Ngày 15/5, tại Đà Nẵng, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) tổ chức hội nghị lấy ý kiến đề án Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030.
Ông Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, cho rằng khi nói về cấp cứu ngoại viện, không chỉ là xe cứu thương, tổng đài cấp cứu, hay một ê-kíp nhân viên y tế lên đường trong đêm, mà là nói về những phút đầu tiên quyết định sinh mạng con người.
“Có những trường hợp, ranh giới giữa sống và mất, giữa hồi phục và tàn phế, giữa một gia đình còn nguyên vẹn và một nỗi đau không thể bù đắp, chỉ được tính bằng từng phút”, Thứ trưởng Bộ Y tế bày tỏ.
Vì vậy, theo Thứ trưởng Bộ Y tế, cấp cứu ngoại viện không phải là phần việc nằm bên ngoài bệnh viện. Đó chính là cánh tay nối dài của bệnh viện, tuyến đầu của hệ thống điều trị và là nơi ngành y tế gặp người bệnh trong thời khắc mong manh nhất.
Theo Bộ Y tế, trong nhiều năm qua, hệ thống cấp cứu 115 và các lực lượng cấp cứu tại địa phương đã có nhiều nỗ lực, đặc biệt trong cấp cứu tai nạn giao thông, đột quỵ, nhồi máu cơ tim, ngừng tuần hoàn, thảm họa, dịch bệnh và các tình huống khẩn cấp.
Một số địa phương đã hình thành mô hình điều phối, bước đầu ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối bệnh viện và huy động sự tham gia của nhiều lực lượng.
Tuy nhiên, nhìn thẳng vào thực tế, hệ thống cấp cứu ngoại viện hiện nay còn phân tán, chưa đồng bộ, chưa liên thông, phương tiện và thiết bị còn thiếu, sự phối hợp giữa y tế, công an, phòng cháy, chữa cháy, quân đội, giao thông và chính quyền địa phương trong nhiều tình huống còn chưa thật sự nhịp nhàng…
Lãnh đạo Bộ Y tế cho rằng, người dân cần một hệ thống cấp cứu phản ứng nhanh, nhưng hệ thống ở nhiều nơi vẫn còn phản ứng theo từng điểm rời rạc. Người bệnh cần được điều phối thông minh ngay từ cuộc gọi đầu tiên, nhưng dữ liệu, tổng đài, phương tiện, bệnh viện tiếp nhận và lực lượng hiện trường chưa phải lúc nào cũng nằm trên cùng một mặt phẳng vận hành.
Đây chính là lý do Bộ Y tế xây dựng đề án Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030. Đề án này không chỉ nhằm nâng cấp một dịch vụ y tế, mà nhằm thiết lập một cấu phần rất quan trọng của hệ thống y tế hiện đại. Theo đó, cấp cứu phải đến với người dân nhanh hơn, đúng hơn, an toàn hơn và có tổ chức hơn.
Tại hội nghị, lãnh đạo Bộ Y tế yêu cầu đi thẳng vào 3 câu hỏi lớn để các đại biểu tham gia ý kiến hoàn thiện đề án.
Thứ nhất, mô hình tổ chức nào là phù hợp nhất với Việt Nam: vừa thống nhất, liên thông toàn quốc, vừa đủ linh hoạt cho đô thị lớn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, ven biển, hải đảo?
Thứ hai, cơ chế vận hành nào để khi người dân cần cấp cứu, từ cuộc gọi đầu tiên đến hiện trường, từ hiện trường đến bệnh viện tiếp nhận, mọi lực lượng liên quan đều phối hợp như một hệ thống, không phải như những mảnh ghép riêng lẻ?
Thứ ba, nguồn lực nào để hệ thống này vận hành bền vững bằng con người được đào tạo chuẩn, phương tiện đạt chuẩn, nền tảng số thống nhất, cơ chế tài chính rõ ràng và trách nhiệm cụ thể của từng cấp, từng ngành?
Nhà chức trách ấn định thời hạn trước ngày 18/5, đơn vị nhập khẩu phải báo cáo toàn bộ số lượng hàng đã nhập, bán ra và tồn kho để cơ quan chức năng có biện pháp xử lý triệt để.
Trước đó, ngày 2/5, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) thông báo hãng A2 Milk Company tự nguyện thu hồi ba lô sữa công thức bổ sung sắt dành cho trẻ 0-12 tháng tuổi. Đây là loại sản phẩm hộp thiếc lưu hành tại thị trường Mỹ, mang mã 2210269454 (hạn dùng 15/7/2026), 2210324609 (hạn dùng 21/1/2027) và 2210321712 (hạn dùng 15/1/2027). Nguyên nhân là nhà sản xuất phát hiện sản phẩm chứa cereulide - một loại độc tố bền nhiệt do vi khuẩn Bacillus cereus sinh ra, có khả năng gây hại nghiêm trọng cho trẻ nhỏ.
Độc tố này chịu nhiệt rất cao nên nước nóng pha sữa không thể tiêu diệt. Trẻ uống sữa chứa cereulide thường buồn nôn và nôn mửa trong 30 phút đến 6 giờ. Triệu chứng có thể tự thuyên giảm sau 24 giờ, nhưng nguy cơ mất nước rất cao, đòi hỏi phụ huynh đưa trẻ đến cơ sở y tế can thiệp ngay lập tức. Đến nay, nhà sản xuất chưa ghi nhận trường hợp trẻ em nào gặp vấn đề sức khỏe liên quan đến các lô sữa này.
A2 Milk Company nhận định một loại nguyên liệu trong công thức sữa đã mang theo vi khuẩn và sinh ra độc tố. Về vấn đề này, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) từng xác định dầu axit arachidonic (ARA) - thành phần phổ biến trong sữa công thức - là nguồn lây nhiễm chính gây ra nhiều đợt khủng hoảng an toàn thực phẩm đa quốc gia trước đây.
Nhằm bảo vệ sức khỏe trẻ em trong nước, Cục An toàn thực phẩm chỉ đạo các địa phương rà soát việc công bố và lưu hành sản phẩm, đồng thời tăng cường lấy mẫu kiểm nghiệm. Cơ quan quản lý cũng đề nghị các sàn thương mại điện tử, website bán hàng gỡ bỏ thông tin, ngừng kinh doanh mặt hàng thuộc diện cảnh báo, đồng thời khuyến cáo người dân dừng ngay việc sử dụng ba lô sữa nêu trên.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Huỳnh Tấn Vũ, Đơn vị Điều trị Ban ngày, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, cho biết bưởi là một loại quả giàu dinh dưỡng và có nhiều lợi ích sức khỏe. Vỏ bưởi chủ yếu chứa flavonoid, axit ascorbic và carotenoid. Đây là những hợp chất đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế những triệu chứng như chống oxy hóa, chống viêm và chống xơ vữa. Ngoài ra, chiết xuất ethanolic trong nước của vỏ bưởi sẽ giúp cải thiện sức khỏe con người.
Múi bưởi có chứa rất nhiều chất dinh dưỡng như vitamin C, kali, chất xơ,… Theo báo cáo nghiên cứu, các chuyên gia y tế đã chỉ ra, quả bưởi chứa đến hơn 15 loại vitamin và khoáng chất tốt cho sức khỏe và chứa rất ít calo giúp hạn chế việc tăng cân khi ăn.
Theo đông y, vỏ quả vị đắng cay, tính bình; tác dụng trừ phong hóa đờm, tiêu tích, tiêu phù, hòa huyết giảm đau...
Theo bác sĩ Vũ, mặc dù bưởi là trái cây tốt cho sức khỏe nhưng điều đó không có nghĩa là không có những cấm kị khi ăn bưởi và đây là một số lưu ý khi ăn loại quả này.
Bệnh nhân tiêu chảy có hệ tiêu hóa kém không nên ăn bưởi: Bưởi có tính lạnh, khiến cho người bị tiêu chảy ăn vào sẽ càng nghiêm trọng. Do vậy, nếu trong người yếu thì không nên ăn nhiều bưởi. Thông thường người ta chỉ dùng bưởi để hạ nhiệt, hạ quá mức cũng sẽ gây ra triệu chứng đau bụng...
Không được ăn bưởi khi uống một số loại thuốc: Bệnh nhân có lượng mỡ trong máu cao nếu dùng một cốc nước ép bưởi để uống một viên thuốc giảm béo thì có thể dẫn đến hiện tượng đau cơ, thậm chí là dẫn đến bệnh về thận.
Một số bệnh nhân trong thời kỳ sử dụng thuốc chống dị ứng nhất định, nếu ăn bưởi hoặc là uống nước ép bưởi, nhẹ thì có thể gây ra đau đầu, tim đập mạnh, loạn nhịp tim…
Ngoài ra, còn một số thành phần khi kết hợp với bưởi có thể gây ra tác dụng phụ như: Dung dịch cyclosporine, chất caffeine, canxi đối kháng, cisapride... Uống một cốc nước ép bưởi, cùng với các thành phần có chứa trong thuốc có thể gây ra tác dụng phụ nếu sử dụng cùng nhau trong vòng 24 giờ.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cảnh báo đến năm 2050, khoảng 50% dân số thế giới có thể mắc ít nhất một dạng dị ứng, tăng mạnh so với mức khoảng 30% hiện nay và mức 5-10% của những năm 80 của thế kỷ trước. Giới chuyên gia gọi đây là một "đại dịch âm thầm" do tác động của đô thị hóa, biến đổi khí hậu và thay đổi lối sống.
Bác sĩ Sophie Silcret-Grieu, chuyên gia dị ứng học và thành viên Hiệp hội Hen suyễn và Dị ứng Pháp, cho biết các cơ sở khám chữa bệnh đang tiếp nhận ngày càng nhiều bệnh nhân mắc dị ứng, từ dị ứng hô hấp, viêm da cơ địa đến dị ứng thực phẩm.
Một trong những nguyên nhân chính là quá trình đô thị hóa khiến trẻ em ngày càng ít tiếp xúc với thiên nhiên và môi trường vi sinh tự nhiên. Nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ lớn lên ở nông trại thường có nguy cơ dị ứng thấp hơn trẻ sống tại đô thị, do hệ miễn dịch được tiếp xúc sớm với vi khuẩn trong đất và môi trường chăn nuôi.
Biến đổi khí hậu cũng được xem là yếu tố làm tình trạng dị ứng trở nên nghiêm trọng hơn. Nhiệt độ tăng khiến mùa phát tán phấn hoa kéo dài hơn trước, đồng thời nhiều loài thực vật gây dị ứng như cỏ phấn hương, cây bách hay cây tường thảo đang lan dần lên các khu vực phía Bắc châu Âu.
Ô nhiễm không khí cũng góp phần làm gia tăng các bệnh dị ứng. Các khí thải từ giao thông và công nghiệp gây kích ứng da và đường hô hấp, làm cơ thể nhạy cảm hơn với các tác nhân gây dị ứng. Ngoài ra, khí ozone và nitrogen dioxide còn làm thay đổi cấu trúc hạt phấn hoa, khiến chúng trở nên "hung hãn" hơn đối với hệ miễn dịch.
Bên cạnh đó, sự thay đổi trong chế độ ăn uống hiện đại cũng khiến nguy cơ dị ứng tăng cao. Các chuyên gia ghi nhận số ca dị ứng với kiwi, vừng và nhiều thực phẩm ngoại nhập khác ngày càng nhiều.
Đặc biệt, thực phẩm siêu chế biến như pizza công nghiệp, thịt tẩm bột chiên hay các sản phẩm chứa nhiều phụ gia bị cho là làm suy yếu hệ miễn dịch. Một số chất phụ gia như guar gum - chất làm đặc phổ biến trong công nghiệp thực phẩm - thậm chí có thể gây phản ứng dị ứng nghiêm trọng dẫn tới sốc phản vệ.
Các bác sĩ cảnh báo không nên xem nhẹ bất kỳ biểu hiện dị ứng nào, kể cả ở mức độ nhẹ, bởi bệnh có thể tiến triển nặng hơn nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời.
Nhờ các xét nghiệm phân tử và liệu pháp sinh học mới, việc điều trị dị ứng nặng đã có nhiều tiến bộ. Tuy nhiên chi phí điều trị vẫn cao. Các nhà khoa học hiện kỳ vọng vắc xin chống dị ứng sẽ trở thành bước đột phá tiếp theo, với một số thử nghiệm trên động vật đã cho kết quả khả quan.
