Với mặt tiền được trang trí bằng các cột, bệ đỡ và tượng khổng lồ theo phong cách La Mã, nhà ga xe lửa chính của Milan (Stazione di Milano Centrale), một trong những nhà ga lớn nhất châu Âu, thứ hai ở Italy, là một điểm tham quan du lịch. Điểm đến kết nối hơn 20 sân ga khác, được khánh thành vào năm 1931.
Nhà ga từng xuất hiện trong màn giới thiệu Thế vận hội Mùa đông Milano-Cortina 2026 đầu năm nay. Đến đây, du khách sẽ nhìn thấy các tấm áp phích treo khắp nơi với dòng chữ L’emozione di essere italiani – niềm tự hào khi được là người Italy.
Tuy nhiên, công trình cũng đại diện cho một khía cạnh khác, ít hào nhoáng hơn. Nhà ga là một trong những công trình nổi tiếng của đất nước được hoàn thành dưới thời phát xít, nhiều lần được chỉnh sửa để bổ sung các biểu tượng của chế độ độc tài Benito Mussolini.
Bên dưới khu vực phục vụ hành khách chính của trung tâm là một sân ga bí mật từng được sử dụng cho những mục đích khác nhau trong Thế chiến II (1939-1945).
Ẩn giấu suốt nhiều thế hệ, Binario 21, Sân ga số 21 là khu vực ngầm nơi quân Đức Quốc xã cùng đồng minh đã đưa người Do Thái và các đối thủ chính trị lên đường tới các trại tử thần thời Thế chiến II. Sự thật đen tối này phải đến năm 1994, các nhà nghiên cứu mới nhận ra. Ngay cả ngày nay, hơn 320.000 hành khách đi qua ga Stazione Centrale mỗi ngày hầu như không biết gì về lịch sử gây sốc này.
Hiện tại, không gian này đã được chuyển đổi thành Memoriale della Shoah di Milano – đài tưởng niệm Holocaust (Đài tưởng niệm thảm họa) của thành phố. Du khách có thể đi dọc theo những sân ga bí mật, bước vào các toa chở hàng mà phe phát xít từng cải tạo để vận chuyển con người, đồng thời lắng nghe những lời chứng ám ảnh của các nạn nhân sống sót sau Holocaust. Tất cả diễn ra trong khi phía trên đầu họ vẫn vang lên tiếng phanh rít và tiếng tàu lửa rung chuyển trên đường ray.
Khi Stazione Centrale mở cửa vào năm 1931, quyền lực của Mussolini đang ở đỉnh cao sau 9 năm lên nắm quyền, theo Vanda Wilcox, giáo sư lịch sử châu Âu hiện đại tại Đại học John Cabot.
Italy tham gia Thế chiến II cùng phe Đức Quốc xã vào ngày 10/6/1940. Ba năm sau, Mussolini bị lật đổ, nước này ký hiệp định đình chiến với phe Đồng minh vào tháng 9/1943.
Đáp trả động thái đó, Đức Quốc xã xâm lược đồng minh cũ, chiếm đóng miền bắc và miền trung Italy. Chính quyền Đức dựng lại Mussolini làm lãnh đạo một nhà nước bù nhìn mang tên Repubblica Sociale Italiana (RSI), đặt trụ sở tại hồ Garda và trên danh nghĩa cai trị phần lớn miền Bắc Italy.
Chủ nghĩa phát xít Italy từ lâu đã nhuốm màu bài Do Thái với Bộ luật Chủng tộc năm 1938 của Mussolini đã tước bỏ các quyền công dân của người Do Thái. Đức Quốc xã, với sự hỗ trợ của RSI, đã biến khu vực rộng gần 8.000 m2 này từ nơi xử lý thư tín và hàng hóa thành nơi “xử lý” con người.
Toàn bộ quá trình phần lớn được tiến hành bí mật, với các cuộc trục xuất diễn ra vào ban đêm. “Các xe tải sẽ chạy vào khu vực tiền sảnh”, Milena Santerini, chính trị gia kiêm Phó chủ tịch Quỹ Memoriale della Shoah di Milano, cho biết.
Không chỉ người Do Thái bị đưa tới cái chết. Các đối thủ chính trị và bất kỳ ai chống lại Đức Quốc xã đều bị đưa qua Milano Centrale. Nhiều người trong số đó là công nhân nhà máy từ chối sản xuất vũ khí cho quân chiếm đóng Đức. Họ bị trục xuất hàng loạt tới Mauthausen, trại lao động khổ sai ở Áo, nơi rất nhiều người bị bóc lột tới chết, theo Colacicco.
Rất ít hồ sơ còn sót lại từ giai đoạn đó, và chưa từng có ai tham gia vào các cuộc trục xuất đứng ra làm chứng về những gì đã xảy ra dưới lòng nhà ga, khiến việc xác định tổng số người bị đưa đi trở nên vô cùng khó khăn, Colacicco cho biết.
Hiện chỉ còn tồn tại hai danh sách hành khách, thuộc hai đoàn tàu đầu tiên rời Milan tới Auschwitz vào tháng 12/1943 và tháng 1/1944. Trong danh sách có 774 cái tên, nhưng chỉ 27 người sống sót. Tổng cộng, theo Colacicco, đã có hơn 20 đoàn tàu rời khỏi nhà ga và các nghiên cứu mới cho thấy hai danh sách đầu tiên đó thậm chí còn chưa đầy đủ.
Những người bị trục xuất bị nhồi nhét vào các toa tàu gỗ vốn trước đó dùng để chở hàng hóa, thậm chí cả gia súc. Mỗi toa bị ép chứa từ 60 đến 80 người, chật tới mức họ không thể ngồi xuống. Trong khi đó, nếu dùng để vận chuyển ngựa, mỗi toa chỉ được phép chở tối đa sáu con.
“Không có cửa sổ, không có nhà vệ sinh, không có thức ăn hay nước uống. Hành trình dài 1.250 km tới Auschwitz kéo dài suốt bảy ngày. Thật khó để tưởng tượng những gì họ đã phải trải qua”, Santerini nói.
Một số đoàn tàu thậm chí còn đi về phía đông nam tới Fossoli, trại tập trung dành cho người Do Thái ở vùng Emilia Romagna, trước khi quay ngược lên phía bắc tới Auschwitz. Đôi khi là để gom thêm người, đôi khi vì lý do kỹ thuật hoặc vì Auschwitz đã quá tải.
Việc quân Đồng minh tiến vào Milan và giải phóng Italy vào tháng 4/1945 đã chấm dứt các đoàn tàu tử thần. Những người tham gia vào hoạt động trục xuất đều giữ im lặng, còn phần lớn nạn nhân đã bị sát hại. Những người sống sót kể rằng họ bị ép bước vào một nơi giống như “hang động” rồi bị nhốt lên các toa tàu. Họ cũng nhớ tới một chuyển động kỳ lạ – cảm giác như bị nâng lên cao trước khi đoàn tàu lăn bánh.
Một trong những lời chứng quan trọng nhất đến từ Liliana Segre, người bị đưa tới Auschwitz cùng cha vào ngày 30/1/1944. Khi đó bà mới 13 tuổi và là người duy nhất trong gia đình sống sót. Nay ở tuổi 95, bà được bổ nhiệm làm “thượng nghị sĩ trọn đời” của Italy vào năm 2018.
Khu vực này được mở cửa cho công chúng vào năm 2013. Đây là địa điểm duy nhất liên quan tới các cuộc trục xuất của Đức Quốc xã còn được bảo tồn nguyên vẹn.
Ngày nay, du khách bước vào theo chính con đường mà các đoàn tàu tử thần từng đi qua. Hai sân ga ngầm nguyên bản vẫn được giữ nguyên. Trên một sân ga là những toa tàu cổ; sân ga còn lại để trống. Trên bức tường phía sau là tên của 774 người trong danh sách hành khách của hai đoàn tàu đầu tiên.
“Điều đó cho thấy đằng sau những con số là những con người có thật”, Santerini nói.
Colacicco cho rằng đây là một địa điểm đặc biệt quan trọng đối với người dân địa phương. Nó đại diện cho cơ hội để chúng ta nhìn lại quá khứ của chính mình, quá khứ của người dân Italy, bởi sau 80 năm, con người phần nào đã lãng quên những gì từng xảy ra.
Tối 26.4, tại Nhà hát và triển lãm Văn hóa nghệ thuật tỉnh Lâm Đồng (phường Phan Thiết), UBND tỉnh Lâm Đồng tổ chức lễ khai mạc Mùa du lịch hè 2026 Lâm Đồng và công bố quy hoạch chung xây dựng Khu du lịch quốc gia Mũi Né đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2050.
Với chủ đề "Đến Lâm Đồng - Săn mây ngàn, lướt sóng bạc", Mùa du lịch hè 2026 Lâm Đồng hứa hẹn mang đến một luồng sinh khí mới cho ngành công nghiệp không khói. Chuỗi hoạt động quy mô lớn này sẽ kéo dài xuyên suốt từ tháng 4 đến hết tháng 8, bao gồm hàng loạt chương trình văn hóa, thể thao và du lịch đặc sắc trên phạm vi toàn tỉnh.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Đinh Văn Tuấn, Phó chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng, khẳng định sự kiện không đơn thuần là hoạt động khởi động mùa cao điểm điểm du lịch. Đây là bước đi chiến lược nhằm cụ thể hóa chủ trương đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, khẳng định vị thế của Lâm Đồng trên bản đồ du lịch quốc tế thông qua việc đẩy mạnh xúc tiến đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Trong định hướng mới sau sáp nhập, Khu du lịch quốc gia Mũi Né được xác định là vùng trọng điểm với nhiều lợi thế nổi bật như bờ biển dài, khí hậu nắng ấm quanh năm, cảnh quan đặc sắc và giá trị văn hóa riêng biệt. Đây cũng là cửa ngõ hướng biển, kết nối cao nguyên với vùng duyên hải và khu vực kinh tế trọng điểm phía nam.
Uy tín của điểm đến này vừa được củng cố mạnh mẽ khi ngày 8.4.2026, nền tảng Booking.com vinh danh Mũi Né là một trong những điểm đến xu hướng hàng đầu thế giới.
Đánh giá cao sự chủ động của địa phương, bà Nguyễn Thị Hoa Mai, Phó cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam, nhìn nhận việc phát triển Khu du lịch quốc gia Mũi Né trong khuôn khổ Mùa du lịch hè 2026 Lâm Đồng sẽ là "đầu tàu" cho du lịch miền Nam Trung bộ.
"Việc quy hoạch bài bản sẽ tạo ra cú hích quan trọng, mở đầu chuỗi liên kết vàng: Cam Ranh - Nha Trang - Mũi Né - Đà Lạt - TP.HCM. Đây là chìa khóa để thúc đẩy du lịch nội địa và thu hút dòng khách quốc tế cao cấp", bà Nguyễn Thị Hoa Mai nhấn mạnh.
Ngày 13/5, lãnh đạo Công an phường An Khê, thành phố Đà Nẵng cho biết, đơn vị đã phối hợp hỗ trợ một du khách người Kyrgyzstan tìm lại điện thoại bị thất lạc sau khi đã kết thúc chuyến du lịch và trở về nước.
Trước đó, ngày 7/5, chị Sineva Anna đã nhắn tin đến Công an phường An Khê trình báo việc làm mất điện thoại iPhone 13 Promax trong thời gian du lịch tại Đà Nẵng từ ngày 24/4.
Theo chị Sineva Anna, trong điện thoại lưu giữ nhiều dữ liệu cá nhân cùng hình ảnh, kỷ niệm trong chuyến du lịch tại Việt Nam nên chị rất lo lắng.
Tiếp nhận thông tin, Công an phường An Khê phối hợp với trinh sát Phòng Cảnh sát hình sự Công an thành phố Đà Nẵng truy tìm tài sản. Thu thập manh mối thông qua các kênh liên lạc khác nhau, lực lượng chức năng đã tìm thấy chiếc điện thoại và kết nối trao trả cho nữ du khách tại Kyrgyzstan.
Biết tin tài sản đã được tìm thấy, chị Anna bày tỏ sự bất ngờ và xúc động trước sự nhiệt tình của lực lượng công an và người dân Đà Nẵng. Nữ du khách cho biết bản thân gần như không còn hy vọng tìm lại chiếc điện thoại sau nhiều ngày thất lạc và đã trở về Kyrgyzstan.
“Tôi biết ơn sâu sắc nhất đến Công an phường An Khê và toàn thể những người tốt bụng đã tìm thấy chiếc điện thoại bị mất. Tôi không thể tưởng tượng nổi họ đã làm thế nào. Thành thật mà nói, tôi thậm chí không ngờ mình sẽ lấy lại được điện thoại”, chị Sineva Anna bày tỏ trong tin nhắn gửi Công an phường An Khê.
Nhiều người cho rằng các hãng hàng không sử dụng cookie để theo dõi việc tìm chuyến bay và tăng giá khi thấy nhu cầu cao. Nhưng theo các chuyên gia của Dollar Flight Club, đơn vị cung cấp dịch vụ tìm kiếm và gửi ưu đãi vé máy bay giá rẻ, nguyên nhân khiến giá vé thay đổi liên tục là do các thuật toán định giá linh hoạt, sự biến động của nhu cầu, yếu tố thị trường và mức độ cạnh tranh.
Hãng bay không theo dõi hành vi từng cá nhân mà theo dõi nhu cầu tổng thể. Việc nhiều người tìm kiếm lặp lại cùng một chặng bay có thể khiến hệ thống nhận định nhu cầu đang cao và từ đó giá vé tăng.
Các hãng hàng không cũng sử dụng hệ thống quản lý doanh thu để điều chỉnh giá vé theo thời gian thực, dựa trên nhu cầu, số lượng ghế còn trống và mức độ cạnh tranh. Với cơ chế định giá linh hoạt, các hãng sẽ chia ghế thành nhiều mức giá, gọi là nhóm giá vé (fare buckets). Khi ghế rẻ được bán hết, giá vé sẽ tự động tăng lên.
Đây là những lý do trong quá trình đặt vé bạn sẽ thấy có hiện tượng giá thay đổi.
Chẳng hạn, Delta Air Lines sử dụng 77 nhóm giá vé, trong khi American Airlines dùng 24 và Southwest Airlines dùng 28, theo Dollar Flight Club. Khi các nhóm giá rẻ hết chỗ, hệ thống sẽ tự động chuyển sang mức giá cao hơn tiếp theo. Cách làm này cho phép các hãng giữ lại một số ghế hạng phổ thông để bán cho khách đặt sát giờ, thường là khách đi công tác. Đây cũng là nhóm khách thường chấp nhận mức giá cao hơn.
Một yếu tố điều chỉnh khác dựa trên thuật toán là nhu cầu và thói quen đặt vé, chẳng hạn tốc độ bán vé so với dữ liệu lịch sử. Nếu một chuyến bay được đặt nhanh hơn dự kiến, giá vé có thể tăng gần như ngay lập tức.
Ngoài ra còn có những yếu tố dễ dự đoán hơn ảnh hưởng đến nhu cầu, như các dịp lễ Tết và cuối tuần. Nhưng với những yếu tố khó đoán hơn, Dollar Flight Club cho biết các hãng hàng không thường thiết lập các mốc tăng giá tự động, khoảng 21, 14 và 7 ngày trước ngày khởi hành là những thời điểm giá vé có xu hướng tăng.
Giống nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực khác, các hãng hàng không cũng theo dõi sát đối thủ cạnh tranh. Nếu một hãng giảm giá, hãng khác thường sẽ điều chỉnh để duy trì sức cạnh tranh, tạo ra hiệu ứng lan tỏa trên thị trường.
Ngoài ra còn có những yếu tố vĩ mô ảnh hưởng đến giá vé, như tình trạng thiếu lao động, nhu cầu du lịch tăng mạnh, chi phí nhiên liệu, hoặc như hiện tại do xung đột ở Trung Đông.
Các hãng hàng không cũng có thể điều chỉnh giá vé dựa trên "điểm bán" (point of sale), nghĩa là cùng một chuyến bay nhưng giá có thể khác nhau tùy theo vị trí của bạn.
Dollar Flight Club khuyên khách sử dụng chế độ ẩn danh khi tìm kiếm, để các hãng hàng không và trang đặt vé không thể theo dõi hành vi của bạn hoặc lịch sử tìm kiếm.
Ngoài ra, nếu đặt vé cho một nhóm, hãy kiểm tra giá cho một hành khách trước rồi mới thêm những người khác.
Các chuyên gia cũng khuyên nên so sánh giá bằng nhiều công cụ tìm kiếm chuyến bay khác nhau để có mức giá tốt nhất.
