Bộ GD-ĐT vừa ban hành Thông tư số 17/2026/TT-BGDĐT quy định tiêu chuẩn người đứng đầu và cấp phó của người đứng đầu cơ sở giáo dục ĐH, cơ sở giáo dục nghề nghiệp (gọi chung là hiệu trưởng và phó hiệu trưởng). Vậy trình độ thạc sĩ có được nằm trong ban giám hiệu?
Theo đó, tiêu chuẩn chung đối với hiệu trưởng, phó hiệu trưởng cơ sở giáo dục ĐH là có phẩm chất đạo đức tốt; có đủ sức khỏe để thường xuyên, trực tiếp quản lý, điều hành công việc; có tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược và có năng lực xây dựng, tổ chức thực hiện chiến lược phát triển cơ sở giáo dục ĐH.
Tiêu chuẩn cụ thể đối với hiệu trưởng là có trình độ tiến sĩ và có uy tín trong lĩnh vực chuyên môn của cơ sở giáo dục ĐH, có ít nhất 5 năm kinh nghiệm giảng dạy, nghiên cứu phù hợp với trình độ đào tạo của cơ sở giáo dục.
Bên cạnh đó, có ít nhất 2 năm kinh nghiệm quản lý cơ sở giáo dục ĐH từ cấp trưởng khoa, phòng, ban hoặc tương đương trở lên. Đồng thời có năng lực lãnh đạo, quản trị và phát triển cơ sở giáo dục ĐH có khả năng hợp tác phát triển, huy động nguồn lực cho cơ sở giáo dục ĐH.
Trước đó, luật Giáo dục ĐH năm 2012 yêu cầu hiệu trưởng có trình độ tiến sĩ, phải tham gia quản lý cấp khoa, phòng của cơ sở giáo dục ĐH ít nhất 5 năm nhưng không yêu cầu về kinh nghiệm giảng dạy 5 năm như quy định mới.
Còn luật Giáo dục ĐH sửa đổi năm 2018 lại chỉ yêu cầu hiệu trưởng trình độ tiến sĩ, có kinh nghiệm quản lý giáo dục ĐH mà không quy định bao nhiêu năm kinh nghiệm.
Như vậy, quy định mới khắt khe và cụ thể hơn khi vừa yêu cầu có 5 năm kinh nghiệm vừa yêu cầu có ít nhất 2 năm quản lý từ cấp trưởng khoa, phòng, ban hoặc tương đương trở lên.
Ngoài những quy định chung như đối với hiệu trưởng, phó hiệu trưởng cơ sở giáo dục ĐH cũng phải có tiêu chuẩn cụ thể là trình độ tiến sĩ trong lĩnh vực chuyên môn phù hợp với yêu cầu vị trí công tác.
Riêng đối với các trường đào tạo ngành đặc thù (quy mô đào tạo các ngành thuộc lĩnh vực nghệ thuật, nhóm ngành ngôn ngữ, văn học và văn hóa nước ngoài, nhóm ngành thể dục thể thao chiếm ít nhất 70% tổng quy mô đào tạo toàn trường), yêu cầu trình độ thạc sĩ trở lên trong lĩnh vực chuyên môn phù hợp với vị trí công tác.
Ngoài ra, có ít nhất 2 năm kinh nghiệm quản lý cơ sở giáo dục ĐH từ cấp phó trưởng khoa, phòng, ban hoặc tương đương trở lên; có năng lực quản lý và phát triển các lĩnh vực cụ thể của cơ sở giáo dục ĐH.
Trước đây, tiêu chuẩn về cấp phó hiệu trưởng chưa được quy định trong luật Giáo dục và luật Giáo dục ĐH mà chỉ có trong Điều lệ trường ĐH năm 2014. Theo đó, Điều lệ nêu rõ phó hiệu trưởng trường ĐH phải có trình độ tiến sĩ, có uy tín và năng lực quản lý, đã tham gia quản lý cấp bộ môn hoặc tương đương trở lên ở trường ĐH ít nhất 5 năm.
Tuy nhiên, trường hợp trường ĐH không có đủ người có trình độ tiến sĩ thì có thể bổ nhiệm người có trình độ thạc sĩ, nhưng không giao phụ trách hoạt động đào tạo, khoa học và công nghệ.
Nếu được điều động từ cơ quan, tổ chức khác để bổ nhiệm vào chức vụ phó hiệu trưởng thì sau khi bổ nhiệm, phó hiệu trưởng phải là giảng viên cơ hữu hoặc cán bộ quản lý cơ hữu của nhà trường.
Có thể nói, thông tư mới ban hành có quy định chi tiết, chặt chẽ và thu hẹp hơn về trường hợp trình độ thạc sĩ được giữ chức vụ hiệu phó. Có nghĩa là chỉ những trường đào tạo ngành đặc thù (có thể do những ngành này hiếm tiến sĩ-NV) mới được bổ nhiệm người có trình độ thạc sĩ làm hiệu trưởng.
Trên thực tế, tại nhiều trường ĐH không đào tạo ngành đặc thù như quy định tại thông tư, vẫn có một số phó hiệu trưởng đang ở trình độ thạc sĩ. Như vậy, trong thời gian tới các hiệu phó phải học lên trình độ tiến sĩ để đáp ứng quy định.
Thầy Trần Công Tuấn - Hiệu trưởng Trường THPT Phú Nhuận (phường Đức Nhuận, TP.HCM) - đã chia sẻ tại Ngày hội tư vấn tuyển sinh lớp 10 do trường tổ chức ngày 18-4, thu hút hơn 1.000 phụ huynh, học sinh lớp 9 tham dự.
Thầy Tuấn nhấn mạnh 3 năm THPT không đơn thuần là quãng thời gian học kiến thức căn bản, mà là hành trình các bạn trưởng thành, định hình bản thân và bắt đầu quyết định tương lai.
"Chính vì vậy, việc chọn một ngôi trường THPT không chỉ là chọn một nơi để học mà là chọn một môi trường để trở thành con người mà các em mong muốn", thầy hiệu trưởng gợi ý.
Tâm tình với học trò, thầy hiệu trưởng nói có thể trong lòng các bạn đang có nhiều câu hỏi: Liệu mình có đủ khả năng để vào trường này? Mình nên chọn trường nào để không hối tiếc? Mình sẽ trở thành ai trong 3 năm tới?...
"Tôi muốn nói với các em một điều rằng không có lựa chọn đúng tuyệt đối, chỉ có lựa chọn phù hợp và sự nỗ lực của chính các em mới quyết định tất cả", thầy Tuấn nhấn mạnh.
Thay mặt nhà trường, thầy hiệu trưởng nói không hứa sẽ biến mọi học sinh thành người giỏi nhất nhưng với đội ngũ nhà giáo tận tâm, phương pháp tổ chức dạy học cùng điều kiện cơ sở vật chất hiện đại cam kết giúp mỗi học sinh trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình.
Đưa ra lời khuyên, thầy hiệu trưởng nói cánh cửa lớp 10 không chỉ là một kỳ thi, mà là bước chuyển mình đầu tiên của tuổi trẻ.
"Khi đứng trước quyết định lựa chọn nguyện vọng vào lớp 10, các em không nên chọn theo số đông, không chọn vì áp lực, mà hãy chọn bằng sự am hiểu chính mình", thầy Tuấn lưu ý.
Nhiều học sinh lớp 9 cho biết rất bất ngờ với lời khuyên từ thầy hiệu trưởng.
Học sinh Phạm Trọng Nguyên (lớp 9 Trường THCS Ngô Tất Tố, phường Phú Nhuận) chia sẻ: "Nghe thầy hiệu trưởng phát biểu, em như được truyền cảm hứng để nỗ lực học tập, thi đậu vào Trường THPT Phú Nhuận".
Trường THPT Phú Nhuận là một trong những trường THPT top đầu ở TP.HCM. Điểm chuẩn vào lớp 10 năm học 2025 - 2026 của trường này tương ứng với nguyện vọng 1, 2 và 3 lần lượt là 22,5, 22,75 và 23 điểm.
Một cuộc điều tra kéo dài nhiều tháng của tờ The Guardian Australia đã phơi bày cái chết đau lòng của Bikram Lama, một du học sinh 32 tuổi người Nepal, vào cuối năm ngoái.
Theo đó, Lama không may rơi vào cảnh khó khăn, không còn nơi ở và phải ngủ trong đường hầm dẫn vào ga tàu điện ngầm St James ở Sydney. Lối đi này xuyên qua khu trung tâm thành phố, chạy bên dưới công viên Hyde Park - "một trong những địa điểm mà người dân địa phương và khách du lịch lui tới nhiều nhất".
Ước tính hơn 100.000 người đã đi ngang qua trước khi nhân viên nhà ga phát hiện sự việc vào tháng 12 năm ngoái.
"Cứ như thể anh ấy là một người vô hình. Điều đó thật sự rất đau lòng", Erin Longbottom, quản lý đơn vị điều dưỡng của dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người vô gia cư tại Bệnh viện St Vincent, nói.
Năm 2013, gia đình Lama đã bán đi 3.000 m2 đất nông nghiệp - tài sản quý giá nhất của họ - để đưa anh sang Australia du học với hy vọng đổi đời.
Tuy nhiên, Lama dần mất liên lạc với gia đình. Lần cuối họ nghe được thông tin từ anh đã là 7 năm trước. Gia đình vô cùng sửng sốt khi Bộ Ngoại giao Nepal liên lạc để yêu cầu xét nghiệm ADN.
Hồ sơ cho thấy visa sinh viên của anh đã hết hạn và hộ chiếu cũng không được gia hạn vào năm 2023.
Theo các chuyên gia, người không có tư cách cư trú đang trở thành nhóm vô gia cư ngày càng đông tại Australia. Họ bị kẹt trong "vòng xoáy tử thần": không được phép làm việc, không được hưởng trợ cấp chính phủ, không có quyền tiếp cận nhà ở xã hội và phần lớn không được chăm sóc y tế công cộng.
Hội đồng Thành phố Sydney ước tính cứ 5 người ngủ bụi thì một không phải cư dân Australia. Họ là những du học sinh thất thế, những người lao động hết hạn visa hoặc diện tị nạn.
Khủng hoảng nhà ở được coi là nguyên nhân chính. Dữ liệu từ tờ ABC News cũng cho thấy khả năng trả tiền thuê nhà của người Australia đã chạm mức thấp kỷ lục hồi đầu năm nay, khi giá thuê tăng nhanh gấp 2,5 lần so với tiền lương.
Theo The Emigration Group, sinh hoạt phí mỗi tháng tại Sydney, New South Wales, khoảng 3.450 AUD (60 triệu đồng). Trong đó, tiền thuê căn hộ một phòng ngủ ngốn 2.300-2.900 AUD.
Ngoài ra, học phí với sinh viên quốc tế của nhiều đại học trong khoảng 39.000-60.000 AUD mỗi năm.
Tại buổi làm việc gần đây với các phường phía nam thành phố, lãnh đạo UBND TP Đà Nẵng đã nêu đề xuất từng bước hình thành trung tâm giáo dục đào tạo tại Tam Kỳ.
Theo đó, các trường đại học có thể được bố trí về khu vực này, trong khi các cơ sở đào tạo chất lượng cao và sau đại học tiếp tục đặt tại khu vực trung tâm Đà Nẵng cũ, nơi gắn với hệ sinh thái tài chính, công nghệ và chuyển đổi số.
Theo ghi nhận hiện nay, phần lớn các trường đại học công lập và tư thục vẫn tập trung tại khu vực Đà Nẵng cũ, phân bố rải rác ở nhiều quận. Trong khi đó, một số cơ sở đã bắt đầu chuyển về khu vực Làng đại học Đà Nẵng tại Hòa Quý và Điện Bàn Đông theo quy hoạch.
Dự án này đang được đẩy nhanh tiến độ để tiếp nhận thêm các đơn vị thành viên của Đại học Đà Nẵng trong sự chờ đợi của rất nhiều người dân trong vùng quy hoạch treo trước đây.
Trong khi đó theo quy hoạch thành phố thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Đà Nẵng định hướng phát triển hai "đô thị đại học".
Trong đó, khu phía bắc gắn với chiến lược phát triển Đại học Quốc gia Đà Nẵng, còn khu phía nam gắn với Khu kinh tế mở Chu Lai và đô thị Tam Kỳ. Mục tiêu là đưa Đà Nẵng trở thành trung tâm giáo dục - đào tạo chất lượng cao của cả nước và khu vực Đông Nam Á.
Tuy nhiên đề xuất di dời đại học cũng làm dấy lên nhiều băn khoăn. Không ít ý kiến lo ngại việc "dịch chuyển cơ học" có thể ảnh hưởng đến hệ sinh thái học thuật vốn cần thời gian dài để tích lũy.
PGS.TS Võ Văn Minh cho rằng việc di dời các trường đại học cần được cân nhắc thận trọng, dựa trên nhận thức đúng về vai trò của đại học như một thiết chế của tri thức, văn hóa và thời gian.
Theo ông Minh, một đại học có thể xây dựng trong vài thập niên, nhưng để hình thành một không gian học thuật đúng nghĩa cần cả thế kỷ tích tụ.
Từ thực tiễn quốc tế, các đại học lớn đều phát triển trên nền tảng ổn định, mở rộng theo thời gian thay vì di dời. "Đại học không lớn lên bằng cách dịch chuyển, mà bằng sự tích tụ bền bỉ trong một không gian ổn định" - ông Minh nhận định.
Ở góc nhìn quy hoạch, KTS Hoàng Quang Huy - nguyên Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Đà Nẵng - cho rằng việc di dời hay hình thành làng đại học phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là nguồn lực và khả năng tổ chức thực hiện.
Ông Huy cho biết nếu định hướng, quy hoạch lâu dài thì vẫn có khả thi nếu muốn hình thành đô thị đại học.
Tuy nhiên theo ông Huy, yếu tố quyết định không nằm ở vị trí mà là con người. Nếu không tập trung được đội ngũ giảng viên, sinh viên và các điều kiện hỗ trợ đi kèm, việc di dời có thể không đạt hiệu quả như kỳ vọng.
Cùng quan điểm thận trọng, PGS.TS Bùi Quang Bình (Trường đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng) cho rằng việc quy hoạch, di dời các trường đại học vào Tam Kỳ cần được tính toán kỹ lưỡng trên các khía cạnh pháp lý, kinh tế, xã hội và đào tạo.
"Không thể làm theo cảm tính hay ý chí, mà phải có cơ sở khoa học và lộ trình rõ ràng" - ông nói.
Theo ông Bình, hiện vị trí của Đại học Đà Nẵng đã được xác định trong quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch thành phố.
Đồng thời đơn vị này đang thực hiện sứ mệnh trở thành một trong những đại học trọng điểm, hướng đến mục tiêu đưa một số ngành đào tạo vào top 100 thế giới. Việc di dời, nếu có, sẽ rất phức tạp, tốn kém và có thể ảnh hưởng đến tiến trình này.
Ngoài ra bài toán tài chính cũng là thách thức lớn. Việc di dời đòi hỏi nguồn kinh phí rất lớn trong khi chủ trương chung là hạn chế sử dụng vốn đầu tư công cho xây dựng trụ sở.
"Giáo dục và y tế chất lượng cao là hai trụ cột dịch vụ quan trọng của Đà Nẵng. Nếu di dời các trường đại học ra khỏi nội đô, hệ sinh thái dịch vụ này có thể bị xáo trộn, ảnh hưởng đến thương hiệu thành phố.
Chưa kể, với lịch sử hàng chục năm, Đại học Đà Nẵng đã gắn bó với sự phát triển của miền Trung, thu hút người học từ nhiều nơi. Nếu chuyển đến khu vực chưa có môi trường học tập và giao lưu tương xứng, liệu sinh viên có sẵn sàng theo học?" - ông Bình đặt vấn đề.
