Thông tin trên được tờ The Wall Street Journal hôm qua dẫn một số nguồn tin thân cận tiết lộ.
Theo đó, các cuộc không kích mà UAE đã không công khai thừa nhận bao gồm 1 cuộc tấn công vào một nhà máy lọc dầu trên đảo Lavan của Iran ở Vịnh Ba Tư. Gây ra một đám cháy lớn và khiến nhà máy lọc dầu ở Lavan phải mất nhiều tháng mới có thể khôi phục, vụ tấn công này được cho là xảy ra đầu tháng 4, nằm trong khoảng thời gian Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ngừng bắn với Iran.
Đại diện Iran cho biết vào thời điểm đó rằng nhà máy lọc dầu đã bị tấn công trong một cuộc tấn công, nên Tehran đã tung ra một loạt các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) nhằm vào UAE và Kuwait để đáp trả. Còn một nguồn tin khác cho biết chẳng những không khó chịu về cuộc tấn công, Mỹ còn âm thầm hoan nghênh sự tham gia của UAE và bất kỳ quốc gia vùng Vịnh nào khác muốn tham gia vào cuộc chiến.
Bộ Ngoại giao UAE từ chối bình luận về các cuộc không kích nhưng chỉ ra các tuyên bố trước đó của nước này có khẳng định quyền đáp trả – bao gồm cả quân sự – đối với các hành động thù địch. Lầu Năm Góc lẫn Nhà Trắng cũng từ chối bình luận về thông tin UAE tham chiến.
Kể từ khi xung đột Iran bùng nổ, nước này đã đáp trả Mỹ và Israel bằng cách tập kích cả vào cơ sở hạ tầng của một số nước trong khu vực, đặc biệt là các đồng minh của Washington như: Ả Rập Xê Út, UAE, Kuwait, Bahrain. Trong đó, Iran tập trung phần lớn hỏa lực vào UAE, khi phóng hơn 2.800 tên lửa và UAV, nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác, bao gồm cả Israel.
Tại các nước vùng Vịnh bị Tehran tấn công, thì thiệt hại không chỉ là các cơ sở khai thác, chế biến dầu khí, mà còn có cả hạ tầng khác như các nhà máy khử mặn để biến nước biển thành nước uống. Tại vùng Vịnh, việc khử mặn để biến nước biển thành nước uống đóng vai trò quan trọng trong nguồn cung nước sạch tại nhiều quốc gia. Điển hình, tỷ lệ nguồn cung này ở UAE chiếm đến 42%, Ả Rập Xê Út là 70%, Oman, Qatar và Kuwait thì tỷ lệ này gần 90%.
Thế nhưng, sau hơn 2 tháng bùng nổ chiến sự, về mặt công khai thì các đồng minh trên của Mỹ được cho là không tham chiến, chỉ Washington và Tel Aviv tấn công Iran. Chính vì thế, nếu thông tin UAE tấn công Iran là chính xác, thì chiến sự Iran rõ ràng phức tạp hơn.
Suy đoán về sự tham gia của UAE vào cuộc chiến đã lan truyền kể từ giữa tháng 3, khi một chiến đấu cơ được cho là không thuộc về Mỹ lẫn Israel, đã xuất hiện trên bầu trời Iran.
Khi xung đột Iran mới nổ ra, UAE lẫn Ả Rập Xê Út không muốn cuộc chiến này kéo dài vì những tổn thất kinh tế. Nhưng quan điểm này được cho là dần thay đổi.
Theo chuyên gia Hussein Ibish (thuộc Viện Nghiên cứu các chính phủ Ả Rập vùng Vịnh), kể từ khi Iran giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz, Ả Rập Xê Út và UAE đã đặc biệt trở nên lo lắng về viễn cảnh Tổng thống Trump rời khỏi cuộc chiến và để mọi thứ như trước đây. UAE đã thường xuyên lên tiếng khẳng định rằng chiến tranh không thể kết thúc cho đến khi Iran bị hạn chế về năng lực tên lửa cũng như nguồn lực hỗ trợ các lực lượng quân sự ở khu vực. UAE cũng đã đóng cửa các hoạt động thương mại và các tổ chức khác của Iran trên lãnh thổ UAE, đồng thời đe dọa đóng băng hàng tỉ USD tài sản của Tehran.
Nếu như Iran chủ yếu là dòng Hồi giáo Shia thì UAE lẫn Ả Rập Xê Út lại là dòng Hồi giáo Sunni. Từ hàng chục năm qua, UAE lẫn Ả Rập Xê Út đều bất hòa với Iran. Nên nếu cuộc chiến lần này kết thúc mà Iran không hề thay đổi chế độ và vẫn giữ được chương trình hạt nhân cũng như tên lửa, thì Tehran có thể sẽ đẩy nhanh năng lực hạt nhân lẫn tên lửa. Khi đó, Iran là mối họa tiềm ẩn đối với UAE lẫn Ả Rập Xê Út. Hơn thế nữa, việc Tehran phong tỏa eo biển Hormuz cho thấy Ả Rập Xê Út và UAE có thể trở thành “con tin” của Iran về nguồn cung dầu khí bất cứ lúc nào.
Chính vì thế, với hai nước này thì kịch bản tốt nhất là thà “một lần đau” khi chấp nhận thiệt hại về kinh tế do cuộc chiến kéo dài, nhưng chế độ Iran sụp đổ hoặc mất đi phần lớn năng lực quân sự.
Theo báo South China Morning Post ngày 20-4, dữ liệu mới công bố từ cơ quan hải quan Trung Quốc cho biết nhập khẩu từ Iran trong tháng 3-2026 đã giảm 48% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi xuất khẩu sang nước này lao dốc tới 90%.
Trên phạm vi rộng hơn, xuất khẩu của Trung Quốc sang tám nền kinh tế vùng vịnh Ba Tư - bao gồm Saudi Arabia và Qatar - giảm 57%, còn nhập khẩu giảm gần 33%.
Nguyên nhân chính của sự sụt giảm này đến từ eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch của thế giới - bị hạn chế nghiêm trọng, trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran leo thang.
Trong tháng 3, nhập khẩu dầu của Trung Quốc từ khu vực vùng Vịnh đã giảm 25% so với cùng kỳ, phản ánh rõ mức độ ảnh hưởng của việc tắc nghẽn tuyến đường này.
Tình hình trở nên phức tạp hơn khi Iran từng mở lại eo biển trong thời gian ngắn, nhưng nhanh chóng đảo ngược quyết định chỉ sau một ngày, trong khi Mỹ duy trì phong tỏa hải quân đối với các tàu ra và vào cảng Iran.
Các chuyên gia nhận định eo biển Hormuz giờ đây không chỉ là tuyến vận chuyển năng lượng, mà đã trở thành một đòn bẩy địa chính trị quan trọng.
Theo ông Alfredo Montufar-Helu từ công ty tư vấn Ankura China Advisors có trụ sở ở Mỹ, ngay cả khi đạt được lệnh ngừng bắn, chi phí bảo hiểm năng lượng và vận tải biển vẫn khó giảm do rủi ro an ninh còn kéo dài.
Trong bối cảnh đó, Trung Quốc đã tìm cách giảm thiểu thiệt hại bằng cách tăng nhập khẩu từ Nga, Indonesia và Malaysia. Nhờ vậy, tổng mức suy giảm nhập khẩu dầu của nước này chỉ ở mức 2,24% - thấp hơn nhiều so với mức giảm từ riêng khu vực vùng Vịnh.
Tuy nhiên, không phải mọi mặt hàng đều có thể bù đắp dễ dàng. Nguồn cung lưu huỳnh - hơn một nửa vốn phụ thuộc vào Trung Đông - đã giảm tới 42% trong thời gian xung đột, cho thấy những điểm nghẽn khó thay thế trong chuỗi cung ứng.
Triển vọng ngừng bắn sắp tới vẫn cho thấy nhiều bất ổn. Lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ - Iran dự kiến hết hiệu lực trong tuần này, làm dấy lên nguy cơ xung đột tái leo thang.
Sự bất định này không chỉ ảnh hưởng đến thương mại và năng lượng, mà còn lan sang nội bộ Mỹ. Cuộc khảo sát của Đài NBC News ngày 19-4 cho thấy tỉ lệ ủng hộ Tổng thống Trump đã giảm xuống 37%, trong bối cảnh người dân lo ngại về tình hình kinh tế và cách xử lý khủng hoảng Iran.
Theo giới phân tích, giá năng lượng duy trì ở mức cao sẽ tiếp tục gây áp lực buộc Washington phải tìm kiếm giải pháp.
Tuy nhiên, các yêu cầu cốt lõi của Mỹ - như việc Iran từ bỏ chương trình hạt nhân - vẫn là "lằn ranh đỏ" đối với Tehran, khiến khả năng đạt được đột phá trong đàm phán trở nên mong manh.
"Sau quá trình phân tích nghiêm ngặt dựa trên dữ liệu, chúng tôi đã ra quyết định khó khăn nhưng cần thiết là chấm dứt hoạt động của tàu ngầm USS Boise", tư lệnh hải quân Mỹ Daryl Caudle cho biết hôm 10/4.
Đô đốc Caudle nói rằng động thái chiến lược này sẽ giúp hải quân Mỹ tái phân bổ lực lượng lao động tay nghề cao cho các ưu tiên cao nhất, như đóng tàu ngầm lớp Virginia và Columbia mới, cũng như cải thiện năng lực sẵn sàng chiến đấu của hạm đội hiện tại.
Theo hải quân Mỹ, quyết định trên là một phần trong sáng kiến quy mô lớn nhằm tối ưu hóa cấu trúc hạm đội, đảm bảo ngân sách được đầu tư vào những năng lực sẽ trực tiếp giúp duy trì ưu thế chiến đấu.
Hải quân Mỹ đã chi khoảng 800 triệu USD cho dự án đại tu tàu ngầm USS Boise, song mới chỉ hoàn thành 22% kế hoạch công việc. Tổng chi phí ước tính để hoàn thành quá trình này đã tăng lên 3 tỷ USD, theo Fox News.
Bộ trưởng Hải quân Mỹ John Phelan cho biết nỗ lực đại tu USS Boise tương đương 65% chi phí đóng mới một tàu ngầm lớp Virginia, song nó chỉ có thể vận hành được thêm vài năm sau khi sửa chữa. "Đến một lúc nào đó, cần phải chấp nhận cắt lỗ và bước tiếp", ông nói.
Hải quân Mỹ dự định sửa chữa USS Boise từ năm 2013, song kế hoạch đã nhiều lần bị trì hoãn, chủ yếu do thiếu xưởng đóng tàu. Chiến hạm về cảng sau chuyến hải trình cuối cùng vào tháng 1/2015 và không ra khơi kể từ đó. USS Boise bị đánh giá là "không còn khả năng hoạt động bình thường" từ năm 2016 và bị tước chứng nhận khả năng lặn sau đó một năm.
Hải quân Mỹ đã chuyển USS Boise từ cảng nhà ở bang Virginia đến xưởng của hãng Newport News năm 2018. Chiến hạm này trở về cảng nhà sau đó một năm do vấn đề ưu tiên ngân sách. Nó tiếp tục di chuyển đến xưởng của Newport News vào năm 2020, song phải đến năm 2021 mới được đưa vào ụ khô để bắt đầu hoạt động bảo dưỡng hạn chế.
Nỗ lực đại tu toàn diện tiếp bị trì hoãn do vấn đề ngân sách, hợp đồng chỉ được hải quân Mỹ ký kết năm 2024.
Tính đến năm ngoái, hải quân Mỹ vẫn nỗ lực hoàn thành đại tu tàu ngầm USS Boise để đưa chiến hạm trở lại biên chế vào năm 2029. Tính đến thời điểm đó, chiến hạm này đã dành hơn 1/3 vòng đời nằm trong cảng.
USS Boise thuộc lớp ngầm tấn công nhanh Los Angeles, được khởi đóng năm 1988 và đưa vào biên chế hải quân Mỹ năm 1992. Chiến hạm được trang bị động cơ hạt nhân, có thể mang nhiều loại vũ khí như ngư lôi Mark 48, tên lửa hành trình Tomahawk, tên lửa diệt hạm Harpoon, thủy lôi Mark 67 và Mark 60.
Mỹ đã chế tạo tổng cộng 62 tàu ngầm lớp Los Angeles, với mức giá mỗi chiếc tương đương 1,9 tỷ USD vào năm 2024. Tính đến năm 2025, còn tổng cộng 23 tàu trong biên chế, chiếm gần một nửa hạm đội 50 tàu ngầm hạt nhân tấn công của hải quân Mỹ.
Số lượng tàu ngầm lớp Los Angeles của hải quân Mỹ đã giảm dần trong những năm qua, do lực lượng này tiếp nhận các chiến hạm lớp Virginia có năng lực vượt trội hơn.
"Chúng tôi sẽ sớm công bố thông tin cụ thể. Chuyến thăm đang trong quá trình chuẩn bị. Có thể nói rằng công tác chuẩn bị về cơ bản đã hoàn tất, chỉ còn lại những khâu hoàn thiện cuối cùng. Sự kiện này sẽ diễn ra trong tương lai rất gần", người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 15/5 cho biết.
Báo SCMP của Hong Kong cùng ngày dẫn lời các nguồn tin giấu tên cho biết Tổng thống Nga Putin sẽ thăm Trung Quốc vào ngày 20/5, thêm rằng đây là hoạt động tiếp xúc thường kỳ giữa Moskva và Bắc Kinh.
Nếu chính xác, đây sẽ là lần đầu tiên Trung Quốc đón tiếp lãnh đạo của cả hai cường quốc trong cùng một tháng, phản ánh nỗ lực của Bắc Kinh nhằm quản lý quan hệ với cả hai bên và định vị bản thân như một cường quốc trung tâm giữa bối cảnh trật tự thế giới ngày càng chia rẽ.
"Chương trình nghị sự đã được xác định rõ ràng. Ưu tiên hàng đầu là quan hệ song phương - mối quan hệ đối tác chiến lược đặc biệt, cùng quy mô hợp tác kinh tế và thương mại sâu rộng vốn luôn duy trì ở mức trên 200 tỷ USD", ông Peskov nói về chuyến thăm sắp tới của Tổng thống Putin. "Và dĩ nhiên, các vấn đề quốc tế cũng sẽ là một trong những nội dung trọng tâm".
Người phát ngôn cho hay chuyến thăm là "cơ hội tốt để Nga - Trung trao đổi quan điểm về các cuộc tiếp xúc vừa qua giữa Trung Quốc và Mỹ".
"Khi Mỹ và Trung Quốc tiến hành đối thoại trực tiếp ở cấp cao nhất, những tiếp xúc như vậy đương nhiên được tất cả các quốc gia đặc biệt chú ý và phân tích, trong đó có Nga", ông Peskov phát biểu trước báo giới.
Trung Quốc hiện là đồng minh quan trọng nhất của Nga. Các linh kiện điện tử do Trung Quốc sản xuất có vai trò quan trọng đối với ngành công nghiệp quốc phòng Nga. Là khách hàng mua dầu lớn nhất, Trung Quốc cung cấp nguồn doanh thu then chốt cho Nga trong bối cảnh nền kinh tế nước này gặp nhiều áp lực do cuộc xung đột tại Ukraine.
Tổng thống Trump hôm nay rời Trung Quốc, khép lại chuyến thăm ba ngày. Trong khi lãnh đạo Mỹ tìm kiếm những thắng lợi thương mại tức thì, như thỏa thuận bán máy bay Boeing, thì Chủ tịch Tập lại đề cập đến việc thiết lập lại mối quan hệ lâu dài và một hiệp ước nhằm duy trì quan hệ thương mại ổn định với Washington, làm nổi bật những ưu tiên khác nhau của hai bên.
Ông Tập đã nêu ra thuật ngữ "ổn định chiến lược mang tính xây dựng" để mô tả mối quan hệ với Mỹ, một bước thay đổi rõ rệt so với cách định hình "cạnh tranh chiến lược" được cựu tổng thống Mỹ Joe Biden sử dụng mà Bắc Kinh vốn không hài lòng.
Giới phân tích nhận định việc thiết lập mối quan hệ mới này là một thành công đối với Trung Quốc, vì đây là lần đầu tiên Bắc Kinh đưa ra định nghĩa cho mối quan hệ hai nước, đồng nghĩa với việc bất kỳ rạn nứt lớn hay hành vi thiếu thiện chí nào cũng sẽ làm tổn hại đến tinh thần hợp tác giữa hai bên.
