Sau 7 tuần xung đột, Tổng thống Mỹ Donald Trump chưa thể buộc Iran đáp ứng tất cả yêu cầu của mình. Chiến sự còn làm lộ rõ điểm yếu lớn nhất của ông trước đồng minh và đối thủ: sức ép kinh tế.
Dù Iran ngày 17/4 tuyên bố tạm thời mở lại eo biển Hormuz cho tàu thuyền, khủng hoảng Trung Đông vẫn cho thấy giới hạn trong mức độ ông Trump sẵn sàng chấp nhận thiệt hại với kinh tế Mỹ. Giá xăng tại nền kinh tế lớn nhất thế giới tăng cao, lạm phát đi lên và tỷ lệ ủng hộ giảm xuống, Tổng thống Mỹ đang chạy đua để đạt được một thỏa thuận ngoại giao nhằm hạn chế tác động trong nước.
Đến nay, Iran chịu nhiều thiệt hại về quân sự. Tuy nhiên, theo giới phân tích, xung đột cho thấy Iran đủ sức gây ra những tổn thất kinh tế mà ông Trump và các trợ lý đã đánh giá thấp, điển hình là cú sốc năng lượng nghiêm trọng nhất lịch sử.
Ông Trump thường tỏ ra không lo ngại trước những tác động kinh tế do chiến sự gây ra. Dù Mỹ không phụ thuộc vào lượng dầu bị gián đoạn do Iran kiểm soát eo biển Hormuz, giá năng lượng tăng mạnh vẫn tác động tới người tiêu dùng nước này.
Khảo sát công bố tuần trước của Đại học Michigan cho thấy chỉ số niềm tin tiêu dùng của người Mỹ chỉ là 47,6 điểm trong tháng 4. Đây là mức thấp kỷ lục, giảm hơn 10% so với tháng 3.
“Nhiều người tiêu dùng đổ lỗi cho xung đột tại Iran gây ra các thay đổi bất lợi cho nền kinh tế”, như lạm phát tăng tốc, bà Joanne Hsu – người phụ trách báo cáo cho biết. “Tất cả nhóm tuổi, thu nhập, quan điểm chính trị đều ghi nhận niềm tin đi xuống, phản ánh quy mô của lần giảm này”, báo cáo viết.
Cảnh báo tuần này của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) về nguy cơ suy thoái toàn cầu càng khiến triển vọng thêm ảm đạm. Tăng trưởng của Mỹ năm nay cũng được IMF ước tính còn 2,3%, giảm 0,1 điểm phần trăm so với báo cáo tháng 1.
Áp lực chấm dứt chiến sự đang ngày càng gia tăng, trong bối cảnh các nghị sĩ đảng Cộng hòa phải bảo vệ thế đa số mong manh tại Quốc hội trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Giới lãnh đạo Iran được cho là đã tận dụng việc kiểm soát eo biển để gây sức ép buộc Mỹ quay lại bàn đàm phán.
“Ông Trump đang cảm nhận được áp lực kinh tế, đây là ‘gót chân Asin’ trong cuộc chiến do chính ông lựa chọn”, Brett Bruen – cựu cố vấn chính sách đối ngoại thời cựu Tổng thống Obama nhận định.
Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai thì khẳng định dù họ thúc đẩy việc đạt thỏa thuận với Iran để tìm giải pháp “tạm thời” cho thị trường năng lượng, Mỹ “chưa bao giờ rời khỏi mục tiêu đảm bảo chi phí hợp lý và tăng trưởng kinh tế”.
Ngày 7/4, Tổng thống Mỹ thông báo lệnh ngừng bắn hai tuần với Iran. Việc ông Trump đột ngột chuyển từ không kích sang ngoại giao diễn ra sau sức ép từ thị trường tài chính và một bộ phận cử tri. Một phần thiệt hại kinh tế đang đổ lên nông dân Mỹ – nhóm cử tri quan trọng của tổng thống, khi nguồn cung phân bón bị gián đoạn do eo biển Hormuz bị phong tỏa. Giá vé máy bay cũng đắt đỏ vì chi phí nhiên liệu tăng vọt.
Dù vậy, giá dầu thế giới giảm mạnh và thị trường tài chính Mỹ tiếp tục khởi sắc phiên 17/4 sau khi Iran tuyên bố eo biển sẽ mở trong thời gian còn lại của thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon.
Ông Trump sau đó nhanh chóng tuyên bố tuyến hàng hải này an toàn, đồng thời cho biết một thỏa thuận với Iran đang được hoàn tất, chủ yếu theo điều kiện của Mỹ.
Theo các nguồn tin của Reuters, hai bên vẫn còn những khác biệt cần giải quyết. Một quan chức cấp cao trong chính quyền ông Trump cho biết Mỹ duy trì “một số lằn ranh đỏ” trong đàm phán với Iran. Trong khi đó, ngày 18/4 – một ngày sau tuyên bố mở cửa eo biển Hormuz, Iran tái áp đặt hạn chế với tuyến hàng hải này.
Các chuyên gia cảnh báo ngay cả khi chiến sự sớm kết thúc, thiệt hại kinh tế có thể mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm mới khắc phục được. Đây là lý do sau khi xung đột Nga – Ukraine nổ ra năm 2022, cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden rất thận trọng với việc áp trừng phạt ngành năng lượng Nga, do lo ngại làm giảm nguồn cung dầu và khiến giá xăng tại Mỹ tăng.
Tổng thống Trump cũng tỏ ra nhạy cảm trước những chỉ trích rằng chính sách của ông khiến giá cả tăng. Một ví dụ là việc ông giảm thuế nhập khẩu với Trung Quốc năm ngoái, sau khi Bắc Kinh trả đũa. Ông chiến thắng cuộc bầu cử năm 2024 nhờ cam kết hạ giá xăng và lạm phát.
Giới phân tích cho rằng lần này, Tổng thống Mỹ dường như đánh giá sai cách Iran có thể đáp trả về kinh tế trong chiến sự. Tehran đã tấn công hạ tầng năng lượng tại các quốc gia vùng Vịnh và phong tỏa tuyến hàng hải chiến lược.
Các quan chức Mỹ cũng cho biết ông Trump từng tin xung đột là chiến dịch giới hạn, tương tự đợt tập kích Venezuela ngày 3/1 và các cuộc không kích vào cơ sở hạt nhân Iran tháng 6/2025. Nhưng lần này, tác động lan rộng hơn nhiều.
Các quốc gia châu Âu đang phàn nàn vì phải gánh tác động kinh tế lớn từ chiến sự mà họ không mong muốn. Giới phân tích cho rằng EU có thể lo ngại hơn về cam kết tiếp tục hỗ trợ Ukraine của ông Trump trong xung đột với Nga.
Các nước Arab ở vùng Vịnh cũng muốn xung đột sớm kết thúc, nhưng sẽ không hài lòng nếu ông Trump đạt thỏa thuận mà không có điều khoản đảm bảo an ninh cho họ. “Sự kết thúc của xung đột này không nên tạo ra bất ổn kéo dài trong khu vực”, Anwar Gargash – cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE cảnh báo.
Nhiều cử tri vẫn đứng về phía ông Trump. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều nghi ngờ về khả năng ông giúp đảng Cộng hòa giành lại vị thế, đặc biệt với nhóm cử tri độc lập, trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
“Ông ấy hiểu rằng một bộ phận lớn người dân phản đối mạnh mẽ những gì mình đã làm. Tôi nghĩ việc này sẽ kèm theo cái giá nào đó”, Chuck Coughlin – chiến lược gia chính trị tại bang Arizona kết luận.
Mục tiêu này được nêu trong thông điệp gửi cổ đông của Chủ tịch HĐQT Vincom Retail (VRE) Trần Mai Hoa, tại báo cáo thường niên 2025 vừa công bố.
Theo bà Mai Hoa, Vincom Retail đặt mục tiêu trở thành nhà phát triển và quản lý bất động sản bán lẻ hàng đầu châu Á. Hiện tại, VRE sở hữu, quản lý và vận hành 90 trung tâm thương mại với tổng diện tích sàn bán lẻ 1,91 triệu m2.
Công ty họ Vingroup đặt mục tiêu tiếp tục mở rộng lên tới 110 trung tâm thương mại với khoảng 3,5 triệu m2 sàn. Cùng với đó, Vincom Retail dự kiến phát triển 75 khu phố thương mại mới với tổng diện tích đất lên đến 3,5 triệu m2 đất trên toàn quốc.
Vincom Retail cũng lên kế hoạch từng bước mở rộng ra thị trường quốc tế, thông qua việc phát triển cùng hệ sinh thái Vingroup hoặc chủ động tìm kiếm các cơ hội đầu tư tại các thị trường tiềm năng.
Đến hết năm ngoái, hệ thống Vincom quy tụ gần 1.000 thương hiệu, với 269 nhãn mới gia nhập trong 2025. Năm nay, doanh nghiệp này đặt mục tiêu đón thêm 30% thương hiệu mới.
Trong ngắn hạn, Vincom Retail dự kiến khai trương thêm trung tâm thương mại tại Đan Phượng, Hà Nội từ nay đến cuối năm. Cơ sở này sẽ có tổng diện tích sàn khoảng 25.000 m2.
Với hệ thống 90 trung tâm thương mại hiện tại, công ty cho biết sẽ nghiên cứu các phương án tối ưu hóa giá trị tài sản như tái định vị, tái cấu trúc, M&A hoặc đưa các cơ sở đã vận hành ổn định vào quỹ đầu tư bất động sản...
Về kết quả kinh doanh, VRE lên kế hoạch đạt doanh thu 10.132 tỷ đồng, tăng 16% so với 2025. Mục tiêu lợi nhuận sau thuế của công ty ở mức 5.375 tỷ đồng, tăng 15%.
Đến hết 31/12/2025, theo báo cáo tài chính kiểm toán, Vincom Retail ghi nhận lợi nhuận lũy kế 27.040 tỷ đồng, tương ứng trên 1 tỷ USD. Tuy nhiên, công ty tiếp tục đề xuất không chia cổ tức, giữ lại toàn bộ lợi nhuận để sử dụng cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Lần gần nhất mà doanh nghiệp này trả cổ tức là 2019 với tỷ lệ 10,5% bằng tiền mặt.
Kỳ vọng về sự chấm dứt của cuộc chiến ở Vùng Vịnh đang giải tỏa áp lực giảm khiến giá vàng thế giới hồi phục 200 USD/ounce trong tuần qua, lên 4.715,7 USD/ounce khi kết thúc tuần giao dịch vào hôm nay, 9-5.
So với cuối tuần trước, giá vàng thế giới tăng 2,3%, sau khi giảm trong 2 tuần liên tiếp.
Với mức giá hiện tại, quy đổi theo tỉ giá niêm yết tại ngân hàng, giá vàng thế giới tương đương 150 triệu đồng/lượng.
Những ngày gần đây giá vàng biến động trong biên độ rất rộng, tăng giảm 100 USD/ounce trong thời gian ngắn. Tuy nhiên xu hướng của giá vàng là đi lên, nhất là sau khi xuất hiện thông tin Mỹ - Iran đang tiến gần đến một thỏa thuận kết thúc chiến tranh.
Thêm vào đó nhu cầu mua ròng vàng của các ngân hàng trung ương, nhất là Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) là một trong những lý do khiến giới phân tích lạc quan về triển vọng dài hạn của giá vàng. PBOC đã mua ròng vàng tháng thứ 18 liên tiếp dù giá vàng thế giới điều chỉnh hơn 3 tháng qua.
Quỹ ETF vàng lớn nhất thế giới SPDR Gold Trust không có động thái mua bán ròng nào trong phiên giao dịch cuối tuần. Tuy nhiên tính chung trong cả tuần qua thì SPDR Gold Trust bán ròng 2,3 tấn vàng, đánh dấu tuần bán ròng thứ ba liên tiếp. Tuần trước, quỹ này đã bán ròng 10,8 tấn vàng.
Theo chuyên gia Trần Duy Phương, giá vàng đóng cửa trên 4.715 USD/ounce là tín hiệu tích cực và khả năng giá vàng thế giới sẽ chạm ngưỡng 4.800 USD/ounce trong tuần tới.
Hiện có thông tin cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran có thể sẽ được nối lại sớm nhất vào tuần tới củng cố khả năng Mỹ - Iran đang tiến gần đến một thỏa thuận hòa bình.
Trong nước, giá vàng miếng bán ra tại Công ty SJC hôm nay, 9-5, ở mức 167,5 triệu đồng/lượng, mua vào ở mức 164,5 triệu đồng/lượng. Còn giá vàng nhẫn 9999 bán ra ở mức 167 triệu đồng/lượng, mua vào 164 triệu đồng/lượng.
Mức giá này đã đứng yên ngày thứ 4 liên tiếp. Trong khi đó tại tiệm vàng Mi Hồng, giá bán vàng miếng SJC hôm nay còn 166 triệu đồng/lượng, mua vào ở mức 164,5 triệu đồng/lượng, thấp hơn 1,5 triệu đồng/lượng so với giá bán tại Công ty SJC.
So với giá vàng thế giới quy đổi, giá vàng miếng SJC đang cao hơn 16,7 triệu đồng/lượng.
Giá bạc hôm nay cũng tăng mạnh lên mức 80,22 USD/ounce khi kết thúc tuần giao dịch. Quy đổi theo tỉ giá niêm yết tại ngân hàng tương đương 2,55 triệu đồng/lượng.
Công ty Ancarat niêm yết giá bạc bán ra ở mức 3,105 triệu đồng/lượng và mua vào ở mức 3,012 triệu đồng/lượng.
Công ty Phú Quý niêm yết giá bạc bán ra ở mức 3,131 triệu đồng/lượng, mua vào ở mức 3,037 triệu đồng/lượng.
Mời độc giả theo dõi diễn biến giá vàng và giá bạc TẠI ĐÂY.
TS Nguyễn Minh Thảo, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, nhấn mạnh khi trao đổi với Tuổi Trẻ về dự thảo nghị quyết cắt giảm ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến các bộ ngành. Bà Thảo nói:
- Việc đưa ra con số cụ thể về số ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải cắt giảm, giao từng bộ ngành phải cắt giảm bao nhiêu ngành nghề cho thấy sự quyết liệt ngay từ đầu của Trung ương và Chính phủ trong nỗ lực xây dựng một môi trường đầu tư kinh doanh tốt, thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.
* Việc Chính phủ cắt giảm 58 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, theo bà, sẽ tạo hiệu ứng tích cực gì với cộng đồng kinh doanh?
- Theo Luật Đầu tư 2025, có 198 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Thời gian qua, việc cấp phép kinh doanh trong các ngành nghề kinh doanh có điều kiện vô cùng khó khăn. Nhiều người phải bỏ cuộc vì điều kiện kinh doanh khắt khe, đan xen nhau.
Hơn nữa các ngành nghề kinh doanh có điều kiện trong luật có "mũ rất to" - nội hàm rộng, bao phủ nhiều lĩnh vực, hoạt động kinh doanh. Do đó việc Chính phủ cắt giảm 58 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện sẽ tạo môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
* Sau khi đưa ra khỏi danh sách những ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, việc quản lý những ngành nghề này sẽ thực hiện ra sao, thưa bà?
- Trong số 58 ngành nghề cắt giảm có những ngành nghề bỏ hẳn ra khỏi danh mục kinh doanh có điều kiện như ngành dịch vụ kế toán, nhưng đa phần các ngành nghề kinh doanh sẽ được chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và một số ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được gộp lại.
Thay vì phải xin cấp phép khi hoạt động kinh doanh như trước đây, tới đây người dân và doanh nghiệp không phải xin cấp phép nhưng vẫn phải tuân thủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn nghề và các cơ quan quản lý nhà nước sẽ hậu kiểm sau.
Ví dụ doanh nghiệp kinh doanh lưu trú, tới đây không phải xin cấp phép từ cơ quan quản lý nhà nước nhưng sẽ vẫn phải tuân thủ, đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn về phòng ốc, phải đảm bảo điều kiện về an toàn phòng cháy chữa cháy. Như vậy, với từng ngành nghề kinh doanh sẽ vẫn có những điều kiện kinh doanh riêng.
Tôi cho rằng sau khi cắt giảm các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, cần thực hiện thêm một bước nữa - rà soát xem các điều kiện đưa vào tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn nghề nghiệp có thực sự cần thiết, đã hợp lý chưa. Cần mạnh tay loại bỏ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật không phù hợp, làm khó người dân, doanh nghiệp.
Nếu chúng ta cắt giảm hàng loạt ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện nhưng lại ban hành các tiêu chuẩn, quy chuẩn phục vụ hậu kiểm quá khó thì việc cắt giảm sẽ không có nhiều ý nghĩa.
* Việc đưa một số ngành nghề "nhạy cảm" như kinh doanh casino, đặt cược, karaoke, vũ trường... ra khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện liệu có gây ra những tác động tiêu cực nào không?
- Việc đưa những ngành nghề này ra khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện không có nghĩa rằng chúng ta buông lỏng hoạt động kinh doanh của các ngành nghề này. Không phải ai muốn mở quán karaoke, vũ trường, sòng bài ở đâu thì mở.
Thay vào đó sẽ có phương thức quản lý khác phù hợp hơn để quản lý những ngành nghề kinh doanh nhạy cảm, có tác động lớn tới cộng đồng, xã hội.
Việc thay đổi phương thức quản lý cũng tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp trong hoạt động đầu tư, kinh doanh. Ví dụ như dịch vụ lưu trú, khi chúng ta đã có những quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật tốt rồi, người dân chỉ việc tuân thủ trong kinh doanh mà không cần phải đến cơ quan quản lý xin giấy phép đủ điều kiện kinh doanh nữa.
* Nhiều năm qua chúng ta cũng đã thực hiện nhiều đợt cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh nhưng nhiều ý kiến cho rằng việc cắt giảm vẫn còn hình thức. Theo bà, cần làm gì để việc cắt giảm điều kiện kinh doanh thực chất hơn?
- Chính phủ rất quyết liệt khi đưa ra danh sách hàng chục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải cắt giảm nhưng để quá trình cắt giảm thực chất cần có sự tham gia giám sát của đối tượng chịu tác động, các bên liên quan và có giải trình, tiếp thu rõ ràng.
Ngoài ra cần có một đơn vị, đầu mối đánh giá độc lập, khách quan về hiệu quả cắt giảm ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Các đơn vị, đầu mối này phải có chuyên môn sâu, am hiểu từng ngành nghề đầu tư, kinh doanh thì mới đánh giá đúng được hiệu quả cắt giảm.
Để lên được danh mục điều kiện kinh doanh cần cắt giảm trong từng ngành nghề đầu tư kinh doanh cũng cần dựa trên nền tảng, khung tiêu chuẩn đánh giá để biết được trong từng ngành nghề thì điều kiện nào không phù hợp cần cắt giảm. Như vậy quá trình cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh mới trở lên thực chất hơn.
