Đài truyền hình Press TV của Iran ngày 5/5 cho biết nước này đã thiết lập cơ chế mới để quản lý tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Các phương tiện muốn qua Hormuz sẽ nhận một thư điện tử, trong đó có biểu mẫu gồm hơn 40 mục cần khai báo do Cơ quan Eo biển vịnh Ba Tư (PGSA) ban hành. PGSA là cơ quan mới được Iran thành lập để quản lý Hormuz.
Việc Iran thành lập một cơ quan mới để xét duyệt tàu thuyền qua Hormuz đang làm dấy lên câu hỏi về tham vọng dài hạn của Tehran tại một trong những tuyến hàng hải chiến lược nhất thế giới.
“Ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy Iran muốn duy trì kiểm soát Hormuz lâu nhất có thể, trong khi Mỹ cũng có thể chấp nhận cục diện như vậy”, Matt Wright, chuyên gia tại công ty dữ liệu hàng hải Kpler, nhận định.
Eo biển Hormuz là tiêu điểm trong xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran. Trong thời bình, Hormuz là tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới đến từ vùng Vịnh, các tàu thương mại được tự do đi qua theo quy định của luật pháp quốc tế.
Nhưng kể từ khi chiến sự nổ ra, Iran đã phong tỏa Hormuz, chỉ cho phép tàu của quốc gia “thân thiện” đi qua, với lý do nhằm đảm bảo an ninh cho nước này.
Để đi qua eo biển Hormuz, hãng vận hành tàu phải tìm đến bên trung gian có thể liên hệ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và cung cấp đầy đủ thông tin về phương tiện. Nếu hồ sơ của tàu vượt qua quá trình thẩm tra, IRGC sẽ cấp một mã phê duyệt và hướng dẫn cụ thể về tuyến đường mà tàu phải đi để qua eo biển Hormuz.
Cơ chế mới của PGSA được cho là bước đi nhằm thể chế hóa quy trình xét duyệt của IRGC. Theo quy định mới của Iran, các chủ tàu giờ đây phải cung cấp thông tin chi tiết về hành trình, chủ sở hữu, thủy thủ đoàn và hàng hóa cho PGSA. Cơ quan này nhấn mạnh rằng việc cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác là điều kiện cần thiết để hồ sơ được xử lý.
“Mọi hậu quả phát sinh từ khai báo sai sẽ do bên nộp hồ sơ tự chịu trách nhiệm”, biểu mẫu của PGSA cho biết.
Những yêu cầu mới “về cơ bản khá giống những thông tin mà giới chức Iran đã yêu cầu các chủ tàu cung cấp từ trước”, Richard Meade, chuyên gia tại nền tảng dữ liệu hàng hải Lloyd’s Intelligence, nhận định với CNN. Động thái “đã chính thức hóa quy trình và là bước đi nhằm bình thường hóa việc Iran nắm quyền kiểm soát hoạt động qua lại trên tuyến hàng hải này”.
Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei ngày 6/5 đăng thông điệp nêu ra tầm nhìn về vịnh Ba Tư. Ông kêu gọi thiết lập một “trật tự khu vực và toàn cầu mới dưới chiến lược một Iran hùng mạnh”, nơi “không còn chỗ cho các thế lực bên ngoài cùng những hành động can thiệp, gây rối của họ”.
Ông Khamenei cũng nhấn mạnh rằng việc đóng cửa eo biển Hormuz là một trong những công cụ Iran có thể sử dụng để hiện thực hóa mục tiêu này.
“Iran đã đưa ra những yêu cầu về thanh toán, có thể hiểu là các khoản phí lưu thông, đối với những tàu muốn được cấp phép đi qua”, Dimitris Maniatis, giám đốc điều hành công ty tư vấn rủi ro hàng hải Marisks, cho biết.
Sau khi được cấp phép, các tàu sẽ phải di chuyển theo “một hải trình cụ thể”, đi qua khu vực giữa hai đảo Qeshm và Larak nằm ven bờ biển Iran, theo Maniatis. Điều này giúp Tehran gia tăng năng lực giám sát và mở rộng khả năng kiểm soát thực tế đối với các tuyến lưu thông.
Giới chuyên gia cho rằng việc Iran tìm cách hợp thức hóa quyền kiểm soát eo biển Hormuz bằng cách yêu cầu tàu thuyền đi qua phải nộp hồ sơ thẩm định hoặc đóng phí là đi ngược lại với Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS).
UNCLOS quy định trong các eo biển quốc tế như Hormuz, mọi tàu thuyền và phương tiện bay đều được hưởng quyền quá cảnh mà không bị cản trở. Quốc gia ven biển không được tạm đình chỉ quyền quá cảnh này vì bất cứ lý do gì. Khi thực hiện quyền quá cảnh, tàu thuyền cần đi qua nhanh chóng, liên tục và không có bất cứ hành vi đe dọa hoặc sử dụng vũ lực nào chống lại chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia ven biển.
“Việc bảo đảm eo biển luôn thông suốt là nghĩa vụ được quy định trong công ước của Liên Hợp Quốc, đồng thời là trách nhiệm chung của cộng đồng quốc tế”, Đại sứ Qatar tại Liên Hợp Quốc, Alya Ahmed Saif al-Thani, nhấn mạnh. Bà cảnh báo tình hình hiện nay không chỉ đe dọa ổn định kinh tế toàn cầu và an ninh năng lượng, mà còn làm trầm trọng thêm các cuộc khủng hoảng nhân đạo, đồng thời phá hoại ổn định khu vực.
Qatar, Bahrain, UAE, Arab Saudi, Kuwait và Mỹ đã soạn dự thảo yêu cầu Iran “lập tức tham gia và tạo điều kiện” cho các nỗ lực của Liên Hợp Quốc trong việc thiết lập hành lang nhân đạo ở eo biển Hormuz để vận chuyển hàng viện trợ, phân bón và các hàng hóa khác.
Iran cũng đối mặt sức ép đáng kể từ Mỹ. Giới chức Washington đã phát tín hiệu không chấp nhận việc Tehran đơn phương áp đặt quyền kiểm soát tại Hormuz. Mỹ đã áp lệnh phong tỏa với mọi cảng biển Iran từ ngày 13/4 và triển khai chiến dịch hộ tống các tàu mắc kẹt ở vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz. Chiến dịch này đang tạm dừng “để xem liệu thỏa thuận với Iran có thể được hoàn tất và ký kết hay không”.
Ông Wright cảnh báo rằng nếu Iran kiểm soát Hormuz kéo dài, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển khó có thể trở lại mức bình thường như trước xung đột. Trong khi đó, ông Maniatis ước tính có gần 1.000 tàu cùng khoảng 20.000 thủy thủ đang mắc kẹt ở vùng Vịnh do Mỹ và Iran đối đầu.
“Thủy thủ không phải binh sĩ. Họ là dân thường vận hành tàu thuyền, tham gia dòng chảy thương mại toàn cầu”, ông Maniatis nói. “Họ không nên bị vướng vào tình huống như hiện tại”.
Ngày 2-5, sau cuộc hội đàm thành công với Thủ tướng Lê Minh Hưng, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã cùng nhà lãnh đạo Việt Nam chứng kiến lễ trao 6 văn kiện hợp tác giữa hai nước.
Các văn kiện này gồm:
- Thỏa thuận vay (L/A) cho Dự án Phát triển nông thôn thích ứng với thiên tai giữa Chính phủ Việt Nam và Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA).
- Thỏa thuận vay (L/A) cho Dự án Phát triển cơ sở hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu để hỗ trợ sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số các tỉnh trung du, miền núi phía Bắc giữa Chính phủ Việt Nam và JICA.
- Bản ghi nhớ hợp tác về tăng trưởng carbon thấp giữa Chính phủ nước Việt Nam và Chính phủ Nhật Bản thực hiện cơ chế tín chỉ chung (JCM).
- Bản ghi nhớ hợp tác giữa Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam và Tổng cục Phát triển nông thôn, Bộ Nông - Lâm - Ngư nghiệp Nhật Bản về trao đổi công nghệ, kỹ thuật trong lĩnh vực thủy lợi.
- Bản ghi nhớ giữa Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản về hợp tác trong lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) và chuyển đổi số.
- Văn bản sửa đổi Thỏa thuận giữa Trung tâm Vũ trụ Việt Nam thuộc Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Cơ quan Hàng không Vũ trụ Nhật Bản về trao đổi dữ liệu vệ tinh.
Phát biểu tại cuộc gặp báo chí sau đó, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae bày tỏ vui mừng khi có cơ hội đến thăm và khẳng định Nhật Bản sẽ tiếp tục đẩy mạnh hợp tác với Việt Nam.
"Việt Nam, đúng như tên gọi khác của Hà Nội là Thăng Long - nghĩa là "rồng bay lên", đang phát triển với tốc độ hết sức ấn tượng. Trong những năm gần đây, với vai trò là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đã mở rộng đầu tư vào Việt Nam.
Đồng thời trong bối cảnh tình hình quốc tế ngày càng phức tạp, Việt Nam đã đề cao tự chủ chiến lược và triển khai đường lối đối ngoại tích cực, chủ động", Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae nhấn mạnh.
Chính vì vậy, theo bà Takaichi Sanae, việc tăng cường hợp tác với Việt Nam có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với việc hiện thực hóa và phát triển sáng kiến "Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP)" của Nhật Bản; chia sẻ rằng đó cũng chính là lý do bà thực hiện chuyến thăm Việt Nam lần này.
Nữ Thủ tướng Nhật Bản kế đó cho biết bà sẽ có bài phát biểu chính sách tại Đại học Quốc gia Hà Nội trong chiều 2-5 để chia sẻ về tương lai hợp tác Việt - Nhật, cũng như tầm nhìn của Nhật Bản về FOIP. Qua đó mong muốn truyền tải rõ ràng tầm nhìn của Nhật Bản về trật tự thế giới và định hướng của nền ngoại giao Nhật Bản.
"Cùng với Thủ tướng Lê Minh Hưng, chúng tôi sẽ nỗ lực đưa quan hệ Nhật Bản - Việt Nam lên một tầm cao mới", Thủ tướng Takaichi Sanae nhấn mạnh.
Tờ The Guardian ngày 7.5 đưa tin một thẩm phán liên bang tại Mỹ vừa công bố một bức thư tuyệt mệnh được cho là do tỉ phú Jeffrey Epstein viết, lần đầu tiên tài liệu này được công khai.
Bạn tù Nicholas Tartaglione của ông Epstein tại Trung tâm Cải huấn Metropolitan ở thành phố New York cho biết ông tìm thấy bức thư sau khi ông Epstein tự tử bất thành vào tháng 7.2019, vài tuần trước khi tỉ phú này được phát hiện tử vong trong phòng giam.
"Họ điều tra tôi suốt nhiều tháng trời. Không tìm thấy gì cả! Thật tuyệt khi được tự chọn thời điểm nói lời tạm biệt. Các người muốn tôi làm gì? Khóc lóc thảm thiết à? Không vui, không đáng!", theo bức thư tuyệt mệnh không có chữ ký.
Bộ Tư pháp Mỹ chưa phản hồi ngay lập tức đề nghị bình luận về bức thư trên.
Bức thư tuyệt mệnh được công bố sau khi tờ The New York Times đăng tải một bài báo vào tuần trước, trong đó nêu chi tiết sự tồn tại của bức thư và đệ đơn lên tòa án ở New York yêu cầu công bố nó.
Ông Tartaglione, một cựu cảnh sát, đang thụ án tù chung thân vì tội giết bốn người và đang kháng cáo. Theo hồ sơ liên bang, ông phát hiện bạn tù Epstein bất tỉnh trong phòng giam. Sau đó, ông Epstein đã nói với các quan chức nhà tù rằng mình bị ông Tartaglione tấn công. Trong những tuần trước khi chết, tỉ phú Epstein vẫn khẳng định rằng ông không có ý định tự tử.
Sau khi đến tay, ông Tartaglione đã chuyển bức thư cho đội ngũ luật sư của mình để làm bằng chứng bào chữa, đề phòng trường hợp ông Epstein lại cáo buộc ông hành hung. Các luật sư sau đó đã nhờ những chuyên gia phân tích chữ viết tay xác thực tác giả của bức thư.
Bức thư này đã được niêm phong trong hồ sơ vụ kháng cáo của ông Tartaglione, do được bảo vệ bởi quyền bảo mật giữa luật sư và thân chủ.
Năm 2019, giám định viên y tế thành phố New York kết luận cái chết của ông Epstein là do tự tử. Tuy nhiên, mối quan hệ thân thiết của tỉ phú này với giới quyền lực và giàu có tiếp tục làm dấy lên nhiều thuyết âm mưu về cái chết của ông.
AFP hôm 20.4 dẫn cảnh báo của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) cho biết nguy cơ xảy ra một trận động đất mới, cực lớn, đang ở mức cao hơn so với bình thường ở khu vực miền bắc nước này.
Còn theo Đài NHK, xác suất xảy ra một trận "siêu động đất" đã gia tăng dọc theo hai rãnh biển sâu ở Thái Bình Dương. Cảnh báo mới nhất đã được kích hoạt tại 182 thành phố và thị trấn, kéo dài từ Hokkaido đến Chiba.
Cảnh báo trên được đưa ra chỉ vài giờ sau khi một trận động đất mạnh 7,7 độ Richter ập đến, làm rung chuyển các tòa nhà cao tầng tại Tokyo dù thành phố cách tâm chấn hàng trăm km.
JMA ghi nhận động đất xảy ra vào lúc 16 giờ 53 (giờ địa phương, tức 14 giờ 53 cùng ngày theo giờ Việt Nam) ở độ sâu 19 km thuộc vùng biển Thái Bình Dương ngoài khơi tỉnh Iwate, miền Bắc Nhật Bản.
Trận động đất ban đầu được ước tính ở mức 7,4 độ Richter, sau đó được điều chỉnh lên 7,5 độ Richter và tiếp tục nâng lên 7,7 độ Richter. Cảnh báo sóng thần lên đến 3 m cũng được đưa ra.
Chánh Văn phòng Nội các Minoru Kihara đã mở cuộc họp báo thông tin về động đất. Theo ông, hiện chưa thu được báo cáo về những trường hợp xảy ra thương tích nghiêm trọng hoặc thiệt hại lớn từ các địa phương.
Trong một cuộc họp báo khác, một quan chức Văn phòng Nội các cảnh báo dù vẫn chưa thể chắc chắn liệu sẽ có thêm một trận động đất lớn khác xảy ra hay không, chính phủ nước này đề nghị người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa thiên tai, dựa trên nguyên tắc mỗi cá nhân phải tự chịu trách nhiệm bảo đảm an toàn cho chính mình.
Tính đến 18 giờ 45 chiều tối nay (giờ địa phương), giới hữu trách cho biết đã có 171.957 người dân tại các tỉnh Hokkaido, Aomori, Iwate, Miyagi và Fukushima được lệnh sơ tán.
Ngay sau khi xảy ra động đất 7,7 độ Richter, chính phủ nhanh chóng thành lập lực lượng đặc nhiệm trực thuộc trung tâm quản lý khủng hoảng của Văn phòng Thủ tướng để ứng phó tình hình.
