Đó là chia sẻ của ông Nguyễn Nho Huy, Phó vụ trưởng Vụ Học sinh Sinh viên – Bộ Giáo dục và Đào tạo, tại hội thảo “Phát triển toàn diện thế hệ trẻ Việt Nam: Kiến tạo nguồn lực cho kỷ nguyên mới”, do báo Nhân Dân phối hợp cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức ngày 12-5 ở Hà Nội.
Hội thảo được tổ chức nhằm triển khai hiệu quả tinh thần và các nhiệm vụ trọng tâm của Nghị quyết số 71-NQ/TW và Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển giáo dục, đào tạo và đột phá trong công tác bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe Nhân dân trong giai đoạn mới.
Trước đó, Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị năm 2025 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân cũng đề ra tầm nhìn đến năm 2045, tầm vóc, thể lực, chiều cao trung bình của thanh niên tương đương các quốc gia có cùng mức phát triển.
Theo các chuyên gia, chiều cao của người Việt Nam có nhiều thay đổi trong những năm vừa qua, nhưng mức tăng còn chậm và vẫn thuộc nhóm thấp trên thế giới.
Trên bảng xếp hạng thế giới, Việt Nam đứng thứ 153/201 quốc gia và vùng lãnh thổ. Nam giới Việt Nam thấp hơn mức trung bình toàn cầu (1,71m) khoảng 3cm, và kém xa so với những quốc gia có chiều cao vượt trội.
Ở khu vực Đông Nam Á, Việt Nam mới xếp hạng thứ 4 về chiều cao, sau Singapore, Malaysia và Thái Lan.
Trong khi đó ông Huy cho biết những nỗ lực để cải thiện chiều cao cho học sinh Việt Nam trong nhà trường dù có nhiều nỗ lực nhưng còn hạn chế. Điều kiện giáo dục thể chất, thể thao trong các trường hiện nay còn thiếu.
Việc tổ chức bữa ăn bán trú trong nhà trường đã đạt 97% ở trường mầm non, ở trường phổ thông khoảng 55%.
Việc này được kỳ vọng mang lại hiệu quả tích cực trong nâng cao sức khỏe, thể chất cho trẻ em Việt Nam, nhưng thực tế triển khai còn hạn chế.
Trong điều kiện như vậy, liệu những mục tiêu về chiều cao của thanh niên Việt Nam đến năm 2045 có thực hiện được?
Ông Huy cho hay sắp tới việc tổ chức bữa ăn bán trú cho học sinh sẽ có quy định trách nhiệm của chính quyền cấp xã, y tế địa phương, vai trò trách nhiệm của cha mẹ học sinh, để thực hiện tốt mục tiêu dinh dưỡng học đường.
Cùng với nhiều chương trình hành động khác, Phó vụ trưởng Vụ Học sinh Sinh viên – Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định mục tiêu về chiều cao của thanh niên Việt Nam nói trên hoàn toàn có thể thực hiện được, nhưng cần thiết phải có sự đầu tư kinh phí từ Trung ương, các địa phương, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp.
Tại hội thảo, nhiều tham luận từ các chuyên gia, nhà quản lý trong lĩnh vực y tế, dinh dưỡng, thể thao… cùng chia sẻ những giải pháp để phát triển toàn diện thế hệ trẻ Việt Nam, mà trước tiên là ở thể lực, tầm vóc.
Các chuyên gia dẫn trường hợp cải thiện chiều cao và sức khỏe rất thành công của nước Nhật, đã chỉ ra một trong những nguyên nhân thành công của họ là ở chế độ dinh dưỡng cân bằng. Nước Nhật có Luật Dinh dưỡng và dinh dưỡng học đường từ năm 1947. Họ đào tạo được lực lượng cán bộ làm về dinh dưỡng đưa về từng trường học, trạm y tế.
PGS.TS Trần Thanh Dương – Viện trưởng Viện Dinh dưỡng quốc gia – dẫn ra 10 lời khuyên dinh dưỡng hợp lý đến năm 2030 cho người Việt Nam như một giải pháp hữu hiệu để cải thiện sức khỏe và tầm vóc cho người Việt. Danh mục 10 lời khuyên này đã được Bộ Y tế ban hành năm 2024.
Ông Trương Minh Sang, Huấn luyện viên trưởng đội tuyển thể dục dụng cụ quốc gia, góp giải pháp về giáo dục thể chất trong nhà trường.
Theo ông, cần sớm đưa các bài tập thể dục dụng cụ cơ bản vào trường mầm non, tiểu học nhằm giúp trẻ phát triển kỹ năng vận động, phòng tránh chấn thương học đường và hình thành thói quen rèn luyện thể chất từ sớm.
Các ý kiến tại hội thảo thống nhất cho rằng đầu tư cho dinh dưỡng, sức khỏe và thể chất học đường hôm nay chính là đầu tư cho chất lượng nguồn nhân lực và sức cạnh tranh của quốc gia trong tương lai.
Theo trang Popular Mechanics, một người đàn ông địa phương đang đi dạo dọc theo con đường gần Rold (trên bán đảo Himmerland của Đan Mạch) thì phát hiện ra điều bất thường, 2 vật thể bằng kim loại lấp lánh trên lớp đất. Ông cúi xuống, cào lớp đất đi và nhặt lên 2 chiếc vòng tay bằng vàng.
Người đàn ông này hoàn toàn có thể bỏ chúng vào túi, nhưng thay vào đó, ông mang những vật phẩm đó đến Bảo tàng Bắc Jutland và đặt chúng lên quầy để thẩm định theo quy trình Danefæ – quy trình pháp lý của Đan Mạch để đánh giá các hiện vật kho báu có tầm quan trọng quốc gia. Nhân viên bảo tàng chỉ cần nhìn thoáng qua những chiếc vòng tay dày, sáng bóng thì lập tức biết rằng đây là những chiếc vòng tay bằng vàng nguyên khối từ thời Viking.
Cuối ngày hôm đó, các nhà khảo cổ học vội vã đến địa điểm nơi những chiếc nhẫn được tìm thấy. Dùng máy dò kim loại rà soát khu vực, họ tìm thấy chiếc vòng tay thứ 3 gần như chính xác ở vị trí 2 chiếc đầu tiên được phát hiện. Cách đó khoảng 15 mét, máy dò của họ lại báo động và nhóm nghiên cứu đã khai quật được thêm 3 chiếc vòng tay bằng vàng xếp chồng lên nhau một cách gọn gàng.
Cả 6 chiếc vòng tay đều còn nguyên vẹn, nặng tổng cộng 762,5 gram - khoảng 1,7 pound vàng nguyên chất. Bộ sưu tập này, hiện được gọi là Kho báu Rold, được xếp hạng là kho vàng thời Viking lớn thứ 3 từng được ghi nhận ở Đan Mạch. Nó chỉ đứng sau chiếc nhẫn Tissø (được tìm thấy ở Tây Zealand năm 1977) và Kho báu Fæsted (được tìm thấy gần Ribe năm 2016).
"Đây thực sự là một phát hiện độc đáo. Chúng tôi chưa từng thấy bất cứ thứ gì tương tự như vậy trước đây tại bảo tàng", Torben Sarauw, nhà quản lý di sản văn hóa và nhà khảo cổ học tại Bảo tàng Bắc Jutland, cho biết.
Những chiếc vòng tay này đều phù hợp với kiểu dáng Scandinavia quen thuộc từ thời Viking, nhưng những vật phẩm như vậy thường được làm bằng bạc chứ không phải vàng nguyên khối.
Kho báu Rold được xác định niên đại từ năm 900 đến 1000 sau Công nguyên. Việc tìm thấy cả 6 chiếc vòng tay còn nguyên vẹn càng làm tăng thêm sự bí ẩn cho phát hiện này.
Các nhà khảo cổ tin rằng những chiếc vòng tay này có thể là một món quà quý giá mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc và chắc chắn chúng gắn liền với địa vị xã hội cao. Mặc dù điều này khá bất thường vào thời đó, nhưng những chiếc vòng tay thậm chí có thể đã được sử dụng để thanh toán thuế đất.
Các chuyên gia bảo tàng cho biết toàn bộ số vàng được thu hồi từ cánh đồng tư nhân và họ hy vọng sẽ trưng bày những chiếc vòng tay tại Bảo tàng Lịch sử Aalborg, nằm gần địa điểm phát hiện.
16h30 mỗi ngày, anh Nguyễn Công Ty, 43 tuổi, nhờ người nhà bệnh nhi cùng phòng trông giúp con trai, để ra chợ mua thực phẩm rồi ghé "Nhà Hy vọng" nấu nướng.
Đầu năm 2026, con trai 14 tuổi phát hiện mắc ung thư xương, chuyển từ Đà Nẵng lên Bệnh viện Trung ương Huế điều trị. Vốn là thợ điện nước quanh năm làm việc chân tay, ít khi nội trợ, anh loay hoay khi phải một mình chăm con ốm. Ngoài phác đồ điều trị, anh trăn trở nhất việc tìm chỗ nấu ăn. "Trẻ ung thư cần ăn đồ tự nấu để đảm bảo vệ sinh và hợp khẩu vị, việc thuê trọ riêng có bếp lại quá tốn kém", anh Ty nói.
Ngay ngày đầu nhập viện, nỗi lo được giải quyết khi anh biết đến nhà bếp sát bệnh viện. Thủ tục đăng ký đơn giản thông qua điều dưỡng. Phụ huynh chỉ cần mang theo nồi, bát cá nhân; toàn bộ bếp gas, dụng cụ nấu, điện, nước và gia vị đều được miễn phí.
Lần đầu vào bếp, người thợ điện nước bất ngờ trước không gian ngăn nắp. Bếp có 4 cụm gas đôi, phục vụ hàng chục người mỗi buổi. Dù đông đúc, mọi người đều kiên nhẫn chờ đến lượt, ưu tiên chế biến các món đơn giản, nấu nhanh để nhường chỗ cho người đến sau.
Khu bếp nằm ngay cạnh chợ dân sinh giúp việc mua sắm thuận tiện. Từ ngày ăn cơm bố nấu, con trai anh dung nạp tốt hơn, không còn ngán ngẩm những suất cơm hộp. Việc tự tay chuẩn bị bữa ăn không chỉ mang lại sự an tâm về chất lượng mà còn giúp gia đình tiết kiệm từ 3 đến 7 triệu đồng tiền thuê trọ mỗi tháng.
Anh Ty là một trong 50 phụ huynh đang sử dụng nhà bếp miễn phí mang tên Nhà Hy vọng. Hoạt động từ năm 2015, mô hình này tạo không gian sinh hoạt chung, trang bị sẵn bếp, tủ lạnh, máy giặt, giúp các gia đình bệnh nhi vơi bớt khó khăn.
Bà Trương Kim Yến, Điều dưỡng trưởng khoa Nhi Ung bướu, bệnh viện Trung ương Huế, người quản lý Nhà Hy vọng, cho biết bất cứ phụ huynh nào có nhu cầu đều được bệnh viện hỗ trợ. Nhờ khu bếp, các gia đình cân đối được chi tiêu, chủ động dinh dưỡng cho trẻ. Nguồn lương thực do các nhà hảo tâm hỗ trợ thi thoảng được gửi đến giúp bệnh nhi đổi bữa.
Hiện tại, chi phí thuê mặt bằng của Nhà Hy vọng do Quỹ Hy vọng tài trợ. Tiền mua gạo, gas, điện, nước và nhu yếu phẩm mỗi tháng khoảng 10 triệu đồng vẫn phụ thuộc vào nguồn kêu gọi đóng góp. Việc chưa có đơn vị tài trợ dài hạn buộc bệnh viện luôn phải tính toán, xoay xở từng tháng để duy trì đỏ lửa khu bếp.
"Bệnh nhi cần ăn uống mỗi ngày, chúng tôi cố gắng không để bếp ăn đóng cửa, đồng thời mong có đơn vị đồng hành hỗ trợ chi phí tiện ích lâu dài", bà Yến nói.
Bếp chung cũng là "phao cứu sinh" với chị Hoàng Ánh Tuyết, 43 tuổi, ở xã Khe Tre (TP Huế). Theo con trai 11 tuổi mắc ung thư xương vào viện 9 tháng nay, chị Tuyết xin nghỉ không lương, gánh nặng kinh tế dồn lên vai người chồng làm việc cách bệnh viện 70 km.
Quá trình vào hóa chất khiến con kén ăn, chị Tuyết tận dụng khu bếp chung để nấu những món quen thuộc, kích thích vị giác của trẻ. Gạo, trứng mang từ quê lên, rau thịt mua sẵn bảo quản trong tủ lạnh chung giúp hai mẹ con lo trọn bữa ăn cả ngày với số tiền bằng một suất cơm bụi. Khoản tiền tiết kiệm được, chị tích cóp để mua thuốc ngoài danh mục bảo hiểm cho con với giá 28 triệu đồng mỗi liều.
"Khu bếp giúp vơi bớt gánh nặng kinh tế, con cái được ăn uống đủ chất, an toàn để tiếp tục chiến đấu với bệnh tật", chị Tuyết nói. Người phụ này cũng mong mỏi khu bếp sớm được trang bị thêm hệ thống bếp nấu để phụ huynh giảm thời gian chờ đợi.
Dưới góc độ chuyên môn, bác sĩ Nguyễn Thị Kim Hoa, Phó trưởng khoa Nhi Ung bướu - huyết học - ghép tủy, bệnh viện Trung ương Huế, đánh giá cao vai trò của Nhà Hy vọng trong quá trình điều trị. Hóa chất làm thay đổi vị giác, khiến trẻ mệt mỏi và biếng ăn.
"Việc cha mẹ tự tay nấu những bữa cơm nóng hổi, đảm bảo tiêu chí 'ăn chín, uống sôi' và đúng sở thích không chỉ giúp trẻ ngon miệng mà còn mang lại tâm lý vui vẻ, tích cực hơn", bác sĩ Hoa nói.
Thói quen tập thể dục giúp giảm 46% nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân. Theo tác giả nghiên cứu Xuan-Mai Nguyen, những người có tuổi thọ cao trong nghiên cứu có thói quen tập thể dục (hoặc vận động) tương đương khoảng 7,5 giờ mỗi tuần. Nếu như bạn đi bộ lên cầu thang mà không hụt hơi, được coi là tương đương 4 phút tập thể dục.
Như vậy, không cần thiết phải tham gia vào những môn thể thao chuyên nghiệp, những hoạt động hàng ngày giúp tiêu hao năng lượng cũng rất tốt cho cơ thể bạn.
Nên tắm nắng 15 phút mỗi ngày
Tắm nắng thường xuyên rất tốt cho sức khỏe, chỉ cần 15 phút tiếp xúc với ánh nắng mặt trời hàng ngày là đủ để duy trì lượng vitamin D ở người khỏe mạnh. Bởi ánh sáng mặt trời kích thích các tế bào da sản xuất vitamin D, một loại vitamin thiết yếu cho nhiều chức năng quan trọng như: phát triển xương, tái tạo xương, co cơ không tự chủ (như nhịp tim và tiêu hóa), chuyển hóa đường huyết thành năng lượng.
Thiếu vitamin D có thể làm suy giảm tất cả các chức năng này và dẫn đến sức khỏe xương kém. Một đánh giá các nghiên cứu năm 2019 kết luận rằng thiếu vitamin D có liên quan đến nguy cơ tử vong cao hơn so với những người có mức vitamin D bình thường, bao gồm tăng gấp 2 lần nguy cơ tử vong do ung thư.
Theo nghiên cứu, không bao giờ hút thuốc lá trong đời có thể giúp bạn giảm 29% nguy cơ tử vong. Đối với người nghiện thuốc lá, hãy bỏ ngay hút thuốc để bảo vệ sức khỏe bản thân và những người xung quanh (vì hít phải khói thuốc lá của người hút cũng gây tổn hại tới sức khỏe). Do đó để bảo vệ sức khỏe đừng bao giờ uống rượu bia tới mức say. Chuốc nhau uống say là một thói quen không hề tốt ở nhiều nơi. Bạn không nên uống nhiều hơn 4 lon bia hay đồ uống chứa cồn mỗi ngày. Hạn chế bia rượu, bạn có thể giảm 19% nguy cơ tử vong.
Duy trì một cuộc sống cân bằng, ít stress có thể giảm 22% nguy cơ tử vong sớm. Để cuộc sống ít stress, bạn cần có một cái nhìn lạc quan, tích cực hơn, biết cách cân bằng cuộc sống để hóa giải stress thành niềm vui.
Có thể nhiều người không biết căng thẳng kích hoạt giải phóng cortisol, một loại hormone giúp bạn phản ứng với các mối đe dọa bằng cách tăng nhịp tim và nhịp thở. Mức độ cortisol cao trong thời gian dài có thể gây hại, dẫn đến lo lắng, trầm cảm, huyết áp cao và bệnh tim. Cũng có bằng chứng cho thấy căng thẳng kéo dài có thể làm "lão hóa" tế bào ở cấp độ phân tử.
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng tăng mức cortisol thúc đẩy sự phân hủy tế bào và tăng sản xuất các gốc tự do, các phân tử không ổn định làm hỏng DNA của tế bào, khiến tế bào lão hóa và hoạt động sai sớm. Điều này làm phát sinh nhiều loại ung thư khác nhau.
Để quản lý căng thẳng tốt hơn trong thời gian dài, hãy thử các liệu pháp tâm trí - cơ thể như: thiền chánh niệm, yoga nhẹ nhàng, thái cực quyền, bài tập thở sâu, thư giãn cơ bắp, phản hồi sinh học, hình ảnh dẫn đường.
Giấc ngủ chất lượng là yếu tố sống còn cho sức khỏe tim mạch và chức năng não bộ. Hãy duy trì vệ sinh giấc ngủ (không thiết bị điện tử trước khi ngủ) và đi ngủ vào một giờ cố định.
Ngủ đủ giấc và sâu giấc từ 7-9 tiếng mỗi đêm giảm 18% nguy cơ tử vong sớm.
Hàng chục nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ giữa ngủ kém với tình trạng sức khỏe suy yếu, trong đó có cả tử vong sớm.
Theo các chuyên gia, ẩn sau vị ngọt từ đồ uống có đường là những hệ lụy nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng. Các loại nước ngọt liên quan trực tiếp đến nguy cơ béo phì, tiểu đường type 2 và bệnh tim. Bác sĩ Levine coi đây là những loại đồ uống "độc hại" cần loại bỏ khỏi thực đơn.
Theo nghiên cứu kéo dài 86 năm của Đại học Harvard (Mỹ), các mối quan hệ tích cực trong cuộc sống là điều đầu tiên có thể giúp bạn sống thọ và hạnh phúc hơn. "Một câu hỏi quan tâm hay khoảnh khắc tận tụy vì người khác, không bao giờ là quá muộn để củng cố mối quan hệ quan trọng đối với bạn", Tiến sĩ Robert Waldinger, người phụ trách nghiên cứu, nhận định.
Quan hệ xã hội cũng là một giá trị được đề cao của những người sống trăm tuổi ở các vùng trường thọ. "Họ coi trọng bạn đời của mình, nuôi dưỡng các mối quan hệ. Có những người bạn phù hợp, đó là bí quyết quan trọng nhất giúp người dân ở vùng trường thọ làm điều đúng đắn và tránh điều sai trái", chuyên gia Buettner cho hay.
Theo nghiên cứu, chế độ ăn chủ yếu dựa vào thực vật có thể kéo dài tuổi thọ của bạn thêm 21%. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa rằng bạn phải là người ăn chay. Chế độ ăn chủ yếu dựa vào thực vật chẳng hạn như chế độ ăn Địa Trung Hải giàu ngũ cốc nguyên hạt và rau xanh, củ quả là một trong những bí quyết giúp bạn sống lâu hơn.
Ăn nhiều rau củ quả không có nghĩa là bạn nên ngừng ăn thịt hoặc thậm chí việc đó là phù hợp hoặc an toàn cho bạn. Nhưng nghiên cứu đã chỉ ra rằng các nguyên tắc của việc ăn chay có thể tăng cường sức khỏe và tuổi thọ theo nhiều cách khác nhau, chẳng hạn như: giảm nguy cơ béo phì; tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu dinh dưỡng như ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, rau và trái cây; giảm tiêu thụ quá nhiều đường, muối và chất béo bão hòa.
Ăn một chế độ ăn uống cân bằng hơn có thể làm giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến lão hóa như huyết áp cao, tiểu đường, bệnh tim và ung thư ruột kết.
