Ngày 12-5, chiến dịch cộng đồng “Vì một kỷ nguyên cao khỏe” được phát động tại Trường tiểu học Hoàng Diệu, TP Hà Nội, với sự tham gia của hơn 1.000 học sinh, phụ huynh và chuyên gia.
Chương trình hướng đến trẻ 6 – 12 tuổi, nhằm nâng cao nhận thức về dinh dưỡng, vận động và chăm sóc khoa học để cải thiện tầm vóc trẻ em Việt Nam.
Chia sẻ tại chương trình, TS.BS Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam, cho biết chiều cao trung bình của thanh thiếu niên Việt Nam vẫn thuộc nhóm thấp trên thế giới, trong khi nhiều phụ huynh chưa biết con mình có đạt chuẩn phát triển hay không.
Theo ông Sơn, chiều cao trẻ chịu tác động từ bốn yếu tố chính gồm di truyền, dinh dưỡng, vận động và giấc ngủ – môi trường sống. Trong đó, dinh dưỡng chiếm khoảng 32%, cao hơn di truyền với 23%.
Về yếu tố dinh dưỡng, đây là yếu tố quan trọng nhất vì nó có thể thay đổi được. Các giải pháp dinh dưỡng chính là chìa khóa để hiện thực hóa tiềm năng trong khoảng gene quy định.
Hơn 75% tiềm năng chiều cao của trẻ có thể cải thiện thông qua dinh dưỡng, vận động và sinh hoạt khoa học. Việc phát triển chiều cao cho trẻ không cần những phương pháp phức tạp, mà bắt đầu từ hiểu đúng, can thiệp sớm và đồng hành cùng con mỗi ngày.
“Bên cạnh đó, tất cả các bạn trẻ đều mong muốn có vóc dáng cao và đẹp. Tuy nhiên dưới góc độ chuyên môn, chúng tôi mong muốn một thế hệ Việt Nam cao hơn để khỏe mạnh hơn. Chúng ta có thể thấy, cùng mức cân nặng 60kg, nhưng một người cao 1m70 trông sẽ bình thường, còn một người chỉ cao 1m50 thì đã rơi vào tình trạng thừa cân béo phì.
Trong khi đó, thừa cân béo phì hiện nay là một trong ba nguyên nhân chính gây ra các bệnh mãn tính, nhóm bệnh đang chiếm tới 80% các ca tử vong trên thế giới.
Vì vậy, vấn đề chiều cao liên quan trực tiếp đến sức khỏe, các bệnh mãn tính và nguy cơ tử vong sớm”, bác sĩ Sơn lo ngại.
Các chuyên gia dinh dưỡng cũng nhấn mạnh giai đoạn 6 – 12 tuổi là “thời điểm vàng” phát triển chiều cao. Ở giai đoạn này, dinh dưỡng hợp lý, vận động thường xuyên và ngủ đủ giấc đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành tầm vóc tương lai.
Bác sĩ Sơn cho biết thêm chiến dịch xây dựng công cụ đánh giá chiều cao trực tuyến theo chuẩn của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), giúp phụ huynh theo dõi tình trạng phát triển của trẻ và nhận tư vấn phù hợp theo độ tuổi, thể trạng.
Chương trình khuyến khích trẻ duy trì 4 thói quen gồm vận động mỗi ngày, dinh dưỡng đầy đủ, ngủ đủ giấc và bổ sung vitamin D hợp lý. Ban tổ chức cũng phát hành cẩm nang, video tư vấn và các bài tập vận động nhằm hỗ trợ phụ huynh đồng hành cùng con.
Đầu tháng 4 vừa qua, trong chuyến du lịch đến Việt Nam, cô gái người Anh O.S.W 19 tuổi gặp tai nạn bất ngờ. Dù các bác sĩ đã nỗ lực hết mình, bằng tất cả chuyên môn và trách nhiệm, nhưng những tổn thương quá nặng khiến bệnh nhân không thể qua khỏi.
Ngày 2.4.2026, bệnh nhân được chẩn đoán chết não tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.
Trong nỗi đau tận cùng, cha mẹ cô đã chủ động đưa ra một quyết định là hiến tặng mô tạng của con gái để cứu sống những người bệnh Việt Nam đang cận kề ranh giới sinh tử.
"Con tôi 19 tuổi, tuổi đẹp nhất của đời người. Đây cũng là lần đầu tiên con đi du lịch một mình với nhóm bạn. Con đã chọn đất nước Việt Nam là một quốc gia tươi đẹp để đến trong chuyến du lịch đầu tiên một mình, nhưng không may con lại ở đây theo một cách khác. Vì vậy, chúng tôi cũng gửi lại cháu ở đây - đất nước mà con đã lựa chọn để đến", cha của O.S.W chia sẻ.
Cha mẹ của O.S.W tâm sự, cô là một thiếu nữ mạnh mẽ, xinh đẹp, thông minh và luôn sống trọn vẹn từng khoảnh khắc. O.S.W vừa tốt nghiệp trung học, chuẩn bị bước vào đại học vào mùa thu tới. Chuyến đi đến Việt Nam là phần thưởng dành cho cô.
"Con bé đã có những khoảng thời gian vô cùng tuyệt vời tại đất nước của các bạn. Con luôn nói rằng, con yêu nơi này và hạnh phúc biết bao. Con sẽ vẫn sống theo một cách thật đẹp. Con sẽ có những gia đình mới ở đây và vẫn luôn ở trong trái tim chúng tôi. Chúng tôi vô cùng tự hào về con", người mẹ cũng xúc động trong nước mắt chia sẻ.
Các bác sĩ Bệnh viện hữu nghị Việt Đức là những người trực tiếp thực hiện các ca ghép tạng. Một phần sự sống của O.S.W đã được trao đi. Lá gan đã mang lại cơ hội sống cho người đàn ông 53 tuổi suy gan cấp trên nền viêm gan B, xơ gan nặng.
Hai quả thận giúp hồi sinh sự sống cho một người đàn ông 35 tuổi và một phụ nữ 41 tuổi - những bệnh nhân đã nhiều năm sống phụ thuộc vào máy chạy thận, mòn mỏi chờ đợi phép màu.
Tại buổi lễ tri ân gia đình người hiến tạng do Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức tổ chức sáng 8.4, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Vương quốc Anh tại Việt Nam bày tỏ sự cảm ơn chân thành tới Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức và chia buồn sâu sắc với gia đình người hiến tạng.
Ông cho rằng, đây là sự kiện buồn khi một cô gái trẻ người Anh ra đi. Nhưng sự sống của cô gái chỉ là thay đổi từ trạng thái này sang trạng thái khác. Ông rất trân trọng hành động của gia đình người hiến tạng và hy vọng, biểu tượng này góp phần vào sự phát triển lĩnh vực hiến ghép mô tạng tại Việt Nam.
PGS-TS Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện hữu nghị Việt Đức, bày tỏ, gia đình cô gái O.S.W lần đầu tiên đến Việt Nam. Trong nỗi đau tận cùng, họ đã dũng cảm chủ động trao sự sống của con gái cho những con người xa lạ. Đây là hành động hết sức ngưỡng mộ.
"Nghĩa cử của gia đình họ có lẽ sẽ chạm tới trái tim của nhiều người dân Việt Nam và rồi nhận thức của chúng ta về hiến tặng mô tạng sau khi không may qua đời ta sẽ rộng thoáng hơn vì cho đi là còn mãi", PGS Hùng xúc động nói.
Dịp này, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cũng đã có thư gửi lời cảm ơn sâu sắc gửi đến gia đình người hiến tạng.
Khám, chụp X-quang miễn phí cho trẻ gù vẹo cột sống hôm 4/4 tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, các bác sĩ ghi nhận nhiều trẻ em cột sống cong vẹo nghiêm trọng. Điển hình, một bé gái 11 tuổi ở Hà Nội đến viện khám sau khi cha mẹ phát hiện vai con lệch nhẹ. Bác sĩ xác định cột sống của bé vẹo tới 63 độ, buộc phải can thiệp chuyên sâu.
"Hàng ngày con vẫn học tập, vui chơi bình thường, không ngờ bị cong vẹo cột sống nặng đến vậy", mẹ bé cho hay.
Tương tự, bé trai 9 tuổi ở Bắc Ninh được mẹ phát hiện vai hơi gù song chỉ nhắc nhở con ngồi thẳng khi học bài. Lần này bé đến viện khám, mẹ bất ngờ khi bác sĩ thông báo bé bị vẹo cột sống 39 độ cần theo dõi sát, can thiệp kịp thời, nhất là khi trẻ sắp bước vào giai đoạn dậy thì - thời điểm bệnh có thể tiến triển nhanh.
PGS.TS Đinh Ngọc Sơn, Trưởng khoa Phẫu thuật Cột sống, cho biết cong vẹo cột sống là bệnh lý thường gặp ở trẻ em, tỷ lệ mắc khoảng 0,5-1% dân số. Phần lớn trường hợp không xác định được nguyên nhân cụ thể. Một số trẻ mắc do yếu tố bẩm sinh, bệnh lý thần kinh - cơ, hoặc thói quen sinh hoạt sai tư thế kéo dài. Điểm nguy hiểm của bệnh là tiến triển âm thầm, ít biểu hiện rõ ràng nên dễ bị bỏ qua.
Nhiều trẻ vẫn sinh hoạt hoàn toàn bình thường, không đau đớn, không hạn chế vận động. Dấu hiệu ban đầu thường rất kín đáo, chỉ là lệch vai, gù nhẹ hoặc mất cân đối cơ thể. Chính vì vậy, không ít phụ huynh chủ quan, chỉ đưa con đi khám khi tình trạng đã trở nên nghiêm trọng, theo BS Sơn.
Hệ lụy của cong vẹo cột sống không dừng lại ở vấn đề thẩm mỹ. Khi cột sống biến dạng, lồng ngực có thể bị ảnh hưởng, làm giảm không gian phát triển của phổi. Trong những trường hợp nặng, bệnh có thể gây suy giảm chức năng hô hấp, thậm chí dẫn đến xẹp phổi. Đặc biệt, giai đoạn từ 5 đến 8 tuổi được xem là thời kỳ vàng để phổi phát triển. Nếu cột sống bị cong vẹo trong thời điểm này, những ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ có thể kéo dài lâu dài.
Yếu tố quan trọng nhất trong điều trị là phát hiện sớm. Bệnh ở giai đoạn nhẹ có thể cải thiện bằng các phương pháp đơn giản như tập phục hồi chức năng, vận động phù hợp hoặc bơi lội để điều chỉnh tư thế. Khi bệnh tiến triển hơn, trẻ phải mặc áo chỉnh hình nhằm kiểm soát độ cong, cần kết hợp với tập luyện để đạt hiệu quả.
Trường hợp độ cong lớn hoặc các phương pháp bảo tồn không còn hiệu quả, bác sĩ cân phẫu thuật. Trẻ đang trong độ tuổi phát triển, các kỹ thuật nẹp tăng trưởng hiện đại có thể giúp vừa chỉnh hình cột sống, vừa duy trì khả năng phát triển tự nhiên, hạn chế số lần can thiệp.
Một trong những nguyên nhân khiến nhiều trẻ đến viện muộn, theo bác sĩ Sơn, là do phụ huynh chưa chú ý đến các dấu hiệu ban đầu. Trong khi đó, cách kiểm tra sớm hoàn toàn có thể thực hiện ngay tại nhà. Cha mẹ chỉ cần quan sát khi trẻ đứng thẳng để xem hai vai có cân đối hay không, hoặc cho trẻ cúi gập người về phía trước để phát hiện sự bất thường ở hai bên lưng. Nếu một bên vai hoặc lưng nhô cao hơn có thể là dấu hiệu cảnh báo.
Bên cạnh đó, thói quen sinh hoạt đóng vai trò quan trọng trong việc làm nặng thêm tình trạng cong vẹo cột sống. Ngồi học sai tư thế trong thời gian dài, ít vận động hoặc mang cặp lệch một bên đều có thể khiến bệnh tiến triển nhanh hơn. Vì vậy, phụ huynh cần nhắc nhở trẻ duy trì tư thế đúng khi ngồi học, đồng thời khuyến khích tham gia các hoạt động thể chất như bơi lội, đu xà để hỗ trợ cột sống phát triển cân đối.
Lê Nga
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trẻ em là một trong những nhóm dễ bị tổn thương nhất trước các đợt nắng nóng kéo dài, với nguy cơ gặp các vấn đề sức khỏe liên quan đến mất nước, kiệt sức và sốc nhiệt.
Sốc nhiệt ở trẻ có thể xảy ra khi cơ thể trẻ không được bù đủ nước hoặc không có thời gian nghỉ ngơi hợp lý trong môi trường nóng. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu của kiệt sức do nóng và sốc nhiệt sẽ giúp cha mẹ bảo vệ con an toàn trong những ngày thời tiết khắc nghiệt như hiện nay.
Trước khi diễn tiến thành sốc nhiệt, trẻ thường trải qua giai đoạn nhẹ hơn như chuột rút do nóng hoặc kiệt sức do nóng. Tình trạng này thường xảy ra sau khi trẻ vận động hoặc vui chơi lâu dưới trời nắng nóng dẫn đến mất nước và điện giải qua mồ hôi.
Một số dấu hiệu cha mẹ có thể nhận thấy gồm: thân nhiệt tăng (thường dưới 40oC); da mát nhưng ẩm, ra nhiều mồ hôi; choáng, chóng mặt, mệt lả; đau đầu; khát nước nhiều; cáu gắt, khó chịu; chuột rút cơ; buồn nôn hoặc nôn mửa.
Một số trẻ có nguy cơ bị kiệt sức do nóng cao hơn như trẻ thừa cân hoặc béo phì; trẻ đang mắc bệnh; bị cháy nắng hoặc đang dùng một số loại thuốc.
Điều quan trọng là cần xử trí sớm để tránh tiến triển thành sốc nhiệt. Khi có các dấu hiệu nghi ngờ trẻ bị kiệt sức do nóng, cha mẹ nên:
- Đưa trẻ vào nơi mát, có bóng râm hoặc phòng có điều hòa.
- Cho trẻ uống nước mát, có thể bổ sung muối như nước điện giải, uống từng ngụm nhỏ thay vì uống nhiều một lần.
- Dùng khăn ướt bằng nước mát, không dùng nước đá lạnh lau khắp người cho trẻ, chú ý các vùng có mạch máu lớn như gáy, nách, bẹn, trán để hỗ trợ hạ nhiệt.
- Nếu trẻ bị chuột rút có thể xoa bóp nhẹ nhàng. Nếu trẻ không uống được hoặc có các biểu hiện như lừ đừ, lơ mơ, mệt nhiều, bứt rứt, da tái... thì cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
Sốc nhiệt là tình trạng nghiêm trọng xảy ra khi cơ thể trẻ không còn khả năng điều hòa thân nhiệt. Nhiệt độ cơ thể tăng nhanh có thể dẫn đến tổn thương não, thậm chí đe dọa đến tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.
Sốc nhiệt là một trường hợp cấp cứu y khoa tối khẩn cấp. Nếu con bạn ở ngoài trời hoặc trong bất kỳ môi trường nóng nào và có các triệu chứng trên hãy thực hiện các bước sau càng sớm càng tốt:
- Đưa trẻ vào nơi mát và cởi bớt quần áo cho trẻ.
- Dùng khăn tẩm nước mát lạnh đắp vùng trán, gáy, nách và lau khắp người để làm hạ nhiệt nhanh, có thể kèm quạt mát để thoát nhiệt, tản nhiệt dễ dàng hơn.
- Nếu có điều kiện có thể ngâm trẻ trong bồn nước mát, không dùng nước đá lạnh vì có thể làm trẻ bị co mạch.
- Theo dõi tình trạng ý thức và thân nhiệt liên tục, nếu nhiệt độ xuống dưới 38oC thì ngưng làm mát.
- Tránh cho trẻ uống quá nhiều chất lỏng trừ khi trẻ tỉnh táo và nhận thức được mọi việc. Tuyệt đối không cho trẻ uống nước nếu trẻ đang lơ mơ hoặc rối loạn ý thức.
