Quý đầu năm, Việt Nam xuất khẩu 122,93 tỷ USD hàng hóa, theo Cục Thống kê. Con số này cao hơn 19,1% so với cùng kỳ năm ngoái và mở rộng nhanh hơn mức tăng 10,6% của quý I/2025.
Tuy nhiên, việc duy trì phong độ tăng trưởng này trong ba quý còn lại không dễ, do xung đột tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu, vận tải và kéo theo là nguyên vật liệu đầu vào leo thang.
Khảo sát chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 3 của S&P Global cho biết một nửa doanh nghiệp được hỏi phản ánh chi phí đầu vào tháng qua tăng nhanh nhất kể từ tháng 4/2022. Họ phản ứng bằng cách nâng giá bán, với tốc độ cao nhất gần 15 năm, khiến đơn đặt hàng xuất khẩu mới quay đầu giảm.
Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, chỉ ra diễn biến này phản ánh “những ảnh hưởng ngay lập tức và đáng kể” mà các nhà sản xuất tại Việt Nam phải đối diện.
Đáng chú ý, doanh nghiệp nội địa có dấu hiệu “ngấm đòn” trước. Trong kim ngạch xuất khẩu quý vừa qua, khu vực kinh tế trong nước chỉ góp 24,47 tỷ USD, giảm 16,6%. Trong khi, FDI và dầu thô gánh 80% kế quả, tăng trưởng 33,3%.
Khảo sát kết quả sản xuất kinh doanh quý I của Cục Thống kê cũng chỉ ra khối FDI đang lạc quan nhất, với 71,7% đánh giá tình hình tốt hơn và giữ ổn định. Ở khối doanh nghiệp nhà nước và tư nhân, tỷ lệ này lần lượt là 69,5% và 68,3%.
Ông Phạm Văn Việt, Chủ tịch HĐQT Công ty Việt Thắng Jean, xác nhận giá cả nguyên liệu và chi phí vận chuyển đều tăng. “Đã có dấu hiệu gián đoạn chuỗi cung ứng khi một số nhà cung cấp chỉ xác nhận đơn hàng mà không cam kết ngày giao hoặc giá cả”, ông kể trong sự kiện gần đây.
Ngay cả với những ngành xuất khẩu không phụ thuộc nguyên liệu nước ngoài như trái cây, Chủ tịch Vina T&T Nguyễn Đình Tùng cho biết vẫn không tránh khỏi áp lực. “Chúng tôi cũng phải đối mặt với chi phí xăng dầu, kéo theo cơ sở hạ tầng logistics, vật tư và bao bì từ nhà cung cấp tăng”, ông chỉ ra.
Để hạn chế tác động, duy trì đầu ra, một số doanh nghiệp tìm cách điều chỉnh sản phẩm và hướng đi của đơn hàng. Ông Tùng chỉ ra chiến sự làm tăng cước tàu và kéo dài thời gian vận chuyển đi châu Âu hoặc Mỹ tăng thêm 15 ngày.
Do đó, ông tập trung thêm vào các sản phẩm chế biến sâu để giảm phụ thuộc vào hàng tươi và chuyển đổi từ các thị trường xa sang các thị trường gần để giảm chi phí vận chuyển và tránh vùng xung đột. Hay Việt Thắng Jean trước đây xuất khẩu sang EU và Mỹ chiếm 60%, nhưng đã điều tiết giảm xuống còn khoảng 44%.
Doanh nghiệp vẫn cần thêm hỗ trợ. Khảo sát nhóm ngành công nghiệp chế biến, chế tạo của Cục Thống kê chỉ ra 48,7% doanh nghiệp kiến nghị ưu tiên kiểm soát và bình ổn giá năng lượng, nhằm giảm áp lực đầu vào.
Cùng với đó, sớm có giải pháp hỗ trợ tín dụng, đặc biệt là doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp nông nghiệp, nhỏ và vừa, đang gặp khó trong xoay xở vốn lưu động. Đồng thời, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, tăng khả năng tiếp cận vốn cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng trực tiếp bởi biến động bên ngoài.
Một số giải pháp dài hơi hơn cũng được đặt ra. Là Phó chủ tịch Hội Dệt may – Thêu đan TP HCM, ông Phạm Văn Việt chỉ ra chuỗi cung ứng ngành này chưa tối ưu nên chi phí sản xuất cao hơn các nước khác khoảng 20%. Cùng với đó, công nghệ chưa tiên tiến khiến giá thành cao hơn từ 10-12% so với các nước đối thủ.
Khi giá đầu vào tăng vọt bào mòn thêm biên lợi nhuận mỏng manh, ông cho rằng cần nhanh chóng tăng liên kết chuỗi trong nước để chủ động nguồn nguyên liệu; đồng thời, cần cải thiện và thay đổi công nghệ để giảm giá thành.
Cuộc xung đột cũng làm tăng mối quan tâm đến các phương án vận tải giảm hoặc không phát thải. Ông Nhữ Đình Thiện, Tổng thư ký Hiệp hội Đại lý, Môi giới và Dịch vụ hàng hải Việt Nam khuyến nghị tăng đầu tư cho hoạt động thủy nội địa.
Chuyên gia chỉ ra Việt Nam có hơn 80.000 km sông ngòi, với khoảng 40.000 km có thể khai thác vận tải, nhưng vận tải thủy nội địa đóng góp chưa tới 20% sản lượng. Ông Thiện ví dụ việc vận chuyển một container ra khu vực Cái Mép bằng đường bộ có thể mất 4-5 triệu đồng và tốn nhiều thời gian do kẹt xe. Trong khi, một xà lan có thể chở từ 100 đến 200 container, giúp cắt giảm chi phí đáng kể.
Phương tiện điện cũng được tính đến. “Chúng tôi đang cố gắng chuyển đổi cơ sở hạ tầng logistics từ sử dụng xăng dầu sang dùng điện và lắp thêm các tấm pin mặt trời”, ông Nguyễn Đình Tùng tại Vina T&T, cho biết.
Đã có triển vọng cho hướng đi này. Tại một hội nghị kinh doanh mới đây, ông Kevin Stuart Burrell, Giám đốc Điều hành khu vực Mekong của A.P. Moller – Maersk, cho biết đã đạt được chi phí vận hành đội xe tải điện bằng với xe xăng sau ba tháng thử nghiệm tại Việt Nam, dù chi phí đầu tư ban đầu gấp 2,5 lần xe xăng.
Theo ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP HCM, việc hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với thách thức của xung đột Trung Đông không chỉ dừng ở các giải pháp ngắn hạn, mà cần hướng đến xây dựng một môi trường kinh doanh thực sự thuận lợi, nơi doanh nghiệp có thể yên tâm đầu tư dài hạn, đổi mới và phát triển bền vững.
“Đồng thời, Việt Nam cần có những cơ chế cụ thể hơn để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong quá trình chuyển đổi, đặc biệt là về tài chính, công nghệ và nguồn nhân lực”, ông nói tại một diễn đàn kinh tế tháng trước.
Như vậy, sau hơn ba tháng áp dụng ngưỡng doanh thu miễn thuế với hộ kinh doanh ở mức 500 triệu đồng/năm, Bộ Tài chính vừa đề nghị sửa đổi để hỗ trợ đối tượng này. Đây là cơ hội để hộ kinh doanh minh bạch doanh thu, dòng tiền. Trong thực tế, ghi nhận cho thấy vẫn còn tình trạng hộ kinh doanh lách bằng cách thu tiền mặt.
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ, sau khi cơ quan thuế yêu cầu hộ kinh doanh tách bạch tài khoản cá nhân và tài khoản hộ kinh doanh đồng thời phải thông báo tài khoản cho cơ quan thuế, nhiều hộ kinh doanh đã tìm cách lách bằng cách hạn chế thanh toán không tiền mặt.
Chị Duyên (phường Gia Định, TP.HCM) cho hay trước đây chủ căn hộ dịch vụ nơi chị thuê yêu cầu trả tiền hằng tháng qua tài khoản. Đến tháng chủ nhà gửi thông báo và chị chuyển khoản rất khỏe.
Tuy nhiên, từ sau khi cơ quan thuế áp dụng quy định mới, hằng tháng chị phải ra ATM rút tiền mặt để trả tiền phòng và tiền điện nước vì chủ nhà không nhận tiền qua tài khoản. "Trường hợp của tôi không phải cá biệt vì nhiều đồng nghiệp của tôi cũng gặp phải", chị Duyên nói.
Trong khi đó, anh Trường (phường An Nhơn, TP.HCM) cho biết trong lần ghé tiệm bánh mì khá lớn trên đường Hoàng Văn Thụ, phường Đức Nhuận, TP.HCM để mua bánh bao và bánh mì ăn sáng mới đây, nhưng chủ tiệm lại nhất định không nhận chuyển khoản nên anh không thể mua hàng.
"Tuần trước chủ quán bún bò tôi hay ăn cũng yêu cầu nếu chuyển khoản phải trả thêm 10% khiến tôi hết sức bất ngờ", anh Trường kể.
Anh H. (phường Hà Đông, Hà Nội) cho biết từ đầu năm đến nay, một số chỗ bán hàng hạn chế nhận thanh toán chuyển khoản. Trong khi đó, trước đây khách thanh toán tiền mặt hay chuyển khoản đều như nhau, thậm chí có lúc cần tiền mặt vài trăm ngàn, còn có đổi nhờ ở tiệm cà phê, quán ăn...
"Từ sau Tết, ngay như cô giáo dạy thêm môn văn của con tôi đã thông báo chỉ nhận học phí bằng tiền mặt. Trong khi trước đó, cô thông báo học phí qua Zalo và nhận chuyển khoản 100%", anh H. kể.
Nêu thực tế sau hơn ba tháng chuyển từ thuế khoán sang áp dụng thuế kê khai, Bộ Tài chính cho biết có phát sinh hiện tượng một số hộ kinh doanh hạn chế thanh toán không dùng tiền mặt, ưu tiên giao dịch tiền mặt nhằm che giấu doanh thu.
"Ngoài ra, còn do tâm lý che dấu doanh thu để trốn thuế và sợ bị phát hiện ra doanh thu đã không kê khai trước đây mặc dù tại nghị định 68 đã khẳng định cơ quan thuế không sử dụng doanh thu khai thuế năm 2026 để truy thu thuế các năm trước", Bộ Tài chính ghi nhận.
Bộ Tài chính đánh giá đây là xu hướng ngắn hạn, phát sinh do tâm lý cảnh giác ban đầu với chính sách mới. Thực tế, thanh toán không dùng tiền mặt phát triển mạnh mẽ. Thói quen tiêu dùng đã thay đổi rõ rệt, đặc biệt trong thương mại điện tử và dịch vụ.
Xu thế thanh toán không dùng tiền mặt là tất yếu. "Việc một bộ phận hộ cá nhân kinh doanh cố tình thanh toán tiền mặt là biểu hiện của hành vi trốn, tránh thuế cần có sự vào cuộc của các cơ quan chức năng", một lãnh đạo bộ này nói.
Cũng theo vị này, trong thời gian tới cơ quan thuế sẽ tăng cường quản lý rủi ro qua phân tích dữ liệu lớn (big data) từ hóa đơn điện tử, dòng tiền, sàn thương mại điện tử; đối chiếu thông tin thanh toán qua ngân hàng, trung gian thanh toán... "Do vậy, việc che giấu doanh thu thông qua giao dịch tiền mặt sẽ ngày càng khó và tiềm ẩn rủi ro pháp lý cao đối với người nộp thuế", vị này khẳng định.
Theo bà Lê Thị Duyên Hải (Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam), yêu cầu quan trọng nhất với hộ kinh doanh là quản lý được dòng tiền, gồm toàn bộ doanh thu từ bán hàng hóa, dịch vụ và các khoản chi phục vụ hoạt động kinh doanh.
Hộ kinh doanh cần tách bạch tài khoản kinh doanh và tài khoản cá nhân, đồng thời đăng ký đầy đủ các tài khoản với cơ quan thuế. Việc sử dụng chung tài khoản hoặc không kê khai đầy đủ có thể khiến chi phí không được chấp nhận, làm tăng số thuế phải nộp, thậm chí bị xử phạt hoặc truy cứu trách nhiệm nếu vi phạm nghiêm trọng.
Theo quy định hiện hành, hộ kinh doanh phải đăng ký với cơ quan thuế toàn bộ thông tin tài khoản ngân hàng, ví điện tử liên quan đến hoạt động kinh doanh. "Minh bạch dòng tiền không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc. Đây cũng là cơ hội để hộ kinh doanh nâng tầm quản trị và phát triển bền vững hơn", bà Hải nhận định.
Trong khi đó, ông Đặng Trung Hiếu (Giám đốc sản phẩm và giải pháp, phát triển sản phẩm, quản lý dịch vụ và thu hộ, Techcombank) cho biết ngân hàng đã phát triển các giải pháp số hóa như nền tảng T-Shop của Techcombank giúp hộ kinh doanh quản lý bán hàng, xuất hóa đơn, theo dõi doanh thu - chi phí trên một hệ thống duy nhất.
Dữ liệu được ghi nhận theo thời gian thực, hỗ trợ kiểm soát dòng tiền và giảm sai sót. Thực tế, nhiều hộ kinh doanh gặp khó khăn trong quản lý dòng tiền khi thu từ nhiều nguồn như chuyển khoản, QR code, tiền mặt, sàn thương mại... Tuy nhiên, khi sử dụng bộ phần mềm của Techcombank, mọi thứ trở nên dễ dàng.
Và một lợi ích nữa là hộ kinh doanh không phải làm việc với nhiều nhà cung cấp riêng lẻ cho từng dịch vụ như hóa đơn điện tử, chữ ký số..., mà có thể sử dụng toàn bộ trong hệ thống tích hợp. Điều này giúp giảm chi phí, đơn giản hóa vận hành".
Ông Hiếu cho rằng lợi ích lớn nhất của việc số hóa và minh bạch dòng tiền là nâng cao khả năng tiếp cận vốn. Với giải pháp số hóa, dữ liệu về hóa đơn và dòng tiền ra vào tài khoản được ghi nhận đầy đủ, đây là cơ sở quan trọng để ngân hàng đánh giá chính xác "sức khỏe" kinh doanh và đưa ra hạn mức vay phù hợp.
"Dữ liệu dòng tiền được số hóa có thể xem như một "mỏ vàng". Ngân hàng có thể chủ động phân tích dữ liệu và đề xuất hạn mức phù hợp với nhu cầu và tình hình kinh doanh thực tế của cô chú, anh chị hộ kinh doanh", ông Hiếu cho biết.
Anh H.D.M. (phường Tây Hồ, Hà Nội) cho biết mới nhận được thông báo của cơ quan thuế về việc nợ thuế các năm 2022 và 2024. Điều khiến anh bất ngờ là những năm qua anh đều ủy quyền cho cơ quan chi trả quyết toán thay, thậm chí có năm còn được hoàn thuế.
Nhưng đến khi cài ứng dụng eTax Mobile, anh mới phát hiện hai khoản thu nhập 500.000 đồng vào năm 2022 và năm 2024, đều chưa được khấu trừ thuế.
"Đây là thù lao đi họp, thật sự tôi không thể nhớ nổi để tự quyết toán. Đến khi vào eTax Mobile tra cứu mới biết, chứ tôi không hề có ý định trốn thuế", anh M. nói và cho biết tuần rồi anh đã lập tờ khai quyết toán và nộp thuế ngay trên eTax mobile.
Do quá hạn nộp tờ khai quyết toán (năm 2022 là 2 năm và năm 2024 là 1 năm), nên ngoài số tiền thuế phải nộp thêm là hơn 100.000 đồng, anh còn bị phạt tiền chậm nộp 43.000 đồng. Nỗi lo lớn hơn là nguy cơ bị phạt vì chậm nộp tờ khai quyết toán. Mức phạt nếu lên đến vài triệu đồng thì quá nặng. Vì số tiền nhận chỉ vài trăm nghìn đồng và không phải cố tình trốn thuế.
Không riêng gì anh M., nhiều trường hợp rơi vào tình cảnh tương tự. Chị Trần Thu Trang (phường Cửa Nam, Hà Nội) cho biết cũng vừa phát hiện khoản thu nhập vãng lai 200.000 từ năm 2024 khi tra cứu eTax mobile.
"Tôi vừa hoàn tất quyết toán. Do quá hạn một năm nên ngoài số tiền thuế phải nộp thêm 307.000 đồng, tôi bị phạt 37.000 đồng tiền chậm nộp. Tôi đang lo có bị phạt chậm nộp tờ khai hay không. Nên ngày nào tôi cũng vào eTax Mobile kiểm tra thông báo", chị Trang cho hay.
Anh N.K. (TP.HCM) cho hay năm 2025 ngoài thu nhập chính anh có phát sinh khoản thu nhập vãng lai 3,5 triệu đồng và đã nộp bổ sung thuế 40.000 đồng. Tuy nhiên điều anh lo lắng nhất là những khoản thu nhập vãng lai từ năm 2016 - 2022 không hiển thị trên ứng dụng eTax Mobile.
"Vừa qua tôi vô tình biết được trong những năm này tôi có thu nhập vãng lai dao động từ 8 - 15 triệu đồng/năm, nhưng do ứng dụng không hiển thị nên tôi không đóng được. Tôi cũng không tìm được chứng từ khấu trừ thuế trong giai đoạn này vì thời gian qua đã quá lâu. Trong trường hợp này tôi phải xử lý như thế nào?", anh N.K. đặt câu hỏi.
Những lo lắng của người dân hoàn toàn có cơ sở vì trước đó Tuổi Trẻ từng phản ánh trường hợp của anh H., nhân viên chi nhánh một ngân hàng cổ phần lớn bị cơ quan thuế địa phương yêu cầu đóng bổ sung và phạt 20,7 triệu đồng vì khoản thu nhập vãng lai tổng cộng 3,6 triệu đồng chưa được khấu trừ thuế trong 2 năm.
Theo phản ánh, anh H. có nguồn thu nhập chính tại ngân hàng, phần thu nhập từ tham gia bán bảo hiểm qua ngân hàng (bancassurance) với công ty bảo hiểm mà ngân hàng ký độc quyền.
Phần thu nhập từ ngân hàng anh đã ủy quyền quyết toán thuế, phần thu nhập từ tham gia bán bảo hiểm qua ngân hàng đã được tạm khấu trừ 10%.
Ngoài ra anh còn phần thu nhập ở công ty chứng khoán, nhưng do khoản thu nhập này quá ít, năm 2022 chỉ 3,3 triệu đồng và năm 2023 là 300.000 đồng nên công ty chứng khoán đã không khấu trừ vì hiện nay các khoản thu nhập vãng lai từ 2 triệu đồng/lần mới khấu trừ 10%.
Đó chính là nguồn cơn khiến cơ quan thuế yêu cầu truy lại và buộc anh phải tổng hợp hết 3 khoản thu nhập để quyết toán và áp dụng theo biểu thuế lũy tiến từng phần, khiến anh phải đóng bổ sung và phạt tổng cộng lên đến 20,7 triệu đồng cho năm quyết toán 2022 và 2023.
Theo anh H., lỗi này không phải do người nộp thuế trốn tránh nghĩa vụ, nhưng mức phạt như vậy là quá nặng cho người nộp thuế. Trên thực tế nếu công ty chứng khoán tạm khấu trừ 10% thì anh sẽ không phải tổng hợp các khoản thu nhập để quyết toán lại vì theo thông tư 111 ban hành năm 2013 của Bộ Tài Chính, cá nhân có thu nhập vãng lai đã khấu trừ 10% tại nguồn không phải quyết toán nếu bình quân thu nhập không quá 10 triệu đồng/tháng (tương đương 120 triệu/năm).
Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH kế toán Keytas, đánh giá cách khấu trừ thuế 10% đang gây bất lợi cho người có thu nhập thấp, dù có nâng lên 5 triệu đồng/lần.
Ông phân tích, mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/người/tháng, và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Tổng thu nhập trên 21,7 triệu đồng/tháng mới phải nộp thuế.
Trong khi đó, người lao động tự do, theo thời vụ, thử việc thường là thu nhập thấp. Dù thu nhập chưa đến mức phải nộp thuế nhưng họ nhận được 5 triệu đồng/lần là đã bị khấu trừ 10%. Đợi đến sang năm, khi quyết toán thuế, họ mới làm thủ tục quyết toán để hoàn lại số thuế này.
"Thực tế, nhiều người lao động ngại quyết toán thuế mà đành ngậm ngùi bỏ số thuế đã nộp thừa. Bởi để được hoàn thuế, họ phải đề nghị đơn vị chi trả cấp chứng từ khấu trừ thuế. Trong khi đó, nhiều người không rành quy trình mà đi thuê dịch vụ kế toán thì tốn thêm chi phí", ông Tuấn nói.
Theo ông, việc nộp mẫu cam kết thu nhập chưa đến mức phải nộp thuế để không bị trừ 10% tạo cơ chế xin - cho không đáng có cho người lao động. Còn với đơn vị chi trả, họ lại thêm thủ tục khi cuối năm phải lập danh sách, nộp cam kết cho cơ quan thuế.
Để khắc phục bất cập nêu trên, tạo thuận lợi cho người nộp thuế, ông kiến nghị bãi bỏ cơ chế khấu trừ 10% đối với thu nhập vãng lai, mà tính thuế theo biểu lũy tiến. Cách này vừa đảm bảo công bằng cho người nộp thuế. Đồng thời, đơn vị chi trả cũng không phải phân biệt người có hợp đồng lao động hay không và tạm khấu trừ 10% hay theo bậc lũy tiến. Còn với cơ quan thuế, công việc cũng nhẹ gánh hơn khi giảm tải số hồ sơ quyết toán thuế.
Không chỉ chờ đến khi có lộ trình từ cơ quan chức năng, nhiều người dân cũng dần chuyển đổi để phù hợp với xu hướng và tiết kiệm trước thực tế giá nhiên liệu hóa thạch tăng cao.
UBND TP.HCM vừa phê duyệt kế hoạch hành động về kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trên địa bàn. Kế hoạch tập trung vào hàng loạt giải pháp siết nguồn phát thải và thúc đẩy chuyển đổi sang năng lượng sạch.
Trước đó, trao đổi với Tuổi Trẻ về vấn đề kiểm soát khí thải, ông Bùi Hòa An - Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM - cho biết Sở Xây dựng TP cùng các đơn vị liên quan đã có quá trình chuẩn bị tương đối đầy đủ các bước thẩm định đề án kiểm soát khí thải giao thông tại TP.HCM.
Cũng theo ông An, TP.HCM làm từng bước, có lộ trình bài bản dựa trên sự đồng thuận của bà con nhân dân.
Cụ thể kế hoạch hành động, TP.HCM đặt mục tiêu 100% phương tiện tham gia giao thông gồm ô tô, mô tô, xe máy sẽ được kiểm soát khí thải theo lộ trình áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. TP phấn đấu đến năm 2030, toàn bộ phương tiện giao thông công cộng sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường.
Cùng với đó là việc ban hành và triển khai các chính sách khuyến khích, hỗ trợ phương tiện vận tải hàng hóa và hành khách, bao gồm xe công nghệ, chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sạch.
Sở Xây dựng TP.HCM được giao chủ trì, phối hợp với các sở, ngành và đơn vị liên quan để thiết lập, triển khai "vùng phát thải thấp" (LEZ), tiến tới hạn chế các phương tiện không đáp ứng tiêu chuẩn khí thải lưu thông trong khu vực.
Đồng thời sở sẽ nghiên cứu quy hoạch các tuyến đường chuyên dụng dành cho xe tải trọng lớn, xe chở vật liệu xây dựng và tổ chức điều tiết giao thông tại các phường vào giờ cao điểm.
Bên cạnh đó, TP.HCM xây dựng các chính sách khuyến khích chuyển đổi phương tiện sang sử dụng năng lượng sạch đối với các tuyến vận tải hành khách liên tỉnh bằng xe buýt và các tuyến vận tải cố định. Hỗ trợ người dân và doanh nghiệp chuyển đổi mô tô, xe máy cũ.
Áp dụng chính sách miễn, giảm phí cho học sinh, sinh viên sử dụng giao thông công cộng và phát triển hệ thống xe đạp công cộng theo hướng xã hội hóa. TP cũng nghiên cứu, thí điểm việc lắp đặt thiết bị định vị và theo dõi phát thải đối với các phương tiện vận chuyển vật liệu phục vụ xây dựng.
Trong giai đoạn 2026 - 2030, TP.HCM đặt mục tiêu nồng độ bụi PM2.5 trung bình năm giảm dần qua từng năm. Tỉ lệ số ngày có chỉ số chất lượng không khí ở mức trung bình trở lên được duy trì trong khoảng 75 - 80%.
Đồng thời, 95% người dân được tiếp cận thông tin về chất lượng không khí thông qua các nền tảng công nghệ số của TP. Tầm nhìn đến năm 2045, TP.HCM hướng đến duy trì chất lượng không khí ở mức trung bình đến tốt, với chỉ số AQI dưới 100.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, anh Lê Đình Long (tài xế công nghệ, ngụ xã Bà Điểm, TP.HCM) cho hay sau khoảng 2 năm chạy xe xăng, anh đã chuyển hẳn sang dùng xe điện từ khoảng nửa năm nay.
Anh bắt đầu công việc từ 8h sáng và sẽ trở về nhà vào khoảng 18h - 19h tối. Di chuyển với quãng đường trung bình hơn 100km mỗi ngày, anh chi khoảng 20.000 - 30.000 đồng tiền sạc pin cho xe điện. Trong khi với tài xế xe xăng, nhiều người phải chi từ 70.000 - 100.000 đồng tiền nhiên liệu. Nhờ đó, anh có thể tiết kiệm thêm chút đỉnh chi phí mỗi ngày.
"Nghe tin sắp tới TP có chủ trương kiểm soát lượng khí thải, khuyến khích giao thông xanh, cộng với gần đây giá xăng lên cao quá, nên tôi thấy việc mình chuyển sang xe điện là hợp lý", anh Long nói.
Ngoài ra, anh cũng lên kế hoạch làm hồ sơ chuyển sang chạy loại xe điện có thể đổi pin, nhằm tối ưu hơn nữa quỹ thời gian. Theo anh Long, trước đây thời gian sạc lâu hoặc thiếu trạm sạc là những rào cản lớn khiến cánh tài xế như anh và nhiều người dân e ngại khi sử dụng xe điện.
Tuy nhiên, hạ tầng cho giao thông xanh ngày càng phát triển. Bằng chứng dễ thấy là hiện nay TP đã lắp đặt nhiều trụ đổi pin dọc vỉa hè, công viên, bãi đậu xe... giúp tài xế càng thêm dễ dàng tiếp cận.
Không chỉ mới sử dụng xe điện gần đây, chị Ngọc Tú (ngụ TP Thủ Đức cũ) cho biết cơ duyên khiến chị bắt đầu sử dụng xe điện là do năm 2019 thì được tặng 1 voucher giảm giá mua xe. Bản thân chị cũng khá quan tâm đến vấn đề bảo vệ môi trường nên đã mua và đi thử thì thấy rất ưng bụng, phù hợp với nhu cầu cá nhân.
"Đến nay đã gần 7 năm mình sử dụng xe điện, chi phí mỗi tháng cho xe điện của mình cũng khá ít nên rất tiết kiệm", chị Tú kể.
Là một người sử dụng xe điện lâu năm, chị Tú kỳ vọng cơ sở hạ tầng dành cho xe điện sẽ được phát triển mạnh, các trạm sạc phủ cả ở ngoại thành. "Mình nghĩ trạm sạc pin mà phủ sóng như trạm xăng thì người dân sẽ dần chuyển đổi qua sử dụng xe điện nhiều", chị Tú nói.
Về sự chuẩn bị cho kiểm soát khí thải mô tô, xe máy, Sở Xây dựng TP cho biết đã có văn bản triển khai thực hiện thông tư số 92 của bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường về ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe máy.
Theo đó sở đề nghị các cơ sở đăng kiểm chủ động tổ chức rà soát, sắp xếp lại toàn bộ mặt bằng cơ sở đăng kiểm hiện có, xem xét bố trí khu vực có diện tích phù hợp để tổ chức kiểm định và cấp giấy chứng nhận kiểm định khí thải cho mô tô, xe máy.
Đối với thiết bị đo khí thải phục vụ kiểm định mô tô, xe máy phải có phần mềm quản lý kiểm định. Đồng thời bố trí khu vực riêng biệt để phục vụ hoạt động này. Khuyến khích các cơ sở đăng kiểm xây dựng kế hoạch đầu tư, mua sắm phương tiện, trang bị đầy đủ các dụng cụ, thiết bị đo cần thiết phục vụ cho công tác kiểm định khí thải mô tô, xe máy ngoài cơ sở đăng kiểm theo quy định.
