Hôm 5-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đã thực hiện chiến dịch giải cứu ngoạn mục một quân nhân mất tích khi tiêm kích Mỹ bị rơi trên lãnh thổ Iran, nhưng phía Tehran lại cho rằng chiến dịch này thất bại.
Sau đây là những thông tin đã biết đến nay về chiến dịch giải cứu này, dựa trên các tuyên bố công khai và các nguồn tin.
Theo Hãng tin AFP, đến nay có ít thông tin về danh tính của thành viên mất tích, nhưng người này là sĩ quan vận hành hệ thống vũ khí (weapons system operator), ngồi phía sau phi công (pilot) trên chiếc tiêm kích F-15E hiện đại bị bắn hạ tại Iran vào ngày 3-4.
Tổng thống Trump cho biết phi công (người lái máy bay) đã được lực lượng đặc nhiệm giải cứu trong một chiến dịch riêng diễn ra vào ban ngày hôm 3-4, ngay sau khi tiêm kích rơi xuống tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad, khu vực tây nam Iran với địa hình hiểm trở.
Trang tin Axios dẫn lời ông Trump và các quan chức Mỹ cho biết sau khi nhảy dù thoát hiểm, sĩ quan vũ khí bị mất tích đã hét lên “Chúa thật nhân từ” qua radio, phản ánh niềm tin tôn giáo mạnh mẽ của ông.
Các phi công Mỹ được huấn luyện theo chương trình SERE (sinh tồn, lẩn tránh, chống cự và thoát hiểm) trong trường hợp phải hạ cánh xuống lãnh thổ đối phương. Áo tác chiến của họ chứa thiết bị định vị phát tín hiệu radio/GPS, thiết bị liên lạc, cùng nước, thực phẩm, vật dụng sơ cứu và một khẩu súng ngắn.
Sĩ quan vũ khí bị thương sau khi nhảy dù nhưng vẫn có thể đi lại, được cho là đã leo lên một sườn núi cao khoảng 2.100m trước khi ẩn náu trong một khe đá, theo báo New York Times và trang Axios.
Ngày 5-4, Tổng thống Trump thông tin người này đã “bị thương nghiêm trọng”. Đài CBS News cho biết sĩ quan đã được đưa tới Kuwait.
Chính quyền Iran ngay lập tức kêu gọi dân địa phương và các bộ lạc phối hợp với lực lượng an ninh tìm kiếm sĩ quan tiêm kích Mỹ bị mất tích, khi họ nhận thấy giá trị chính trị và quân sự nếu bắt sống được người này.
Điều này dẫn đến một cuộc chạy đua trong cuối tuần qua. Các hình ảnh được chia sẻ trên mạng xã hội cho thấy máy bay và trực thăng Mỹ bay tầm thấp trên bầu trời Iran.
Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) đóng vai trò quan trọng trong việc xác định vị trí và đã triển khai một “chiến dịch đánh lừa” nhằm khiến phía Iran tin rằng người này đã bị (phía Iran) phát hiện, theo báo New York Times và báo Financial Times.
Chiến dịch đưa người này rời Iran được triển khai trong đêm từ hôm 4-4 sang ngày 5-4, với “hàng chục máy bay” (theo lời ông Trump) và hàng trăm lính đặc nhiệm, bao gồm biệt kích SEAL Team 6 (Đội 6 SEAL) của Hải quân Mỹ.
Lực lượng SEAL – nổi tiếng với chiến dịch tiêu diệt thủ lĩnh Al-Qaeda Osama bin Laden năm 2011 – được giao nhiệm vụ đưa người này ra khỏi Iran, trong khi máy bay tấn công Mỹ yểm trợ.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết ông Trump đã “bày tỏ cảm kích đối với sự hỗ trợ của Israel” trong chiến dịch giải cứu, nhưng không nêu chi tiết về vai trò của Israel.
Theo các nguồn tin, sĩ quan vũ khí Mỹ được giải cứu khi lực lượng Iran đang áp sát khu vực, và quân đội Mỹ đã nổ súng để ngăn chặn họ. Tổng thống Trump khẳng định không có binh sĩ Mỹ nào thiệt mạng.
Đoạn video do Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran công bố được cho là xác máy bay Mỹ bị cháy rụi trên một khu vực sa mạc, khói vẫn còn bốc lên – Video: AFP/IRGC
Mặc dù quân đội Iran tuyên bố chiến dịch của Mỹ đã bị “phá hỏng hoàn toàn”, họ chưa tường thuật đầy đủ về sự việc.
Tối 5-4, Hãng tin ISNA của Iran đăng một bức ảnh do Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cung cấp, được cho là “hộp sọ của một quân nhân Mỹ giữa đống đổ nát của một chiếc máy bay bị phá hủy”.
Lực lượng này không cung cấp thêm thông tin, chỉ nói đó là “bằng chứng cho thấy thất bại nhục nhã của Trump, kẻ nói dối”.
Người phát ngôn quân đội Iran Ebrahim Zolfaghari nói rằng lực lượng Mỹ đã sử dụng một sân bay bỏ hoang ở tỉnh Isfahan, nằm phía tây bắc khu vực quân nhân Mỹ nhảy dù. Ông cho biết các máy bay Mỹ tham gia một “nhiệm vụ đánh lừa và rút lui dưới vỏ bọc giải cứu phi công của một máy bay bị bắn rơi”.
Truyền thông nhà nước Iran cũng phát hình ảnh máy bay cháy đen trong khu vực sa mạc. Các quan chức nói rằng hai máy bay vận tải quân sự C-130 và hai trực thăng Black Hawk đã bị phá hủy.
Trong một video, có thể thấy rõ hai cánh quạt và động cơ bị cháy. Các chuyên gia định vị nguồn mở cho rằng hình ảnh được ghi lại cách thành phố Isfahan khoảng 50km về phía nam.
Báo Wall Street Journal và một số báo Mỹ khác dẫn nguồn tin ẩn danh cho biết lực lượng Mỹ đã tự phá hủy hai chiếc C-130 sau khi chúng bị mắc kẹt, nhằm tránh rơi vào tay Iran, đồng thời điều các máy bay khác tới đưa đội cứu hộ rút lui an toàn.
Ông Iraj Kazemijou, lãnh đạo tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad, nói với Hãng tin Mehr rằng có 5 người thiệt mạng và 7 người bị thương tại khu vực núi Kuh-e Siah. Tuy nhiên ông Iraj Kazemijou bác bỏ thông tin cho rằng lực lượng Mỹ đã đổ bộ tại đây, gọi đó là thông tin “hoàn toàn sai sự thật và không có giá trị”.
Trong thông điệp hôm 5-4, Tổng thống Trump cũng đề cập đến một chiến dịch riêng bên trong Iran – nhằm giải cứu phi công – “mà chúng tôi không xác nhận, vì chúng tôi không muốn gây nguy hiểm cho chiến dịch giải cứu thứ hai”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 11/5 nói tại Phòng Bầu dục rằng trong các cuộc đàm phán trước đó, Iran đã nhất trí rằng họ sẽ từ bỏ kho uranium làm giàu, nhưng Mỹ sẽ phải đến thu hồi.
"Điều đầu tiên họ nói là chúng tôi sẽ nhận được nó, nhưng chúng tôi sẽ phải tự mang nó đi", ông Trump nói về kho uranium làm giàu cấp độ cao bị chôn vùi dưới các địa điểm hạt nhân bị Mỹ không kích hồi tháng 6/2025. "Họ đã đồng ý như vậy hai ngày trước. Nhưng họ sau đó bội ước và không ghi điều đó vào đề xuất thỏa thuận. Họ đồng ý với chúng tôi rồi lại nuốt lời".
Tổng thống Mỹ trước đó tuyên bố đề xuất thỏa thuận mà Iran gửi cho Mỹ là "không thể chấp nhận được", dù ông không nêu cụ thể nội dung.
Ông Trump thêm rằng cơ sở hạt nhân Iran đã bị tàn phá đến mức "chỉ có một hoặc hai quốc gia trên thế giới có thể thu hồi được chúng". Ông thêm rằng ngoài Mỹ, Trung Quốc là quốc gia khác mà Iran cho là có khả năng thu hồi số uranium trên.
Ông chủ Nhà Trắng cũng tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, có hiệu lực từ ngày 8/4, đang "nguy kịch". Dù khẳng định lệnh ngừng bắn vẫn đang duy trì, ông Trump nói tình trạng của nó hiện tại "yếu ớt đến mức khó tin".
Cả Iran và Mỹ đều đã nổ súng vào nhau tại eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu có hiệu lực.
Iran đang tồn tại hai phe, gồm "phe ôn hòa" và "những kẻ điên rồ", theo ông Trump. Trong đó, phe ôn hòa đang "khao khát" đạt được thỏa thuận với Mỹ.
"Tôi nghĩ phe ôn hòa được tôn trọng hơn. Còn những kẻ điên rồ thì muốn chiến đấu đến cùng", ông nói với các phóng viên tại Phòng Bầu dục.
Lãnh đạo Mỹ một lần nữa chỉ trích đề xuất mà Iran đưa ra, đồng thời nói rằng bất kỳ thỏa thuận nào giữa hai quốc gia sẽ yêu cầu Iran cam kết ngừng theo đuổi chương trình hạt nhân.
"Các bạn biết đấy, trong chiến tranh, bạn phải thay đổi, linh hoạt và có nhiều kế hoạch, nhưng bạn phải thực hiện các kế hoạch khác nhau vào những ngày khác nhau", ông Trump nói. "Tôi có một kế hoạch tuyệt vời, nhưng kế hoạch đó là họ không thể có vũ khí hạt nhân. Và họ đã không nói điều đó trong đề xuất".
Trong cuộc trả lời phỏng vấn riêng với Fox News, ông Trump nói đang cân nhắc việc nối lại chiến dịch "Dự án Tự do" nhằm hộ tống dầu và các tàu vận tải thương mại khác qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, ông hiện chưa đưa ra quyết định cuối cùng.
Trước đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho rằng dự thảo thỏa thuận hòa bình mà họ đưa ra là "hợp lý và hào phóng". "Chúng tôi không đòi hỏi sự nhượng bộ nào. Thứ duy nhất chúng tôi đòi hỏi là quyền hợp pháp của mình", Baghaei nói.
Sau cuộc họp đồng chủ trì với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại Paris ngày 17/4, Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết hai nước sẽ dẫn dắt sứ mệnh đa quốc gia nhằm bảo vệ tự do hàng hải ở eo biển Hormuz "ngay khi điều kiện cho phép".
"Đây là sứ mệnh mang tính chất hòa bình và phòng thủ thuần túy, nhằm tạo sự an tâm cho các tàu thương mại và hỗ trợ rà phá thủy lôi. Hiện đã có hơn 10 quốc gia đề nghị tham gia", ông Starmer cho hay.
Cuộc họp tại Paris quy tụ hơn 30 lãnh đạo các nước, hầu hết tham dự qua hình thức trực tuyến. Mỹ và Iran không góp mặt.
Iran ngày 17/4 tuyên bố mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz, huyết mạch vận chuyển 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu, cho các tàu thương mại, sau khi giao tranh giữa Israel và nhóm Hezbollah ở Lebanon đã dừng nhờ lệnh ngừng bắn 10 ngày.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hoan nghênh động thái này, nhưng cho biết lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng biển của Iran vẫn duy trì đến khi hai bên đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột hoàn toàn. Mỹ và Iran đang trong thời gian ngừng bắn kéo dài 2 tuần, có hiệu lực từ ngày 8/4.
Trả lời phỏng vấn của AFP cùng ngày, ông Trump cho biết Mỹ "đang tiến rất gần" đến thỏa thuận hòa bình với Iran, thêm rằng không còn điểm vướng mắc nào giữa hai bên.
Những người tham gia cuộc họp ở Paris cũng hoan nghênh tuyên bố của Tehran về việc mở cửa lại eo biển, nhưng kêu gọi các bên "mở cửa lại hoàn toàn, vô điều kiện", theo ông Macron. Ông thêm rằng sự hiện diện của lực lượng đa quốc gia là cần thiết để củng cố và đảm bảo tính bền vững của các cam kết mở cửa đó.
Thủ tướng Italy Giorgia Meloni, người tham dự cuộc họp, nhấn mạnh rằng sứ mệnh như vậy cần phải chờ đến khi "chấm dứt chiến sự", nhưng cho biết nước này sẵn sàng tham gia. Thủ tướng Đức Friedrich Merz trong khi đó bày tỏ mong muốn Mỹ tham gia.
Trong khi đó, Tổng thống Trump cho hay ông đã từ chối lời đề nghị của NATO về việc giúp đảm bảo an ninh eo biển Hormuz sau khi Iran tuyên bố mở cửa. "Tôi nhận được cuộc gọi từ NATO để hỏi liệu chúng tôi có cần giúp đỡ hay không. Tôi đã nói với họ hãy tránh xa, trừ khi họ chỉ muốn đưa tàu đến để chở dầu", ông viết.
Kể từ khi phát động cuộc chiến ở Iran, ông Trump đã chế giễu các đồng minh châu Âu là "những kẻ hèn nhát", chỉ trích NATO là "hổ giấy" vì đã phớt lờ lời kêu gọi hỗ trợ của ông khi Iran gần như phong tỏa eo biển Hormuz.
Trung tá Sugeng Hariyanto, chỉ huy Lực lượng đặc nhiệm ngoại giao đại sứ quốc gia của Hải quân Indonesia, làm trưởng đoàn.
Đại tá Lê Đình Nghi, Phó Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Vùng 2 Hải quân Việt Nam, làm trưởng đoàn Việt Nam đón tàu.
Chuyến thăm TP.HCM của tàu KRI Bima Suci nằm trong khuôn khổ chương trình giao lưu thường niên "Học viên sĩ quan ASEAN mở rộng 2026" (APCS 2026) do Hải quân Indonesia khởi xướng.
Chương trình quy tụ 157 học viên và sĩ quan huấn luyện của Học viện Hải quân Indonesia, cùng 57 đại biểu quốc tế là học viên sĩ quan và sĩ quan hộ tống đến từ 26 quốc gia thành viên ASEAN và các nước đối tác.
Các đại biểu chương trình sẽ thực hành những kiến thức hàng hải học ở trường lớp lên vận hành tàu, tham gia hải trình 4 tháng đến 12 điểm đến thuộc 7 quốc gia châu Á (Singapore, Việt Nam, Trung Quốc, Nga, Nhật Bản…).
Điểm nhấn của lễ đón tàu là màn trình diễn diễu hành nhạc kèn cổ động chào cảng của các học viên Học viện Hải quân Indonesia.
Trong chuyến thăm 4 ngày tại TP.HCM, đoàn dự kiến triển khai một loạt hoạt động bao gồm các cuộc chào xã giao, hoạt động văn hóa cùng các buổi giao lưu, tiếp xúc giữa đoàn Hải quân Indonesia với phía Hải quân Việt Nam và người dân địa phương.
Chia sẻ với Tuổi Trẻ Online, Đại sứ Indonesia tại Việt Nam Adam Tugio khẳng định chuyến thăm cảng lần này là minh chứng rõ nét cho mức độ gắn kết trong quan hệ giữa hai nước.
Ông nhấn mạnh: "Việt Nam và Indonesia có rất nhiều điểm chung. Đều là những quốc gia sở hữu hàng ngàn hòn đảo, tôi tin rằng chính tinh thần hàng hải là một trong những nhân tố chủ chốt gắn kết hai nước.
Chuyến thăm lần này của tàu KRI Bima Suci chính là minh chứng cho mối quan hệ hợp tác khắng khít của chúng ta. Không chỉ trong lĩnh vực chính trị và kinh tế, hợp tác quốc phòng cũng là lĩnh vực hai quốc gia nhấn mạnh trong mở rộng hợp tác song phương".
Chia sẻ thêm về chương trình APCS 2026, Đại sứ Indonesia tại Việt Nam khẳng định đây là hải trình mang đậm tính ngoại giao văn hóa.
Trên tàu, thủy thủ là học viên, sĩ quan từ 26 quốc gia đã làm quen, chia sẻ cùng nhau về văn hóa nước mình.
"Bản chất của chuyến đi không chỉ là trao đổi kiến thức, mà còn là xây dựng nền tảng văn hóa thông qua kết nối giữa thế hệ Indonesia và thế hệ Việt Nam.
Việc kết hợp trao đổi chuyên môn hải quân với quảng bá văn hóa sẽ tạo dựng mối liên hệ bền chặt giữa các thế hệ sĩ quan, qua đó làm sâu sắc hơn nền tảng quan hệ mà các thế hệ lãnh đạo tiền bối đã dày công xây dựng", ông Suci khẳng định.
Thiếu úy Daniel Sintong, sĩ quan tàu KRI Bima Suci từng là học viên tham gia chương trình APCS trước đó, chia sẻ chuyến đi này là một trải nghiệm thú vị.
Đặc biệt ghi nhớ khoảnh khắc tàu KRI Bima Suci cập cảng Sri Lanka và Singapore trong chuyến hải trình năm nay, khi anh gặp lại những học viên nay đã trở thành sĩ quan hải quân nước họ.
"Những chương trình trao đổi như APCS là bước đầu quan trọng giúp các học viên sĩ quan trẻ hình thành tư duy 'Tôi không đơn độc ở đây, còn có nhiều sĩ quan hải quân tương lai khác'. Khi cần giúp đỡ, tôi có thể gọi điện. Những mối liên hệ này sẽ tạo nên mạng lưới hợp tác giữa các nhà lãnh đạo hàng hải tương lai", anh chia sẻ.
