Tại hồ sơ dự thảo chính sách bộ luật Hình sự (sửa đổi), Bộ Công an đề xuất bổ sung cơ chế miễn trách nhiệm hình sự ngay trong giai đoạn giải quyết tin báo, tố giác tội phạm, mà không cần chờ đến khi có quyết định khởi tố vụ án hình sự.
Theo Bộ Công an, bộ luật Hình sự hiện hành quy định chỉ được miễn trách nhiệm hình sự sau khi có quyết định khởi tố vụ án.
Song, có những tin báo, tố giác tội phạm, trong giai đoạn giải quyết, cơ quan có thẩm quyền đã có căn cứ miễn trách nhiệm hình sự, nhưng vì quy định nên không thể thực hiện, vẫn phải khởi tố vụ án.
Điều này khiến phát sinh các thủ tục tố tụng, không đáp ứng yêu cầu về tính nhân đạo, nhân văn.
Bộ Công an cho rằng, việc bổ sung cơ chế miễn trách nhiệm hình sự ngay trong giai đoạn giải quyết tin báo, tố giác tội phạm (thông qua quyết định không khởi tố vụ án) sẽ giúp giảm số lượng vụ án phải khởi tố không cần thiết, tiết kiệm thời gian, nhân lực, chi phí cho cơ quan điều tra, viện kiểm sát và tòa án.
Chính sách này còn nâng cao hiệu quả phân hóa xử lý tội phạm, bảo đảm chính sách khoan hồng, nhân đạo của Nhà nước; tác động tích cực đối với doanh nghiệp có quản lý hoặc người lao động thuộc diện được miễn trách nhiệm hình sự.
Nếu giải quyết ngay từ giai đoạn tin báo, tố giác tội phạm sẽ giúp hạn chế tác động tiêu cực của việc khởi tố vụ án hình sự đối với uy tín, hoạt động sản xuất, kinh doanh, quan hệ tín dụng, đối tác và thị trường của doanh nghiệp.
Đồng thời, thúc đẩy người vi phạm chủ động bồi thường, khắc phục hậu quả sớm hơn, qua đó giúp doanh nghiệp (bên bị thiệt hại) nhanh chóng thu hồi tài sản.
Để đảm bảo chặt chẽ, tránh nguy cơ áp dụng không thống nhất, thậm chí bỏ lọt tội phạm, Bộ Công an lưu ý cần quy định rõ căn cứ áp dụng, trách nhiệm chứng minh, sự phê chuẩn hoặc kiểm sát của viện kiểm sát và cơ chế bảo vệ quyền lợi của người bị hại.
Góp ý về dự thảo, Viện KSND tối cao cho rằng, trách nhiệm hình sự là trách nhiệm pháp lý đặt ra đối với người có hành vi thỏa mãn dấu hiệu pháp lý của một cấu thành tội phạm được quy định trong bộ luật Hình sự.
Cơ sở để xác định người có hành vi thỏa mãn dấu hiệu pháp lý của một cấu thành tội phạm hay không phải căn cứ vào quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can. Không thể áp dụng miễn trách nhiệm hình sự đối với người không có hành vi thỏa mãn dấu hiệu pháp lý của một cấu thành tội phạm hoặc không phải là bị can, bị cáo.
“Do đó, nếu muốn miễn trách nhiệm hình sự thì phải căn cứ vào quyết định khởi tố bị can”, Viện KSND tối cao nhận định.
Cơ quan này cũng viện dẫn điều 18 bộ luật Tố tụng hình sự quy định về trách nhiệm khởi tố và xử lý vụ án hình sự, rằng “khi phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng có trách nhiệm khởi tố vụ án, áp dụng các biện pháp do bộ luật này quy định để xác định tội phạm…”. Nếu áp dụng miễn truy cứu trách nhiệm hình sự trước khi khởi tố bị can thì phải sửa đổi nguyên tắc này.
Phản hồi, Bộ Công an cho rằng, cần phân biệt giữa việc xác định có căn cứ miễn trách nhiệm hình sự với việc xác định một người là có tội.
Miễn trách nhiệm hình sự trong giai đoạn giải quyết nguồn tin chỉ là xác định có căn cứ pháp lý để không tiếp tục quy trình truy cứu trách nhiệm hình sự, không phải là tuyên bố người đó có tội.
Thực tế, ở giai đoạn giải quyết nguồn tin, cơ quan có thẩm quyền đã được kiểm tra, xác minh, thu thập tài liệu, trưng cầu giám định, yêu cầu định giá tài sản. Nếu đã có đủ căn cứ thì việc miễn trách nhiệm hình sự ngay ở giai đoạn này là phù hợp, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí tố tụng, tránh việc phải khởi tố rồi mới đình chỉ.
Cùng cho ý kiến, Văn phòng Chủ tịch nước nhận định bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành chưa quy định căn cứ không khởi tố tương ứng với các trường hợp miễn trách nhiệm hình sự ở giai đoạn tiền khởi tố. Cần nghiên cứu đồng bộ, tránh tình trạng “luật nội dung đi trước, luật hình thức không theo kịp”.
Bộ Công an tiếp thu, cho biết sẽ phối hợp chặt chẽ với Viện KSND tối cao trong quá trình xây dựng dự án bộ luật Tố tụng hình sự, thống nhất các vấn đề cần sửa đổi, bổ sung để bảo đảm thống nhất.
Ngày 4.5, Phòng Cảnh sát hình sự Công an thành phố Đà Nẵng cho biết đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thi hành lệnh tạm giam đối với Liu Hongbo (31 tuổi) và Lou Jiafeng (37 tuổi, cùng quốc tịch Trung Quốc) để điều tra về hành vi bắt, giữ người trái pháp luật và cướp tài sản; đồng thời khởi tố bị can Hoàng Xuân Sơn (29 tuổi, ở tỉnh Quảng Trị) về hành vi bắt, giữ người trái pháp luật, áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú.
Trước đó, ngày 29.4, Công an phường Ngũ Hành Sơn tiếp nhận tin báo của anh D.L (32 tuổi, quốc tịch Trung Quốc) về việc bị một nhóm người khống chế, hành hung, giam giữ và chiếm đoạt tài sản tại một khách sạn trên đường An Thượng 1 (phường Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng).
Xác định vụ việc có tính chất manh động, nạn nhân là người nước ngoài, Phòng Cảnh sát hình sự đã huy động nhiều tổ công tác phối hợp công an địa phương khẩn trương truy xét. Chỉ sau thời gian ngắn, đến ngày 1.5, lực lượng chức năng đã bắt giữ Liu Hongbo và Lou Jiafeng.
Theo điều tra, ngày 25.4, Lou Jiafeng nhập cảnh vào Việt Nam, tham gia đánh bạc tại khu vực phường Ngũ Hành Sơn và thua hết tiền nên vay của Liu Hongbo số tiền lớn. Do không có khả năng trả nợ, Lou Jiafeng bàn bạc với Liu Hongbo dựng kịch bản giả đòi nợ nhằm ép anh D.L trả tiền thay.
Tối 28.4, sau khi anh D.L nhập cảnh và lưu trú tại khách sạn trên đường An Thượng 1, nhóm này dụ nạn nhân đi ăn rồi đưa về phòng để đòi tiền. Khi không đạt mục đích, nhóm Lou Jiafeng, Liu Hongbo và Hoàng Xuân Sơn đã khống chế, đưa nạn nhân đến khu đất trống trên đường Nguyễn Khắc Viện để hành hung, đe dọa.
Sau đó, nạn nhân tiếp tục bị đưa đến một nhà kho tại phường An Khê (thành phố Đà Nẵng) để giam giữ, uy hiếp tinh thần.
Đến rạng sáng 30.4, nhóm này đưa nạn nhân quay lại khách sạn, ép vay tiền qua ứng dụng “Zhi Fu Bao” số tiền 20.000 nhân dân tệ chuyển cho Lou Jiafeng, đồng thời chiếm đoạt tiền mặt và nhiều tài sản.
Sau các lần "lỡ hẹn", hơn 37km cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu chính thức thông xe từ chiều 29-4 nhằm phục vụ nhu cầu đi lại của người dân dịp lễ 30-4 và 1-5.
Việc đưa dự án thành phần 2 và thành phần 3 cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu vào vận hành sẽ hình thành trục cao tốc TP.HCM - Long Thành - Vũng Tàu. Qua đó rút ngắn thời gian người dân từ trung tâm TP.HCM đến biển Vũng Tàu và ngược lại, đồng thời giảm tải cho quốc lộ 51 đã quá tải nghiêm trọng.
Tuy nhiên việc kết nối từ cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây vào cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu hiện chưa hoàn thiện hoàn toàn mà phải "quá giang" đường Bưng Môn hiện hữu.
Xe từ TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây ra khỏi cao tốc xuống vòng xoay Long Thành (xã Long Thành, Đồng Nai), sau đó theo quốc lộ 51 ngược về Biên Hòa khoảng 200m rồi rẽ phải vào đường Bưng Môn.
Tiếp đó tài xế đi thêm 1km tới chân cầu vượt Bưng Môn. Lúc này xe đi vào đường song hành bên phải cầu vượt để nhập vào cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu và tiếp tục hành trình thẳng đến quốc lộ 56.
Ở chiều ngược lại, xe lên cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu tại nút giao quốc lộ 56 (phường Tam Long, TP.HCM) và đi thẳng đến nút giao Long Thành.
Tại đây tài xế đi hướng Dầu Giây có thể lên nhánh N7 nhập vào cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây. Còn xe đi hướng TP.HCM thì lên cầu nhánh 1 (thuộc tuyến đường T2) lên cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.
Góp ý về phương án tổ chức giao thông, Cục Cảnh sát giao thông thống nhất thông xe tạm hơn 37km cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu (dự án thành phần 2 và 3) từ ngày 29-4.
Cục Cảnh sát giao thông cũng đưa ra ý kiến góp ý nhằm bảo đảm an toàn giao thông ở mức cao nhất trước khi tuyến đường đưa vào vận hành.
Trong giai đoạn khai thác tạm cần điều chỉnh tốc độ tối đa từ 100km/h xuống còn 80km/h. Đồng thời bổ sung phương án phân làn, tách làn phương tiện trên toàn tuyến.
Bố trí biển báo phân làn cụ thể, trong đó làn 1 (sát dải phân cách giữa) dành cho xe con, xe khách đến 30 chỗ, xe tải dưới 7,5 tấn. Làn 2 dành cho các loại xe còn lại theo quy định.
Bên cạnh đó Cục Cảnh sát giao thông cũng nêu ra các tồn tại cần khắc phục trước khi thông xe tạm.
Cục đề nghị tổ chức lại giao thông trên đường Bưng Môn lối từ quốc lộ 51 vào cao tốc: Tại vị trí nút giao ngã 5, chân cầu vượt cao tốc và đoạn đường gom tiếp cận vào tuyến cao tốc.
Hoàn thiện vạch sơn kẻ đường, lắp đặt các biển báo chỉ dẫn cho xe cộ vào cao tốc, các biển báo cấm xe vào cao tốc (chỉ cho xe con từ 9 chỗ trở xuống, xe tải từ 2,5 tấn trở xuống).
Tăng cường phản quang trên các khối bê tông dải phân cách cứng chặn lối vào các nhánh tại nút giao chưa thông xe. Dán che hoặc tháo dỡ các biển báo lối ra trước các nhánh nút giao chưa đưa vào khai thác.
Khép kín rào chắn trước khi thông xe; xử lý triệt để độ chênh lệch cao độ 5cm giữa làn dừng xe khẩn cấp và làn đường chính để đảm bảo an toàn cho xe ưu tiên và cứu hộ, cứu nạn khi di chuyển ở tốc độ cao chuyển sang làn khẩn cấp.
Bố trí lực lượng kiểm soát tại nút ra vào đối với các phương tiện không được phép vào cao tốc. Phải có danh sách và vị trí cụ thể của các tổ bảo vệ tại các điểm ra vào để ngăn chặn tuyệt đối xe máy…
Ngày 20.4, Trường đại học Tài nguyên và Môi trường TP.HCM phối hợp Nhóm nghiên cứu quốc tế về sông Mekong (IMRWG) tổ chức Gặp gỡ IMRWG 2026. Các chuyên gia nhận định Nam bộ (đặc biệt TP.HCM và Đồng bằng sông Cửu Long) đang gặp nhiều thách thức như: biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn, áp lực đô thị hóa và TP.HCM sụt lún.
Trong báo cáo "Sụt lún đất ở TP.HCM và Đồng bằng sông Cửu Long" của Phó giáo sư - tiến sĩ (PGS-TS) Lê Trung Chơn (Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển bền vững, Trường đại học Tài nguyên và Môi trường TP.HCM), cho biết nghiên cứu sử dụng công nghệ InSAR từ vệ tinh Sentinel-1 cho thấy mức độ sụt lún ở TP.HCM diễn ra không đồng đều, với nhiều "điểm đỏ" ghi nhận tốc độ lún lên đến 5 cm/năm.
Qua công nghệ InSAR kết hợp PS/DS (giai đoạn 2015-2025) cho thấy, khu vực TP.HCM sụt lún nặng gồm: huyện Nhà Bè, huyện Bình Chánh, quận 7, quận Bình Tân, quận 8 (cũ)...
Trong khi đó, các khu vực phía bắc TP.HCM như Củ Chi có mức độ ổn định hơn.
Điểm đáng chú ý của nghiên cứu là việc kết hợp dữ liệu phản xạ mạnh (PS) và phản xạ yếu (DS), giúp tạo mật độ dữ liệu cực lớn, theo dõi sụt lún chi tiết đến từng khu phố, thậm chí từng pixel trên bản đồ số.
Theo các chuyên gia, TP.HCM sụt lún không chỉ do yếu tố tự nhiên hay khai thác nước ngầm mà còn chịu tác động từ "tải trọng động" của hạ tầng đô thị.
Các công trình lớn như metro, đường cao tốc có thể làm gia tăng áp lực lên nền đất yếu, đẩy nhanh quá trình lún.
Trao đổi với PV Báo Thanh Niên, tiến sĩ Nghiêm Văn Sơn (nhà khoa học cao cấp thuộc NASA Jet Propulsion Laboratory) cho biết sụt lún là hiện tượng phổ biến tại các vùng châu thổ, đặc biệt ở những đô thị phát triển trên nền đất yếu (đất ngập nước được cải tạo hoặc đất được lấn ra từ biển). Điều này sẽ gây ra các vấn đề đối với cơ sở hạ tầng.
Việc khai thác nước ngầm sâu tạo ra các khoảng trống dưới lòng đất, khiến nền đất bị sụt lún và có thể mang tính vĩnh viễn.
Ông Sơn cũng nhấn mạnh nguy cơ lớn đến từ hiện tượng lún không đồng đều, khi một khu vực lún nhanh hơn khu vực khác có thể gây hư hại hệ thống hạ tầng ngầm như đường ống.
Theo tiến sĩ Sơn, thực tế tình trạng này không chỉ diễn ra tại TP.HCM mà còn xuất hiện ở nhiều đô thị lớn trên thế giới như Los Angeles (Mỹ) hay Bangkok (Thái Lan), nơi có điều kiện địa chất và quá trình đô thị hóa tương tự.
Từ thực trạng trên, PGS-TS Lê Trung Chơn đề xuất giải pháp thích ứng cho phát triển bền vững TP.HCM và Đồng bằng sông Cửu Long, cụ thể:
