Trời chưa sáng hẳn, chúng tôi có mặt tại khu vực sông Xà Lò, đoạn qua xóm Bà Rà (thôn Làng Trăng, xã Sơn Thủy, Quảng Ngãi). Đúng 6 giờ, từng tốp phụ huynh lặng lẽ xuất hiện bên bờ sông, bắt đầu hành trình quen thuộc: cõng học sinh lội nước đến trường.
Tháng 4, dòng sông hiền hơn mùa mưa, mặt nước rộng chừng 50 m, có đoạn chỉ ngang lưng người lớn. Nhưng dưới là lớp đá cuội phủ rong rêu trơn trượt, tiềm ẩn nhiều “bẫy ngầm”. Chỉ một bước trượt chân, cả người lớn lẫn trẻ nhỏ có thể ngã, đối mặt nguy cơ bị nước cuốn.
Một người mẹ vội cởi dép, xắn quần, đặt con lên vai rồi dò dẫm bước xuống làn nước lạnh. Đứa trẻ ôm chặt cổ mẹ, ánh mắt còn ngái ngủ. Mỗi bước đi là một lần thăm dò, giữ thăng bằng giữa dòng nước lững lờ.
Chị Đinh Thị Cam (30 tuổi, thôn Làng Trăng) cẩn thận gùi cặp, đặt con lên lưng rồi dặn: “Con bám chặt mẹ nghe chưa”. Chị cho biết, mỗi ngày phải dậy từ 4 giờ sáng chuẩn bị cho hai con, một cháu học mầm non, một cháu học lớp 3. “Phải đi sớm, chứ gặp lúc thủy điện xả nước là rất nguy hiểm”, chị nói.
Cách đó không xa, ông Đinh Văn Sanh (51 tuổi) đang cõng cháu băng qua dòng nước. “Đi đường vòng hơn 1 giờ, nên phải lội sông cho nhanh. Sợ cháu bị cuốn nên tôi cõng”, ông chia sẻ. Vào mùa mưa, nước dâng cao, người dân phải đi ghe nhưng không phải lúc nào cũng có. Nhiều gia đình đành cho con nghỉ học.
Theo thống kê, xóm Bà Rà có 59 hộ với 218 nhân khẩu; xóm Giá Gối có 48 hộ với 190 nhân khẩu. Đây là những khu vực thường xuyên phải lội sông để đi lại, trong đó học sinh chiếm số lượng lớn.
Chính quyền địa phương cho biết, dù đã nhiều lần tuyên truyền, cảnh báo người dân không lội sông nhưng thực tế khó kiểm soát. Từ tháng 7.2025 đến tháng 4.2026, trên địa bàn đã xảy ra 3 vụ đuối nước thương tâm do cố vượt sông.
Ông Lê Quốc Vũ, Chủ tịch UBND xã Sơn Thủy, cho biết hiện có hơn 200 học sinh từ mầm non đến THCS phải vượt sông Xà Lò để đến trường. “Chúng tôi vận động phụ huynh phải trực tiếp đưa đón, không để các em tự đi nhằm hạn chế rủi ro”, ông nói.
Về lâu dài, địa phương đã đề xuất xây dựng 2 cây cầu bắc qua sông Xà Lò. Một cầu dự kiến nối khu vực Sơn Trung cũ sang Sơn Hải cũ, cách điểm người dân thường lội sông khoảng 2 km. Nếu được đầu tư, quãng đường đi lại sẽ rút ngắn còn 3 – 4 km, thay vì 25 – 27 km như hiện nay, phục vụ hơn 9.500 người dân.
Tuy nhiên, do nguồn lực còn hạn chế, các dự án vẫn chưa được bố trí vốn. Trong khi đó, mỗi ngày trôi qua, hành trình cõng con vượt sông vẫn tiếp diễn, với những nguy hiểm luôn rình rập.
Một số hình ảnh PV Thanh Niên ghi nhận tại sông Xà Lò vào một buổi sáng trong tháng 4.2026:
Một trong số đó là bài thi Aptis ESOL for Teens, thuộc hệ thống Aptis ESOL của Hội đồng Anh, với chứng chỉ được cấp là Aptis ESOL Skills for Life. Bài thi đánh giá năng lực tiếng Anh của người học từ 13-15 tuổi, với nội dung được điều chỉnh phù hợp với lứa tuổi này và phản ánh khả năng ứng dụng tiếng Anh trong đời sống hằng ngày, theo tin mới công bố.
Cấu trúc đề Aptis ESOL for Teens gồm 5 hợp phần: ngữ pháp và từ vựng (25 phút với 50 câu hỏi), nói (15 phút với 4 phần), viết (50 phút với 4 phần), nghe (55 phút với 17 câu hỏi), đọc (30 phút với 4 phần). Chứng chỉ sẽ cung cấp kết quả theo các trình độ từ A1 tới C1 của Khung tham chiếu trình độ ngôn ngữ chung châu Âu (CEFR).
Ngoài Aptis ESOL for Teens, hệ thống bài thi Aptis ESOL còn có các phiên bản Aptis ESOL General, Aptis ESOL Advanced và Aptis ESOL for Teachers, đều cấp chung loại chứng chỉ là Aptis ESOL International.
Trước đó vào đầu năm, Bộ GD-ĐT đã công nhận các cấp độ của chứng chỉ Versant English Placement Test (VEPT) tương đương bậc 1, 2, 3 theo Khung năng lực ngoại ngữ Việt Nam. Động thái này mở lối cho VEPT vào danh sách chứng chỉ được dùng để miễn thi môn ngoại ngữ khi xét tốt nghiệp THPT 2026, song song với 2 cái tên khác là PEIC và PTE Academic. Cả 3 chứng chỉ nêu trên đều được cấp bởi Pearson.
Vào năm 2025, hệ thống bài thi LanguageCert của PeopleCert Qualifications cũng đã chính thức có mặt ở Việt Nam, được triển khai với 5 phiên bản gồm Young Learners ESOL, ESOL for Schools, ESOL International, Test of English, Academic & General. Chung thời điểm, Nhà xuất bản ĐH Oxford ra mắt hệ thống bài thi Oxford Test of English (OTE), với 3 phiên bản là OTE, OTE Advanced và OTE for Schools được triển khai tại Việt Nam.
Trước sức ép cạnh tranh ở Việt Nam nói riêng và toàn cầu nói chung, các kỳ thi quen thuộc như IELTS của Hội đồng Anh, IDP, Cambridge English và TOEFL iBT của ETS cũng đang có những chuyển dịch đáng chú ý. Trong khi IELTS quyết định xóa sổ hình thức thi trên giấy ở quy mô toàn cầu từ giữa năm 2026, thì TOEFL iBT từ đầu năm đã đổi cấu trúc lẫn thang điểm để "duy trì độ tin cậy và giá trị học thuật".
Ngoài các lựa chọn nêu trên, thí sinh có thể tìm đến loạt chứng chỉ tiếng Anh của Cambridge English với những cái tên nổi bật như A2 Key, B1 Preliminary, B2 First, C1 Advanced, C2 Proficiency, Linguaskill... Hoặc thí sinh có thể đăng ký thi TOEIC và TOEFL ITP của ETS, Duolingo English Test của Duolingo.
Nhìn chung, ngoài ETS, Duolingo là đại diện của Mỹ và IDP là của Úc, thị trường khảo thí tiếng Anh hiện nay đang bị "thống trị" bởi những thương hiệu đến từ Anh.
Sự sôi động của thị trường khảo thí tiếng Anh diễn ra trong bối cảnh Đảng, Nhà nước đang bứt tốc đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai, đặc biệt khi Thủ tướng Chính phủ cuối năm 2025 phê duyệt Đề án "Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045". Đề án chia theo 3 giai đoạn, bắt đầu từ xây nền tảng và chuẩn hóa, đến mở rộng và tăng cường, cuối cùng là hoàn thiện và nâng cao.
Để đảm bảo đề án thành công, Bộ GD-ĐT đã đề nghị triển khai dạy tiếng Anh bắt buộc từ lớp 1 thay vì lớp 3 như hiện nay. Song song đó, ít nhất 200.000 giáo viên dạy học bằng tiếng Anh cần được đào tạo, bồi dưỡng tiếng Anh cũng như năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm từ nay tới 2035, ngoài ra phải tuyển thêm khoảng 22.000 biên chế giáo viên tiếng Anh trên cả nước.
Đó là lý do bên cạnh những phiên bản học thuật truyền thống nhằm phục vụ tuyển sinh và du học, nhiều đơn vị còn mang đến Việt Nam những bài thi dành cho giáo viên lẫn lứa tuổi thanh thiếu niên.
Chương trình Fulbright trợ giảng tiếng Việt là chương trình tài trợ toàn phần, không cấp bằng, kéo dài 9 tháng tại Mỹ.
Ứng viên là các giáo viên toàn thời gian môn tiếng Anh và những người công tác chuyên môn có liên quan với không quá 7 năm kinh nghiệm giảng dạy để giảng dạy ngôn ngữ mẹ đẻ tại một trường đại học, cao đẳng tại Mỹ.
Chương trình tạo cơ hội cho người tham gia nâng cao kỹ năng giảng dạy, trau dồi trình độ tiếng Anh và mở rộng kiến thức về văn hóa xã hội Mỹ. Người trúng tuyển cũng tham dự hoạt động trợ giảng và củng cố cách thức dạy tiếng Việt cho sinh viên Mỹ tại các trường đại học và cao đẳng Mỹ.
Thời gian trợ giảng cho các lớp học ngôn ngữ tối đa 20 giờ/tuần và bắt buộc đăng ký ít nhất 2 môn/học kỳ, trong đó có một môn liên quan đến ngành Mỹ học.
Chương trình Fulbright tại Việt Nam tuyển chọn và đề cử tối đa 5 ứng viên chính thức và hai 2 ứng viên dự bị từ Việt Nam. Học bổng FLTA bao gồm vé máy bay khứ hồi đến Mỹ, sinh hoạt phí hàng tháng, bảo hiểm y tế, và miễn học phí các môn học bắt buộc.
Chương trình dành cho ứng viên hợp lệ có quốc tịch Việt Nam (không mang hai quốc tịch), và cư trú tại Việt Nam trong suốt quá trình ứng tuyển; có ít nhất 1 bằng đại học; hiện đang làm giáo viên môn tiếng Anh hoặc trong lĩnh vực có liên quan với không quá 7 năm kinh nghiệm giảng dạy; có điểm tiếng Anh còn giá trị sử dụng, tối thiểu TOEFL iBT 80 hoặc IELTS 6.5 hoặc Duolingo 110 hoặc TOEFL Essentials 8.5.
Ứng viên nộp hồ sơ trực tuyến tại https://apply.iie.org/flta2027.
Hạn nộp hồ sơ: 17 giờ ngày 8.7 (giờ Việt Nam).
Để biết thêm chi tiết về điều kiện dự tuyển, tài trợ và quy trình nộp hồ sơ, vui lòng truy cập trang web https://vn.usembassy.gov/fulbright-foreign-language-teaching-assistantship-program/.
Mới đây, Sở GD-ĐT TP.HCM đã ban hành văn bản đôn đốc triển khai các giải pháp phòng chống đuối nước cho học sinh trên địa bàn, nhằm tăng cường bảo đảm an toàn cho trẻ em thời gian này cũng như xuyên suốt lúc học sinh TP.HCM nghỉ hè.
Văn bản được gửi tới hiệu trưởng các trường phổ thông, trường phổ thông có nhiều cấp học; giám đốc các trung tâm giáo dục thường xuyên; trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên. Theo đó, lãnh đạo Sở GD-ĐT TP.HCM đề nghị người đứng đầu các đơn vị rà soát, cập nhật và tổ chức triển khai nghiêm túc các quy định, hướng dẫn của Bộ GD-ĐT, UBND TP.HCM, Sở GD-ĐT TP.HCM về phòng chống đuối nước học sinh, về hướng dẫn dạy bơi an toàn cho học sinh; xây dựng môi trường học an toàn, phòng chống tai nạn thương tích, đuối nước phù hợp với từng cấp học. Đặc biệt, "phải xem đây là nhiệm vụ thường xuyên, cấp thiết".
Các đơn vị phải chủ động xây dựng hoặc rà soát, bổ sung kế hoạch phòng chống đuối nước của đơn vị trong năm 2026, bảo đảm rõ mục tiêu, chỉ tiêu, nội dung thực hiện, phân công trách nhiệm, chịu trách nhiệm trước Sở GD-ĐT nếu để xảy ra tình trạng triển khai hình thức, chậm trễ, thiếu hiệu quả.
Trước khi học sinh nghỉ hè, ngành GD-ĐT TP.HCM đề nghị các các đơn vị trường học phải tổ chức đợt truyền thông cao điểm, hướng dẫn các em nhận diện nguy cơ mất an toàn tại ao, hồ, sông, kênh, rạch, hồ bơi, công trình chứa nước, khu vực ngập nước, địa điểm tiềm ẩn nguy cơ đuối nước trên đường đi học, tại nơi cư trú và nơi vui chơi.
Việc giáo dục kiến thức, kỹ năng phòng chống đuối nước cần được lồng ghép nội dung trong các môn học, hoạt động giáo dục, giáo dục thể chất, hoạt động trải nghiệm. Thầy cô giáo chú trọng giáo dục các em kỹ năng tự bảo vệ, kỹ năng xử lý tình huống, biết gọi hỗ trợ, sơ cấp cứu ban đầu phù hợp lứa tuổi.
Việc dạy bơi an toàn cần đảm bảo tiêu chí gì? Lãnh đạo Sở GD-ĐT TP.HCM đề nghị các đơn vị trường học "chủ động xây dựng kế hoạch tổ chức dạy bơi an toàn theo điều kiện thực tế của đơn vị theo các phương án: tổ chức tại bể bơi của trường hoặc cụm trường; liên kết với cơ sở bể bơi cộng đồng; phối hợp với cha mẹ học sinh và cơ sở dạy bơi đủ điều kiện để tổ chức cho học sinh tham gia học bơi ngoài nhà trường, đồng thời có cơ chế kiểm tra, đánh giá, công nhận kết quả theo tiêu chí thống nhất".
Về đội ngũ, ngành GD-ĐT thành phố rà soát, bố trí cán bộ quản lý, giáo viên giáo dục thể chất, nhân viên y tế trường học, tổng phụ trách Đội và các lực lượng liên quan tham gia các lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng phòng chống đuối nước, sơ cấp cứu đuối nước, phương pháp dạy bơi an toàn, cứu hộ... Thành phố khuyến khích mỗi đơn vị từng bước bảo đảm có đội ngũ giáo viên đủ năng lực để tổ chức dạy bơi an toàn cho học sinh, có lực lượng hỗ trợ tại chỗ để xử lý bước đầu khi có tình huống xảy ra.
Đồng thời, lãnh đạo Sở GD-ĐT TP.HCM cho biết để đảm bảo việc phòng chống đuối nước cho học sinh, không thể thiếu sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và địa phương trong quản lý học sinh. Việc quan tâm quản lý học sinh cần phải đặc biệt chú ý trong các ngày học sinh nghỉ hè, thời điểm mưa lớn, triều cường, ngập nước và tại các khu vực có nhiều ao, hồ, sông, kênh, rạch, công trình chứa nước...
Theo dữ liệu từ Bộ Y tế, mỗi năm Việt Nam có gần 2.000 trẻ em trong độ tuổi 5-14 tuổi đuối nước. Tại TP.HCM, mới hôm 19.4, một bé trai khoảng 6 tuổi được người thân đưa đến hồ bơi tại hẻm đường Tây Lân, phường Bình Tân, TP.HCM để tắm. Bé trai sau đó được phát hiện đuối nước tử vong. Trước đó, hồi tháng 7.2025, 2 bé trai ở xã Đông Thạnh, TP.HCM (13 tuổi và 14 tuổi) đuối nước khi cùng bạn ra bờ sông chơi.
