Ba năm trước, anh Thanh Tùng, 47 tuổi, ở Hà Nội, thấy vợ bắt đầu có những biểu hiện bất thường. Chị thường xuyên ra ngoài, dùng điện thoại lén lút và né tránh chồng. Theo dõi, anh phát hiện vợ tham gia nhóm “Hội thánh Đức Chúa Trời Mẹ”. Trong tin nhắn với một thành viên, vợ anh, vốn là nhân viên kinh doanh, được khuyên “vào đó có nhiều khách VIP để mời mua bảo hiểm”.
Từ đó, mỗi sáng và tối, chị vào phòng trùm khăn trắng lên đầu đọc kinh. Chị dùng ứng dụng có chế độ tự xóa tin nhắn và đặt mật khẩu điện thoại. “Cô ấy không còn để tâm bất cứ chuyện gì trong gia đình, kể cả ăn cơm chung với chồng con cũng bỏ”, anh Tùng nói.
Chị cắt đứt giao tiếp với nhà chồng. Khi bố đẻ qua đời, chị thậm chí không để tang, cúi lạy hay thực hiện các phong tục tang lễ truyền thống.
Anh Tùng cho biết từng nghĩ đến ly hôn nhưng thương con nên cố duy trì. Gần đây, anh phát hiện con gái đang học lớp 6 cũng bắt đầu tham gia các buổi tụ họp của hội và từ chối ăn đồ cúng.
Theo Cục An ninh nội địa, Bộ Công an, “Hội thánh của Đức Chúa Trời Mẹ” bắt đầu xuất hiện ở nhiều địa phương từ năm 2016-2017. Đã có hàng trăm người gia nhập nhóm này. Họ tự xưng “thánh đồ”, rao giảng về một “Ngày Phán xét” cận kề để gieo rắc nỗi sợ hãi và khuyến khích “tín đồ” bỏ học hành, việc làm, nộp 10 % thu nhập, đập phá bàn thờ tổ tiên, chối bỏ cha mẹ, coi người ngoài là “ma quỷ”.
Tháng 9/2023, Bộ Nội vụ có công văn yêu cầu các địa phương đấu tranh, xóa bỏ về phương diện tổ chức đối với “Hội thánh của Đức Chúa Trời Mẹ” tại Việt Nam, gồm giải tán, thu hồi giấy phép, không để tổ chức này tái nhóm, hình thành các tụ điểm hoạt động mới; không chấp thuận đăng ký hoạt động dưới mọi hình thức.
Ngày 19/4, Công an tỉnh Quảng Trị cho biết đang điều tra một nhóm “Hội thánh của Đức Chúa Trời Mẹ” có dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt tài sản và hành nghề mê tín dị đoan. Nhóm này dùng luận điệu “ngày tận thế”, “cứu rỗi linh hồn” để tiếp cận, chi phối tư tưởng người tham gia. Thành viên bị yêu cầu sinh hoạt tại các điểm nhóm (gọi là “Sion”) và nộp 10% thu nhập với lời hứa “ban phước”. Nhóm sử dụng 70 kịch bản tiếp cận khác nhau do “tổng hội” ở nước ngoài xây dựng.
Thu Lan, sinh viên năm hai ở Hà Nội, cho biết giữa năm 2025 tìm đến một khóa học “phát triển tâm thức” trên mạng sau khi bố mẹ ly hôn. Ban đầu, nội dung học về sự biết ơn. Khi đóng tiền lên cấp độ cao hơn, Lan nhận ra các bài giảng lồng ghép giáo lý của Hội.
Cô được yêu cầu không ghi hình, không tự tra cứu thông tin và phải nói dối gia đình. Tần suất học dày đặc khiến Lan dần kiệt sức và lệ thuộc tinh thần. Cô không còn thời gian đi làm thêm, luôn sống trong nỗi sợ hãi. “Tôi bị gieo suy nghĩ con người luôn sai lầm, chỉ có tổ chức là chân lý”, cô kể.
Dưới góc độ tâm lý, tiến sĩ Bùi Thị Liên, Học viện An ninh Nhân dân, cho biết các hội nhóm như “Hội thánh của Đức Chúa Trời Mẹ” thường dùng thủ thuật ba bước, đánh vào “khoảng trống tinh thần” của nạn nhân.
Ban đầu, họ tạo sự lệ thuộc bằng cách quan tâm, khen ngợi để tạo cảm giác gắn bó và lệ thuộc tinh thần. Khi nạn nhân đã tin tưởng, nhóm bắt đầu cô lập họ khỏi gia đình, người thân, khiến họ chỉ tìm thấy sự đồng cảm trong Hội.
Tiếp đó nhóm gieo rắc nỗi sợ hãi và cảm giác tội lỗi bằng các luận điệu đe dọa về “hậu quả tâm linh” nếu không phục tùng. Song song, hội nhóm kiểm soát chặt thông tin và thời gian sinh hoạt nhằm tạo sự lệ thuộc tư tưởng.
Cuối cùng, bằng các lập luận ngụy biện và diễn giải sai lệch, họ từng bước làm thay đổi nhận thức, khiến người tham gia tin tưởng mù quáng và ra sức bảo vệ tổ chức.
Trần Văn Nguyên, 24 tuổi, ở Huế, từng được một người lạ làm quen, mời cà phê khi anh áp lực với công việc. Sau thời gian tạo lòng tin, Nguyên được rủ học kinh thánh. Khi từ chối nộp tiền, 10 người trong nhóm đến thuyết phục anh. Nguyên kể hội yêu cầu không báo cho gia đình, không đọc tin tức và cấm ăn đồ cúng, thắp hương.
Chứng kiến nhiều người mâu thuẫn gia đình, Nguyên tự tìm hiểu thông tin trên mạng và nhận ra tổ chức này không được cấp phép. Sau khi rời nhóm, anh cho biết liên tục nhận được cuộc gọi đe dọa.
Theo tiến sĩ Bùi Thị Liên, phản ứng bằng quát mắng, cấm đoán hay cô lập người thân tham gia hội nhóm cực đoan thường phản tác dụng. “Người trong cuộc sẽ càng cảm thấy mình bị hiểu lầm và phụ thuộc hơn vào hội nhóm”, bà nói.
Gia đình cần giữ kết nối tình cảm, cung cấp thông tin chính thống một cách mềm mỏng, tránh công kích trực diện niềm tin của người tham gia. Đồng thời, nên khuyến khích họ tham gia các hoạt động lành mạnh như thể thao, du lịch, sinh hoạt cộng đồng để giảm thời gian lệ thuộc.
Công an Quảng Trị khuyến cáo người dân thận trọng với các hội, nhóm kêu gọi “thay đổi cuộc sống”, “giải quyết khó khăn cá nhân”. Việc tham gia sinh hoạt, học “giáo lý” khi chưa rõ bản chất tổ chức có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Khi có dấu hiệu bị tiếp cận, nên chia sẻ với người thân, bạn bè tin cậy để tránh bị cô lập. Nếu phát hiện biểu hiện bất thường, cần dừng liên hệ, không tham gia các nhóm sinh hoạt hoặc kênh liên lạc để hạn chế bị tác động kéo dài.
Những hội, nhóm có dấu hiệu lôi kéo, kiểm soát tâm lý, tách người tham gia khỏi gia đình và yêu cầu đóng góp tài chính thường tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Trường hợp nghi vấn, người dân có thể báo cơ quan chức năng để được hỗ trợ.
Anh Trần Thành, ở Thanh Hóa, cho biết đã thử mọi cách kể trên với vợ nhưng không thể đưa cô khỏi hội. Từ tháng 6/2024, vợ anh đưa ba con đi sinh hoạt và nghe giảng đạo mỗi tối. Để cách ly vợ, anh nhốt chị ở nhà suốt 6 tháng.
“Tôi không thay đổi được gì. Vợ tôi như người đã bị tẩy não”, anh kể. Bất lực, anh vừa hoàn tất thủ tục ly hôn.
Michelle và Lavinia Osbourne được cho là cặp song sinh đầu tiên không cùng cha.
Hai người phụ nữ 49 tuổi này được sinh ra cách nhau vài phút trong cùng một tử cung, nhưng sau đó phát hiện ra rằng họ thực chất là chị em cùng mẹ khác cha chứ không phải là chị em sinh đôi cùng huyết thống.
Hiện tượng này, còn được gọi là thụ tinh kép khác cha, xảy ra khi 2 hoặc nhiều trứng được thụ tinh bởi tinh trùng của 2 người đàn ông khác nhau.
Đây là một sự kiện hiếm gặp, chỉ có khoảng 20 trường hợp như vậy được ghi nhận trên toàn cầu và chị em nhà Osbourne là trường hợp đầu tiên được ghi nhận tại Vương quốc Anh.
Lavinia chia sẻ với chương trình The Gift của đài BBC Radio 4 rằng sự thật được tiết lộ là một cú sốc lớn, bởi người chị em song sinh của cô đã trải qua thời thơ ấu với rất ít sự ổn định, khi cả 2 được chuyển giao giữa những người chăm sóc khác nhau.
Ngược lại, Michelle lại tỏ ra thực tế hơn.
Cô ấy nói với BBC rằng sự việc độc đáo này "vô cùng kỳ lạ" nhưng "lại hợp lý".
Cả 2 giải thích rằng, khi còn nhỏ, mẹ từng kể rằng cha họ tên là 'James'. Người đã sinh ra 2 chị em khi mới 19 tuổi ở Nottingham cũng vắng mặt trong phần lớn thời thơ ấu của họ.
Năm 5 tuổi, Michelle và Lavinia được gửi đến ở với mẹ của một người bạn, người mà 2 chị em gọi trìu mến là "Bà".
Cả 2 đều được đoàn tụ với mẹ khi 10 tuổi, nhưng chỉ vài năm sau lại bị chia cắt khi được gửi đến sống ở một trại trẻ mồ côi.
Lavinia nhớ lại: "Về thể chất lẫn tinh thần, cô luôn ở ngoài tầm với".
Tuy nhiên, những câu hỏi bắt đầu nảy sinh khi 2 chị em sinh đôi cuối cùng cũng tìm thấy James.
Tuy nhiên, những câu hỏi bắt đầu nảy sinh khi 2 chị em sinh đôi cuối cùng tìm ra James. Trong khi Lavinia tin rằng cô nhận ra ông ta, Michelle lại tin chắc rằng người đàn ông này không phải là cha mình sau khi xem ảnh.
Nghi ngờ của Michelle được xác nhận sau một xét nghiệm DNA vào tháng 2/2022, cho thấy cha cô thực chất tên là Alex, người đã phải vật lộn với chứng nghiện ma túy và rượu.
Sau đó, cô đã gặp trực tiếp Alex, nhưng mặc dù có sự tương đồng về ngoại hình, cô kết luận rằng cô không muốn giữ ông trong cuộc sống của mình.
Nhưng kết quả xét nghiệm ADN của Lavinia cũng cho thấy cô không có mối liên hệ huyết thống nào với James.
Cuối cùng, 2 chị em sinh đôi đã tìm ra cha của Lavinia và phát hiện ra đó là một người đàn ông tên Arthur sống ở Tây London.
Ông kể rằng mẹ của họ đã "gõ cửa nhà tôi" trong nước mắt và vào lúc ông đang rất cần sự giúp đỡ.
Mặc dù xuất thân khác nhau, Michelle và Lavinia khẳng định tình bạn của họ sẽ không bao giờ bị phá vỡ.
"Chúng tôi sẽ luôn có một mối quan hệ thân thiết không thể phá vỡ", Lavinia nói.
Ngày 2-5, thông tin từ Bộ đội biên phòng tỉnh An Giang cho biết lúc 17h30 ngày 1-5, trong quá trình tuần tra tại lộ nông thôn thuộc tổ 8, ấp Tân Bình, xã Khánh Bình, tổ công tác Đồn biên phòng cửa khẩu Long Bình có nhặt được 3 chỉ vàng (vàng 24K, với tổng trị giá hơn 45 triệu đồng).
Đơn vị sau đó phối hợp đơn vị liên quan ở xã Khánh Bình phát trên loa truyền thanh tìm người đánh rơi số vàng trên để trả lại.
Đến 20h15 cùng ngày, anh Sa Liêm (26 tuổi) cùng chị Rô Mi (vợ anh Liêm, ở xã Châu Phong, An Giang) đến Đồn biên phòng cửa khẩu Long Bình nhận lại số vàng trên.
Sau khi xác minh, đối chiếu và đặc điểm tài sản là đúng, thiếu úy Nguyễn Anh Kiệt (người nhặt được 3 chỉ vàng trên) - Đội trưởng vũ trang Đồn biên phòng cửa khẩu Long Bình - đã tiến hành trao trả cho vợ chồng anh Liêm.
Vợ chồng anh Liêm gửi lời cảm ơn đến lực lượng Đồn biên phòng cửa khẩu Long Bình.
Việc làm của thiếu úy Kiệt là hành động đẹp và mang ý nghĩa thiết thực, kịp thời trả lại vàng cho người mất của.
Trước bình minh tại thị trấn Xinqiao, Thượng Hải, hàng trăm người ngoài 50 tuổi tập trung quanh hàng rào kim loại. Nam giới mang theo xẻng, thuổng. Phụ nữ xách túi đựng giẻ lau, dụng cụ vệ sinh. Phía trên lối vào, ánh đèn huỳnh quang hắt sáng tấm biển mang dòng chữ "Trạm việc làm tự do".
Xinqiao là một trong khoảng 9.000 điểm do chính phủ Trung Quốc hỗ trợ thành lập trên khắp đại lục để quản lý 240 triệu lao động tự do. Nhóm này hiện chiếm 30% tổng lực lượng lao động và đang gia tăng chủ yếu do ngành bất động sản suy thoái và xu hướng tự động hóa tại các nhà máy khiến nhiều công nhân mất việc.
Ông Xu, 66 tuổi, rời quê nhà Chu Khẩu, tỉnh Hà Nam đến Thượng Hải từ một thập kỷ trước. Đó là thời điểm các nhà máy bắt đầu giảm tuổi tuyển dụng xuống dưới 40. Gần 5 năm qua, ông đến trạm mỗi sáng chờ các công việc chân tay như dọn rác, đào mương. Thu nhập mỗi ngày dao động 160-200 tệ (khoảng 610.000-770.000 đồng). Ông Xu kể có thời điểm ông không nhận được việc làm suốt nhiều ngày, trong khi vẫn phải trả tiền thuê nhà 50 tệ mỗi ngày. "Đó là những công việc vất vả, lương thấp nhất mà thanh niên không bao giờ làm", ông Xu nói.
Khoảng 6h sáng, những chiếc xe tải của chủ thầu rời đi, mang theo những công nhân trẻ khỏe. Ông Xu quyết định chờ thêm một giờ, sau đó quay về phòng trọ.
Tại trung tâm dịch vụ việc làm đường Thượng Xuyên, Phố Đông (Thượng Hải), ông Tu Keliang, quản lý một văn phòng môi giới, cho biết lượng người tìm việc đã giảm mạnh do thị trường ảm đạm. Các doanh nghiệp hiện ưu tiên thuê nhân công theo giờ để cắt giảm chi phí bảo hiểm xã hội. Trong thị trường này, tuổi tác là rào cản lớn nhất. Nhiều doanh nghiệp từ chối lao động trên 40 tuổi, kể cả những người có chứng chỉ nghề hợp lệ.
Tại trung tâm, một thợ điện 47 tuổi vừa không trúng tuyển vì chủ thầu yêu cầu nhân sự "khoảng 34-35 tuổi". Cùng lúc, một phụ nữ 38 tuổi phản ánh muốn đổi việc vì lương thấp. Ông Tu khuyên cô nên hạ mức mong muốn. "Lương hiện tại khoảng 6.500 tệ. Đừng kỳ vọng thu nhập như vài năm trước", ông Tu cho biết.
Ông Zhao Litao, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Đông Á (Đại học Quốc gia Singapore), đánh giá làn sóng lao động trẻ tham gia thị trường lao động phổ thông, ít đòi hỏi tay nghề đã đẩy người lớn tuổi vào tình thế cạnh tranh. "Thanh niên thích nghi tốt và khỏe mạnh hơn, khiến lao động lớn tuổi phải lùi về phía sau", ông Zhao nói.
Sự bùng nổ của các trạm việc làm diễn ra cùng giai đoạn lao động di cư liên tỉnh giảm từ 78,6 triệu người (năm 2014) xuống 68,4 triệu người (năm 2024). Theo Giáo sư Sun Zhongwei từ Đại học Sư phạm Hoa Nam, khách tìm đến trạm chủ yếu là nam giới cuối 50 tuổi và nữ giới ngoài 40, có trình độ học vấn thấp. Họ gồm nông dân, thợ tự do, thợ xây hoặc công nhân nhà máy mất việc.
Khi các nền tảng công nghệ như giao đồ ăn đã bão hòa, trạm việc làm trực tiếp trở thành bến đỗ cuối cùng. Dù vậy, giáo sư Sun cho biết mối nguy lớn nhất của nhóm này là tai nạn lao động. Các công việc như khuân gạch, dọn xà bần thường chỉ kéo dài khoảng 30 phút. Người sử dụng lao động từ chối mua bảo hiểm cho khoảng thời gian ngắn này. Về phía công nhân, việc tự đóng bảo hiểm vượt quá khả năng tài chính của họ.
Không có bảo hiểm, người lao động tự gánh hậu quả khi gặp tai nạn. Quỹ hưu trí thành thị yêu cầu đóng góp từ 15 năm trở lên, khiến lao động tuổi 50-60 với lịch sử việc làm đứt đoạn không đủ điều kiện tham gia. Khi hết khả năng làm việc chân tay, họ về quê, sống dựa vào khoản lương hưu nông thôn 100-200 tệ mỗi tháng và trợ cấp từ con cái.
Nhà nghiên cứu Zhao Litao đánh giá các trạm việc làm mang lại điều kiện chờ đợi tốt hơn, giúp bảo trì hệ thống đô thị. "Các trạm này không giải quyết tận gốc vấn đề nhưng giúp quản lý hậu quả", ông nói.
Giáo sư Sun cho rằng thế hệ lao động hiện tại lớn lên trong nghèo khó, nên lao động là bản năng sinh tồn. Họ sẽ làm việc chừng nào cơ thể còn cho phép.
Trở lại trạm Xinqiao lúc rạng sáng, đám đông dần thưa thớt. Ông Xu nhặt đồ nghề bước về phòng trọ, chờ qua ngày. Sáng hôm sau, ông lại ra trạm.
