Theo bác sĩ dinh dưỡng Nguyễn Thị Thảo, Bệnh viện Bạch Mai, phương pháp “Đĩa ăn lành mạnh” là một mô hình phân bổ các nhóm thực phẩm trong một bữa ăn dựa trên tỉ lệ cân đối về mặt dinh dưỡng.
Thay vì phải cân đo đong đếm từng gram, từng calo hay ghi nhớ những bảng chỉ số phức tạp, bạn chỉ cần nhìn vào chiếc đĩa ăn của mình và sắp xếp thực phẩm theo các phần tương ứng.
Phương pháp này được các chuyên gia dinh dưỡng tại Trường Y tế Công cộng Harvard phát triển và được các tổ chức y tế uy tín trên thế giới (WHO) cũng như Bộ Y tế Việt Nam ủng hộ.
Cơ sở của nó nằm ở việc tối ưu hóa sự đa dạng các thành phần thực phẩm trong bữa ăn giúp kiểm soát lượng đường huyết từ việc ưu tiên các loại ngũ cốc nguyên hạt, cung cấp vitamin và khoáng chất đảm bảo từ rau củ quả đa sắc màu. Đồng thời xây dựng cơ bắp và tế bào dựa vào nguồn đạm chất lượng cao, hỗ trợ tiêu hóa nhờ lượng chất xơ dồi dào.
Bác sĩ Thảo hướng dẫn cần chuẩn bị một chiếc đĩa ăn thông thường có đường kính khoảng 20 – 25cm và sau đó chia chiếc đĩa này thành các phần như sau:
1/2 đĩa – Rau củ và trái cây (ưu tiên rau nhiều hơn)
Đây là phần quan trọng nhất nhưng thường bị chúng ta bỏ quên trong một bữa ăn. Hãy chọn rau củ quả theo nguyên tắc càng đa dạng màu sắc càng tốt: màu xanh của rau cải, màu đỏ của cà chua, màu cam của cà rốt…
Càng đa dạng thực phẩm với nhiều màu sắc khác nhau, bạn càng nhận được nhiều nhóm vitamin, khoáng chất và các chất chống oxy hóa.
Phần rau củ và trái cây này là nguồn chất xơ khổng lồ, mang lại rất nhiều lợi ích sức khỏe cho cơ thể.
Lưu ý: Các loại khoai củ, ngô, bí đỏ không được xếp vào phần rau củ mà thuộc nhóm tinh bột.
Bạn hãy ưu tiên lựa chọn các loại thực phẩm là nguồn tinh bột hấp thu chậm như gạo lứt, yến mạch, bánh mì nguyên cám, hạt quinoa, ngô, khoai lang luộc…
Những thực phẩm này giữ lại được lớp vỏ cám giàu vitamin nhóm B và chất xơ, giúp bạn no lâu hơn, kiểm soát đường huyết và hạn chế tích tụ chất béo.
1/4 đĩa – Chất đạm lành mạnh
Đạm là nguồn cung cấp nguyên liệu có vai trò vô cùng quan trọng trong cấu tạo nên các tế bào, tham gia vào các loại hormone, giúp xây dựng cơ thể. Khi lựa chọn nguồn đạm, bạn nên cân bằng giữa 2 nhóm đạm động vật – đạm thực vật và đa dạng nguồn thực phẩm.
Bạn nên ưu tiên các loại đạm từ cá, thịt gia cầm (bỏ da), trứng, sữa, các loại hạt (đậu đỗ, hạt vừng, lạc, óc chó, hạt điều, hạnh nhân…), các loại nấm…
Thịt đỏ (thịt bò, thịt heo) nên ăn ở mức vừa phải. Hạn chế tối đa các loại thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói, lạp xưởng vì chúng chứa nhiều muối và chất bảo quản.
Chất béo lành mạnh và đồ uống
Chất béo: Ưu tiên sử dụng dầu thực vật (dầu ô liu, dầu đậu nành, dầu hướng dương) để chế biến. Hạn chế các loại chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa (có trong đồ chiên rán nhiều lần, các loại đồ ăn nhanh).
Đồ uống: Nước lọc là ưu tiên số một. Bạn có thể dùng thêm trà hoặc cà phê (ít đường hoặc không đường). Hạn chế tối đa nước ngọt có gas và các loại nước trái cây đóng chai. Lượng nước uống mỗi ngày trung bình khoảng 35 – 40ml/kg với người trưởng thành.
Lượng nước có thể thay đổi tùy theo mùa, mức độ vận động, tình trạng sinh lý (ví dụ người có sốt, tiêu chảy… có thể cần bù lượng nước lớn hơn).
– Lắng nghe cơ thể: Hãy dừng ăn khi cảm thấy vừa đủ (khoảng 80% sức chứa của dạ dày), không ăn quá no, ăn chậm nhai kỹ, tránh vừa ăn vừa xem điện thoại, máy tính. Điều này giúp bạn kiểm soát lượng ăn vào, tránh ăn quá nhiều.
– Cắt giảm muối và đường: Thói quen ăn mặn và ăn nhiều đường, đồ ngọt dẫn đến nhiều mối nguy cho sức khỏe của bạn. Do đó hãy kiểm soát lượng gia vị bạn cho vào đồ ăn, cũng như hạn chế tối đa ăn các loại thực phẩm tinh chế, đồ ăn nhanh.
– Cách chế biến ưu tiên: Hãy ưu tiên các phương pháp nấu nướng đơn giản giúp giữ tối đa chất dinh dưỡng và vị ngon ngọt tự nhiên của thực phẩm như luộc, hấp, xào nhỏ lửa, áp chảo… Hạn chế các món chiên ngập dầu hoặc nướng ở nhiệt độ cao.
– Kết hợp vận động: Trong mô hình đĩa ăn lành mạnh cũng nhấn mạnh vai trò của lối sống năng động, vận động thường xuyên. Kết hợp với dinh dưỡng cân bằng sẽ giúp bạn duy trì được sức khỏe tốt, vóc dáng cân đối.
– Sự linh hoạt: Đừng quá khắt khe với bản thân. Nếu có ngày bạn lỡ ăn hơi quá đà ở một bữa tiệc, hãy cân bằng lại vào bữa ăn tiếp theo theo phương pháp này.
Bé trai sốt ba ngày, ói 6-7 lần mỗi ngày, không đi tiêu. Gia đình đưa bé đến bệnh viện địa phương điều trị bằng kháng sinh và thuốc chống nôn nhưng không cải thiện. Tình trạng ngày càng nặng với bụng chướng, đau, nôn ra dịch xanh nên được chuyển tuyến.
Ngày 30/4, BS.CK2 Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, cho biết bệnh nhi nhập viện trong tình trạng huyết áp tụt 80/60 mmHg, thở nhanh, dịch dạ dày màu xanh rêu. Hình ảnh X-quang và CT Scan cho thấy các quai ruột non giãn, gợi ý tắc ruột.
Các bác sĩ chẩn đoán trẻ bị sốc nhiễm trùng, nhiễm trùng huyết từ đường tiêu hóa kèm tắc ruột. Bệnh nhi được phối hợp nhiều biện pháp hồi sức tích cực và hội chẩn ngoại khoa mổ cấp cứu. Quá trình phẫu thuật, êkíp phát hiện dị vật mắc kẹt trong lòng ruột. Đoạn ruột phía dưới xẹp hoàn toàn, phía trên giãn to.
Do không thể đẩy dị vật xuống, bác sĩ buộc phải rạch ruột để lấy ra một quả cóc nhỏ kích thước khoảng 2x1,5 cm, sau đó khâu lại ruột. Sau mổ, bé được chuyển hồi sức ngoại, dần ổn định, cai máy thở, tỉnh táo và có thể ăn uống trở lại.
Khai thác thêm bệnh sử, gia đình cho biết trước đó mẹ bé có gọt sẵn cóc nhỏ để ăn vặt và đặt trong dĩa để trên ghế đẩu. Nhiều khả năng trẻ đã tự lấy ăn và nuốt trọn mà người lớn không hay biết.
Bác sĩ khuyến cáo phụ huynh không để trẻ tiếp cận các vật nhỏ, thức ăn nguyên hạt hoặc có nguy cơ gây hóc, tắc. Trái cây nên được cắt nhỏ, loại bỏ hạt trước khi cho trẻ ăn để phòng tránh dị vật đường tiêu hóa và đường thở.
Tại hội thảo góp ý Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030 do Bộ Y tế tổ chức ngày 15.5 tại Đà Nẵng, bác sĩ chuyên khoa Trương Văn Trình, Phó giám đốc Sở Y tế TP.Đà Nẵng, cho biết thành phố đang định hướng xây dựng hệ thống cấp cứu ngoại viện hiện đại, chuyên nghiệp, liên thông và có khả năng đáp ứng nhanh trên toàn địa bàn.
Theo Sở Y tế Đà Nẵng, hiện hệ thống cấp cứu ngoại viện của thành phố lấy Trung tâm Cấp cứu 115 làm nòng cốt, phối hợp với mạng lưới bệnh viện công lập, tư nhân và các lực lượng liên quan. Thành phố duy trì 9 trạm cấp cứu trực thuộc, đồng thời mở rộng các trạm vệ tinh đến khu vực đông dân cư, ven biển, miền núi và trung du.
Chỉ từ tháng 1 - 5.2026, hệ thống đã thực hiện hơn 10.500 ca cấp cứu và vận chuyển cấp cứu, phục vụ khoảng 5.200 ca tại các sự kiện lớn; tỷ lệ đáp ứng đạt hơn 98%. Hệ thống cũng tham gia xử lý nhiều vụ tai nạn giao thông hàng loạt và các ca cấp cứu biển.
Đà Nẵng hiện là địa phương tiên phong trong nước ứng dụng công nghệ định vị what3words trong cấp cứu ngoại viện, cho phép xác định vị trí người bệnh chính xác trong ô vuông 3 x 3 m, đặc biệt hữu ích tại bãi biển, kiệt hẻm hoặc khu vực rừng núi.
Ngoài ra, hệ thống xe cứu thương đã được tích hợp trên nền tảng Danang Smart City và DanaMap, cho phép người dân gọi cấp cứu qua ứng dụng, theo dõi vị trí xe cứu thương theo thời gian thực và nhận hướng dẫn sơ cứu ban đầu từ nhân viên y tế.
"Với định hướng xây dựng Đà Nẵng trở thành trung tâm y tế chuyên sâu của khu vực miền Trung, thành phố xác định phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện là nhiệm vụ chiến lược, vừa mang ý nghĩa y tế, vừa góp phần bảo đảm an sinh xã hội, môi trường đầu tư, du lịch và năng lực ứng phó khẩn cấp của đô thị hiện đại", BS Trương Văn Trình nhấn mạnh.
Theo kế hoạch giai đoạn 2026 - 2030, Đà Nẵng sẽ nâng cấp Trung tâm Cấp cứu thành trung tâm điều hành cấp cứu thông minh; hình thành 25 điểm trạm cấp cứu trên toàn địa bàn; phấn đấu thời gian tiếp cận hiện trường dưới 10 phút tại khu vực trung tâm và dưới 15 - 20 phút tại vùng ven.
"Đà Nẵng mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của Bộ Y tế, các tổ chức quốc tế, các nhà tài trợ, các tập đoàn và các cơ sở đào tạo trong việc chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, hỗ trợ phương tiện và xây dựng mô hình cấp cứu ngoại viện hiện đại, hướng tới mục tiêu xây dựng Đà Nẵng trở thành mô hình điểm quốc gia về cấp cứu ngoại viện trong thời gian tới", ông Trình nói thêm.
Bên cạnh những kết quả đạt được, lãnh đạo Sở Y tế Đà Nẵng cho rằng, công tác cấp cứu ngoại viện hiện vẫn đối mặt nhiều khó khăn như thiếu nhân lực chuyên sâu, áp lực địa bàn rộng sau sáp nhập, thiếu phương tiện và cơ chế tài chính chưa đồng bộ.
Hiện toàn hệ thống cấp cứu ngoại viện Đà Nẵng có 33 xe cứu thương cho quy mô dân số khoảng 3 triệu người. Một số trạm vệ tinh ở khu vực miền núi, xa trung tâm vẫn còn thiếu cơ sở vật chất và trang thiết bị đồng bộ.
BS Trương Văn Trình cho biết, người dân gọi cấp cứu qua tổng đài 115 được miễn phí, nhưng nhiều người vẫn có thói quen liên hệ trực tiếp bệnh viện hoặc cơ sở y tế nên phải tự chi trả chi phí vận chuyển cấp cứu.
Từ thực tiễn địa phương, Đà Nẵng kiến nghị Bộ Y tế sớm ban hành Đề án cấp cứu ngoại viện quốc gia cùng các cơ chế đặc thù về tài chính, bảo hiểm y tế, đào tạo và đãi ngộ nhân lực cấp cứu trước viện; đồng thời tăng cường đầu tư phương tiện, công nghệ và hệ thống điều hành thông minh cho các đô thị lớn.
Theo TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế), hệ thống cấp cứu ngoại viện của Việt Nam hiện mới chỉ đáp ứng khoảng 10% nhu cầu thực tế; chỉ khoảng 30% người bệnh được tiếp cận trong "10 phút vàng"; khoảng 80% nhân viên chưa được đào tạo chuẩn hóa và 30% xe cứu thương chưa đạt chuẩn.
Tỷ lệ xe cứu thương của Việt Nam hiện chỉ khoảng 0,2 xe/100.000 dân, thấp hơn nhiều so với Singapore, Nhật Bản hay Đài Loan. Ngoài ra, mới chỉ có 9/34 tỉnh, thành phố bố trí ngân sách cho trung tâm cấp cứu 115.
Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030 đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% tỉnh, thành phố kiện toàn mạng lưới cấp cứu ngoại viện; vận hành nền tảng quản lý cấp cứu toàn quốc; đạt tối thiểu 1 xe cứu thương đạt chuẩn/100.000 dân và phổ cập kỹ năng sơ cấp cứu cho ít nhất 5% dân số.
Theo Bộ Y tế, giai đoạn 2025 - 2027, đề án sẽ được triển khai thí điểm tại khoảng 30% tỉnh, thành phố, trong đó có Đà Nẵng, Hải Phòng, Hà Tĩnh, Khánh Hòa, An Giang và Bắc Ninh.
Theo TS Hà Anh Đức, để khắc phục tình trạng cấp cứu ngoại viện còn phân mảnh, đề án tập trung vào một số nhóm giải pháp trọng tâm, như: xây dựng hệ thống điều phối cấp cứu thống nhất trên toàn quốc; phát triển nền tảng số kết nối tổng đài, xe cứu thương và bệnh viện; chuẩn hóa nhân lực cấp cứu ngoại viện; đồng thời đầu tư đồng bộ phương tiện, trang thiết bị và mạng lưới trạm cấp cứu…
Đề án cũng hướng tới đào tạo lực lượng cấp cứu viên ngoại viện chuyên nghiệp, phổ cập kỹ năng sơ cấp cứu trong cộng đồng và tăng cường phối hợp liên ngành giữa y tế, công an, quân đội, phòng cháy chữa cháy và chính quyền địa phương.
Theo The Guardian ngày 21/4, cơ quan lập pháp Anh đã chốt thông qua Dự luật Thuốc lá và Thuốc lá điện tử vào thứ ba vừa qua sau nhiều vòng tranh luận. Đạo luật sẽ chính thức có hiệu lực sau khi Hoàng gia phê chuẩn vào tuần tới. Quy định mới cấm hoàn toàn các cơ sở kinh doanh bán mặt hàng này cho nhóm dân số sinh từ năm 2009 trở đi. Giới chức Anh kỳ vọng biện pháp quyết liệt này sẽ chặt đứt chuỗi gây nghiện và loại bỏ dần việc kinh doanh thuốc lá trong tương lai.
Quyết định mạnh tay của chính phủ xuất phát từ gánh nặng y tế và kinh tế khổng lồ. Khói thuốc cướp đi sinh mạng của 64.000 người và khiến 400.000 bệnh nhân nhập viện mỗi năm tại quốc gia này. Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS) phải chi khoảng 3 tỷ bảng Anh hàng năm để điều trị ung thư và bệnh tim mạch. Toàn xã hội cũng thiệt hại 21,3 đến 27,6 tỷ bảng Anh mỗi năm do suy giảm năng suất lao động.
Bộ trưởng Y tế Wes Streeting đánh giá "đạo luật đánh dấu thời khắc lịch sử của sức khỏe quốc dân", thêm rằng chính sách mới giúp bảo vệ trẻ em khỏi sự lệ thuộc vào chất gây nghiện và ngăn chặn những tổn hại sức khỏe suốt đời.
Bên cạnh việc giới hạn độ tuổi, đạo luật trao quyền cho các bộ trưởng mở rộng phạm vi cấm hút thuốc ra các sân chơi trẻ em, khu vực bên ngoài trường học và bệnh viện. Chính phủ đồng thời cấm các thương hiệu thuốc lá điện tử quảng bá, tiếp thị sản phẩm chứa nicotine hướng tới giới trẻ để ngăn chặn nguy cơ nghiện từ sớm.
Nhiều tổ chức y tế hoan nghênh bước đi trên. Giám đốc tổ chức Hành động vì Sức khỏe và Hút thuốc Hazel Cheeseman và đại diện tổ chức Hen suyễn và Phổi Anh Sarah Sleet đều coi đạo luật là bước ngoặt thay đổi diện mạo sức khỏe quốc gia. Họ tin tưởng chính sách mới sẽ chặn đứng cơ hội tàn phá lá phổi thế hệ mai sau của ngành công nghiệp này.
Tuy nhiên, các công ty kinh doanh thuốc lá điện tử lại bày tỏ sự lo ngại. Đại diện công ty VPZ Richard Begg và người sáng lập tổ chức We Vape Mark Oates cảnh báo việc siết chặt quản lý, đặc biệt là hạn chế hương liệu, có thể gây tác dụng ngược. Họ cho rằng hương liệu đóng vai trò làm động lực giúp người trưởng thành chuyển sang giải pháp thay thế. Việc cấm cản quá mức dễ đẩy những người đang cai thuốc quay lại dùng sản phẩm truyền thống hoặc tìm đến nguồn cung bất hợp pháp trên thị trường đen.
