểu diễn hiện hành cũng ở mức thấp, với 35.000-80.000 đồng mỗi buổi tập và 80.000-200.000 đồng mỗi buổi diễn. Mức này đã duy trì hơn 10 năm, dù lương cơ sở đã nhiều lần điều chỉnh. Báo cáo Quốc hội năm 2024, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẳng định chế độ bồi dưỡng hiện hành không theo kịp nhu cầu cuộc sống, chưa đủ tạo động lực cho đội ngũ nghệ sĩ, người lao động trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn.
