Một người dùng cả thân mình để che chắn lằn ranh sinh tử, một người kiên cường học lại từng bước đi. Đây không chỉ là một câu chuyện vượt qua nghịch cảnh, mà là hành trình của cặp đôi tái sinh từ 97% thương tật rất diệu kỳ.
2 năm trước, một biến cố bất ngờ khiến cuộc đời của Nguyễn Quỳnh Nhi (24 tuổi, ngụ tại xã Quảng Oai, Hà Nội) và Nguyễn Văn Dũng (24 tuổi, ngụ tại xã Cổ Đô, Hà Nội), khi đó mới 22 tuổi đã thay đổi hoàn toàn. Đó là một vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra khi cả hai đang trên đường trở về nhà từ chuyến đi du lịch Hà Giang. “Chúng mình được đưa đi trong tình trạng nguy kịch, mình tỉnh lại sau khi hôn mê 7 ngày, bạn trai thì 9 ngày”, Nhi nhớ lại.
Chuyến đi chơi để kỷ niệm 3 năm chính thức bên nhau bỗng hóa thành cơn ác mộng. Vượt qua cửa tử, Quỳnh Nhi và Văn Dũng đối mặt với hàng loạt chấn thương trên cơ thể và cú sốc tâm lý nặng nề sau tai nạn.
Khi vừa tỉnh lại, Quỳnh Nhi bàng hoàng: “Mình không thể ngờ mình lại bị nặng đến vậy”. Cô miêu tả tình trạng: “Chúng mình đều bị chấn thương sọ não và đa chấn thương trên cơ thể. Khuôn mặt bên trái của mình nát hoàn toàn, hỏng một bên mắt, dập sống mũi, hỏng răng và khớp hàm. Phần thân bị dập phổi, gãy xương sườn, gãy đốt sống lưng và chân trái. Bạn trai mình tổn thương cả hai mắt, dập phổi, gãy xương sườn, gãy hai ngón tay và đứt gân tay. Thời gian đầu sau tai nạn, chúng mình phải mở khí quản để thở”.
Theo Nhi và Dũng cho biết cả hai trước tiên được điều trị chung ở Bệnh viện Việt Đức (Hà Nội), tỉnh lại sau hôn mê thì được chuyển qua bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Hà Nội) để tiếp tục điều trị. Sau đó, Dũng được chuyển sang bệnh viện Quân Y 105 (Hà Nội), còn Nhi thì chuyển sang bệnh viện E (Hà Nội) để điều trị. Dũng nằm viện khoảng hơn 1 tháng còn Nhi là 2 tháng.
Ngay sau khi xuất viện, Nhi và Dũng được đưa đi giám định thương tật. Nhi kể: “Khi ấy tình trạng chúng mình vẫn rất tệ, bạn trai gần như mù loà, tay cụt ngón, mình thì biến dạng khuôn mặt và ngồi xe lăn, kết quả giám định của mình và Dũng lần lượt là 93% và 97%. Sau đó, khi chúng mình về nhà ổn định sau thời gian nằm viện, trong khoảng 2 năm thì chúng mình có làm thêm những cuộc phẫu thuật khác. Dũng thêm khoảng 3 lần nữa, mình khoảng 5 lần nữa mới được kết quả phục hồi như hiện tại”.
Chuỗi ngày tháng gắn với phẫu thuật và hồi phục chức năng cũng không hề dễ dàng mà đầy thử thách và đau đớn. Quỳnh Nhi kể: “Thời gian đó mình phải liên tục làm phẫu thuật, hồi sức rồi lại tập phục hồi chức năng, học lại những cử động cơ bản nhất của một con người từ tập đi, tập co duỗi chân. Lúc nào mình cũng thấy đau đớn, mỗi ngày đều khóc dù đã cố gắng suy nghĩ tích cực để tiếp tục sống”.
Ông Nguyễn Tiến Thắng, bố của Nguyễn Quỳnh Nhi kể về giai đoạn khó khăn ập đến con gái và cả gia đình: “Khi ấy con tôi như trở thành một người tự kỷ, không muốn nói gì với ai và sợ ra đường. Cả gia đình tôi đều khốn đốn và lo lắng, thương con, chỉ biết động viên con và làm mọi cách để con tích cực hơn, hòa nhập lại với cuộc sống”.
Chứng kiến tình trạng của Quỳnh Nhi, Nguyễn Thanh Thủy, bạn thân đã cảm thán: “Ngày vụ tai nạn ập đến với Nhi, mình đã rất sốc vì sợ mất đi bạn. Sau tai nạn, Nhi buồn nhiều, nhan sắc bị hủy hoại, mình thương bạn và vẫn hay qua thăm và an ủi Nhi”.
Để vượt qua ám ảnh, điều giúp Quỳnh Nhi và Văn Dũng đi tiếp không phải phép màu mà là chính quyết tâm và nghị lực khổng lồ, cùng với sự hỗ trợ và tình yêu thương từ gia đình, bạn bè. Văn Dũng tâm niệm: “Bây giờ thì sức khỏe mình cũng yếu hơn trước, nhưng mình nghĩ, mình còn sống là may hơn nhiều người rồi, mình biết ơn vì bản thân còn được sống. Mình cố gắng vươn lên và lấy người thân, người thương làm động lực”.
Chuyện tình đẹp của Quỳnh Nhi và Văn Dũng không phải con đường “màu hồng” mà phải đi qua nhiều thử thách và nước mắt kể từ biến cố thay đổi cuộc đời cả hai.
“Thời điểm sau tai nạn, có thời gian Nhi gặp tổn thương tâm lý, suy nghĩ tiêu cực và không muốn gặp gỡ ai. Chúng mình phải cách xa nhau vì người ở thành phố, người về quê phục hồi, có khi 4,5 tháng mình mới gặp được Nhi. Những ngày đó chúng mình duy trì nói chuyện qua điện thoại, mỗi ngày mình kể Nhi nghe những câu chuyện vui, tích cực để mong Nhi quên đi nỗi buồn”, Dũng kể.
Về khoảnh khắc nhận ra Dũng là người bản thân muốn cùng đi đến suốt cuộc đời, Nhi cho biết đó chính là giây phút cam go khi xảy ra biến cố năm ấy: “Khi xảy ra vụ tai nạn, mình không kịp phản ứng, chính Dũng đã không ngần ngại kéo mình vào người để che chở, tránh để thanh sắt trên xe rơi vào người mình. Cũng vì vậy mà tay Dũng bị mất 2 ngón và đứt gân. Mình thật sự rất trân trọng khoảnh khắc đó, khiến mình nhận ra đây là người đàn ông mình có thể tin tưởng cả đời”.
Quỳnh Nhi và Văn Dũng cho biết sau bước ngoặt năm nào, cả hai đều trưởng thành hơn và biết quan tâm, nghĩ cho nhau nhiều hơn. Ngoài ra, cách nhìn về cuộc sống cũng thay đổi: “Từ sau tai nạn góc nhìn về cuộc sống thay đổi, chúng mình nhận ra không gì quý bằng sức khỏe, chỉ cần còn sức khỏe là còn cơ hội và thời gian để làm được bất cứ điều gì”.
Cái kết đẹp cho cặp đôi trẻ đầy nghị lực Quỳnh Nhi và Văn Dũng là một đám cưới hạnh phúc. Cả hai đã làm lễ dạm ngõ và chuẩn bị chính thức về chung một nhà.
Ông Thắng, bố của Quỳnh Nhi bày tỏ niềm vui: “Chứng kiến hai con bên nhau từ khi hoạn nạn tới giờ, tôi mừng vì hai con luôn yêu thương, chăm sóc cho nhau. Hai con đi đến được ngày hôm nay đúng là một chữ “phúc”. Tôi mong hai con mãi sống mạnh khỏe và hạnh phúc”.
Về dự định tương lai, Quỳnh Nhi chia sẻ: “Sắp tới thì chúng mình mong sẽ có một em bé đáng yêu. Sau đó là hai đứa có thể cùng thực hiện những dự định còn dang dở đã tạm gác lại 2 năm trước”.
Tốt nghiệp ngành truyền thông vào cuối năm 2025, Trần Thị Minh Hoa (23 tuổi, ngụ ở đường Nguyễn Văn Qùy, P.Phú Thuận, TP.HCM; trước là P.Phú Thuận, Q.7) nhanh chóng tìm được công việc tại một công ty với mức lương gần 10 triệu đồng/tháng. Thế nhưng, chỉ sau hơn 2 tháng, Hoa xin nghỉ. Theo Hoa, bản thân đã làm thử rồi nghỉ vì không hợp môi trường làm việc, dù "công việc không tệ, đồng nghiệp vui vẻ" như lời cô gái này kể.
Sau đó, Hoa chuyển sang làm nội dung cho một shop thời trang online. Chưa đầy 3 tháng, Hoa tiếp tục nghỉ. Lý do vẫn quen thuộc: "Không đúng định hướng".
"Mình nghĩ không cần phải gắn bó lâu. Cứ thử, thấy không hợp thì đổi. Quan trọng là tìm được nơi mình thích", Hoa thẳng thắn.
Không riêng Hoa, Vũ Thành Khang (24 tuổi, đang làm việc tại một công ty ở đường Phạm Ngọc Thạch, P.Xuân Hòa, TP.HCM; trước là P.Võ Thị Sáu, Q.3), cũng cho biết đã trải qua 5 công việc chỉ trong vòng hơn 1 năm: từ nhân viên bán cà phê, nhân viên chăm sóc khách hàng, nhân viên kho đến sản xuất nội dung. Mỗi nơi, Khang làm từ 1 – 3 tháng. Nơi làm việc hiện tại, Khang đã thử sức được hơn 2 tháng.
"Em gọi là thử nghiệm công việc. Làm thử để biết. Chứ giờ bắt bản thân ngồi một chỗ (ý là làm tại một công ty – PV) vài năm là mình chịu không nổi", Khang nói.
Chuyên gia xã hội học Đỗ Hồng Tuyên, Công ty TNHH Tư vấn Insight Sociology (P.Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM; trước là P.19, Q.Bình Thạnh), cho rằng những câu chuyện như Khang hay Khoa đang ngày càng phổ biến với người trẻ. Công việc, với không ít người trẻ, không còn là nơi để "an cư lạc nghiệp", mà giống một trải nghiệm cần thử, như ăn một món mới hay đi một quán cà phê lạ. "Nói cách khác, công việc trở thành trải nghiệm tiêu dùng với một bộ phận người trẻ", bà Tuyên nói.
Chị Hoàng Thị Hồng Nhung, phụ trách nhân sự một chuỗi F&B (Food and Beverage, thực phẩm và đồ uống), cho biết tình trạng nhân viên nghỉ việc sau thời gian rất ngắn tăng rõ rệt.
"Có bạn vừa đào tạo xong, làm được vài tuần đã xin nghỉ. Lý do rất nhẹ nhàng: "Em muốn thử cái khác". Thậm chí có bạn nghỉ mà không báo trước", chị Nhung nói.
Theo chị Nhung, điều này khiến doanh nghiệp rơi vào thế bị động: "Chi phí tuyển dụng đào tạo tăng lên, trong khi nhân sự không kịp ổn định. Đặc biệt ở ngành dịch vụ, chỉ cần thiếu người là ảnh hưởng ngay đến vận hành".
Chính vì thế, chị Nhung cho biết không ít doanh nghiệp buộc phải thay đổi cách thích nghi: rút ngắn quy trình đào tạo, chấp nhận nhân sự ngắn hạn…
Lý giải xu hướng này, nhiều chuyên gia cho rằng đây là kết quả của một loạt thay đổi về tâm lý và môi trường sống.
"Trước hết là nỗi sợ chọn sai. Trong bối cảnh có quá nhiều lựa chọn nghề nghiệp, người trẻ lại càng khó đưa ra quyết định lâu dài. Thử trước rồi tính trở thành cách để giảm rủi ro", anh Đào Thanh Tuấn, Trưởng phòng nhân sự Công ty TNHH sản xuất thương mại Hưng Gia Phát (P.Long Trường, TP.HCM; trước là P.Long Trường, TP.Thủ Đức) phân tích.
Người trẻ cũng thừa nhận điều này. Nguyễn Thế Hoan (27 tuổi, ngụ ở 74 Bà Hạt, P.Vườn Lài, TP.HCM; trước là P.9, Q.10) kể: "Tôi sợ gắn bó lâu rồi mới phát hiện không hợp thì mất thời gian. Nên chọn thử nhanh, sai thì sửa sớm".
Anh Vương Kim Sơn (34 tuổi, chủ một cơ sở kinh doanh ẩm thực tại địa chỉ 240 - 242 Phạm Văn Đồng, P.Hiệp Bình, TP.HCM; trước là P.Hiệp Bình Chánh, TP.Thủ Đức), cho rằng một phần lý do là từ ảnh hưởng của mạng xã hội. Khi mà những nội dung về bỏ việc để tìm đam mê, tự do tài chính, làm điều mình thích xuất hiện khá nhiều, phần nào khiến việc nghỉ việc trở nên bình thường hóa.
"Ngoài ra, khả năng chịu áp lực của một bộ phận người trẻ cũng là vấn đề. Áp lực KPI, deadline... khiến nhiều người trẻ nhanh chóng mất rời đi", anh Sơn chỉ ra thêm.
Theo chị Hoàng Thị Hồng Nhung, không thể phủ nhận, việc thử nhiều công việc giúp người trẻ có thêm trải nghiệm và hiểu bản thân nhanh hơn. Tuy nhiên, mặt trái của xu hướng này cũng dần lộ rõ.
"Đó là khi đi xin việc lại, người trẻ sẽ gặp khó khăn vì CV thiếu tính ổn định. Nếu nhà tuyển dụng mới thắc mắc vì sao nghỉ việc liên tục, sẽ không có câu trả lời thuyết phục. Một hệ lụy khác là thu nhập khó tăng. Khi chưa kịp tích lũy kỹ năng, người lao động khó đạt mức lương cao hơn, dễ rơi vào vòng lặp việc mới nhưng mức lương cũ", chị Nhung nói.
Hoàng Vũ Quốc Tiến (26 tuổi, ngụ ở đường Phan Văn Trị, P.Bình Thạnh, TP.HCM; trước là P.12, Q.Bình Thạnh), cho biết sau gần 3 năm nhảy việc liên tục bắt đầu cảm thấy chênh vênh. "Lúc đầu tôi thấy vui vì được thử nhiều thứ. Nhưng giờ nhìn lại, tôi không có gì thật sự sâu. Mỗi thứ biết một chút, nhưng không giỏi hẳn cái nào", Tiến chia sẻ.
Vậy thì thử việc đến khi nào thì đủ? Theo anh Đào Thanh Tuấn, việc thử nhiều công việc ở giai đoạn đầu sự nghiệp là điều bình thường, nhưng cần có giới hạn. "Trải nghiệm là cần thiết, nhưng không thể thay thế tích lũy. Nếu chỉ dừng ở mức thử cho biết, người trẻ sẽ rất khó xây dựng năng lực cốt lõi", anh Tuấn nhận định.
Anh Tuấn nói thêm: "Việc liên tục rời bỏ công việc cũng có thể phản ánh nỗi sợ cam kết hoặc thiếu kiên nhẫn trước khó khăn. Không phải công việc nào cũng hợp ngay từ đầu. Có những giá trị chỉ xuất hiện khi người trẻ làm việc đủ lâu".
Bà Đỗ Hồng Tuyên cho rằng trong một thị trường lao động nhiều biến động, làm thử cho biết có thể là bước khởi đầu để người trẻ tìm đường đi. Nhưng nếu mọi công việc chỉ dừng lại ở mức trải nghiệm, thì hành trình nghề nghiệp rất dễ trở thành những mảnh ghép rời rạc. "Thiết nghĩ, người trẻ cần có định hướng rõ ràng trong công việc và kiên nhẫn với một lựa chọn nào đó, thay vì liên tục làm thử rồi nghỉ", bà Tuyên nói.
Câu chuyện người trẻ săn sale để mua đồ ngày càng nhiều. Nguyễn Thị Kim Hoàng (27 tuổi, ngụ ở đường Ba Tháng Hai, P.Hòa Hưng, TP.HCM; trước là P.12, Q.10) cho biết thường xuyên săn sale để mua đồ. Hoàng kể có những ngày lúc 0 giờ, chuông báo "flash sale" vang lên là lập tức mở điện thoại và nhanh chóng chọn tìm các sản phẩm.
"Có lúc, chỉ trong vòng 30 phút, tôi chốt 5 đơn hàng: quần áo, mỹ phẩm dưỡng da, đồ gia dụng… Tổng cộng hơn 1,4 triệu đồng, nhưng tôi vẫn thấy lời vì các sản phẩm toàn giảm sâu", Hoàng nói.
Tuy nhiên, theo Hoàng, chỉ vài ngày sau, khi các đơn hàng lần lượt được giao đến, Hoàng nhận ra một nửa trong số đó không thật sự cần. "Có món đến giờ tôi còn chưa bóc hộp. Nhưng lúc đó thấy giảm giá quá nên không mua thì tiếc", Hoàng thừa nhận.
Không chỉ Hoàng, một bộ phận người trẻ hiện nay xem săn sale như một kỹ năng sống trong bối cảnh giá cả tăng cao. Các dịp: siêu sale, ngày đôi, khuyến mãi cuối tháng… trở thành lịch mua sắm cố định trong năm.
Nguyễn Duy Khoa (25 tuổi), ngụ ở đường số 8, P.Thủ Đức, TP.HCM (trước là P.Trường Thọ, TP.Thủ Đức) cho biết thường chờ đến các đợt giảm giá lớn để mua đồ.
"Tôi nghĩ mua lúc sale là tiết kiệm nhất. Nhưng có khi mua xong mới thấy không cần gấp đến vậy. Lúc mua, não mình không nghĩ là có cần phải mua không, mà nghĩ là nếu không mua bây giờ thì sẽ mất cơ hội. Có lúc định chỉ lên các sàn thương mại điện tử mua ít đồ dùng, nhưng rồi thấy nhiều thứ quá giảm giá, nên mua liên tục. Khi chốt đơn xong mới phát hiện là săn sale, mua mỗi món đồ khoảng vài chục ngàn đồng khi giá thật vài trăm ngàn đồng để tiết kiệm nhưng mỗi lần lướt mua tốn cả 2, 3 triệu đồng".
Theo chuyên gia tài chính cá nhân Đỗ Bửu Đấu, Công ty kế toán Alpha (P.Sài Gòn, TP.HCM; trước là P.Bến Nghé, Q.1), giảm giá đánh vào một điểm yếu phổ biến, là nỗi sợ bỏ lỡ.
"Khi thấy một sản phẩm được giảm mạnh trong thời gian ngắn, người tiêu dùng dễ đưa ra quyết định nhanh chóng, ít cân nhắc hơn", ông nói.
Ông Đấu cho biết trước đây việc mua sắm của người trẻ thường bắt đầu từ nhu cầu: cần áo mới, cần đồ dùng, cần mỹ phẩm… rồi mới tìm nơi mua. Nhưng với các chương trình giảm giá dày đặc hiện nay, thứ tự này đang đảo ngược, đó là khi thấy sale trước sẽ nảy sinh nhu cầu sau.
Chẳng hạn như Đỗ Minh Anh (27 tuổi), ngụ ở đường DT753B, P.An Phú, TP.HCM; trước là P.An Phú, TP.Thuận An, tỉnh Bình Dương) kể: "Tôi không định mua son, nhưng thấy giảm 40% nên mua luôn. Sau đó mới nghĩ thôi thì cũng cần. Và dần dần, ranh giới giữa cần và muốn trở nên mờ nhạt".
Anh thừa nhận dù mỗi món rẻ như tổng hóa đơn lại đắt. "Một điểm dễ khiến những người trẻ như tôi "mắc bẫy" là giá trị từng món hàng không lớn. 30.000 đồng, 50.000 đồng, 100.000 đồng… đều là những con số dễ chấp nhận. Nhưng khi cộng dồn nhiều món lại, tổng chi tiêu có thể lên đến vài triệu đồng. Như tôi, mỗi lần mua đều nghĩ "chỉ có mấy chục ngàn đồng thôi", nhưng cuối tháng nhìn lại thì hết tiền lúc nào không biết", Anh nói.
Bà Trần Xuân Linh, giảng viên dạy kỹ năng quản lý tài chính cá nhân, Trung tâm đào tạo thực hành kế toán Việt Hưng (TP.HCM), nói: "Không thể phủ nhận, việc săn sale mang lại cảm giác hứng thú: chờ đợi, canh giờ, chốt đơn thành công… Đó là một dạng "phần thưởng tức thì" cho não bộ. Tuy nhiên, cảm giác này thường không kéo dài. Khi sản phẩm về đến tay, sự hào hứng giảm dần, thay vào đó là cảm giác bản thân đã tiêu quá tay".
"Một số người thậm chí rơi vào tình trạng mua xong rồi quên, đồ đạc chất đầy nhưng ít sử dụng. Điều đáng nói là việc săn sale không dừng lại ở một lần. Sau mỗi đợt mua sắm, người trẻ lại tiếp tục chờ đợi đợt sale tiếp theo, với hy vọng mua được món cần thiết với giá tốt hơn. Từ đó, vòng lặp hình thành: thấy sale sẽ mua, mua xong nhưng chưa dùng hết, nhưng lại thấy sale là tiếp tục mua. Có người biết mua nhiều, nhưng cứ đến đợt sale là lại không kiềm được", bà Linh phân tích.
Sau nhiều đợt săn sale, có những người trẻ bắt đầu nhận ra một điều, rằng giảm giá không đồng nghĩa với tiết kiệm. "Mua một món không cần, dù giảm 70% thì vẫn là lãng phí 30%", Trần Thị Ánh Dương (25 tuổi), ngụ ở đường quốc lộ 1K, P.Đông Hòa, TP.HCM; trước là P.Đông Hòa, TP.Dĩ An, tỉnh Bình Dương) chia sẻ sau khi thử kiểm soát chi tiêu.
Và thay vì chạy theo khuyến mãi, Dương chọn cách lập danh sách trước khi mua, hoặc tự đặt câu hỏi: "Nếu không giảm giá, mình có mua không?". Nhờ vậy, theo Dương, khoảng 3 tháng nay, bản thân đã không còn mua những món đồ không quá cần thiết.
Theo bà Linh, săn sale để tiết kiệm… nhưng lại tiêu tiền nhiều hơn là một trong những nghịch lý rõ nét của đời sống người trẻ hiện nay. "Khi những khuyến mãi xuất hiện mọi lúc, mọi nơi, việc tiêu tiền không còn chỉ dựa trên nhu cầu, mà còn bị chi phối bởi cảm xúc, tâm lý và cả những chiến lược tiếp thị tinh vi. Giữa vô vàn con số giảm giá hấp dẫn, có lẽ điều khó nhất không phải là tìm được món hời, mà là giữ được sự tỉnh táo để biết đang mua vì cần, hay chỉ vì đang rẻ. Nếu có được sự tỉnh táo đó, thì người trẻ sẽ biết cách quản lý tài chính, chi tiêu hợp lý hơn", bà Linh nói.
Lê Nguyễn Ngọc Lan Anh (24 tuổi, ngụ P.Bình Lợi Trung, TP.HCM) đang là freelancer content (nhà sáng tạo nội dung tự do). Lan Anh nói: "Trước đây mình làm ở một agency nhỏ, gần như ngày nào cũng kết thúc công việc sau 21 - 22 giờ. Có những tuần chạy campaign (chiến dịch - PV), tụi mình ngủ lại văn phòng là chuyện bình thường. Lúc đó mình bắt đầu nghĩ, nếu cứ tiếp tục như vậy thì mình đang làm vì điều gì?".
Khi chuyển sang freelancer, điều mà Lan Anh cảm nhận rõ nhất là mình có quyền chọn, chọn khách hàng, chọn deadline (thời hạn), chọn cả cách mình làm việc. Cô cho hay: "Có những ngày mình làm việc ở nhà, có hôm lại mang laptop ra quán cà phê, đổi không gian để dễ nghĩ ý tưởng hơn. Thu nhập có tháng cao hơn lúc đi làm chính thức, nhưng cũng có tháng ít lại. Dù vậy, mình thấy đang làm việc theo nhịp của mình, không còn cảm giác bị cuốn đi nữa".
Cũng lựa chọn tương tự, sau hơn một thập niên gắn bó với môi trường công sở trong lĩnh vực truyền thông và sáng tạo nội dung, Nguyễn Tuệ Nhi (35 tuổi, ngụ TP.HCM) rẽ hướng sang làm việc tự do.
Nhi kể, có thời điểm nhìn lại quãng đường đã đi qua, điều khiến bản thân trăn trở không nằm ở khối lượng công việc, mà ở cách sử dụng thời gian. "Sau hơn 10 năm làm việc cho các công ty, đến một ngày mình nhận ra nếu hoàn toàn có cơ hội chủ động làm việc, tạo ra nguồn thu nhập từ chính vốn kiến thức và kinh nghiệm, thì tại sao lại không thử", Nhi tâm sự.
Với Tuệ Nhi, lựa chọn này còn gắn với mong muốn cân bằng lại cuộc sống cá nhân: "Thay vì 8 giờ sáng đến văn phòng rồi đếm giờ tan sở trong sự uể oải, mình có thể tập trung hoàn thành công việc trong vài tiếng, sau đó chủ động sắp xếp thời gian cho những việc khác. Mình cũng có thể thay đổi nơi làm việc, thậm chí kết hợp làm việc và du lịch mà không cần phải xin phép ai".
Nhi cũng cho biết làm freelancer thì việc quản lý chi tiêu cũng rất quan trọng, nếu không tính toán dễ rơi vào cảnh lúc chi tiêu thoải mái, lúc lại thiếu hụt. Vì làm tự do đồng nghĩa với việc không có lương tháng 13, không có thưởng lễ, cũng không có một nguồn thu nhập cố định, nhưng đổi lại có cơ hội tạo ra nhiều nguồn thu khác nhau từ chính kinh nghiệm của mình.
"Với mình, điều quan trọng là bản thân hiểu rõ đang đánh đổi điều gì. Khi đã chấp nhận sự không ổn định, mình sẽ chủ động hơn trong cách làm việc và quản lý tài chính, thay vì phụ thuộc vào một mức lương cố định mỗi tháng", Nhi chia sẻ.
Còn Phạm Ngọc Thanh Thư (24 tuổi, ngụ tại khu dân cư Sky Garden 3, TP.HCM), đang làm freelancer trong lĩnh vực thiết kế, cho biết: "Làm freelancer được hơn 2 năm, mình mới hiểu rõ cái giá của hai chữ tự do. Thời gian đầu khá ổn, vì mình có sẵn vài khách quen; nhưng càng về sau càng thấy áp lực. Không có lương cứng, nên tháng nào cũng phải tự hỏi: tháng này mình sẽ kiếm bao nhiêu? Có giai đoạn mình nhận cùng lúc 5 - 6 dự án, làm từ sáng tới khuya, cuối tuần cũng không dám nghỉ vì sợ trễ hạn. Nhưng cũng có lúc gần cả tháng không có dự án mới, cảm giác rất khó chịu, kiểu như mình đang đứng yên còn mọi thứ xung quanh vẫn chạy".
Đặng Hoài Nam (30 tuổi, ngụ tại khu dân cư Vinhomes Grand Park, TP.HCM) từng làm freelancer 3 năm nhưng nay đã quay lại công việc ổn định ở công ty. Nam kể: "Thời gian đầu rất thích, vì cảm giác được làm chủ công việc, không bị quản lý trực tiếp. Mình có thể làm việc khuya, ngủ trễ, hoặc đi du lịch vài ngày rồi mang việc theo. Nhưng càng về sau, mình thấy làm một mình quá lâu khiến bản thân ít tương tác, không có nhóm, đồng đội để trao đổi ý tưởng. Có những dự án lớn, mình phải tự xoay xở từ A đến Z, từ lên chiến lược đến triển khai, khá áp lực".
Theo bà Nguyễn Hoàng Ánh Nhi, chuyên viên đối ngoại Công ty cổ phần JobsGO, xu hướng người trẻ chọn làm freelance một phần đến từ áp lực chi phí đi lại khi vật giá leo thang, nhà ở xa nơi làm việc. Bên cạnh đó, nhiều bạn trẻ cũng ưu tiên hình thức làm việc này vì muốn có thêm thời gian cho bản thân, đồng thời chủ động hơn trong việc cân bằng giữa công việc, gia đình và cuộc sống cá nhân.
Theo bà Ánh Nhi, đây không phải là lựa chọn xấu. Tuy nhiên, về lâu dài, hình thức làm việc này có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro liên quan đến bảo hiểm, chính sách và phúc lợi. Khi không làm việc theo mô hình công ty truyền thống, người lao động có thể không được hưởng bảo hiểm thất nghiệp hoặc các chế độ hỗ trợ cần thiết nếu gặp biến cố.
Ngoài ra, bà Ánh Nhi cho biết làm việc tự do cũng đòi hỏi khả năng tự kỷ luật rất cao. Nếu đi làm tại công ty, người lao động còn có cấp trên, đồng nghiệp và môi trường làm việc để thúc đẩy tiến độ. Ngược lại, nếu thiếu sự quản lý bản thân, người làm freelance hoặc remote rất dễ chậm và tụt lại.
Bà Đỗ Hồng Thoan, Trưởng phòng Thu hút nhân tài Công ty Thời trang Calie House, nhìn nhận: "Sự bùng nổ của freelancer không phải là một trào lưu ngẫu nhiên, mà là kết quả của ba dịch chuyển mang tính cấu trúc của thị trường lao động. Đầu tiên, công việc đang được "phi biên giới hóa" nhờ nền tảng số. Rất nhiều vị trí trong marketing, sáng tạo nội dung hay công nghệ không còn phụ thuộc vào địa điểm, từ đó mở đường cho hình thức làm việc tự do phát triển. Kế đến là tư duy nghề nghiệp của người trẻ đã thay đổi. Họ không còn đặt mục tiêu ổn định lâu dài lên hàng đầu, mà ưu tiên trải nghiệm, tính linh hoạt và quyền kiểm soát thời gian của mình. Điều thứ ba đến từ phía doanh nghiệp, áp lực tối ưu chi phí và hiệu suất khiến họ chủ động chia nhỏ nguồn lực, thuê freelancer theo dự án thay vì duy trì bộ máy cồng kềnh".
Bà Hồng Thoan cho rằng freelancer không đơn thuần là một lựa chọn nghề nghiệp mới, mà là hệ quả tất yếu khi cả người lao động và doanh nghiệp cùng thay đổi cách nhìn về công việc: một bên muốn linh hoạt hơn về thời gian và trải nghiệm, một bên cần tối ưu hơn về chi phí và hiệu suất. Khi hai xu hướng này gặp nhau, mô hình freelancer không chỉ phát triển trong ngắn hạn, mà đang dần trở thành một phần cấu trúc ổn định của thị trường lao động hiện đại.