Tại phiên thảo luận hội trường chiều 20/4, đại biểu Trần Văn Khải, Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, cho rằng trong bối cảnh rủi ro thương mại và địa chính trị khó dự báo, đầu tư công cần được đẩy nhanh nhưng phải “nhanh hơn và thông minh hơn. Ưu tiên tập trung là hạ tầng số, hạ tầng năng lượng và hạ tầng đổi mới sáng tạo để tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.
Theo ông, rủi ro lớn nhất hiện nay nằm ở công nghệ. Vòng đời công nghệ ngày càng ngắn trong khi quy trình đầu tư còn kéo dài, nếu chậm một nhịp sẽ làm mất lợi thế, chậm một nhịp, đất nước sẽ bỏ lỡ cơ hội phát triển.
Đại biểu cũng chỉ ra khoảng trống thể chế đối với đầu tư vào tài sản vô hình như dữ liệu, phần mềm lõi, thuật toán, sở hữu trí tuệ. Nếu thiếu cơ chế đặt hàng, khoán chi và mua sắm theo kết quả, quá trình chuyển đổi số sẽ bị kéo lùi và khó tạo ra năng suất như kỳ vọng. Một rủi ro khác là an ninh mạng và chủ quyền dữ liệu. Khi mức độ số hóa ngày càng sâu, bề mặt tấn công mở rộng, các sự cố mạng có thể làm gián đoạn dịch vụ công và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Bên cạnh đó, nút thắt về năng lượng và môi trường cũng được nhấn mạnh. Các trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo tiêu thụ lượng điện lớn, nếu không gắn với bảo đảm an ninh năng lượng và tiêu chuẩn xanh, tăng trưởng số có thể bị kìm hãm bởi hạ tầng điện và áp lực phát thải.
Để vượt qua các thách thức, ông Khải đề nghị Chính phủ đổi mới thể chế, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường giám sát theo kết quả. Các bộ, ngành cần thiết lập cơ chế quản trị danh mục dự án theo Nghị quyết 57, tránh đầu tư dàn trải, trùng lặp.
Ông cũng kiến nghị cho phép áp dụng cơ chế đặt hàng, khoán chi và thử nghiệm có kiểm soát đối với các nhiệm vụ khoa học công nghệ, dữ liệu và nền tảng số; đồng thời quy định rõ quản trị rủi ro, trách nhiệm giải trình và cơ chế bảo vệ cán bộ dám đổi mới vì lợi ích chung.
Đại biểu nhấn mạnh an ninh mạng cần được coi là cấu phần bắt buộc trong mọi dự án số sử dụng ngân sách, bảo đảm an toàn ngay từ khâu thiết kế, có đủ kinh phí cho giám sát, sao lưu, khôi phục và kiểm thử dữ liệu độc lập. Các nền tảng dữ liệu định danh, logistics, y tế, giáo dục cần được ưu tiên đầu tư.
“Cần tăng đầu tư cho đào tạo STEM, quản lý dự án số, thu hút chuyên gia, đồng thời huy động khu vực tư nhân tham gia đầu tư theo mô hình đối tác công tư phù hợp”, ông nói.
Startup thiếu vốn, thiếu chính sách, khó bứt phá
Đại biểu Nguyễn Văn Huy, Phó đoàn Hưng Yên, cũng cho rằng khi các động lực tăng trưởng truyền thống suy giảm, hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo trở thành yếu tố then chốt nhưng đang bị cản trở bởi nhiều điểm nghẽn.
Theo ông, khởi nghiệp không còn là xu hướng mà đã trở thành động lực quan trọng nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tuy nhiên, hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam vẫn thiếu đồng bộ về chính sách, còn chồng chéo, thiếu nhất quán giữa các luật và văn bản dưới luật. Các quy định liên quan đến đầu tư mạo hiểm, ưu đãi thuế và thử nghiệm chính sách chưa hoàn thiện, khiến nhiều ý tưởng khó triển khai trong thực tế.
Liên kết giữa các chủ thể trong hệ sinh thái còn lỏng lẻo, tình trạng “mạnh ai nấy làm” vẫn phổ biến. Nhiều kết quả nghiên cứu khoa học chưa được thương mại hóa hiệu quả. Doanh nghiệp khởi nghiệp gặp khó trong tiếp cận công nghệ, trong khi nhà đầu tư thiếu thông tin và niềm tin để rót vốn.
Một điểm nghẽn lớn khác là nguồn vốn. Dù đã có sự tham gia của một số quỹ đầu tư trong và ngoài nước, quy mô và tính đa dạng vẫn hạn chế. Các doanh nghiệp khởi nghiệp, đặc biệt ở giai đoạn đầu, rất khó tiếp cận vốn do thiếu tài sản bảo đảm. Nhiều dự án tiềm năng phải tìm vốn từ nước ngoài hoặc thu hẹp quy mô, thậm chí dừng hoạt động.
Theo đại biểu Hưng Yên, những hạn chế này không chỉ làm suy giảm hiệu quả của hệ sinh thái khởi nghiệp mà còn khiến Việt Nam bỏ lỡ cơ hội phát triển trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt. Do đó ông kiến nghị Chính phủ rà soát, hoàn thiện pháp luật về đổi mới sáng tạo, đồng thời bổ sung nội dung xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp vào Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026-2030.
Cùng quan điểm, đại biểu Nguyễn Đại Thắng, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, cần chuyển mạnh mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, lấy năng suất, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực trung tâm.
Ông đề nghị tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển lên ít nhất 1,5% GDP, khuyến khích doanh nghiệp trích Quỹ khoa học công nghệ, miễn thuế cho hoạt động nghiên cứu ứng dụng; xây dựng Quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo quốc gia để hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ, công nghiệp hỗ trợ và chuyển đổi số.
“Thu hút đầu tư nước ngoài cần chuyển từ thu hút theo số lượng sang chất lượng, ưu tiên các dự án có cam kết chuyển giao công nghệ, sử dụng nguồn nhân lực trong nước và liên kết với doanh nghiệp nội địa”, ông Thắng nói, đề nghị xây dựng chính sách đột phá để thu hút chuyên gia trong và ngoài nước tham gia phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.
Tuy nhiên, sự gia tăng số lượng thiết bị kết nối Wi-Fi cũng dẫn đến tình trạng tắc nghẽn mạng và vấn đề về phạm vi phủ sóng. Một trong những giải pháp phổ biến hiện nay là sử dụng router dạng lưới (mesh) - sản phẩm đang trở nên phổ biến và được nhiều nhà cung cấp dịch vụ internet (ISP) cho thuê/mượn với mức phí hoặc gói cước nhất định.
Dẫu vậy, ngay cả khi Wi-Fi mesh được triển khai, không phải thiết bị nào cũng nên kết nối với Wi-Fi vì những lý do khác nhau.
Bóng đèn thông minh có thể mang lại sự tiện lợi, nhưng khi số lượng bóng đèn tăng lên, chúng có thể gây tắc nghẽn mạng. Hơn nữa, bóng đèn thông minh phụ thuộc vào kết nối internet, do đó khi internet bị gián đoạn, các chức năng tự động hóa sẽ không hoạt động.
Để khắc phục điều này, người dùng có thể lựa chọn những bóng đèn sử dụng giao thức Zigbee, như dòng Hue của Philips, cho phép hoạt động ngoại tuyến miễn là có điện. Ngoài ra, Ikea cũng cung cấp các sản phẩm Zigbee và một số công ty khác sử dụng tiêu chuẩn Thread giúp kết nối nhanh chóng và ổn định hơn.
Máy tính, đặc biệt là dòng máy tính xách tay, thường được sử dụng với Wi-Fi, nhưng khi làm việc tại bàn, người dùng nên kết nối với Ethernet để có tốc độ và độ ổn định tốt hơn. Kết nối Ethernet giúp giảm thiểu độ trễ và cải thiện trải nghiệm chơi game trực tuyến. Tuy nhiên, việc kéo cáp Ethernet có thể không thuận tiện, đặc biệt nếu máy tính không ở gần router.
Kết nối máy chơi game qua mạng Ethernet có dây cũng mang lại lợi ích tương tự như máy tính, với tốc độ nhanh và ổn định. Đặc biệt, đối với các trò chơi yêu cầu độ phản hồi nhanh, kết nối có dây có thể giúp cải thiện trải nghiệm chơi game. Các máy chơi game như PlayStation 5, Switch 2 và Xbox Series X đều có cổng Ethernet tích hợp, trong khi một số máy cầm tay như Steam Deck có thể cần thêm bộ chuyển đổi.
Mặc dù công nghệ nhà thông minh có thể mang lại nhiều tiện ích, nhưng không phải thiết bị nào cũng cần đến kết nối Wi-Fi. Nhiều người dùng không thấy giá trị thực sự từ các thiết bị gia dụng thông minh như bếp, tủ lạnh hay máy giặt. Hơn nữa, việc nâng cấp các thiết bị này có thể gặp khó khăn vì nhiều tính năng nhanh chóng trở nên lỗi thời trong vòng vài năm.
Tóm lại, việc sử dụng mạng Wi-Fi một cách hiệu quả không chỉ giúp cải thiện trải nghiệm kỹ thuật số mà còn giảm thiểu tình trạng tắc nghẽn mạng. Người dùng nên cân nhắc kỹ lưỡng trước khi kết nối các thiết bị với Wi-Fi nhằm tối ưu hóa hiệu suất và bảo mật cho ngôi nhà của mình.
Wiseman, phi hành gia của NASA, đăng video dài 53 giây trên X ngày 20/4 và nhanh chóng thu hút gần 15 triệu lượt xem. Điều khiến giới công nghệ hào hứng là video được ghi lại bằng iPhone 17 Pro Max. Wiseman cho biết ông quay qua cửa sổ của tàu vũ trụ Integrity bằng ống kính zoom 8x.
"Chỉ có một cơ hội duy nhất trong đời... Giống như việc ngắm hoàng hôn trên bãi biển từ một vị trí xa xôi nhất trong vũ trụ, tôi không thể cưỡng lại việc dùng điện thoại ghi lại cảnh Trái Đất lặn", ông nói, thêm rằng video không qua cắt ghép hay chỉnh sửa.
Nhiếp ảnh gia thiên văn nổi tiếng Andrew McCarthy cũng nhận xét: "Đây có lẽ là video đáng kinh ngạc nhất từng được ghi lại bởi một chiếc điện thoại".
Video được đánh giá không chỉ có giá trị về mặt khoa học và nghệ thuật mà còn thể hiện khả năng của hệ thống camera trên iPhone 17 Pro Max, khi giữ được chi tiết và màu sắc của hành tinh xanh trong bối cảnh bóng tối bao trùm không gian.
Dù sứ mệnh Artemis II đã kết thúc ngày 10/4, hình ảnh và video được các phi hành gia chia sẻ bằng thiết bị di động đã mở ra một góc nhìn mới, gần gũi hơn về vũ trụ cho công chúng.
Trước đó, ngày 1/4, tàu Orion rời bệ phóng đưa phi hành đoàn Artemis II bay tới Mặt Trăng, thực hiện nhiệm vụ có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm.
Artemis II được thiết kế như một bước đệm cho chương trình Artemis của NASA, hướng tới thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng. Nhiệm vụ không người lái Artemis I diễn ra hồi tháng 11/2022. Sau thành công của Artemis II, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ lên bề mặt vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV. Đến thập niên 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt thiên thể này.
Rất nhiều quy trình đã thay đổi ngoạn mục tại Việt Nam khi người dân được tận tay trải nghiệm những ứng dụng của chuyển đổi số trong các sinh hoạt hằng ngày, từ đi lại, mua bán, làm thủ tục hành chính cho đến các dịch vụ quen thuộc.
Là một người thường xuyên đi máy bay, anh Bình Minh (ngụ TP.HCM) chia sẻ về sự thay đổi ngoạn mục trong khâu thủ tục:
"Trước đây, mỗi lần ra sân bay là một lần lo quên CCCD, lo xếp hàng kiểm tra an ninh dài dằng dặc. Bây giờ chỉ cần mở ứng dụng VNeID hoặc làm thủ tục trên điện thoại là được. Cảm giác bước qua cửa an ninh và cửa ra máy bay chỉ với việc quét khuôn mặt mình trong vài giây thật là tuyệt".
Trong khi đó, với tình trạng thuốc giả, thuốc dỏm tràn lan trên mạng, việc mua được thuốc đúng chính hãng, chất lượng trở thành nhu cầu thiết yếu của người dân.
Từ cuối năm 2024, FPT Long Châu và Trung tâm Nghiên cứu, ứng dụng dữ liệu dân cư và căn cước công dân (RAR) thuộc Cục C06 Bộ Công an đã triển khai dịch vụ cho phép người dân có thể dễ dàng mua thuốc trực tuyến thông qua giải pháp kết nối giữa hai ứng dụng nhà thuốc Long Châu và VNeID.
Quy trình mua thuốc với các bước giao dịch chỉ trong vài thao tác. "Khi các đơn thuốc được số hóa, liên thông với mã định danh y tế, mình có thể kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ và hạn dùng ngay trên điện thoại. Đây thực sự là "tấm khiên" bảo vệ sức khỏe người dân trước vấn nạn hàng nhái", chị Phương Trâm (TP.HCM) nhận xét.
Ở lĩnh vực khác, sau liên kết với ứng dụng VNeID, nền tảng tài chính MoMo đã tiếp tục triển khai các giải pháp số trong dịch vụ công, y tế, giáo dục, giao thông vận tải… Chẳng hạn người dân có thể trả tiền điện, các khoản thuế, phí, lệ phí, nghĩa vụ tài chính... trên VNeID trong vài phút qua MoMo.
Kết nối hạ tầng thanh toán điện tử giữa hai bên giúp tiết kiệm thời gian, công sức cho người dân, doanh nghiệp khi giảm bớt các thủ tục hành chính, giấy tờ phức tạp, tăng tính minh bạch và an toàn cho các giao dịch thanh toán dịch vụ công. Đây là tiền đề quan trọng để đẩy nhanh quá trình xây dựng chính quyền điện tử, chính phủ số, công dân số.
Sau MoMo, người dùng ZaloPay cũng có thể xác thực định danh điện tử qua VNeID. Quá trình xác thực được thực hiện trực tiếp trên VNeID bằng sinh trắc học mà không cần căn cước công dân gắn chip hay thiết bị có kết nối NFC.
Giải pháp này cung cấp thêm cho người dùng lựa chọn xác thực định danh an toàn, giúp bảo vệ thông tin cá nhân, hạn chế nguy cơ giả mạo và lừa đảo. Cùng với đó ZaloPay cũng được tích hợp trên VNeID cho phép người dân thực hiện nhiều giao dịch thiết yếu liên quan dịch vụ công, an sinh xã hội như thanh toán bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, thuế, lệ phí...
Với việc nhận chi trả an sinh xã hội, trước đây người dân thường phải xếp hàng, chờ đợi tại các điểm giao dịch, thì nay có thể dễ dàng nhận trên VNeID thông qua tài khoản VNPT Money (của Tập đoàn VNPT).
Với thao tác đơn giản, chỉ cần mở ứng dụng VNeID, chọn mục An sinh xã hội, liên kết tài khoản VNPT Money để hoàn tất đăng ký. Sau đó tiền sẽ được chuyển vào tài khoản Mobile Money của người thụ hưởng, giúp tiết kiệm thời gian, đồng thời đảm bảo tính minh bạch, an toàn.
Khoản tiền người dân nhận được có thể dễ dàng rút về chi tiêu hoặc sử dụng trực tiếp cho các nhu cầu tiêu dùng như thanh toán hóa đơn, mua sắm, nạp tiền điện thoại… ngay trên ứng dụng.
Mới đây FPT là nhà mạng di động đầu tiên tại Việt Nam triển khai quy trình kích hoạt SIM chính chủ thông qua xác thực danh tính bằng VNeID. Khách hàng sử dụng mạng di động FPT có thể đăng ký và kích hoạt SIM chính chủ ngay trên ứng dụng FPT Shop thông qua xác thực danh tính bằng tài khoản VNeID.
Theo đại diện nhà mạng này, toàn bộ quy trình kích hoạt được bảo mật tuyệt đối và thuê bao sẽ được xác nhận chính chủ ngay sau khi hoàn tất các bước đăng ký.
Với việc áp dụng xác thực danh tính bằng VNeID, khách hàng có thể chủ động thực hiện toàn bộ quy trình đăng ký và kích hoạt SIM FPT trực tuyến, tiết kiệm thời gian và không cần đến cửa hàng hay mang theo căn cước công dân bản cứng. Hình thức xác thực này cũng loại bỏ nguy cơ giả mạo giấy tờ, bởi thông tin người dùng đã được định danh và xác thực bởi cơ quan quản lý nhà nước.
