15h, lên chiếc thuyền của người họ hàng, anh Tuấn Anh (sống ở đảo Thanh Lân, đặc khu Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh) hướng ra khơi, chuẩn bị cho một buổi đi câu mực.
Thời điểm này, ở Quảng Ninh vào mùa mực ống. Từ tháng 3 đến tháng 9 Âm lịch hàng năm, mực có chất lượng ngon với thân dày, ngọt thịt và nhiều trứng.
Gần 21h, đang thong dong câu mực giữa biển, người đàn ông ngạc nhiên khi chứng kiến hàng vạn con cá nhỏ bất ngờ nhảy loạn xạ bên mạn thuyền.
“Một số con bật lên khỏi mặt nước trước, sau đó hàng loạt con cá cùng nhảy lên tạo nên âm thanh rì rào thú vị. Đây là lần đầu tiên tôi được chứng kiến hình ảnh này ở khoảng cách gần như vậy”, anh Tuấn Anh nói với phóng viên Dân trí.
Đoạn video ghi lại cảnh hàng vạn con cá lao lên khỏi mặt nước nhận về nhiều lượt tương tác trên mạng xã hội.
Theo anh Tuấn Anh, trong đêm tối, ngư dân thường thắp đèn để thu hút các con mực. Đàn cá sống xung quanh cũng bị hấp dẫn nên bơi về phía ánh sáng.
“Khi có ánh sáng chiếu xuống, các con cá nhỏ có thể bị cá lớn săn mồi tấn công, chúng hoảng loạn nhảy lên khỏi mặt nước”, người đàn ông này nhận định.
Một số ngư dân có kinh nghiệm đi biển lâu năm cho rằng, môi trường biển ban đêm thường là bóng tối. Khi có ánh sáng mạnh và đột ngột từ thuyền hắt xuống làm thay đổi môi trường. Cá bị chói mắt và mất định hướng, chúng thường phản xạ tự vệ bằng cách nhảy lên khỏi mặt nước.
Được biết, loại cá nhảy loạn xạ trong video do anh Tuấn Anh quay được là cá nhám nhỏ. Cá nhám còn có tên khác là cá nghéo hay cá chèo bẻo, sống ở tầng đáy hoặc gần mặt biển.
Chúng có khứu giác rất phát triển, là họ hàng với cá mập nhưng kích thước nhỏ hơn. Thịt cá nhám chắc, trắng, ít xương, thích hợp nấu canh chua hoặc nướng. Giá bán loại cá này khoảng 150.000 đồng – 360.000 đồng/kg tuỳ kích thước.
Trước đây, trên thế giới, có nhiều trường hợp cá bất ngờ nhảy loạn xạ lên khỏi mặt hồ.
Cụ thể, hồi năm 2022, sau trận mưa lớn, hàng trăm con cá đã bất ngờ nhảy lên khỏi hồ nước Đàm Ninh (tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc). Cảnh tượng kỳ lạ và hiếm thấy xảy ra khi du khách đang ngồi trên thuyền dạo quanh hồ.
Người quay đoạn video cho rằng, những con cá bị cạn oxy khi trời mưa nên chúng tập trung lên sát mặt hồ để lấy oxy phía trên. Khi thuyền đi qua, cá sợ hãi nên nhảy khỏi mặt nước.
Cá cũng có thể nhảy lên khỏi hồ khi môi trường quá bẩn, chứa nhiều rác hoặc lá cây che kín khiến chúng khó hô hấp.
Chiều 15/5, qua mạng xã hội, chị Cao Thị Huệ (26 tuổi, thôn Bằng Y) biết tin đàn gà chuẩn bị xuất chuồng của gia đình bà Hoàng Thị Hà cùng thôn bị chết ngạt. Chị đăng bài kêu gọi người dân đến hỗ trợ. "Nhà chủ trại neo người, số lượng gà chết lớn làm không xuể. Gà chết nếu không thịt ngay sẽ hỏng nên chúng tôi đi lập tức", chị Huệ kể.
Khi đến nơi, chị Huệ thấy hàng chục người đã có mặt. Họ phân công đun nước, vặt lông và phân loại gà. Nhiều người dùng tài khoản cá nhân đăng bán, nhận gom đơn và dùng ôtô giao cho khách ở xa. Gà được bán đồng giá 50.000 đồng một con, trọng lượng 1,7-2 kg.
Từ 16h đến 22h, lượng người đến hỗ trợ tăng lên hơn 100 người. Chị Huệ cho biết gà chế biến đến đâu được mua hết đến đó. Đến 22h30, toàn bộ số gà được tiêu thụ. Mọi người nán lại dọn dẹp trang trại rồi mới ra về.
Bà Hoàng Thị Hà, 53 tuổi, cho biết trang trại nuôi 14.000 con gà, chủ yếu thả vườn. Riêng chuồng nuôi hơn 500 con được trang bị hệ thống phun sương, quạt công nghiệp và máy phát điện.
Trưa 15/5, nắng gắt cùng việc ống dẫn khí làm mát tắc nghẽn do rêu bám khiến nhiệt độ chuồng tăng vọt. Khoảng 14h, chủ trại phát hiện đàn gà lả đi nhưng không thể vào cứu do bên trong quá nóng. Hai tiếng sau, gia đình gọi người thân đến giúp. Số gà chết ngạt chuẩn bị xuất chuồng, thiệt hại ước tính 40-60 triệu đồng.
Theo bà Hà, nhiều người đến mua gà đã chủ động gửi thêm tiền hỗ trợ. "Chồng tôi đau lưng, các con đi làm xa, nếu không có bà con giúp đỡ gia đình không biết xoay xở ra sao", bà Hà nói.
Khi biết sự việc, các tổ chức đoàn thể địa phương cũng liên hệ đề xuất điều động nhân lực hỗ trợ, song bà Hà xin phép từ chối vì người dân trong thôn đã giúp giải quyết.
Thời gian tới, chủ trang trại sẽ rà soát toàn bộ hệ thống thông gió để phòng ngừa sự cố trong các đợt nắng nóng tiếp theo.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra trung bình phụ nữ ngủ nhiều hơn nam giới khoảng 11 phút mỗi đêm. Tuy nhiên, sự khác biệt này không đáng kể nếu xét về chất lượng giấc ngủ hay cảm giác khi thức dậy.
Nghiên cứu do Oxford Academic công bố tháng 5/2025 cho thấy phụ nữ có mức độ buồn ngủ, mệt mỏi, lo lắng và căng thẳng cao hơn nam giới, dù thời gian và chất lượng giấc ngủ tương đương.
Dưới đây là ba lý do khiến giấc ngủ của phụ nữ kém chất lượng hơn.
Lệch múi giờ xã hội
Đồng hồ sinh học (chu kỳ 24 giờ điều chỉnh huyết áp và nhịp thức - ngủ) ở phụ nữ thường ngắn hơn do ảnh hưởng của hormone và nhiệt độ cơ thể. Chuyên gia Rebecca Robbins từ Trường Y Harvard cho biết phụ nữ có xu hướng muốn đi ngủ và thức dậy sớm hơn nam giới.
Khi các nghĩa vụ như công việc hay chăm sóc gia đình buộc họ thức khuya hoặc dậy muộn trái nhịp tự nhiên, hiện tượng "lệch múi giờ xã hội" sẽ xảy ra, dẫn đến mệt mỏi mãn tính.
Nguy cơ mắc bệnh lý giấc ngủ cao hơn
Số liệu thống kê cho thấy phụ nữ có nguy cơ mắc chứng mất ngủ cao hơn nam giới 40-60%. Tỷ lệ khó đi vào giấc ngủ ở nữ là 17%, trong khi ở nam giới là 12%. Có gần 21% phụ nữ gặp khó khăn trong việc duy trì giấc ngủ liên tục.
Nguyên nhân đến từ áp lực chăm sóc gia đình, lo âu, trầm cảm hoặc hội chứng chân không yên.
Bác sĩ Andrea Matsumura, chuyên gia giấc ngủ và sức khỏe phụ nữ trung niên Mỹ, cho biết những khác biệt này trở nên rõ rệt hơn trong các giai đoạn biến động nội tiết tố. Mang thai và hậu sản là thời kỳ rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng nhất. Ngoài ra, sự sụt giảm nội tiết tố giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh cũng gây bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm, làm suy giảm chất lượng nghỉ ngơi.
Khó phục hồi sau khi thiếu ngủ
Chuyên gia Natalie Solomon (Đại học Stanford) nói phụ nữ chịu tác động của việc thiếu ngủ mạnh mẽ hơn nam giới. Phân tích sóng não (EEG) cho thấy khi ngủ bù, cơ thể phụ nữ đòi hỏi cường độ giấc ngủ sâu hơn để phục hồi. Việc không đáp ứng đủ độ sâu này khiến họ dễ kiệt sức.
Cách cải thiện chất lượng giấc ngủ
Theo các chuyên gia, để đánh giá việc ngủ đủ giấc, mỗi người nên chú ý đến cảm giác vào buổi chiều. Nếu vẫn thấy tỉnh táo khi nhiệt độ cơ thể giảm nhẹ vào tầm xế chiều, đó là tín hiệu tốt. Nếu không, có thể áp dụng các phương pháp sau:
Điều chỉnh giờ ngủ từ từ: Dịch chuyển giờ ngủ sớm hơn khoảng 15 phút mỗi đêm thay vì thay đổi đột ngột vài tiếng đồng hồ.
Hạn chế caffeine và rượu: Rượu có thể giúp thiếp đi nhanh nhưng gây hiệu ứng ngược, khiến cơ thể thức giấc sớm và khó ngủ lại.
Tạo thói quen thư giãn: Dành 30-60 phút trước khi ngủ để tắm nước ấm, đọc sách hoặc nghe nhạc; tránh xa thiết bị điện tử.
Tối ưu không gian: Giữ phòng ngủ mát mẻ, tối và yên tĩnh.
Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài vài tháng hoặc ảnh hưởng đến cuộc sống, việc thăm khám y tế là cần thiết. "Rối loạn giấc ngủ mãn tính là một bệnh lý có thể điều trị hiệu quả chứ không phải là điều đương nhiên phải chịu đựng", chuyên gia Wendy Troxel nói.
Hu Yingrong, 46 tuổi, chuyển đến đảo Cù Sơn, huyện Chu Sơn, tỉnh Chiết Giang theo chồng. Hòn đảo có 55.000 dân cư, nằm cách đất liền hai giờ đi phà. Nam giới tại đây chủ yếu đi biển hoặc khai thác đá, trong khi phụ nữ làm nội trợ và đan lưới thuê với thù lao thấp.
Trước đây, Hu là công nhân xưởng lưới đánh cá. Tiền công đan 10 mét lưới của bà chỉ được một tệ (0,14 USD). Trung bình mỗi giờ đan lưới, cô kiếm được 5-8 tệ.
Khi dịch vụ giao đồ ăn xuất hiện tại địa phương, Hu chuyển sang công việc này. Thời gian đầu, cô gặp khó khăn trong việc nhớ đường và xử lý lượng đơn liên tục. Để giao đơn kịp giờ, Hu thường phải vượt qua sương mù, gió biển mạnh khiến xe chao đảo hay lội qua những vũng nước đọng sau cơn mưa. "Nhưng mệt nhất là phải chạy bộ lên những khu nhà cao tầng không có thang máy, hay luồn lách xe qua các con hẻm nhỏ hẹp chật cứng xe đẩy bán rau của người già", cô nói.
"Phần thưởng lớn nhất khi làm nghề là tự chủ thời gian. Lái xe và cảm nhận gió trên đảo mang lại cảm giác tự do", bà Hu nói.
Hu là một trong những người dẫn đầu về doanh số trên đảo với kỷ lục 189 đơn hàng mỗi ngày. Thu nhập hàng tháng của bà khoảng 8.000 tệ (khoảng 1.100 USD).
Một năm trở lại đây, các nữ tài xế giao đồ ăn với độ tuổi trung bình khoảng 40 đã thay đổi diện mạo lao động trên đảo. Từ những người xa lạ, nói giọng vùng miền khác nhau, họ tạo thành một cộng đồng 14 người. Họ chia sẻ đơn hàng, hướng dẫn tài xế mới và duy trì thói quen tụ họp vào ngày nhận lương.
Chen Lirong, 29 tuổi, trưởng nhóm cho biết khi đi xin việc tại các xưởng đóng tàu, cô bị từ chối do "phụ nữ khó tập trung làm việc vì phải chăm sóc con cái trong khi chồng đi vắng". "Giao đồ ăn có giờ làm linh hoạt, giúp tôi cân bằng được việc gia đình", Chen kể.
Để hỗ trợ đồng nghiệp, cô thường sắp xếp ca làm ngày cho những người có con nhỏ, còn bản thân nhận các đơn giao xuyên đêm.
Nghề này trở thành điểm tựa kinh tế cho những phụ nữ có hoàn cảnh đặc biệt. Sau khi ly hôn, Wang Jinrong, 44 tuổi, một mình nuôi bốn người con. Trong nhóm giao hàng, Wang nhận được sự hỗ trợ từ đồng nghiệp thông qua việc đổi ca để có thêm thời gian cho gia đình.
Trên mạng xã hội, câu chuyện của nhóm tài xế nhận được nhiều phản hồi tích cực. Một người bình luận: "Họ không chỉ giao đồ ăn, họ đang tự giải thoát bản thân khỏi sự phụ thuộc kinh tế".
