Đối sánh môn toán giai đoạn 2021-2025 cho thấy chất lượng có sự phân hóa rõ giữa các vùng, miền, thậm chí trong nhóm thành phố trực thuộc T.Ư cũng tồn tại khoảng cách đáng kể. Điều này đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận sâu hơn, không chỉ ở điểm thi mà ở cấu trúc chất lượng dạy học và các yếu tố hệ thống phía sau.
Trong thời đại công nghiệp 4.0, khi trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn chi phối đời sống, môn toán giữ vai trò nền tảng trong giáo dục phổ thông (GDPT). Không chỉ dừng ở tính toán, toán học rèn luyện cho học sinh tư duy logic, khả năng phân tích và giải quyết vấn đề – những năng lực cốt lõi của tư duy khoa học và tư duy thuật toán.
Toán học là ngôn ngữ của khoa học – công nghệ, hiện diện trong nhiều lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu, kỹ thuật, tài chính hay y học. Vì vậy, chất lượng dạy và học toán ảnh hưởng trực tiếp đến việc hình thành nguồn nhân lực công nghệ, đặc biệt là AI.
Nhiều quốc gia đã đổi mới mạnh mẽ dạy và học toán theo hướng phát triển năng lực: giảm ghi nhớ máy móc, tăng cường giải quyết vấn đề thực tiễn, mô hình hóa, tư duy thống kê và ứng dụng công nghệ số. Học sinh được khuyến khích khám phá, thảo luận, trình bày nhiều cách giải, làm dự án thực tiễn, thay vì học công thức, giải đề.
Chương trình GDPT 2018 đã tiếp cận theo hướng này. Tuy nhiên, quá trình triển khai còn phụ thuộc lớn vào năng lực giáo viên, điều kiện dạy học và cách thức kiểm tra, đánh giá. Chính vì vậy, kết quả thi toán còn là “tấm gương” của toàn bộ hệ thống giáo dục.
Trong kỷ nguyên số, toán là nền tảng để làm chủ công nghệ và giữ vai trò then chốt trong các kỳ thi, đặc biệt kỳ thi tốt nghiệp THPT. Tuy nhiên, so sánh toàn quốc chưa phản ánh rõ khác biệt vùng miền, nên cần đối sánh theo nhóm địa phương có điều kiện tương đồng.
Trước ngày 1.7.2025, Việt Nam có 6 thành phố trực thuộc T.Ư. Sau mốc này, có thêm 6 tỉnh được sáp nhập vào 6 thành phố. Vì vậy, khi phân tích kết quả môn toán giai đoạn 2021–2025, cần đặt trong bối cảnh nhóm 12 địa phương, để bảo đảm tính hợp lý thực tiễn phát triển giáo dục.
Điểm trung bình của nhóm được tính bằng trung bình cộng điểm toán của 12 địa phương theo từng năm, trong khi mức trung bình cả nước là kết quả của 63 địa phương. Kết quả cho thấy điểm trung bình của nhóm luôn cao hơn mặt bằng chung cả nước.
Tính bình quân 5 năm, mỗi địa phương được lấy điểm trung bình của 5 năm liên tiếp. Nhóm 12 địa phương đạt mức 6,24 điểm, cao hơn mức 5,93 của cả nước khoảng 0,3 điểm. Dù không lớn, khoảng cách này cho thấy đây là nhóm có chất lượng dạy và học toán khá tốt, phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội và đội ngũ giáo viên ở các đô thị, địa phương phát triển.
Tuy nhiên, chênh lệch trong nhóm vẫn rõ rệt. So với mức trung bình cả nước, có 10 địa phương cao hơn, trong khi Hậu Giang và Sóc Trăng thấp hơn. Nếu so với mức trung bình của nhóm, chỉ 7 địa phương vượt lên, chủ yếu là các đô thị lớn và địa phương có điều kiện kinh tế tốt như Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, TP.HCM và các tỉnh công nghiệp. Những nơi này có hệ thống trường học đa dạng, môi trường cạnh tranh và khả năng tiếp cận giáo dục STEM (khoa học-công nghệ-kỹ thuật-toán học) tốt hơn.
Ngược lại, các địa phương như Huế, Cần Thơ, Quảng Nam, Hậu Giang, Sóc Trăng có điểm thấp hơn trung bình nhóm, chủ yếu do còn nhiều khu vực khó khăn, điều kiện dạy và học hạn chế.
Khoảng cách giữa địa phương cao nhất và thấp nhất lên tới hơn 1,2 điểm, phản ánh rõ sự khác biệt về điều kiện phát triển và chất lượng giáo dục. Nhìn chung, các vùng kinh tế phát triển vẫn có lợi thế rõ rệt, trong khi một số khu vực còn nhiều thách thức. Dữ liệu điểm và thứ hạng môn toán của 12 địa phương thể hiện ở bảng sau.
Nếu đặt kết quả môn toán năm 2025 của 6 thành phố trực thuộc T.Ư (mới) trong tương quan xếp hạng với 34 tỉnh, thành phố mới sau sáp nhập, có thể rút ra một số nhận định tổng quan sau.
Trước hết, phần lớn các thành phố trực thuộc trung ương đều nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về môn toán. Hà Nội đạt 5,29 điểm (hạng 2/34), TP.HCM 5,26 điểm (hạng 3/34), và Hải Phòng 5,13 điểm (hạng 4/34). Ba đô thị lớn này đều thuộc top 5, cho thấy lợi thế rõ rệt về dạy và học toán.
Tiếp theo là Huế (4,90 điểm, hạng 7) và Đà Nẵng (4,89 điểm, hạng 8), tiếp tục khẳng định mặt bằng dạy học toán ở các đô thị lớn nhìn chung vẫn ở mức cao so với cả nước.
Trong khi đó, Cần Thơ chỉ đạt 4,32 điểm, xếp hạng 27/34, thấp hơn đáng kể. Kết quả này phản ánh phần nào thực trạng chung của khu vực đồng bằng sông Cửu Long, nơi điểm toán thường thấp hơn nhiều vùng khác.
Nhìn tổng thể, 5/6 thành phố trực thuộc T.Ư nằm trong top 10 toàn quốc về môn toán năm 2025, cho thấy lợi thế của đô thị lớn về điều kiện giáo dục, đội ngũ và môi trường học tập. Tuy nhiên, khoảng cách giữa Cần Thơ và các thành phố còn lại cũng cho thấy chênh lệch vùng miền vẫn tồn tại.
Đáng lưu ý, sau sáp nhập, sự chênh lệch này có thể bị “che lấp” trong số liệu trung bình. Nếu thiếu phân tích chi tiết theo vùng, nguy cơ bỏ sót các “vùng trũng” giáo dục là rất lớn.
Để lý giải sự khác biệt trên, cần nhìn từ 3 cấp độ: lớp học, nhà trường và hệ thống.
Ở cấp lớp học, phương pháp dạy học vẫn là yếu tố quyết định. Nhiều nơi vẫn nặng về luyện tập dạng bài, trong khi yêu cầu mới là phát triển tư duy và năng lực. Khi đề thi thay đổi, những hạn chế này bộc lộ rõ và những học sinh yếu sẽ mất tự tin khi gặp dạng đề thi mới.
Ở cấp nhà trường, sự khác biệt về điều kiện cơ sở vật chất, quy mô lớp học, và văn hóa học tập ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả. Những trường có môi trường học tập tích cực, chú trọng STEM thường có kết quả tốt hơn.
Ở cấp hệ thống, việc phân bổ giáo viên, đầu tư nguồn lực và chính sách hỗ trợ vùng khó khăn đóng vai trò then chốt. Những địa phương thiếu giáo viên toán giỏi thường gặp khó khăn kéo dài, khó cải thiện trong ngắn hạn.
Thông tin được Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn nêu trong buổi họp cùng Phó thủ tướng Lê Tiến Châu, ngày 28/4.
Ông Sơn cho biết việc lựa chọn, đầu tư cho Đại học Việt Đức, Kinh tế TP HCM, Y Dược TP HCM dựa trên quy trình rà soát, đánh giá nghiêm túc, khách quan. Các tiêu chí gồm: Trường công lập đầu ngành, tự chủ cao; Đã có uy tín quốc tế; Lĩnh vực đào tạo gắn với nhu cầu nhân lực chiến lược của vùng như vi mạch bán dẫn, tài chính quốc tế, y học thông minh và công nghệ lõi.
Đề án phát triển các đại học lớn vùng Đông Nam Bộ thống nhất với quy hoạch giáo dục đại học và các chương trình, đề án đang triển khai.
Phó thủ tướng Lê Tiến Châu cơ bản nhất trí với nội dung đề án, đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo trình đề án hoàn chỉnh vào ngày 10/5. Cùng đó, ông yêu cầu khẩn trương hoàn thiện chương trình, đề án khác liên quan các mục tiêu mà Nghị quyết 71 đã đề ra đến năm 2030, gồm: ít nhất 8 trường đại học thuộc nhóm 200 đại học hàng đầu châu Á, ít nhất 1 trường vào top 100 thế giới ở một số lĩnh vực.
Đại học Kinh tế TP HCM được thành lập năm 1976, quy mô khoảng 36.000 người học. Đây là một trong 13 đại học của Việt Nam.
Trường Đại học Việt - Đức ra đời năm 2008 theo hợp tác giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo với Cơ quan Giáo dục và Nghiên cứu, Bộ Khoa học và Nghệ thuật bang Hessen, Đức. Tổng đầu tư là 200 triệu USD với khuôn viên rộng hơn 50 ha, thuộc diện lớn nhất cả nước. Hiện trường có khoảng 3.500 người học.
Còn trường Đại học Y Dược TP HCM ra đời năm 1947, hiện có khoảng 20.000 người học. Ngoài đào tạo sinh viên trong nước, trường còn tiếp nhận lưu học sinh Lào, Campuchia, tổ chức các khóa thực hành ngắn hạn cho sinh viên Mỹ, Nhật, Australia, Canada, Đức, Thụy Điển...
Trong 3 trường, Đại học Kinh tế TP HCM đã đặt mục tiêu vào top 250 trường hàng đầu châu Á vào năm 2030, còn Y Dược TP HCM muốn vào top 100 trường đào tạo sức khỏe. Đại học Việt Đức chưa xác định rõ mục tiêu về thứ hạng.
Theo bảng xếp hạng đại học châu Á năm 2026 được tổ chức Times Higher Education công bố cách đây một tuần, Việt Nam có 11 đại diện, xếp hạng từ 184 đến 801+ . Đại học Kinh tế TP HCM dẫn đầu.
Đây không chỉ là một dấu mốc đáng tự hào của Thái Duy Anh, học sinh lớp 9/17 Trường quốc tế Á Châu (TP.HCM) mà còn thể hiện cho khát vọng vươn tầm thế giới của học sinh Việt Nam.
Theo Thái Duy Anh, học sinh lớp 9/17 Trường quốc tế Á Châu (TP.HCM), hành trình kỳ diệu này bắt đầu từ niềm đam mê mãnh liệt với lịch sử và chính trị. Ngay từ tiểu học, Duy Anh đã dành hàng giờ tại các hiệu sách cũ để tìm hiểu về các nền văn minh và xung đột toàn cầu. Niềm say mê ấy thôi thúc em thực hiện dự án viết cuốn sách 300 trang về địa chính trị Trung Đông.
Khi bản thảo hoàn thành, với mong muốn đảm bảo tính chính xác tuyệt đối, Duy Anh quyết định tìm kiếm ý kiến từ các chuyên gia hàng đầu. Biết được Tổng thống Timor-Leste José Ramos-Horta, chủ nhân giải Nobel Hòa bình năm 1996, là một người am hiểu sâu sắc về lịch sử Trung Đông, cậu học trò lớp 9 đã đưa ra một quyết định táo bạo.
"Em soạn email cả đêm và quyết định bấm gửi cho ngài Tổng thống. Thật bất ngờ, chỉ sau 5 tiếng, ngài Tổng thống đã hồi đáp. Em đọc lại email cả chục lần vì không thể tin rằng một vị nguyên thủ quốc gia lại trực tiếp trả lời mình, em cảm thấy vô cùng tự hào và hạnh phúc", Duy Anh bồi hồi nhớ lại.
Bức thư điện tử từ email cá nhân của Tổng thống José Ramos-Horta chính là "chìa khóa" mở ra một chương mới, mang đến cho em cơ hội đặc biệt, được đích thân Tổng thống mời sang thăm, giao lưu và chia sẻ.
Trong chuyến thăm từ ngày 30.3 đến 2.4 vừa qua, tại ĐH Quốc gia Timor Lorosa'e (UNTL), nam sinh lớp 9 Trường quốc tế Á Châu, đã gây ấn tượng mạnh với bài nói chuyện có chủ đề: "Tiếng nói của thế hệ trẻ châu Á trong các cuộc đối thoại toàn cầu - lược sử Việt Nam và nền kinh tế hiện đại". Đặc biệt, em còn vinh dự tham gia hội đàm cùng Tổng thống tại bàn tròn Phủ Tổng thống.
Chuyến thăm không chỉ là cơ hội giao lưu cá nhân mà còn để truyền tải khát vọng của thế hệ trẻ Việt Nam đến bạn bè quốc tế. Không chỉ dừng lại ở việc học hỏi, cậu học trò còn tự hào làm cầu nối văn hóa khi mang đặc sản quê hương giới thiệu với bạn bè quốc tế và viết nhiều bài báo quảng bá về Timor-Leste tại Việt Nam. Duy Anh chia sẻ: "Sau chuyến đi, em nhận ra không gì là không thể. Chúng ta là thế hệ không biên giới. Chỉ cần nỗ lực và dám thử thách bản thân, các bạn cũng có thể làm được như em."
Theo lời kể của Thái Duy Anh, năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt khi bài viết đầu tiên của em được đăng tải trên tờ Asia Times danh giá. Với văn phong tiếng Anh mạch lạc, tư duy phân tích đa chiều và sự khách quan hiếm thấy ở một người trẻ, Duy Anh nhanh chóng trở thành cây bút cộng tác quen thuộc của các ấn phẩm báo chí như: Asia Sentinel, Youth Press Agency, Vientians Times…
Những bài viết về địa chính trị, về vai trò của ASEAN hay các vấn đề tình hình thời sự khu vực của cậu không chỉ là những dòng tin tức đơn thuần. Đó là những bản phân tích có chiều sâu, nơi Duy Anh thể hiện sự thấu cảm với những vùng đất xa xôi và lòng tự hào dân tộc mãnh liệt. Nam sinh lớp 9 tự tin chứng minh: Trí tuệ và sự nhạy bén chính trị không có định mức về tuổi tác.
Hiện tại, Duy Anh đang chuẩn bị ra mắt cuốn sách về Trung Đông với sự hỗ trợ của Đại sứ quán Palestine tại Việt Nam, Đại sứ hữu nghị vì hòa bình TP.Hà Nội Saleem Hadmad.
Duy Anh chia sẻ, em đang nỗ lực từng bước hiện thực hóa ước mơ trở thành nhà ngoại giao trong tương lai.
Hành trình của cậu học trò lớp 9 là nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho bè bạn. Rõ ràng khi người trẻ dám ước mơ và hành động, họ hoàn toàn có thể tạo nên những dấu ấn toàn cầu.
Cụ thể, với các chương trình đào tạo giáo viên, thí sinh phải có kết quả học tập lớp 12 ở mức tốt và đáp ứng một trong hai điều kiện: Tổng điểm ba môn thi tốt nghiệp THPT từ 18 trở lên hoặc điểm xét tốt nghiệp THPT từ 8,5.
Mức này với ngành Giáo dục thể chất, Sư phạm Âm nhạc, Sư phạm Mỹ thuật và khối ngành ngoài sư phạm, lần lượt là 16,5 và 6,5 điểm. Đồng thời, thí sinh phải có kết quả học tập lớp 12 ở mức khá.
Ở phương thức xét điểm thi đánh giá năng lực (SPT), thí sinh phải dự thi ít nhất ba môn để xét điểm theo tổ hợp.
Với thí sinh có năng lực và thành tích vượt trội, trường chia theo ba nhóm. Một là nhóm có điểm rèn luyện và học tập 3 năm THPT ở mức tốt, đồng thời đáp ứng một trong các điều kiện: học tại các trường thuộc Đại học Sư phạm Hà Nội và TP HCM hoặc trường chuyên, đạt giải ba học sinh giỏi hoặc thi khoa học kỹ thuật cấp tỉnh/trường đại học trở lên.
Hai diện còn lại áp dụng với các ngành Sư phạm Âm nhạc và Mỹ thuật hay Giáo dục thể chất và Huấn luyện thể thao. Đây là những thí sinh có học bạ THPT đạt khá trở lên, đồng thời trong top 5% điểm cao nhất kỳ thi năng khiếu của trường, hoặc có thành tích cao trong lĩnh vực liên quan (tốt nghiệp loại giỏi các trường năng khiếu, nghệ thuật, đoạt giải cuộc thi nghệ thuật hay giải thi đấu thể thao cấp tỉnh trở lên, đạt chuẩn vận động viên cấp 1, kiện tướng quốc gia).
Với phương thức xét bằng điểm thi tốt nghiệp THPT, trường không quy đổi điểm Tiếng Anh từ chứng chỉ ngoại ngữ, điểm sàn được công bố ngày 10/7.
Năm ngoái, trường Đại học Sư phạm Hà Nội tuyển khoảng 5.000 sinh viên. Điểm chuẩn từ 19 đến 29,06/30. Sư phạm Lịch sử dẫn đầu, một số ngành lấy trên 28 điểm là Giáo dục chính trị và các ngành Sư phạm Toán, Vật lý, Hóa học, Ngữ văn, Địa lý.
Hai ngành có điểm chuẩn dưới 20 là Sinh học và Công nghệ sinh học (không phải nhóm đào tạo giáo viên).
