Y bác sĩ gửi nhiều mong ước cho ngày Sức khỏe toàn dân

Dữ liệu phân tích mới nhất tại khu vực Tây Thái Bình Dương và Đông Nam Á chỉ ra gánh nặng lớn từ virus hợp bào hô hấp (RSV) ở trẻ dưới 5 tuổi. Cụ thể, Việt Nam có tỷ lệ trẻ nhiễm RSV trong số các ca bệnh nhiễm trùng hô hấp chiếm 35,5%, đứng sau Myanmar và New Zealand. Loại mầm bệnh này lưu hành liên tục quanh năm tại nước ta thay vì chỉ bùng phát theo mùa.

Thảo luận tại hội nghị khoa học "Hành trình miễn dịch trọn đời" vừa diễn ra tại Quy Nhơn với sự tham gia của hơn 400 chuyên gia y tế trong nước và quốc tế, GS.TS.BS Nguyễn Viết Tiến, Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam, cảnh báo RSV là tác nhân hô hấp rất phổ biến ở trẻ nhũ nhi, có thể gây ra các di chứng như hen suyễn và thở khò khè với tỷ lệ nhập viện cao hơn 5-16 lần so với cúm.

Mỗi năm có hàng chục triệu ca mắc RSV trên toàn cầu, với nguy cơ tử vong cao ở trẻ nhỏ, nhất là những bé có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Bệnh thường khởi phát giống cảm lạnh nhưng có thể nhanh chóng tiến triển thành viêm tiểu phế quản, viêm phổi và suy hô hấp.

Thực tế cho thấy phần lớn các ca nhập viện rơi vào nhóm trẻ từ sơ sinh đến 6 tháng tuổi. Đây đa số là những em bé sinh đủ tháng và hoàn toàn khỏe mạnh trước khi mắc bệnh. Tình trạng này không chỉ đe dọa sức khỏe của trẻ mà còn vắt kiệt tài chính của nhiều gia đình và tạo áp lực lên hệ thống y tế. Vì vậy, giáo sư Tiến nhấn mạnh tầm quan trọng của nhận diện nguy cơ sớm, trao đổi thông tin với nhân viên y tế một cách liên tục, bao gồm cả giai đoạn thai kỳ cho đến sau khi trẻ chào đời.

Bên cạnh trẻ nhỏ, các chuyên gia tại hội nghị cũng cảnh báo về rào cản dự phòng ở chiều ngược lại của vòng đời, tức nhóm người cao tuổi và người có bệnh nền. PGS.TS.BS Lê Khắc Bảo, Phó giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, nhận định quá trình lão hóa khiến hệ miễn dịch suy giảm nhanh. Người từ 65 tuổi rất dễ mắc các bệnh nhiễm trùng hô hấp thể nặng. Đặc biệt, tình trạng đồng nhiễm cả virus và vi khuẩn có thể khiến bệnh tình chuyển biến xấu chớp nhoáng và đẩy nguy cơ tử vong lên mức cao.

Mặc dù rủi ro lớn, tỷ lệ người dân chủ động bảo vệ sức khỏe lại thấp. Khảo sát thực tế năm 2024 tại một cơ sở y tế ở Hà Nội cho thấy chỉ có 11,5% người lớn tiêm phòng phế cầu khuẩn. Thậm chí, theo khảo sát của Bộ Y tế năm 2023, chưa đến 6% người cao tuổi chủ động phòng ngừa cúm hàng năm.

Giáo sư Jana Shaw, Đại học Upstate, Mỹ, lý giải tỷ lệ dự phòng thấp không hẳn do thiếu dịch vụ y tế. Nguyên nhân đến từ tâm lý chần chừ và phân vân của người dân. Nhiều người trì hoãn việc phòng bệnh do chưa nhận thức đủ độ nguy hiểm của các loại virus, lo ngại về tính an toàn hoặc gặp rào cản về chi phí.

Để giải quyết bài toán này, GS.TS.BS Phan Trọng Lân, Viện trưởng Vệ sinh dịch tễ Trung ương, nhấn mạnh ngành y tế cần chuyển dịch sang chiến lược "miễn dịch trọn đời". Khái niệm này đòi hỏi tiếp cận dự phòng theo vòng đời - tức xem xét rủi ro và nhu cầu bảo vệ sức khỏe theo từng giai đoạn phát triển, theo từng lứa tuổi và nhóm nguy cơ - thay vì chỉ nhìn theo từng bệnh riêng lẻ.

Lê Phương

Tin Gốc: https://vnexpress.net/viet-nam-nam-trong-nhom-co-ty-le-tre-nhiem-rsv-cao-5059744.html

Tham dự sự kiện có GS.TS Phan Trọng Lân - Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương (Bộ Y tế), Chủ tịch Hội Y học dự phòng Việt Nam, Trưởng Ban cố vấn thường trực; PGS.TS Trần Đắc Phu - nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế); cùng đông đảo lãnh đạo, bác sĩ, chuyên gia nhiều lĩnh vực đến từ các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa, trạm y tế và doanh nghiệp trên địa bàn TP.HCM.

Tại buổi họp báo, ban tổ chức sẽ chính thức ra mắt và giới thiệu Hội đồng cố vấn chuyên môn của chương trình.

Trong khuôn khổ sự kiện còn diễn ra hội thảo với chủ đề "Kinh tế bạc thúc đẩy hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe", với nhiều bài tham luận và một phiên thảo luận. Nội dung tập trung vào các vấn đề trọng tâm như y tế dự phòng, già hóa dân số và các giải pháp phát triển hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe toàn diện.

Nhà báo Trần Xuân Toàn - Phó tổng biên tập Báo Tuổi Trẻ - đã thay mặt Ban Tổ chức bày tỏ niềm vinh dự khi, cùng với Văn phòng Bộ Y tế và các đơn vị đồng hành, chính thức ra mắt chương trình "Vì một Việt Nam khỏe mạnh".

Đây không chỉ là một chương trình truyền thông, mà còn là một nỗ lực nhằm thúc đẩy một tư duy mới về sức khỏe quốc gia. Tư duy này đã được khẳng định trong Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị về chăm sóc sức khỏe toàn dân: chuyển từ "chữa bệnh" sang "chăm sóc sức khỏe toàn diện", lấy người dân làm trung tâm.

Trong nhiều năm qua, chúng ta đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể trong công tác khám, chữa bệnh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy một điều rất rõ: người dân chỉ tiếp cận hệ thống y tế khi đã mắc bệnh, thì chi phí sẽ cao hơn, rủi ro lớn hơn và chất lượng cuộc sống cũng bị ảnh hưởng nhiều hơn.

Xuất phát từ thực tế đó, chương trình "Vì một Việt Nam khỏe mạnh" ra đời với một mục tiêu giản dị nhưng mang ý nghĩa lâu dài: đưa tinh thần của các chính sách y tế đến gần hơn với người dân bằng những hành động cụ thể, dễ tiếp cận và có khả năng thay đổi hành vi.

Nhà báo Trần Xuân Toàn chia sẻ với thông điệp xuyên suốt: "Người dân khỏe mạnh là nền tảng của một quốc gia thịnh vượng", chương trình được kỳ vọng sẽ: nâng cao nhận thức cộng đồng về sống khỏe chủ động; thúc đẩy chăm sóc sức khỏe theo vòng đời; góp phần hình thành và phát triển một hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe toàn diện, bền vững.

Bên cạnh đó, chương trình sẽ được xây dựng xoay quanh ba trụ cột chính:

Thứ nhất nâng cao nhận thức - thay đổi hành vi. Thông qua hệ sinh thái của Báo Tuổi Trẻ và các cơ quan báo chí, truyền thông bạn, chúng tôi sẽ triển khai các tuyến bài chuyên sâu về sức khỏe toàn diện (các câu chuyện truyền cảm hứng về thay đổi thói quen tốt trong sinh hoạt hàng ngày như: thói quen ăn uống/thói quen vận động/thói quen sinh hoạt).

Các chiến dịch truyền thông đại chúng về phòng bệnh, dinh dưỡng, vận động, sức khỏe tinh thần. Các nội dung đa nền tảng, từ báo in, báo điện tử đến mạng xã hội và video. Mục tiêu là giúp người dân hiểu rằng: "Giữ gìn sức khỏe là một lựa chọn mỗi ngày, không phải là phản ứng khi có bệnh".

Thứ hai là kết nối hệ sinh thái y tế - đưa dịch vụ đến gần người dân. Với sự đồng hành của Bộ Y tế và Sở Y tế TP.HCM, dự án sẽ: tăng cường truyền thông về y tế cơ sở, bác sĩ gia đình; giới thiệu các mô hình chăm sóc sức khỏe hiệu quả; kết nối người dân với các dịch vụ khám, tư vấn, tầm soát sớm. Qua đó góp phần hiện thực hóa mục tiêu: mỗi người dân đều được quản lý, chăm sóc sức khỏe một cách liên tục.

Thứ ba là tạo ra các nền tảng tương tác và lan tỏa cộng đồng. Dự án không dừng lại ở việc "truyền thông một chiều", mà hướng tới: các diễn đàn, tọa đàm, hội thảo chuyên đề; các chương trình tương tác trực tuyến giữa chuyên gia và người dân; các chiến dịch cộng đồng về lối sống khỏe

"Chúng tôi mong muốn hình thành một cộng đồng cùng hành động vì sức khỏe, nơi mỗi cá nhân vừa là người thụ hưởng, vừa là người lan tỏa", ông Toàn nhấn mạnh.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Cà phê không chỉ giúp tỉnh táo mà còn được ghi nhận giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2, suy giảm nhận thức và một số bệnh mạn tính. Gần đây, các nhà khoa học cũng nghiên cứu tác động của cà phê đối với quá trình lão hóa sinh học - cách cơ thể "già đi" ở cấp độ tế bào.

Tuổi sinh học thường được đánh giá thông qua độ dài telomere - các đoạn ADN nằm ở hai đầu nhiễm sắc thể có vai trò bảo vệ tế bào. Telomere càng dài thường được xem là dấu hiệu tế bào "trẻ" hơn, trong khi telomere ngắn hơn liên quan nguy cơ cao mắc bệnh tim mạch, sa sút trí tuệ và ung thư.

Nghiên cứu đăng trên tạp chí BMJ Mental Health năm 2025 do Đại học King’s College London phối hợp các viện nghiên cứu tại Na Uy và Anh thực hiện, sử dụng dữ liệu thu thập giai đoạn 2007-2018 trên 436 người mắc rối loạn tâm thần nặng. Người tham gia được chia thành 4 nhóm theo lượng cà phê tiêu thụ mỗi ngày gồm không uống, 1-2 tách, 3-4 tách và từ 5 tách trở lên. Nhóm nghiên cứu sau đó lấy mẫu máu để đo độ dài telomere.

Kết quả cho thấy những người uống 3-4 tách cà phê mỗi ngày có telomere dài hơn rõ rệt so với nhóm không uống, ước tính tương đương tuổi sinh học trẻ hơn khoảng 5 năm. Tuy nhiên, lợi ích này giảm dần ở nhóm uống quá nhiều. Các tác giả nhấn mạnh đây là nghiên cứu quan sát nên chưa thể khẳng định cà phê trực tiếp làm chậm lão hóa. Kết quả chỉ cho thấy mối liên hệ giữa việc uống cà phê điều độ và quá trình lão hóa sinh học chậm hơn.

Các chuyên gia cho rằng lợi ích tiềm năng của cà phê có thể liên quan hàm lượng polyphenol - nhóm chất chống oxy hóa và chống viêm tự nhiên có trong loại đồ uống này. Polyphenol có thể giúp giảm viêm và hạn chế tổn thương tế bào do stress oxy hóa, một trong những cơ chế thúc đẩy lão hóa. Uống cà phê mức vừa phải cũng được ghi nhận liên quan nguy cơ thấp hơn đối với một số bệnh mạn tính như tiểu đường và tim mạch. Đây đều là những yếu tố có thể khiến tuổi sinh học tăng nhanh hơn.

Dù cà phê liên quan đến nhiều lợi ích sức khỏe, song tiêu thụ quá nhiều caffeine có thể gây tăng huyết áp, tim đập nhanh, lo âu, buồn nôn và rối loạn giấc ngủ. Theo đó, lợi ích của cà phê đối với tuổi sinh học bắt đầu giảm khi lượng tiêu thụ vượt quá 4 tách mỗi ngày. Một trong những nguyên nhân có thể là caffeine ảnh hưởng chất lượng giấc ngủ.

Theo Lee Ryan, Giáo sư tâm lý học và Giám đốc Phòng thí nghiệm Nhận thức và Hình ảnh thần kinh, Đại học Arizona, Mỹ, caffeine tác động khác nhau ở mỗi người. Một số người có thể mất ngủ hoặc ngủ không sâu dù chỉ dùng lượng nhỏ.

Theo ông, giấc ngủ đóng vai trò quan trọng với sức khỏe não bộ nên mọi người không nên tiêu thụ caffeine theo cách làm ảnh hưởng việc nghỉ ngơi.

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) khuyến cáo người trưởng thành nên giới hạn lượng caffeine ở mức khoảng 400 mg mỗi ngày, tương đương khoảng 4 tách cà phê dung tích 240 ml. Các chuyên gia cho rằng uống cà phê điều độ, kết hợp ngủ đủ giấc, ăn uống lành mạnh và vận động thường xuyên mới là cách hỗ trợ quá trình lão hóa khỏe mạnh lâu dài.

Tin Gốc: Vnexpress