Bác sĩ Shoichiro Nakao, hiện công tác tại thành phố Kirishima, tỉnh Kagoshima, vừa xuất bản cuốn sách hướng dẫn mang tên “Khuyến nghị thực hiện ‘Không muối – Không đường’ vào cuối tuần”.
Cuốn sách không chỉ là một tài liệu y khoa mà còn là lời gợi ý về một thói quen ăn uống mới: “Thưởng thức vị ngon nguyên bản của thực phẩm” thay vì phụ thuộc vào sự kết hợp của các loại gia vị.
Từ sự cố khi sống một mình đến lối sống “thuận tự nhiên”
Bác sĩ Nakao là một chuyên gia về nội khoa tim mạch. Cơ duyên dẫn ông đến với lối sống này bắt đầu từ 25 năm trước, trong thời gian đi biệt phái sống một mình. Một lần tình cờ làm món rau xào mà không dùng đến gia vị, ông nhận ra hương vị tự nhiên của thực phẩm vốn dĩ đã rất hấp dẫn. Kể từ đó, ông bắt đầu hành trình cắt giảm hoàn toàn muối và đường trong chế độ ăn hàng ngày.
Dựa trên những nghiên cứu chuyên sâu và kinh nghiệm thực tế của bản thân, bác sĩ Nakao giải thích trong cuốn sách rằng việc thực hiện chế độ “không muối, không đường” giúp:
Theo chuyên gia, chế độ ăn loại bỏ hoàn toàn muối và đường bổ sung là một phương pháp can thiệp dinh dưỡng mang lại lợi ích cho hệ tim mạch cũng như quá trình chuyển hóa của cơ thể. Việc cắt giảm tối đa lượng muối nạp vào giúp làm giảm thể tích tuần hoàn và giảm áp lực thẩm thấu lên thành mạch, từ đó ngăn ngừa và kiểm soát hiệu quả căn bệnh cao huyết áp.
Đồng thời, khi từ bỏ đường tinh luyện, tuyến tụy sẽ không bị quá tải, giúp cơ thể tránh được tình trạng kháng insulin, ổn định đường huyết và đẩy lùi nguy cơ mắc bệnh tiểu đường. Thói quen ăn uống này cũng trực tiếp làm giảm gánh nặng lọc máu cho thận, đồng thời bảo vệ lớp nội mạc mạch máu khỏi các tổn thương viêm do dư thừa natri hay glucose.
Về lâu dài, việc thưởng thức thực phẩm nguyên bản không chỉ phục hồi độ nhạy của vị giác mà còn giúp cơ thể duy trì một môi trường nội môi cân bằng, khỏe mạnh một cách tự nhiên.
Giải pháp thay thế gia vị thông minh
Để người đọc dễ dàng tiếp cận, vị bác sĩ 78 tuổi cũng chia sẻ những giải pháp thay thế tinh tế. Thay vì dùng đường tinh luyện, ông sử dụng mật ong hoặc rượu gia vị Mirin (loại truyền thống) để tạo độ ngọt.
Để tăng hương vị cho món ăn mà không cần muối, ông sử dụng các loại gia vị tự nhiên có tính kích thích vị giác như tỏi, gừng và các loại thảo mộc.
Trước khi ra mắt cuốn sách đầu tay này, bác sĩ Nakao đã miệt mài chia sẻ kiến thức qua blog cá nhân, các buổi diễn thuyết và các tập san dành riêng cho bệnh nhân.
“Cuốn sách là cơ hội để tôi nhìn lại hành trình 25 năm qua của mình. Tôi hy vọng những người muốn duy trì sức khỏe lâu dài, đặc biệt là thế hệ trẻ, sẽ đón nhận và thử trải nghiệm lối sống này”, bác sĩ Nakao chia sẻ.
Ngày 12/5, Bộ Y tế công bố danh mục dịch vụ trong chương trình khám sức khỏe định kỳ miễn phí toàn quốc, áp dụng từ năm 2026. Chính sách này giúp người dân phát hiện sớm các bệnh lý phổ biến như tiểu đường, tim mạch, suy gan thận, đồng thời hiện thực hóa mục tiêu tiến tới miễn viện phí cơ bản vào năm 2030.
Theo quy định mới nhất, người từ 18 tuổi trở lên tiếp cận gói khám lâm sàng toàn diện và xét nghiệm cơ bản. Bác sĩ sẽ khai thác bệnh sử, đo chỉ số cơ thể, kiểm tra huyết áp và khám các chuyên khoa nội, tai mũi họng.
Kèm theo đó, ngành y tế cung cấp dịch vụ xét nghiệm công thức máu, đường huyết, chức năng gan thận, phân tích nước tiểu và chụp X-quang tim phổi. Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường như lao hoặc u phổi, cơ sở y tế lập tức chỉ định xét nghiệm chuyên sâu hoặc chuyển tuyến nhằm điều trị kịp thời.
Lộ trình thực hiện chia làm hai giai đoạn. Ngay từ năm 2026, chương trình ưu tiên người cao tuổi, hộ nghèo, người khuyết tật, bệnh nhân mạn tính và người dân vùng sâu vùng xa. Đến năm 2028, hệ thống y tế mở rộng dịch vụ cho toàn bộ các nhóm dân cư còn lại.
Để tránh tình trạng quá tải, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương chủ động phân loại đối tượng và sắp xếp lịch hẹn. Sau mỗi lần thăm khám, cơ quan quản lý tích hợp kết quả vào hồ sơ sức khỏe điện tử cá nhân, tạo nền tảng dữ liệu y tế quốc gia thống nhất theo vòng đời.
Đối với phụ nữ, trẻ em và người lao động đặc thù, cơ quan chức năng áp dụng tiêu chuẩn chuyên môn riêng. Bác sĩ khám phụ khoa cho lao động nữ theo một quy trình độc lập. Trẻ dưới 6 tuổi tuân thủ hướng dẫn nhi khoa, trong khi nhóm 6-18 tuổi áp dụng mẫu khám học đường và chỉ làm xét nghiệm khi bác sĩ yêu cầu. Các ngành nghề đòi hỏi thể lực khắt khe như công an, quân đội, hàng không, đường sắt tiếp tục duy trì quy định khám chuyên ngành hiện hành.
Bước đi này cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị về nâng cao năng lực bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân. Dưới góc độ chuyên môn, bản chất của chính sách "miễn viện phí" không đồng nghĩa với việc xóa bỏ hoàn toàn mọi khoản tiền khám chữa bệnh. Thông điệp cốt lõi, như Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết là nhà nước sử dụng chính sách linh hoạt để giảm tối đa số tiền người bệnh phải "tự móc tiền túi" chi trả. Giải pháp mở rộng độ bao phủ bảo hiểm y tế và sàng lọc bệnh từ sớm sẽ trực tiếp kéo giảm tỷ lệ tử vong do phát hiện bệnh muộn, xây dựng một hệ thống an sinh y tế công bằng, nơi mọi người dân đều có điểm tựa vững chắc khi ốm đau.
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA), chế độ ăn giàu kali có thể giúp giảm tác động của natri - yếu tố chính làm tăng huyết áp - đồng thời hỗ trợ điều hòa hoạt động của mạch máu.
Chuối là một trong những nguồn cung cấp kali tự nhiên dồi dào và dễ hấp thu. Một quả chuối cỡ trung bình chứa khoảng 400 - 450 mg kali, tương đương khoảng 10% nhu cầu hằng ngày của cơ thể.
Giáo sư Frank Hu, chuyên gia dinh dưỡng tại Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan (Mỹ), cho biết việc tăng cường thực phẩm giàu kali từ trái cây và rau củ có thể góp phần làm giảm nguy cơ tăng huyết áp và các bệnh tim mạch.
Kali đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng điện giải và duy trì huyết áp ổn định. Khi chế độ ăn chứa quá nhiều natri - thường đến từ muối và thực phẩm chế biến - cơ thể có xu hướng giữ nước, làm tăng áp lực lên thành mạch.
Kali giúp trung hòa tác động này bằng cách thúc đẩy đào thải natri qua nước tiểu, đồng thời hỗ trợ giãn mạch, giúp máu lưu thông dễ dàng hơn. Đây là lý do vì sao chế độ ăn giàu kali thường được khuyến nghị cho người bị tăng huyết áp.
Không chỉ vậy, chuối còn cung cấp chất xơ và các hợp chất chống oxy hóa, góp phần giảm viêm và cải thiện sức khỏe tim mạch tổng thể.
Tiến sĩ Penny Kris-Etherton, chuyên gia dinh dưỡng tại Đại học Penn State (Mỹ), cho biết chế độ ăn giàu trái cây và rau củ không chỉ giúp kiểm soát huyết áp mà còn làm giảm nguy cơ đột quỵ và bệnh tim.
Chuối có thể dễ dàng đưa vào bữa sáng hoặc bữa phụ. Bạn có thể ăn trực tiếp hoặc kết hợp với yến mạch, sữa chua, các loại hạt để tăng giá trị dinh dưỡng và kéo dài cảm giác no.
Một bữa sáng cân bằng với chuối, chất đạm và chất béo lành mạnh không chỉ giúp ổn định huyết áp mà còn hỗ trợ kiểm soát đường huyết và cân nặng.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý không nên lạm dụng. Người mắc bệnh thận hoặc đang dùng thuốc ảnh hưởng đến kali cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tăng lượng thực phẩm giàu khoáng chất này.
Dù mang lại nhiều lợi ích, chuối không phải “giải pháp duy nhất” cho huyết áp cao. Hiệu quả kiểm soát huyết áp phụ thuộc vào tổng thể chế độ sống, bao gồm ăn uống cân bằng, giảm muối, duy trì cân nặng hợp lý và vận động thường xuyên, theo AHA.
Chuối là lựa chọn đơn giản, dễ thực hiện và chi phí thấp nhưng có thể mang lại lợi ích rõ rệt cho việc hỗ trợ kiểm soát huyết áp nếu được sử dụng hợp lý trong chế độ ăn hằng ngày.
Đây là ca viêm não Nhật Bản thứ ba tại Thanh Hóa kể từ đầu năm đến nay và là ca đầu tiên tử vong, theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm của tỉnh.
Đại diện Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa cho hay bé trú tại tổ dân phố Tân Dân, phường Đông Sơn, ngày 1/5 bắt đầu sốt cao, đau đầu, nôn, mệt mỏi, nói ngọng, diễn tiến nhanh sang rối loạn ý thức, tăng trương lực cThf
Bé được y tế địa phương chuyển tới Bệnh viện Nhi Thanh Hóa trong tình trạng nặng. Kết quả xét nghiệm ngày 6/5 của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh xác định bệnh nhân dương tính với virus viêm não Nhật Bản. Bệnh nhi tử vong rạng sáng cùng ngày do suy đa tạng và sốc không hồi phục.
Bé chưa tiêm vaccine phòng viêm não Nhật Bản.
Điều tra dịch tễ, cơ quan y tế ghi nhận khu vực sinh sống của bệnh nhân có nhiều yếu tố nguy cơ như gần ao hồ, ruộng nước, cống rãnh đọng nước, khu vực chăn nuôi gia súc, gia cầm và cơ sở giết mổ lợn, môi trường thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển.
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa phối hợp Trung tâm Y tế Hạc Thành triển khai phun hóa chất diệt muỗi trong bán kính tối thiểu 200 m quanh nhà bệnh nhân, giám sát người tiếp xúc gần, xử lý môi trường và rà soát công tác tiêm chủng trên địa bàn.
Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus JEV gây ra, lây truyền qua muỗi Culex đốt. Bệnh có thể gây tổn thương thần kinh nặng, tỷ lệ tử vong cao và để lại di chứng lâu dài về vận động, nhận thức hoặc hành vi.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm châu Á ghi nhận khoảng 100.000 ca viêm não Nhật Bản. Tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân có biểu hiện viêm não 30%, trong khi 30-50% người sống sót mang di chứng thần kinh vĩnh viễn.
Các chuyên gia y tế cho rằng vaccine có hiệu quả phòng bệnh cao, song độ bao phủ tiêm chủng hiện chưa đạt ngưỡng an toàn. Số liệu của Bộ Y tế cho thấy năm 2024, tỷ lệ trẻ tiêm đủ ba mũi vaccine viêm não Nhật Bản đạt 83,5%. Trong 6 tháng đầu năm 2025, tỷ lệ này giảm còn khoảng 43,1%.
Theo Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, kháng thể bảo vệ từ vaccine bất hoạt dùng trong chương trình tiêm chủng mở rộng có xu hướng suy giảm theo thời gian nếu không tiêm nhắc định kỳ.
Nhóm trẻ trên 5 tuổi thường dễ bỏ sót các mũi nhắc, tạo ra "khoảng trống miễn dịch" khiến hiệu quả bảo vệ không còn đủ để phòng bệnh. Nghiên cứu tại Bệnh viện Nhi Trung ương giai đoạn 2018-2022 cũng cho thấy nhóm trẻ 5-15 tuổi chiếm tỷ lệ mắc cao nhất.
Ngành y tế khuyến cáo phụ huynh đưa trẻ tiêm đầy đủ và đúng lịch vaccine viêm não Nhật Bản. Với vaccine bất hoạt nguồn gốc não chuột, sau ba mũi cơ bản trẻ cần tiêm nhắc mỗi ba năm cho đến 15 tuổi để duy trì miễn dịch bảo vệ.
Ngoài tiêm chủng, người dân cần chủ động phòng muỗi đốt bằng cách ngủ màn kể cả ban ngày. Vệ sinh môi trường, phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh, di dời chuồng trại chăn nuôi ra xa khu vực sinh hoạt.
Cơ quan y tế lưu ý khi trẻ có biểu hiện sốt cao, đau đầu, nôn, co giật hoặc rối loạn ý thức cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời.
