Sau 7 tuần xung đột, Tổng thống Mỹ Donald Trump chưa thể buộc Iran đáp ứng tất cả yêu cầu của mình. Chiến sự còn làm lộ rõ điểm yếu lớn nhất của ông trước đồng minh và đối thủ: sức ép kinh tế.
Dù Iran ngày 17/4 tuyên bố tạm thời mở lại eo biển Hormuz cho tàu thuyền, khủng hoảng Trung Đông vẫn cho thấy giới hạn trong mức độ ông Trump sẵn sàng chấp nhận thiệt hại với kinh tế Mỹ. Giá xăng tại nền kinh tế lớn nhất thế giới tăng cao, lạm phát đi lên và tỷ lệ ủng hộ giảm xuống, Tổng thống Mỹ đang chạy đua để đạt được một thỏa thuận ngoại giao nhằm hạn chế tác động trong nước.
Đến nay, Iran chịu nhiều thiệt hại về quân sự. Tuy nhiên, theo giới phân tích, xung đột cho thấy Iran đủ sức gây ra những tổn thất kinh tế mà ông Trump và các trợ lý đã đánh giá thấp, điển hình là cú sốc năng lượng nghiêm trọng nhất lịch sử.
Ông Trump thường tỏ ra không lo ngại trước những tác động kinh tế do chiến sự gây ra. Dù Mỹ không phụ thuộc vào lượng dầu bị gián đoạn do Iran kiểm soát eo biển Hormuz, giá năng lượng tăng mạnh vẫn tác động tới người tiêu dùng nước này.
Khảo sát công bố tuần trước của Đại học Michigan cho thấy chỉ số niềm tin tiêu dùng của người Mỹ chỉ là 47,6 điểm trong tháng 4. Đây là mức thấp kỷ lục, giảm hơn 10% so với tháng 3.
“Nhiều người tiêu dùng đổ lỗi cho xung đột tại Iran gây ra các thay đổi bất lợi cho nền kinh tế”, như lạm phát tăng tốc, bà Joanne Hsu – người phụ trách báo cáo cho biết. “Tất cả nhóm tuổi, thu nhập, quan điểm chính trị đều ghi nhận niềm tin đi xuống, phản ánh quy mô của lần giảm này”, báo cáo viết.
Cảnh báo tuần này của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) về nguy cơ suy thoái toàn cầu càng khiến triển vọng thêm ảm đạm. Tăng trưởng của Mỹ năm nay cũng được IMF ước tính còn 2,3%, giảm 0,1 điểm phần trăm so với báo cáo tháng 1.
Áp lực chấm dứt chiến sự đang ngày càng gia tăng, trong bối cảnh các nghị sĩ đảng Cộng hòa phải bảo vệ thế đa số mong manh tại Quốc hội trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Giới lãnh đạo Iran được cho là đã tận dụng việc kiểm soát eo biển để gây sức ép buộc Mỹ quay lại bàn đàm phán.
“Ông Trump đang cảm nhận được áp lực kinh tế, đây là ‘gót chân Asin’ trong cuộc chiến do chính ông lựa chọn”, Brett Bruen – cựu cố vấn chính sách đối ngoại thời cựu Tổng thống Obama nhận định.
Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai thì khẳng định dù họ thúc đẩy việc đạt thỏa thuận với Iran để tìm giải pháp “tạm thời” cho thị trường năng lượng, Mỹ “chưa bao giờ rời khỏi mục tiêu đảm bảo chi phí hợp lý và tăng trưởng kinh tế”.
Ngày 7/4, Tổng thống Mỹ thông báo lệnh ngừng bắn hai tuần với Iran. Việc ông Trump đột ngột chuyển từ không kích sang ngoại giao diễn ra sau sức ép từ thị trường tài chính và một bộ phận cử tri. Một phần thiệt hại kinh tế đang đổ lên nông dân Mỹ – nhóm cử tri quan trọng của tổng thống, khi nguồn cung phân bón bị gián đoạn do eo biển Hormuz bị phong tỏa. Giá vé máy bay cũng đắt đỏ vì chi phí nhiên liệu tăng vọt.
Dù vậy, giá dầu thế giới giảm mạnh và thị trường tài chính Mỹ tiếp tục khởi sắc phiên 17/4 sau khi Iran tuyên bố eo biển sẽ mở trong thời gian còn lại của thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon.
Ông Trump sau đó nhanh chóng tuyên bố tuyến hàng hải này an toàn, đồng thời cho biết một thỏa thuận với Iran đang được hoàn tất, chủ yếu theo điều kiện của Mỹ.
Theo các nguồn tin của Reuters, hai bên vẫn còn những khác biệt cần giải quyết. Một quan chức cấp cao trong chính quyền ông Trump cho biết Mỹ duy trì “một số lằn ranh đỏ” trong đàm phán với Iran. Trong khi đó, ngày 18/4 – một ngày sau tuyên bố mở cửa eo biển Hormuz, Iran tái áp đặt hạn chế với tuyến hàng hải này.
Các chuyên gia cảnh báo ngay cả khi chiến sự sớm kết thúc, thiệt hại kinh tế có thể mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm mới khắc phục được. Đây là lý do sau khi xung đột Nga – Ukraine nổ ra năm 2022, cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden rất thận trọng với việc áp trừng phạt ngành năng lượng Nga, do lo ngại làm giảm nguồn cung dầu và khiến giá xăng tại Mỹ tăng.
Tổng thống Trump cũng tỏ ra nhạy cảm trước những chỉ trích rằng chính sách của ông khiến giá cả tăng. Một ví dụ là việc ông giảm thuế nhập khẩu với Trung Quốc năm ngoái, sau khi Bắc Kinh trả đũa. Ông chiến thắng cuộc bầu cử năm 2024 nhờ cam kết hạ giá xăng và lạm phát.
Giới phân tích cho rằng lần này, Tổng thống Mỹ dường như đánh giá sai cách Iran có thể đáp trả về kinh tế trong chiến sự. Tehran đã tấn công hạ tầng năng lượng tại các quốc gia vùng Vịnh và phong tỏa tuyến hàng hải chiến lược.
Các quan chức Mỹ cũng cho biết ông Trump từng tin xung đột là chiến dịch giới hạn, tương tự đợt tập kích Venezuela ngày 3/1 và các cuộc không kích vào cơ sở hạt nhân Iran tháng 6/2025. Nhưng lần này, tác động lan rộng hơn nhiều.
Các quốc gia châu Âu đang phàn nàn vì phải gánh tác động kinh tế lớn từ chiến sự mà họ không mong muốn. Giới phân tích cho rằng EU có thể lo ngại hơn về cam kết tiếp tục hỗ trợ Ukraine của ông Trump trong xung đột với Nga.
Các nước Arab ở vùng Vịnh cũng muốn xung đột sớm kết thúc, nhưng sẽ không hài lòng nếu ông Trump đạt thỏa thuận mà không có điều khoản đảm bảo an ninh cho họ. “Sự kết thúc của xung đột này không nên tạo ra bất ổn kéo dài trong khu vực”, Anwar Gargash – cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE cảnh báo.
Nhiều cử tri vẫn đứng về phía ông Trump. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều nghi ngờ về khả năng ông giúp đảng Cộng hòa giành lại vị thế, đặc biệt với nhóm cử tri độc lập, trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
“Ông ấy hiểu rằng một bộ phận lớn người dân phản đối mạnh mẽ những gì mình đã làm. Tôi nghĩ việc này sẽ kèm theo cái giá nào đó”, Chuck Coughlin – chiến lược gia chính trị tại bang Arizona kết luận.
Đây là nội dung thuộc Nghị định 133 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực điện lực mới được ban hành và có hiệu lực từ 25/5. Hiện nay, việc chủ nhà trọ thu tiền điện cao hơn mức quy định vẫn bị xử lý theo Nghị định 134/2013 (sửa đổi bởi Nghị định 17/2022). Tuy nhiên, mức phạt chỉ từ 7-10 triệu đồng, được nhiều chuyên gia cho là chưa đủ sức răn đe nên tình trạng chủ trọ tự ý nâng giá điện lên 4.000-5.000 đồng một kWh vẫn diễn ra phổ biến.
Ông Bùi Trung Kiên, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TP HCM, cho biết thời gian qua đơn vị đã tăng cường tuyên truyền, vận động chủ nhà trọ thu đúng giá. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn tình trạng thu cao hơn quy định do chưa nắm rõ cơ chế tính giá hoặc cố tình thu sai.
Một số trường hợp chủ nhà còn gộp các chi phí như internet, truyền hình cáp, nước, vệ sinh... vào tiền điện, khiến chi phí người thuê phải trả hàng tháng tăng cao và thiếu minh bạch.
Theo quy định, cách tính tiền điện với nhà trọ phụ thuộc vào thời hạn thuê và việc kê khai số người sử dụng điện. Với hợp đồng từ 12 tháng trở lên và có đăng ký tạm trú, bên thuê hoặc đại diện có thể ký hợp đồng mua điện trực tiếp với ngành điện.
Ngược lại, nếu thời gian thuê dưới 12 tháng và chủ nhà không kê khai đầy đủ số người sử dụng, toàn bộ sản lượng điện sẽ bị tính theo bậc 3 của biểu giá sinh hoạt (101-200 kWh), tương đương 2.380 đồng một kWh (chưa bao gồm thuế GTGT).
Trường hợp kê khai đầy đủ, định mức được tính theo số người tạm trú, cứ 4 người tương đương một hộ sử dụng điện, mỗi người được tính 1/4 định mức. Khi số lượng người thuê thay đổi, chủ nhà phải thông báo để điều chỉnh.
Ngoài hành vi thu tiền điện sai giá, nghị định cũng quy định nhiều mức xử phạt khác trong lĩnh vực điện lực. Trong đó, kê khai sai số người để hưởng định mức bị phạt 3-5 triệu đồng, tự ý lắp đặt hoặc can thiệp hệ thống điện bị phạt 5-8 triệu đồng, còn các vi phạm nghiêm trọng có thể lên tới 60-80 triệu đồng.
Đại diện ngành điện cho biết việc giám sát hiện chủ yếu dựa trên dữ liệu tiêu thụ được thu thập từ xa và hợp đồng, trong khi không thể kiểm tra trực tiếp từng phòng trọ. Vì vậy, việc phát hiện vi phạm phụ thuộc nhiều vào phản ánh của người thuê nhà và phối hợp kiểm tra thực tế của chính quyền địa phương. Các cơ quan tại cơ sở phối hợp với ngành điện tăng cường rà soát, đối chiếu hóa đơn và tiếp nhận phản ánh của người thuê để kịp thời xử lý, đảm bảo thu đúng giá quy định.
Phát biểu trong phiên họp thường niên chiều nay, ông Bùi Thành Nhơn - nhà sáng lập Tập đoàn Novaland (NVL) - nói trước cổ đông rằng thị giá hiện tại của cổ phiếu chưa phản ánh đúng giá trị nội tại và tiềm năng phục hồi của doanh nghiệp này. Dù còn nhiều khó khăn trong tương lai, ông tin rằng giá trị cổ phiếu NVL sẽ cải thiện khi nền kinh tế tiếp tục tăng trưởng, các vướng mắc pháp lý của dự án được gỡ và tâm huyết của đội ngũ lãnh đạo trẻ sắp tới.
"Cổ phiếu Novaland còn dao động nhưng sẽ sớm quay lại đúng với giá trị thực của nó", ông Nhơn nói.
Kết thúc phiên giao dịch hôm nay, NVL đóng cửa tăng 2,4% lên 19.200 đồng một cổ phiếu. Trong phiên, mã này có lúc áp sát giá trần. So với hồi đầu năm, cổ phiếu Novaland đã tăng gần 44%. Đây cũng là vùng giá cao nhất kể từ giữa tháng 9/2023. Tuy nhiên, xét theo chỉ số P/B (giá thị trường trên giá trị sổ sách), mã này có định giá chỉ khoảng 0,65 lần. Điều này có nghĩa là cổ phiếu Novaland đang được giao dịch thấp hơn mức giá trị sổ sách.
Trong phần đối thoại, một cổ đông hỏi về tiến độ của kế hoạch phát hành cổ phiếu riêng lẻ. CEO Dương Văn Bắc cho biết bối cảnh thị trường và diễn biến giá cổ phiếu NVL trong khoảng 2 năm gần đây không thuận lợi khiến việc triển khai kế hoạch này gặp khó. Tuy nhiên, ông kỳ vọng thị trường chung và diễn biến giá cổ phiếu đều đang có tín hiệu tích cực, Novaland sẽ tiếp tục làm việc, đàm phán với các đối tác.
Ở cuộc gặp gỡ báo chí vào tuần trước, đại diện Novaland cũng cho biết một trong những phương án tái cấu trúc được công ty đưa ra thời gian qua là chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu. Tuy nhiên, mức giá đề xuất lại cao hơn nhiều so với giá thị trường tại thời điểm đàm phán và chính điều này khiến phương án trở nên kém hấp dẫn với các trái chủ.
Nói về kế hoạch thời gian tới, ông Bùi Thành Nhơn cho biết công ty sẽ tập trung hoàn thiện và nỗ lực thực hiện cam kết tại các dự án trọng điểm như Aqua City, NovaWorld Phan Thiet, NovaWorld Ho Tram, cùng các dự án tại trung tâm TP HCM như The Grand Manhattan, Victoria Village, The Park Avenue.
Mục tiêu trong năm nay là bàn giao hơn 2.600 sản phẩm, hơn 4.300 sổ hồng được cấp cho các dự án ở trung tâm TP HCM, tiếp tục triển khai bán mới với sản lượng sẵn sàng bán hơn 2.100 căn. Ngoài ra, lũy kế đến năm 2030, tiềm năng dòng thu tại các dự án đang triển khai dự kiến đạt hơn 470.000 tỷ đồng. Hiện Novaland còn hơn 2.400 ha quỹ đất mới chưa triển khai. Công ty sẽ khai thác quỹ đất có chọn lọc, tập trung vào các dự án tạo dòng tiền thực.
Novaland xác định chiến lược ưu tiên của họ là hoàn tất tái cấu trúc tài chính và quản trị, tạo nền tảng vận hành ổn định và bền vững. Song song đó, công ty sẽ đẩy nhanh tiến độ pháp lý và thi công các dự án. Ngoài ra, NVL tập trung nâng chuẩn quản trị, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và tích hợp ESG vào phát triển dự án để thu hút nguồn vốn xanh.
Riêng về tái cấu trúc tài chính, doanh nghiệp này theo đuổi phương án phát hành cổ phiếu để hoán đổi dư nợ gốc trái phiếu, đẩy mạnh thương thảo với người sở hữu trái phiếu. Công ty cũng đang tìm kiếm nhà đầu tư phù hợp để tiếp tục thực hiện các khoản vay có quyền chuyển đổi thành cổ phần.
Ông Nhơn cho rằng việc thực hiện các cam kết với khách hàng và cổ đông không chỉ là nghĩa vụ pháp lý, mà còn là uy tín và danh dự của doanh nghiệp.
"Niềm tin của thị trường không chỉ được xây dựng bằng lời nói, mà còn phải được khôi phục bằng những hành động cụ thể và kết quả thực tế", nhà sáng lập Novaland nêu quan điểm.
Năm nay, công ty đặt kế hoạch doanh thu đạt kỷ lục 22.715 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế 1.852 tỷ, giảm nhẹ 0,5% do tác động của môi trường lãi suất có xu hướng tăng. Novaland không chia cổ tức năm 2025, lợi nhuận sau thuế chưa phân phối sẽ dùng để tập trung vào các kế hoạch phục hồi hoạt động kinh doanh.
Chỉ số đại diện cho sàn TP HCM giảm trong phần lớn thời gian giao dịch hôm nay, có lúc xuống mức thấp nhất một tuần. Lực cầu giải ngân ở vùng giá thấp trong những phút cuối giúp biên độ giảm thu hẹp còn 9 điểm, nối dài chuỗi điều chỉnh 3 phiên liên tiếp và đóng cửa tại 1.675 điểm.
Diễn biến này trùng khớp dự báo ngắn hạn của nhiều nhóm phân tích. Theo Công ty chứng khoán Yuanta Việt Nam, dù đóng cửa trong sắc đỏ, chỉ số vẫn trong nhịp hồi phục từ vùng 1.590 điểm. Quán tính giảm trong tuần trước có thể kéo dài khiến VN-Index lùi về quanh 1.640-1.660 điểm trước khi bật trở lại vùng 1.700 điểm. Thị trường sẽ chịu tác động mạnh của nhiều sự kiện, đặc biệt là việc FTSE Russell công bố kết quả đánh giá nâng hạng giữa kỳ.
Sàn TP HCM hôm nay chìm trong sắc đỏ với gần 240 mã giảm, gấp 3 lần mã tăng. Rổ vốn hóa lớn có 18 cổ phiếu đóng cửa dưới tham chiếu, gấp đôi số lượng cổ phiếu tăng.
Nhóm dầu khí chịu áp lực xả hàng mạnh nhất. Toàn bộ cổ phiếu thành phần giảm điểm, trong đó BSR và PVD điều chỉnh nhiều nhất với tỷ lệ lần lượt 4,7% và 3,7%. Tương tự, nhà đầu tư đồng loạt bán cổ phiếu phân bón khiến các mã trụ như DGC, DPM, DCM đều mất hơn 3%.
Cổ phiếu chứng khoán cũng giảm sâu. APG hôm nay chạm sàn và không có bên mua, trong khi TCX, VIX, VDS mất khoảng 2%. VND là một trong số ít mã có trạng thái tích cực nhất khi giữ nguyên tham chiếu.
Sắc đỏ bao trùm nhóm bất động sản. Cổ phiếu của nhiều chủ đầu tư lớn như KDH, NLG, AGG, PDR, DXG đều đóng cửa với mức giảm trên 1%. VIC lội ngược dòng khi tăng 0,4% lên 141.600 đồng, giúp VN-Index tránh phiên giảm sâu hơn.
Tín hiệu kém khả quan nhất phiên đầu tuần là thanh khoản giảm sâu, còn chưa đến 18.000 tỷ đồng, cho thấy tâm lý thận trọng cao độ của nhà đầu tư trong lẫn ngoài nước. Đây là mức khớp lệnh thấp nhất kể từ giữa tháng 2.
Thị trường không có cổ phiếu nào đạt giá trị sang tay nghìn tỷ. VIX dẫn đầu với gần 600 tỷ đồng, sau đó đến HPG, SHB và MWG cùng trên 500 tỷ đồng.
Nhà đầu tư nước ngoài nối dài mạch xả hàng phiên thứ hai. Nhóm này giải ngân gần 1.650 tỷ đồng, trong khi bán ra gần 1.800 tỷ đồng.
