Thạc sĩ – bác sĩ nội trú Ngô Thanh Hùng,Trường đại học Khoa học Sức khỏe, Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết đi bộ, chạy bộ đều thuộc nhóm bài tập hiếu khí (aerobic), nhưng chúng khác biệt rõ rệt về động lực học, cường độ trao đổi chất và áp lực lên hệ cơ xương khớp. Sự lựa chọn giữa đi bộ và chạy bộ không đơn thuần là một câu hỏi về sở thích, mà là một quyết định lâm sàng dựa trên tình trạng sinh lý, mục tiêu chuyển hóa và khả năng chịu đựng chấn thương của từng cá nhân.
Sự khác biệt cơ bản nhất về mặt lâm sàng nằm ở giai đoạn bay (flight phase). Trong đi bộ, luôn có ít nhất 1 chân tiếp xúc với mặt đất tại mọi thời điểm, trong khi chạy bộ bao gồm một khoảng thời gian ngắn mà 2 chân đều rời khỏi mặt đất. Khi chân tiếp đất sau giai đoạn bay, cơ thể phải hấp thụ một lực phản hồi từ mặt đất cực lớn. Nghiên cứu cho thấy lực này trong đi bộ chỉ dao động từ 1 đến 1,5 lần trọng lượng cơ thể, nhưng trong chạy bộ, nó có thể tăng vọt lên mức 2,5 đến 3,5 lần trọng lượng cơ thể. Áp lực này tác động trực tiếp lên sụn khớp, dây chằng và cấu trúc xương, tạo ra cả những kích thích sinh học tích cực lẫn những rủi ro chấn thương tiềm tàng.
Đơn vị tương đương chuyển hóa (MET) là một công cụ hữu hiệu để so sánh cường độ. Đi bộ nhanh (khoảng 5 – 6 km/giờ) tiêu tốn khoảng 3,5 đến 5 METs; trong khi chạy bộ (tốc độ > 8 km/ giờ) bắt đầu từ 8,0 METs và có thể vượt quá 15 METs ở các vận động viên chuyên nghiệp. Điều này giải thích tại sao chạy bộ có thể đốt cháy lượng calo gấp đôi hoặc gấp 3 lần đi bộ trong cùng một khoảng thời gian.
Việc lựa chọn đi bộ hay chạy bộ cần được cá nhân hóa dựa trên đánh giá chi tiết về tình trạng bệnh lý của người bệnh.
Người bệnh béo phì và hội chứng chuyển hóa. Đối với những người có BMI > 30, chạy bộ không phải là lựa chọn ưu tiên ban đầu do áp lực lên khớp gối và cổ chân quá lớn. Đi bộ nhanh trên mặt phẳng nghiêng là một giải pháp thay thế tốt, giúp tăng nhịp tim và tiêu thụ năng lượng như chạy bộ nhưng vẫn giữ được cơ chế tác động thấp của đi bộ. Người bệnh nên bắt đầu với 10 – 15 phút mỗi ngày và tăng dần lên 30 – 60 phút trước khi cân nhắc chuyển sang chạy bộ nhẹ nhàng.
Người cao tuổi (trên 60 tuổi). Đi bộ là tiêu chuẩn vàng cho nhóm người này. Nó không chỉ cải thiện sức khỏe tim mạch mà còn tăng cường sự thăng bằng và khả năng phối hợp, từ đó giảm nguy cơ té ngã – một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở người cao tuổi. Khuyến nghị tối thiểu là 150 phút đi bộ ở cường độ trung bình mỗi tuần, kết hợp với các bài tập sức mạnh và thăng bằng ít nhất 2 ngày mỗi tuần.
Người bệnh có bệnh lý tim mạch ổn định. Sau khi được bác sĩ chuyên khoa sàng lọc và đánh giá nguy cơ, người bệnh nên thực hiện các bài tập hiếu khí mức độ nhẹ đến trung bình. Đi bộ nhanh thường được ưu tiên vì tính an toàn và khả năng kiểm soát nhịp tim dễ dàng. Tuy nhiên, cần tham vấn y tế nếu có các dấu hiệu như đau thắt ngực không ổn định, suy tim mất bù hoặc rối loạn nhịp tim phức tạp khi có vận động thể lực ở cường độ trung bình – cao.
Người khỏe mạnh nhưng thiếu thời gian. Đối với những người trẻ bận rộn, chạy bộ là lựa chọn tối ưu về mặt hiệu suất. Chỉ cần 75 phút chạy bộ mỗi tuần có thể mang lại lợi ích sức khỏe tương đương với 150 phút đi bộ. Việc kết hợp các khoảng chạy nhanh ngắn (HIIT) vào thói quen đi bộ cũng là một cách hiệu quả để nâng cao thể tích khí lưu thông và sức bền tim phổi.
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA), chế độ ăn giàu kali có thể giúp giảm tác động của natri - yếu tố chính làm tăng huyết áp - đồng thời hỗ trợ điều hòa hoạt động của mạch máu.
Chuối là một trong những nguồn cung cấp kali tự nhiên dồi dào và dễ hấp thu. Một quả chuối cỡ trung bình chứa khoảng 400 - 450 mg kali, tương đương khoảng 10% nhu cầu hằng ngày của cơ thể.
Giáo sư Frank Hu, chuyên gia dinh dưỡng tại Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan (Mỹ), cho biết việc tăng cường thực phẩm giàu kali từ trái cây và rau củ có thể góp phần làm giảm nguy cơ tăng huyết áp và các bệnh tim mạch.
Kali đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng điện giải và duy trì huyết áp ổn định. Khi chế độ ăn chứa quá nhiều natri - thường đến từ muối và thực phẩm chế biến - cơ thể có xu hướng giữ nước, làm tăng áp lực lên thành mạch.
Kali giúp trung hòa tác động này bằng cách thúc đẩy đào thải natri qua nước tiểu, đồng thời hỗ trợ giãn mạch, giúp máu lưu thông dễ dàng hơn. Đây là lý do vì sao chế độ ăn giàu kali thường được khuyến nghị cho người bị tăng huyết áp.
Không chỉ vậy, chuối còn cung cấp chất xơ và các hợp chất chống oxy hóa, góp phần giảm viêm và cải thiện sức khỏe tim mạch tổng thể.
Tiến sĩ Penny Kris-Etherton, chuyên gia dinh dưỡng tại Đại học Penn State (Mỹ), cho biết chế độ ăn giàu trái cây và rau củ không chỉ giúp kiểm soát huyết áp mà còn làm giảm nguy cơ đột quỵ và bệnh tim.
Chuối có thể dễ dàng đưa vào bữa sáng hoặc bữa phụ. Bạn có thể ăn trực tiếp hoặc kết hợp với yến mạch, sữa chua, các loại hạt để tăng giá trị dinh dưỡng và kéo dài cảm giác no.
Một bữa sáng cân bằng với chuối, chất đạm và chất béo lành mạnh không chỉ giúp ổn định huyết áp mà còn hỗ trợ kiểm soát đường huyết và cân nặng.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý không nên lạm dụng. Người mắc bệnh thận hoặc đang dùng thuốc ảnh hưởng đến kali cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tăng lượng thực phẩm giàu khoáng chất này.
Dù mang lại nhiều lợi ích, chuối không phải “giải pháp duy nhất” cho huyết áp cao. Hiệu quả kiểm soát huyết áp phụ thuộc vào tổng thể chế độ sống, bao gồm ăn uống cân bằng, giảm muối, duy trì cân nặng hợp lý và vận động thường xuyên, theo AHA.
Chuối là lựa chọn đơn giản, dễ thực hiện và chi phí thấp nhưng có thể mang lại lợi ích rõ rệt cho việc hỗ trợ kiểm soát huyết áp nếu được sử dụng hợp lý trong chế độ ăn hằng ngày.
Trong chương trình của Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) năm 2025, bác sĩ Lu Xiao (Phó trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện số 2 Đại học Y Chiết Giang) cảnh báo miếng bọt biển rửa bát là nơi trú ngụ của vô số mầm bệnh. Cấu trúc nhiều lỗ rỗng giúp chúng dễ tích tụ thức ăn thừa và hơi ẩm. Người nội trợ thường dùng chung một miếng bọt biển lau thớt thái thịt sống, chảo dầu mỡ và bát đĩa, vô tình tạo môi trường lý tưởng cho vi sinh vật sinh sôi.
Tương tự, năm 2024, kỹ thuật viên trưởng Guo Wei (Bệnh viện Trung Sơn, Đại học Phục Đán) nhấn mạnh việc dùng một chiếc khăn cho nhiều mục đích như lau bàn, bếp và bát đĩa dễ gây nhiễm khuẩn chéo. Khăn tích tụ cặn canxi, dầu mỡ lâu ngày làm xơ cứng sợi vải và sinh ra hợp chất hydro sulfide bốc mùi hôi. Nhà nghiên cứu khuyên các gia đình phân loại khăn theo mục đích, giặt sạch, phơi khô sau khi dùng, luộc trong nước sôi để sát khuẩn và thay mới mỗi tháng.
Bên cạnh dụng cụ vệ sinh, thói quen bảo quản thức ăn cũng tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng. Bác sĩ Xiong Zhujuan (khoa Dinh dưỡng Lâm sàng, Bệnh viện Ung thư Tứ Xuyên) chỉ ra sai lầm khi người dân cắm điện nồi cơm liên tục để giữ ấm thực phẩm. Khi người dùng để thức ăn trong nồi quá 4 giờ, vi khuẩn sẽ bùng phát và sản sinh chất gây ung thư. Chế độ giữ ấm thường duy trì ở mức 60-70 độ C. Tuy nhiên, nhiệt độ bề mặt thức ăn tiếp xúc với không khí dễ giảm xuống dưới 60 độ C, rơi vào "vùng nguy hiểm" theo định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Lúc này, các tác nhân gây bệnh như tụ cầu vàng hay salmonella nhân đôi số lượng sau mỗi 20 phút.
Đáng lo ngại hơn, vi khuẩn chuyển hóa nitrat tự nhiên trong rau xanh thành nitrit. Khi vào dạ dày, nitrit kết hợp với sản phẩm phân hủy protein tạo thành nitrosamine, tác nhân nhóm 1 gây ung thư gan, dạ dày và thực quản. Bác sĩ Xiong lưu ý mọi người ăn hết thực phẩm trong vòng 4 giờ sau khi nấu hoặc cất ngay vào tủ lạnh.
Các vật dụng bằng tre, gỗ như đũa và thớt cũng là mầm mống gây bệnh nếu người dùng bỏ qua khâu thay mới định kỳ. Chuyên gia Han Hongwei (Trung tâm Đánh giá Rủi ro An toàn Thực phẩm Quốc gia Trung Quốc) cảnh báo đũa tre, gỗ ẩm ướt dễ sinh nấm mốc và sinh ra aflatoxin, loại độc tố cực mạnh gây ung thư gan. Đũa không khử trùng đúng cách còn chứa E. coli và tụ cầu vàng gây tiêu chảy, viêm dạ dày ruột cấp tính. Ông đề xuất người dân đổi đũa 3-6 tháng một lần.
Cùng quan điểm, chuyên gia dinh dưỡng Wang Lu cho biết thớt gỗ dùng lâu ngày xuất hiện nhiều vết xước, tạo khe hở cho bụi bẩn trú ngụ. Việc thái chung đồ sống và chín trên một chiếc thớt xước khiến E. coli, salmonella từ thịt sống lây lan sang thức ăn khác, gây ngộ độc. Mỗi gia đình nên dùng hai thớt riêng biệt và vứt bỏ ngay khi thớt mốc, nứt nẻ hoặc ra mùn gỗ.
Cuối cùng, dụng cụ nấu ăn trực tiếp như chảo chống dính cũng mang lại rủi ro khi xuống cấp. Nghiên cứu công bố năm 2022 trên tạp chí Science of the Total Environment tiết lộ chảo trầy xước giải phóng hàng triệu hạt nhựa vi sinh vào thức ăn. Nhà sản xuất thường phủ Teflon (polytetrafluoroethylene) thuộc nhóm "hóa chất vĩnh cửu" PFAS lên bề mặt chảo.
Khi ma sát với vật cứng, lớp màng này mài mòn tạo ra hạt nhựa siêu nhỏ (dưới 5 mm đến 1 micrometer), đi vào cơ thể người qua đường ăn uống và gần như không thể đào thải. Các nhà khoa học nhắc nhở người tiêu dùng ngừng sử dụng ngay chảo chống dính trầy xước và mua sản phẩm mới thay thế.
Kết quả giám định pháp y công bố hôm 7/5 xác định hũ thực phẩm thu giữ tại bang Burgenland chứa 15 microgram thuốc diệt chuột. Cơ quan An toàn Thực phẩm và Sức khỏe Áo (AGES) cho biết liều lượng này dù không gây tử vong ngay lập tức nhưng đủ sức phá hủy sức khỏe trẻ nhỏ, gây rối loạn đông máu với các triệu chứng như chảy máu chân răng, chảy máu cam hoặc đi ngoài ra máu.
Nhà chức trách đã bắt nghi phạm gốc Slovakia, đồng thời là cha của 3 đứa trẻ, từ ngày 5/5. Hiện người này ở phòng biệt giam có camera giám sát 24/7 nhằm bảo đảm an toàn, do các tù nhân khác phẫn nộ trước hành vi hắn nhắm vào trẻ em.
Cơ quan công tố thành phố Salzburg cáo buộc cựu quản lý này đã đánh tráo, bơm chất độc vào các hũ hỗn hợp cà rốt và khoai tây tại nhiều siêu thị ở Áo, Cộng hòa Czech và Slovakia. Sau đó, anh ta nhắn tin yêu cầu lãnh đạo HiPP chuyển 2 triệu Euro bằng tiền mã hóa.
Vụ việc tạo ra làn sóng hoảng loạn, buộc hơn 1.500 cửa hàng tại Áo lập tức thu hồi sản phẩm. Đến nay, cảnh sát đã thu giữ 5 hũ thực phẩm chứa độc trước khi chúng đến tay người tiêu dùng, nhưng cơ quan chức năng lo ngại ít nhất một hũ vẫn đang lưu lạc trên thị trường.
Khám xét căn hộ của nghi phạm tại khu vực hồ Wolfgang, cảnh sát thu giữ nhiều hũ trái cây HiPP, các bao thuốc diệt chuột và những nhãn dán đỏ dùng để đánh dấu hũ nhiễm độc mà cơ quan điều tra tin rằng anh ta lấy từ chính nơi làm việc cũ. Lực lượng chức năng cũng đang trích xuất dữ liệu định vị từ chiếc xe Range Rover của nghi phạm để đối chiếu với hiện trường các siêu thị ở ba quốc gia.
Các điều tra viên nhận định động cơ tống tiền bắt nguồn từ khủng hoảng tài chính cá nhân và sự thù hằn công việc. Nghi phạm vừa trải qua một vụ ly hôn tốn kém, khiến anh ta gánh khoản nợ pháp lý khổng lồ. Trước đó, công ty đã sa thải anh ta khỏi vị trí quản lý chi nhánh ở Gmunden với mức lương 7.000 Euro mỗi tháng do sai phạm công tác. Đáng chú ý, vào ngày diễn ra cuộc họp sa thải 27/3, nghi phạm thể hiện thái độ vui vẻ bất thường. Đúng 11h55 trưa hôm đó, HiPP nhận được thông điệp đe dọa ẩn danh: "Thời gian sắp hết".
Bất chấp hàng loạt bằng chứng từ cơ quan điều tra, cựu quản lý kiên quyết phủ nhận mọi cáo buộc tống tiền và đầu độc. Luật sư bào chữa Manfred Arbacher-Stöger lập luận rằng thân chủ sở hữu một trang trại tại Slovakia nên việc mua tích trữ thuốc diệt chuột để trừ hại là hành động bình thường. Hiện cơ quan chức năng Áo vẫn tiếp tục mở rộng điều tra, chờ kết quả giám định các hũ thực phẩm thu tại Cộng hòa Czech và Slovakia để sớm đưa vụ án ra xét xử.
