Nguyễn Ngọc Bích (25 tuổi) tốt nghiệp loại giỏi ngành quản trị kinh doanh của một trường ĐH ở P.Gia Định, TP.HCM (trước là P.17, Q.Bình Thạnh, TP.HCM). Bích từng có công việc ổn định 3 năm tại một công ty lĩnh vực xây dựng, nhưng giữa năm 2025 quyết định nghỉ việc.
Bích cho biết không phải vì bị sa thải hay gặp biến cố, mà đơn giản là cô không muốn tiếp tục. "Công việc ổn định, lương 14 triệu đồng/tháng, nhưng ngày nào cũng giống ngày nào. Tôi thấy mình bị "đóng khung" quá lâu. Trong khi đó, tôi bắt đầu bán đồ thủ công online, thu nhập có tháng ngang lương, thậm chí hơn. Vậy tại sao phải tiếp tục làm nhân viên?", Bích chia sẻ.
Quyết định của Bích không phải cá biệt. Công việc ổn định với một bộ phận người trẻ hiện nay không còn là ưu tiên hàng đầu, và công việc không nhất thiết phải gắn với một chiếc bàn làm việc cố định từ 8 giờ sáng đến 5 giờ chiều. Họ chủ động rời bỏ công việc toàn thời gian để chuyển sang mô hình linh hoạt hơn: Làm việc tự do, bán hàng online, sáng tạo nội dung, hoặc kết hợp nhiều công việc cùng lúc, thường được gọi là thu nhập đa dạng.
Đỗ Thị Ngọc Hân, sinh viên Trường CĐ Công nghệ Thủ Đức (TP.HCM), cho biết không có ý định tìm việc toàn thời gian sau khi ra trường. Thay vào đó, Hân đang định hướng phát triển trở thành nhà sáng tạo nội dung, bán sản phẩm liên quan đến nông sản.
"Mình thấy đi làm công ty không còn là lựa chọn duy nhất. Nếu có thể kiếm tiền từ việc mình thích, tại sao không thử?", Hân nói.
Lê Huỳnh Tuấn Anh (29 tuổi, ngụ ở đường Tôn Đản, P.Xóm Chiếu, TP.HCM; trước là P.13, Q.4) từng làm lập trình viên tại một công ty công nghệ suốt 4 năm, nhưng hiện làm việc tự do cho các dự án nước ngoài. Anh cho biết: "Thay vì gắn bó với văn phòng công ty, làm 8 tiếng/ngày, thì giờ tôi có thể làm 12 – 14 tiếng/ngày, nhưng là cho chính mình. Tôi muốn mình làm theo cách bản thân lựa chọn".
Theo chuyên gia nhân sự Nguyễn Vũ Tiến, Công ty TNHH Chìa khóa nhân sự (Keyfr HR Consulting Co., Ltd., P.Phú Lâm, TP.HCM; trước là P.13, Q.6), nếu như trước đây, công việc ổn định, lương đều, có bảo hiểm được xem là đích đến, thì nay có không ít người trẻ lại ưu tiên tính linh hoạt, tự chủ và khả năng kiểm soát thời gian. Sự thay đổi này phản ánh một chuyển dịch sâu sắc trong tư duy nghề nghiệp của người trẻ.
"Sự phát triển của nền tảng số, từ thương mại điện tử đến mạng xã hội, đã tạo điều kiện để người trẻ tự tạo việc làm dễ dàng hơn bao giờ hết. Chỉ cần một chiếc điện thoại và kết nối internet, họ có thể bắt đầu kinh doanh, làm nội dung hoặc cung cấp dịch vụ", ông Tiến nói.
Ở góc độ khác, bà Tô Thị Hải Vân, Trưởng phòng nhân sự Công ty TNHH CoreLink HR (P.Thới An, TP.HCM; trước là P.Thới An, Q.12), cho rằng đây có thể xem là một dạng "tái định nghĩa công việc" của người trẻ, nơi giá trị cá nhân, sự linh hoạt và trải nghiệm sống được đặt ngang hàng, thậm chí cao hơn yếu tố ổn định.
"Tuy nhiên, mặt trái ít được nhắc đến. Dù mang lại nhiều cơ hội, xu hướng này cũng tiềm ẩn không ít rủi ro", bà Vân nói và phân tích: "Trước hết là sự thiếu ổn định về thu nhập. Không có hợp đồng dài hạn, không lương cứng, người trẻ phải đối mặt với biến động liên tục. Chỉ cần thị trường thay đổi, nền tảng thương mại điện tử siết chính sách hoặc xu hướng giảm nhiệt, nguồn thu có thể giảm đi rõ rệt một cách nhanh chóng. Bên cạnh đó là vấn đề an sinh, không bảo hiểm xã hội, không bảo hiểm y tế, không chế độ nghỉ phép. Khi ốm đau hoặc gặp sự cố, họ phải tự gánh chịu toàn bộ chi phí".
Bà Đặng Mỹ Duyên, tư vấn nhân sự, Công ty TNHH Giải pháp nhân sự Hub (P.Tăng Nhơn Phú, TP.HCM; trước là P.Tăng Nhơn Phú A, TP.Thủ Đức), chỉ ra những rủi ro khác. "Khi đóng hai vai, vừa là sếp, vừa là "nhân viên", người trẻ dễ rơi vào trạng thái làm việc quá sức mà không nhận ra. Ngoài ra, không chỉ đối mặt với áp lực công việc, nhiều người trẻ còn gặp khó khăn từ chính gia đình. Với thế hệ đi trước, công việc ổn định vẫn là tiêu chuẩn quan trọng. Việc con cái không đi làm công ty, không có hợp đồng, không lương cố định thường bị nhìn nhận là bấp bênh, không nghiêm túc", bà Duyên nói.
Thực tế, không ít người trẻ cho biết trái với hình dung làm việc tự do sẽ thoải mái, cuộc sống của những người trẻ rời bỏ công việc ổn định toàn thời gian đã không hề nhàn hạ.
"Có tháng kiếm được 40 – 50 triệu đồng, nhưng cũng có tháng gần như không có dự án. Quan trọng là mình phải tự lo mọi thứ: tìm khách, đàm phán, làm việc, sửa lỗi, thu tiền… Không có chuyện hết giờ là xong như đi làm công ty. Và thu nhập có thể cao hơn trước, nhưng đổi lại là sự bất ổn", Tuấn Anh thừa nhận.
Không ít người trẻ thừa nhận, khi rời khỏi môi trường doanh nghiệp, họ bước vào trạng thái làm việc không giờ giấc, điện thoại luôn trong trạng thái online, tin nhắn khách hàng có thể đến bất kỳ lúc nào, ranh giới giữa công việc và cuộc sống gần như bị xóa nhòa.
"Tôi từng nghĩ làm cho mình sẽ nhẹ nhàng hơn. Nhưng thực tế là mình không cho phép mình nghỉ vì sẽ không có tiền", Trần Phú Quang (26 tuổi, ngụ ở đường Linh Trung, P.Linh Xuân, TP.HCM; trước là P.Linh Trung, TP.Thủ Đức, TP.HCM) chia sẻ.
Các chuyên gia cho rằng, mô hình làm việc linh hoạt không phải dành cho tất cả. "Để thành công, người trẻ cần nhiều hơn là sự tự do: đó là kỷ luật cá nhân, kỹ năng quản lý tài chính, khả năng tự học và thích nghi liên tục. Nếu thiếu những yếu tố này, việc rời bỏ công việc toàn thời gian có thể dẫn đến hệ quả tiêu cực: thu nhập bấp bênh, mất phương hướng, thậm chí rơi vào khủng hoảng", bà Duyên nói.
Bà Vân khuyến nghị: "Không nên nhảy việc cảm tính. Cần có kế hoạch tài chính ít nhất 3–6 tháng trước khi rời bỏ công việc ổn định. Dù làm tự do hay toàn thời gian, kỹ năng chuyên môn vẫn là nền tảng quan trọng nhất. Có thể đa dạng nguồn thu nhưng có trọng tâm, tránh ôm đồm quá nhiều việc mà không có định hướng rõ ràng. Chủ động tham gia bảo hiểm để đảm bảo an sinh dài hạn, tránh rủi ro khi gặp sự cố".
Tin Gốc: Thanh Niên
