Theo báo Guardian, nền tảng mua bán xe lớn nhất nước Đức – Mobile.de – nhận định giá nhiên liệu leo thang đang trở thành “chất xúc tác” cho một làn sóng bùng nổ xe điện.
Giám đốc điều hành Mobile.de – ông Ajay Bhatia – cho biết lượng tìm kiếm xe điện tại Đức trong tháng 3 tăng hơn 50% so với tháng 2. Mẫu xe điện bán chạy nhất hiện là Volkswagen ID.3.
Bên cạnh đó, nhu cầu xe điện còn được “tiếp sức” bởi chính sách trợ giá hào phóng của Berlin, với mức hỗ trợ lên tới 6.000 euro (khoảng 7.000 USD)/xe.
Theo ông Bhatia, giá xăng dầu tăng đang tạo “cú hích” cho quá trình chuyển đổi sang phương tiện không phát thải – điều vốn gặp nhiều trở ngại tại châu Âu. “Thực tế kinh tế đang làm được điều mà quá trình chuyển đổi năng lượng chưa làm được”, ông nói.
Xu hướng này cũng được ghi nhận tại nhiều thị trường khác. Nền tảng Carwow cho biết mức độ quan tâm đến xe điện tại Anh và Tây Ban Nha đã tăng từ 20 – 30% trong vòng một tháng gần đây. Riêng tại Anh, nhu cầu xe điện tăng 23%.
Ông Iain Reid, quản lý cấp cao của Carwow, nhận định xu hướng rời bỏ xe động cơ đốt trong đã hình thành từ trước, nhưng xung đột tại Trung Đông đang “tăng tốc” quá trình này.
Số liệu từ Hiệp hội các nhà sản xuất và kinh doanh ô tô Anh (SMMT) cho thấy trong tháng 3, số xe điện đăng ký đạt 86.120 chiếc – tăng 24,2% so với cùng kỳ năm ngoái và lập kỷ lục mới.
Tại Pháp, nền tảng La Centrale ghi nhận lượng tìm kiếm xe điện tăng vọt 160% chỉ trong một tháng. Phó giám đốc điều hành La Centrale, ông Guillaume-Henri Blanchet, cho biết người tiêu dùng “rất nhạy cảm với giá năng lượng” và sẽ chuyển sang các lựa chọn thay thế.
Tương tự, nền tảng AutoScout24 cũng ghi nhận nhu cầu xe điện tăng khoảng 40% tại Áo và Ý, trong khi xe xăng gần như đi ngang hoặc giảm.
Ông Ajay Bhatia cho rằng sau chiến sự, nhu cầu xe điện có thể hạ nhiệt nhưng khó quay lại mức cũ, mà sẽ ổn định nhờ hạ tầng sạc được cải thiện và giá xe điện dễ tiếp cận hơn.
Trong khi đó, ông Ian Plummer, giám đốc nền tảng Autotrader, cảnh báo “vẫn còn nhiều việc phải làm để người tiêu dùng tin rằng xe điện phù hợp với lối sống của họ”.
"Chúng tôi sẽ không gia hạn giấy phép với dầu Nga", Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết trong một cuộc họp báo tại Washington ngày 15/4. Ông khẳng định không có kế hoạch gia hạn chính sách miễn trừ tạm thời nhằm cho phép các nước mua dầu Nga trên biển.
Thông báo này được đưa ra một ngày sau khi Bộ Tài chính Mỹ cho biết không gia hạn chính sách tương tự với dầu Iran.
Ngày 12/3, trong một bài đăng trên X, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết họ "tạm thời cho phép các nước mua dầu Nga mắc kẹt trên biển" trong 30 ngày. Ông khẳng định biện pháp "ngắn hạn, quy mô hẹp" này chỉ áp dụng với số dầu đang trong quá trình vận chuyển và "không mang lại lợi ích tài chính lớn cho chính phủ Nga".
Một tuần sau, họ tiếp tục tạm dỡ lệnh trừng phạt với những thùng dầu Iran đã được chất lên tàu trước ngày 20/3, có hiệu lực đến 19/4. Cả hai chính sách này đều nhằm xoa dịu cú sốc nguồn cung do chiến sự tại Trung Đông gây ra.
Việc Mỹ và Israel tập kích Iran cuối tháng 2 khiến Tehran đáp trả bằng cách gần như phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến đường thủy chuyên chở khoảng 20% dầu thô và khí hóa lỏng toàn cầu. Nguồn cung đột ngột bị thắt chặt đã đẩy giá lên cao, khiến dầu thô có thời điểm tiến sát 120 USD một thùng - cao nhất 4 năm. Hiện tại, giá về quanh 90 USD, khi nhà đầu tư kỳ vọng vào cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran.
Hôm 7/4, Điện Kremlin cho biết có rất nhiều đối tác ngỏ ý muốn mua dầu Nga. Dựa trên các số liệu thống kê chính thức và nguồn tin trong ngành, Reuters tính toán doanh thu dầu khí tháng 4 của Nga tăng gấp đôi so với tháng 3, từ 327 tỷ ruble lên 700 tỷ ruble (9 tỷ USD).
Dầu Nga bị phương Tây trừng phạt từ năm 2022, sau khi chiến sự tại Ukraine nổ ra. Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) và các nước G7 đã cấm nhập khẩu dầu thô và nhiều sản phẩm dầu từ Moskva, đồng thời áp dụng trần giá nhằm hạn chế nguồn thu của nước này từ xuất khẩu năng lượng. Theo đó, các hãng bảo hiểm, vận tải phương Tây chỉ được cung cấp dịch vụ cho dầu Nga nếu giá bán dưới 48 USD. Các tàu chở dầu bị nghi giúp Moskva lách lệnh trừng phạt cũng bị đưa vào danh sách đen.
"Trong chưa đầy 5 năm, người châu Âu lần thứ hai phải trả giá cho sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu", Ủy ban châu Âu (EC) viết trong tuyên bố ngày 22/4.
Cơ quan này cho biết Liên minh châu Âu (EU) đã chi thêm 24 tỷ euro (28 tỷ USD), tương đương hơn 587 triệu USD mỗi ngày, để nhập khẩu năng lượng từ khi chiến sự nổ ra.
Để bảo vệ nền kinh tế khi giá năng lượng tăng vọt, EC đề xuất thành lập một cơ quan chung nhằm nhanh chóng xác định nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu bay và dầu diesel. Họ cũng sẽ điều phối việc chia sẻ nhiên liệu hoặc xả kho dự trữ khẩn cấp giữa các nước thành viên.
Các đề xuất trên cho thấy mức độ thiệt hại kinh tế mà xung đột Iran đang gây ra cho châu Âu. Khu vực này chỉ vừa mới thoát khỏi cuộc khủng hoảng năng lượng từ chiến sự Nga - Ukraine năm 2022.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) và hiệp hội ngành hàng không ACI Europe từng cảnh báo châu Âu có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhiên liệu bay trong vài tuần tới. EU hiện phải nhập khẩu khoảng 70% nguồn cung sản phẩm này.
Olivier Jankovec - Tổng giám đốc ACI Europe cho rằng các quốc gia EU cũng nên "khẩn cấp đình chỉ" các loại thuế hàng không nhằm giảm áp lực giá cả. Các biện pháp khác gồm hỗ trợ thu nhập, cấp phiếu trợ cấp năng lượng và giảm thuế điện. Nhóm ngành này cảnh báo việc giảm đi lại bằng đường hàng không sẽ "gây tổn hại đáng kể cho nền kinh tế châu Âu", đặc biệt với các nước phụ thuộc vào du lịch.
Sự sụt giảm nguồn cung dầu và khí đốt do xung đột tại Iran tác động mạnh nhất tới châu Á, nhưng đang lan dần sang phương Tây. Theo EC, ngay cả khi các cuộc đàm phán hòa bình giúp chấm dứt xung đột trong tuần này, kinh tế châu Âu vẫn chịu thiệt hại do sự gián đoạn nguồn cung năng lượng tiếp tục kéo dài.
"Các hộ gia đình và doanh nghiệp ngày càng gặp nhiều khó khăn, từ giá xăng và thực phẩm tăng đến số chuyến bay ít và đắt đỏ hơn", báo cáo của EC nêu.
Tập đoàn Lufthansa (Đức) cho biết sẽ giảm 20.000 chuyến bay cho đến tháng 10 nhằm tiết kiệm nhiên liệu bay. "Giá nhiên liệu tăng gấp đôi từ khi xung đột Iran bùng phát", họ cho biết.
Một số lĩnh vực chịu tác động đặc biệt nghiêm trọng. Ví dụ, nhiều ngư dân châu Âu đã ngừng ra khơi do lợi nhuận bị ảnh hưởng nặng bởi chi phí năng lượng và vật liệu tăng, EC cho biết. Tuần trước, Ủy ban châu Âu đã kích hoạt "cơ chế khủng hoảng", cho phép các nước thành viên hỗ trợ tài chính trực tiếp cho ngư dân và người bán hải sản.
Doanh nghiệp và hộ gia đình cũng có thể chịu tác động khi giá nhựa và chất tẩy rửa tăng mạnh. Tập đoàn hóa chất BASF (Đức) đã tăng giá nhiều sản phẩm, từ axit formic dùng trong thức ăn chăn nuôi đến sản phẩm chăm sóc gia đình. Một số tăng hơn 30%.
Hiệp hội Công nghiệp Hóa chất Đức cho biết xung đột Trung Đông đã giáng "đòn mạnh" vào kỳ vọng phục hồi kinh tế của Đức năm nay. Ngành hóa chất Đức và châu Âu sẽ tiếp tục thiếu đơn hàng và các nhà máy vẫn khó có lãi. "Nhiều khả năng có thêm các đợt đóng cửa sản xuất và cắt giảm việc làm", hiệp hội này cảnh báo.
Neil Shearing - kinh tế trưởng tại Capital Economics cho rằng châu Âu có thể rơi vào suy thoái nếu xung đột Iran kéo dài hết nửa đầu năm và "gián đoạn nguồn cung năng lượng lan rộng hơn". Trong báo cáo tuần trước, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cũng hạ dự báo tăng trưởng năm nay với 21 quốc gia sử dụng đồng euro về 1,1%, giảm từ 1,3% hồi tháng 1.
"Sell in May and go away" (tạm dịch: Bán vào tháng 5 và rút lui) vốn là thành ngữ nổi tiếng thế giới khi thị trường chứng khoán bước vào tháng 5. Tuy nhiên, ông Nguyễn Tuấn Anh, Chủ tịch HĐQT FinPeace, cho rằng thống kê tại Việt Nam thì quy luật này không phải lúc nào cũng đúng.
Ông Tuấn Anh nhận định xác suất thị trường giảm sâu hiện đã thấp hơn đáng kể sau những biến động gần đây. Theo ông, vùng giá hiện tại đang đóng vai trò hỗ trợ khá vững cho nhiều nhóm cổ phiếu.
Dù vậy, chuyên gia FinPeace dự đoán thị trường vẫn sẽ tiếp tục phân hóa mạnh nửa cuối tháng 5. Đặc biệt, nhóm cổ phiếu đang hoặc đã vượt qua vùng đỉnh lịch sử có thể xuất hiện biến động lớn theo cả hai chiều.
"Những cổ phiếu đã vượt đỉnh sẽ tiếp tục dao động mạnh, bao gồm cả tăng mạnh lẫn giảm mạnh", ông Tuấn Anh nhận định.
Theo ông, nhóm cổ phiếu trụ và dẫn dắt chỉ số thời gian qua chủ yếu phù hợp với nhà đầu tư có khẩu vị rủi ro cao hoặc mang tính đầu cơ ngắn hạn. Trong khi, cơ hội ở các cổ phiếu có định giá thấp vẫn còn nhiều trên thị trường. Nhiều nhóm cổ phiếu khác đang chậm rãi tạo đáy và dần đi lên. Nhóm này được đánh giá an toàn hơn trong bối cảnh hiện tại.
Bên cạnh câu chuyện dòng tiền, ông Tuấn Anh cho rằng tháng 5 cũng là thời điểm quan trọng để đánh giá khả năng triển khai kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp niêm yết trong năm nay.
Những doanh nghiệp sở hữu dự án lớn hoặc hưởng lợi từ chu kỳ kinh tế mới có thể duy trì đà tăng trưởng tích cực. Ngược lại, các doanh nghiệp không có dự án lớn triển khai trong năm nay có thể gặp nhiều khó khăn hơn. Sự phân hóa này sẽ dần thể hiện rõ hơn trong báo cáo tài chính quý 2-2026.
Về phiên 12-5, Chứng khoán BIDV (BSC) nhận định độ rộng thị trường khá cân bằng với 12/18 ngành tăng điểm. Trong đó, ngành dầu khí tăng mạnh nhất, theo sau là bảo hiểm, hóa chất. Dòng tiền chủ yếu luân chuyển qua các ngành để tìm kiếm lợi nhuận trong ngắn hạn, xu hướng chưa rõ ràng. Thị trường đang tìm điểm cân bằng mới.
Chứng khoán Kafi nhận định thị trường sẽ tiếp tục điều chỉnh và rung lắc mạnh quanh vùng đỉnh cũ. Dù vậy, áp lực bán chưa quá mạnh khi dòng tiền bắt đáy vẫn hiện diện tại các vùng giá thấp, giúp chỉ số thu hẹp đáng kể về cuối phiên 12-5. Theo đó, diễn biến hiện tại mang tính tái cân bằng cung - cầu nhiều hơn là tín hiệu đảo chiều xu hướng ngắn hạn.
Kafi dự đoán thị trường có thể tiếp tục duy trì trạng thái giằng co quanh vùng 1.900 điểm trước khi hình thành tín hiệu xu hướng rõ ràng hơn. Vùng hỗ trợ gần nằm quanh 1.880 – 1.890 điểm và vùng hỗ trợ mạnh hơn nằm tại 1.840 – 1.850 điểm.
Công ty này khuyến nghị nhà đầu tư có thể tận dụng các nhịp rung lắc để tái cơ cấu danh mục, hạn chế mua đuổi và ưu tiên nắm giữ cổ phiếu vẫn đang vận động tích cực gần vùng hỗ trợ và hút dòng tiền ngắn hạn.
Chứng khoán Vietcombank (VCBS) cho rằng thị trường rung lắc trong phiên 12-5 khá mạnh đi cùng sự phân hóa khá rõ nét ở cả nhóm vốn hóa lớn cũng như phần còn lại của thị trường.
VCBS khuyến nghị nhà đầu tư có thể mua mới hoặc tăng tỉ trọng cổ phiếu có tín hiệu thu hút dòng tiền và đã kiểm định thành công ngưỡng hỗ trợ hoặc kháng cự. Thời điểm giải ngân khi thị trường có tín hiệu cân bằng trở lại trong các phiên tiếp theo, ưu tiên nhóm ngân hàng, logistics, dầu khí và phân bón.
