Tại chương trình đã diễn ra phần tọa đàm, hỏi đáp trực tiếp giữa chuyên gia và đoàn viên, thanh niên. PGS-TS Phùng Hòa Bình, nguyên Trưởng bộ môn dược học cổ truyền, Trường ĐH Dược Hà Nội, đã chỉ ra một thực tế: không chỉ các yếu tố như ô nhiễm không khí hay khói bụi, mà chính lối sống thiếu khoa học của người trẻ hiện nay cũng là nguyên nhân khiến hệ hô hấp suy giảm.
Theo phân tích của chuyên gia này, các yếu tố như: ngồi điều hòa cả ngày, uống ít nước, thường xuyên thức khuya đều có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe hô hấp. Đáng lưu ý, đây đều là những thói quen rất phổ biến trong giới trẻ, đặc biệt ở môi trường đô thị và văn phòng. Tuy nhiên, phần lớn người trẻ chưa nhận thức đầy đủ mức độ tác động của chúng.
PGS-TS Phùng Hòa Bình cho biết ngồi điều hòa lâu khiến không khí khô và lạnh làm niêm mạc hô hấp bị khô, suy giảm lớp bảo vệ tự nhiên của phổi. Khi đó, cơ chế “tự làm sạch” hoạt động kém hiệu quả, tạo điều kiện cho bụi, vi khuẩn xâm nhập; đồng thời chênh lệch nhiệt độ giữa trong và ngoài phòng khiến đường thở nhạy cảm hơn, dễ gây ho, khô họng. Nếu kéo dài, thói quen này có thể làm hệ hô hấp suy yếu, tăng nguy cơ mắc các bệnh về phổi.
Cùng với đó, việc uống không đủ nước cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hệ hô hấp. Nước có vai trò duy trì độ ẩm cho niêm mạc đường thở, hỗ trợ quá trình làm sạch tự nhiên của phổi. Khi cơ thể thiếu nước, niêm mạc dễ bị khô, cũng làm giảm hiệu quả “tự làm sạch” của hệ hô hấp, từ đó tăng nguy cơ viêm nhiễm.
Một thói quen khác được nhắc đến là thức khuya – vấn đề phổ biến ở người trẻ hiện nay. Theo chuyên gia, việc thiếu ngủ không chỉ ảnh hưởng thể trạng chung mà còn làm suy giảm sức đề kháng, khiến cơ thể dễ bị tác động bởi các yếu tố môi trường như thay đổi thời tiết, bụi mịn hay vi khuẩn, vi rút. “Người trẻ lại là nhóm tiếp xúc nhiều với ô nhiễm, khói bụi, điều hòa, đồng thời có thói quen sinh hoạt chưa khoa học như thức khuya, ít vận động… Những yếu tố này đều tác động trực tiếp đến hệ hô hấp”, PGS-TS Bình phân tích.
Trả lời các câu hỏi về những biểu hiện sớm của tình trạng suy giảm chức năng phổi, PGS-TS Phùng Hòa Bình cho biết các dấu hiệu như ho kéo dài, dễ hụt hơi khi vận động nhẹ, hay khàn giọng, ngứa họng, cảm giác nặng ngực… đều có thể là tín hiệu cho thấy hệ hô hấp đang gặp vấn đề. Đáng chú ý, một số biểu hiện không điển hình như da xỉn màu, thiếu sức sống, dễ bị cảm lạnh cũng là những dấu hiệu liên quan chức năng phổi.
Các bạn sinh viên đặt nhiều câu hỏi xoay quanh triệu chứng ho, như vì sao thường xuyên bị ho khi thời tiết trở lạnh, ngồi điều hòa lâu hoặc khi bị cảm cúm. Theo PGS-TS Bình, ho thực chất là phản xạ bảo vệ tự nhiên của cơ thể nhằm làm sạch đường thở; tuy nhiên nếu tình trạng ho tái diễn nhiều lần hoặc kéo dài, đây có thể là dấu hiệu cho thấy hệ hô hấp đang suy yếu. Đáng lưu ý, nhiều người có xu hướng chỉ tìm cách cắt cơn ho nhanh mà bỏ qua nguyên nhân gốc rễ. Theo chuyên gia, cách tiếp cận này có thể khiến tình trạng ho dễ tái phát, thậm chí chuyển thành mạn tính nếu không cải thiện chức năng hô hấp.
Từ thực tế trên, PGS-TS Bình khuyến nghị người trẻ cần thay đổi nhận thức và chủ động chăm sóc sức khỏe phổi từ sớm. Việc bảo vệ hệ hô hấp không đòi hỏi những biện pháp phức tạp, mà có thể bắt đầu từ những thói quen đơn giản như đeo khẩu trang khi ra ngoài, hạn chế tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, duy trì vận động, uống đủ nước và ngủ đủ giấc. Bên cạnh đó, việc chú ý xử lý sớm các triệu chứng như ho nhẹ, khô họng, ngứa họng cũng được nhấn mạnh, nhằm tránh để tình trạng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.
Một yếu tố mà người trẻ chưa quan tâm là hít thở đúng. Theo PGS-TS Bình, nhiều người hiện nay có xu hướng thở nông, chủ yếu bằng phần ngực trên. Trong khi đó, thở sâu với nguyên tắc “sâu, chậm, đều, êm” sẽ giúp tối ưu hóa chức năng hô hấp và cải thiện sức khỏe tổng thể. Chuyên gia này khuyến nghị mỗi người có thể dành 5 – 10 phút mỗi ngày để tập thở sâu bằng mũi, kết hợp giữ hơi và thở ra chậm rãi, qua đó giúp cơ thể hấp thụ ô xy tốt hơn và tăng hiệu quả hoạt động của phổi.
Tham gia chương trình, nhiều bạn trẻ cho biết thông qua buổi giao lưu đã giúp thanh niên tiếp cận kiến thức y khoa một cách sinh động, từ đó nâng cao ý thức chủ động chăm sóc sức khỏe và tuyên truyền cho những người xung quanh.
Phát biểu tại chương trình, anh Hoàng Tuấn Việt, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban T.Ư Hội Liên hiệp Thanh niên VN, Trưởng ban biên tập Cổng tri thức Thánh Gióng, kêu gọi thanh niên không chỉ quan tâm sức khỏe bản thân mà còn trở thành lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền, lan tỏa kiến thức chăm sóc sức khỏe tới cộng đồng. Việc tận dụng lợi thế về công nghệ, mạng xã hội và sự năng động sẽ giúp thanh niên trở thành cầu nối hiệu quả trong nâng cao nhận thức xã hội.
Anh Việt cũng nhấn mạnh mỗi bạn trẻ cần bắt đầu từ những hành động cụ thể như rèn luyện thể chất, bảo vệ môi trường sống, nâng cao sức đề kháng và chủ động phòng bệnh. “Đầu tư cho sức khỏe chính là đầu tư cho tương lai”, anh Việt nói, đồng thời bày tỏ kỳ vọng chương trình sẽ góp phần hình thành thói quen sống khỏe, sống chủ động trong giới trẻ hiện nay.
Thí sinh học nhiều tiếng đồng hồ một ngày, học tới 2 giờ sáng, nhưng thời gian học lại tỷ lệ nghịch với số kiến thức nạp được… Đó là một thực tế khá phổ biến trong quá trình ôn thi tốt nghiệp THPT căng thẳng nhưng không phải thí sinh nào cũng tìm được giải pháp khắc phục hữu hiệu.
Phạm Thị Ngọc Ánh, thủ khoa Học viện Hàng không VN năm 2024, cho rằng nếu bạn đang gặp phải trường hợp như vậy thì bạn đang nỗ lực ảo, chưa phải học thật.
Việc nỗ lực ảo, theo Ngọc Ánh, còn nhiều biểu hiện khác, chẳng hạn như bạn là người rất thích sưu tầm tất cả tài liệu mà thầy cô cho ở trên mạng, nhưng không bao giờ mở ra để làm quá một đề; bạn chép bài rất siêng năng nhưng kiến thức đó chỉ nằm trên vở vì bạn không bao giờ mở ra để xem; và cuối cùng bạn dành rất nhiều thời gian cho việc học nhưng kiến thức nạp vào lại tỷ lệ nghịch.
Việc học thật là khi bạn làm bài nghiêm túc, học và hiểu kiến thức. Để biết mình có thực sự hiểu bài đó hay không, Ánh chỉ ra 2 cách. Cách đầu tiên là tự giảng lại bài mình vừa học một lần nữa, nếu bài giảng của mình rất trơn tru đồng nghĩa bản thân đã hiểu bài đó; nhưng nếu bài giảng gặp chút rắc rối, phải dành thêm thời gian để đọc lại.
Cách thứ hai, Ánh chỉ ra là chuẩn bị một trang giấy, sau mỗi giờ học viết lại những kiến thức đã học được trong ngày hôm đó; số lượng chữ trên trang giấy chính là kiến thức mà bạn thực sự học được.
Để chuyển từ nỗ lực ảo sang học thật, Ánh áp dụng 3 phương pháp. Đầu tiên Ánh sẽ cô lập hết tất cả thiết bị điện tử, sau đó in các đề ra để giải, như thế vừa giúp bản thân có cảm giác như đang thi thật, vừa đỡ xao nhãng hơn.
Tiếp theo, Ánh đặt một mục tiêu cụ thể. "Nhưng lưu ý là nên lượng sức mình để đặt mục tiêu một cách thực tế. Ví dụ hôm trước bạn dành 5 tiếng đồng hồ để giải một đề, nhưng trong 5 tiếng đó bạn vừa học, vừa chơi thì sẽ không thể nào hiệu quả được. Thay vì thế, bạn có thể tập trung 2 tiếng đồng hồ hoàn toàn vào việc giải đề, 3 tiếng còn lại bạn sẽ tự thưởng cho bản thân vì đã thực sự nghiêm túc trong ngày hôm đó. Việc bạn vừa nghiêm túc, vừa tự thưởng cho bản thân như vậy sẽ giúp quá trình học không bị áp lực và nhàm chán", Ánh nói và cho biết phương pháp cuối cùng là không sợ sai.
Một số bạn thường rất sợ khi mình làm sai vì cảm thấy kiến thức của bản thân chưa đủ vững, nhưng Ánh khẳng định một sự thật tưởng chừng như nghịch lý: "Học tập là một quá trình mà mình liên tục sửa sai, nên theo mình mỗi khi bạn nhận ra lỗi sai của bản thân thì nên cảm thấy vui mới đúng".
Cô nàng thủ khoa lý giải: "Tại vì mình phát hiện lỗi sai ngay bây giờ chứ không phải là phát hiện trong phòng thi, đừng có sợ lỗi sai mà hãy sửa chữa nó để sau này vào phòng thi, mình không phạm phải nữa".
Nhắn gửi đến thí sinh, Ánh chia sẻ đầy tâm huyết: "Kỳ thi tốt nghiệp THPT chỉ đánh giá dựa trên số lượng kiến thức mà bạn đạt được nên đừng nỗ lực ảo nữa, hãy học thật. Không phải cứ học nhiều giờ, thức càng khuya thì bạn sẽ được điểm càng cao; điều quan trọng là lượng kiến thức bạn tiếp thu được sau mỗi bài học. Ngay bây giờ hãy tắt hết các thiết bị giải trí trên mạng và bắt đầu làm bài, bạn sẽ thấy mình đang học thật sự. Mình chúc các bạn có một kỳ thi thật thành công, đạt được điểm số như mong đợi và vào được ngôi trường mơ ước".
Sản phẩm độc lạ: trà từ lúa chét ST25 của nhóm sinh viên gồm: Đỗ Thị Mỹ Hằng, Đồ Minh Diệp, Trương Trần Tài, Huỳnh Hoàng Duy và Nguyễn Công Lý.
Điểm đặc biệt của dự án nằm ở việc tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương là lúa chét ở giai đoạn lúa sữa. Đây là những bông lúa mọc lại tự nhiên sau khoảng 15 ngày thu hoạch, thường bị bỏ lại trên đồng hoặc chỉ dùng làm thức ăn cho gia súc.
Đỗ Thị Mỹ Hằng (trưởng nhóm) cho biết lúa chét thực chất là "hạt ngọc trời thứ hai" nhưng lâu nay chưa được khai thác đúng giá trị. Đây là nguồn nguyên liệu hoàn toàn tự nhiên, không phân bón, không hóa chất nhưng lại giàu dinh dưỡng. Từ nhận thức đó, nhóm quyết định nghiên cứu và phát triển thành trà.
Đáng chú ý, nhóm chọn lúa chét của giống ST25, một đặc sản nổi tiếng của Sóc Trăng. "Đặc điểm lúa chét của giống ST25 là phần đầu hạt có gai nhọn nên nông dân thường bỏ đi, thậm chí không dùng làm thức ăn cho gia cầm vì sợ gây tổn thương. Tuy nhiên khi chế biến, lúa lại cho hương thơm đậm và đặc trưng hơn so với nhiều loại khác", Mỹ Hằng cho biết.
Từ nguồn nguyên liệu đó, nhóm phát triển sản phẩm trà từ lúa chét ST25 dưới dạng túi lọc tiện lợi, không sử dụng chất bảo quản. Sản phẩm hướng đến nhiều nhóm người tiêu dùng, đặc biệt là người thuần chay. "Chúng em kết hợp lúa chét với hoa cúc và rễ cỏ tranh để tạo nên trà lúa non, một sản phẩm thảo dược tự nhiên", Mỹ Hằng chia sẻ.
Thành phần chính của sản phẩm là lúa chét ở giai đoạn sữa, giàu hợp chất polyphenols, có tác dụng chống ô xy hóa. Quy trình sản xuất được kiểm soát chặt chẽ. Lúa chét sau thu hoạch được loại bỏ tạp chất, rửa sạch, chần qua nước sôi để diệt vi sinh vật, sau đó sấy lạnh nhằm giữ màu xanh tự nhiên và bảo toàn hàm lượng dinh dưỡng.
"Đặc biệt, công đoạn phối trộn giữa lúa chét, hoa cúc và rễ cỏ tranh đóng vai trò quyết định đến hương vị sản phẩm. Trà khi pha có hậu ngọt, hương thơm dịu nhẹ đặc trưng của lúa non", bà Huỳnh Thị Thủy Tiên, Phó trưởng khoa Nông nghiệp - thủy sản, Trường cao đẳng nghề Sóc Trăng, giảng viên hướng dẫn, cho biết.
Theo cô Nguyễn Thị Thảo Nguyên, giảng viên Khoa Nông nghiệp - thủy sản, nhà trường đã ký kết hợp tác với các HTX tại xã Vĩnh Lợi và Phú Lộc (TP.Cần Thơ) để đảm bảo nguồn cung lúa chét ST25. Việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp không chỉ giúp giảm lãng phí mà còn phù hợp với xu hướng "zero waste" trong mô hình nông nghiệp tuần hoàn; đồng thời, sản phẩm có chi phí thấp, tiềm năng thương mại cao.
Sản phẩm độc lạ: trà từ lúa chét ST25 đã giành giải nhất tại Cuộc thi học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp lần thứ 8 năm 2026 do Bộ GD-ĐT tổ chức.
Ở TP.HCM, xe buýt là phương tiện công cộng quen thuộc với nhiều người dân, đặc biệt là học sinh, sinh viên, người lao động. Đây cũng là phương tiện được nhiều bạn trẻ lựa chọn trong kỳ nghỉ dài ngày sắp tới.
Để hành trình di chuyển bằng xe buýt được thuận tiện hơn, có 4 lưu ý để bạn "bỏ túi" khi cần.
Lưu ý đầu tiên khi đi xe buýt ở TP.HCM là phải vẫy tay báo tín hiệu cho bác tài. Nhiều bạn trẻ lần đầu tiên đi xe buýt ở TP.HCM vẫn luôn mặc định rằng tới trạm dừng, xe buýt sẽ tự động vào. Suy nghĩ này là không đúng.
Nguyễn Nhật Anh, sinh viên Trường ĐH Giao thông vận tải TP.HCM, cho biết những ngày đầu mới vào TP.HCM học tập, thường xuyên chọn di chuyển bằng xe buýt. Ra trạm đợi, Nhật Anh quan sát xem mọi người làm sao, đi chuyến nào và hỏi kỹ những lưu ý khi đi xe buýt ở TP.HCM.
"Thấy xe cách tầm 30m đến 50m là em giơ tay ra vẫy vẫy rồi. Không vẫy, bác tài sẽ không biết để cho xe vào trạm để đón", nam sinh Đại học Giao thông vận tải TP.HCM chia sẻ kinh nghiệm đi xe buýt ở TP.HCM.
Nói thêm về điều này, bác tài Nguyễn Đình Sơn (54 tuổi), tài xế xe buýt Phương Trang chuyên chạy tuyến 24 (Bến xe Miền Đông - Hóc Môn) chia sẻ một trạm có nhiều chuyến xe, nếu trạm nào bác tài cũng ghé vào mà không có khách sẽ ảnh hưởng đến dòng xe lưu thông phía sau.
Nhiều bạn trẻ mải xem điện thoại đến khi xe gần tới mới nhớ đưa tay ra tín hiệu. Theo nhiều bác tài, đây là việc rất nguy hiểm. Có khách vẫy mà xe buýt không vào, bác tài bị phạt. Nhưng ngoắc tay ở khoảng cách quá gần, bác tài thắng đột ngột sẽ dễ xảy ra tai nạn.
Một thực trạng không khó nhận ra ở những thành phố lớn, đông dân cư nhất cả nước như TP.HCM là kẹt xe, tắc đường. Khi đi xe buýt ở TP.HCM, để chủ động công việc, người trẻ cần trừ hao thời gian. Ví dụ có những chuyến xe 60 phút nhưng thực tế có khi phải chạy 70, 80 phút.
Tài xế Nguyễn Quốc Việt - bác tài trong câu chuyện tài xế xe buýt chạy chậm đợi học sinh Trường THPT Giồng Ông Tố, P.Bình Trưng, TP.HCM mà Báo Thanh Niên từng chia sẻ trước đó - khẳng định bác tài nào cũng muốn đi đúng giờ. "Việc trễ chuyến không chỉ ảnh hưởng đến khách mà cả bác tài. Đi trễ bác tài mất chuyến. Có những tuyến kẹt xe 15 phút không nhúc nhích được. Tuyến của tôi chạy thì khu vực Cảng Cát Lái container rất nhiều, trung tâm thì nhiều đèn đỏ", anh nói.
Theo khảo sát của người viết, các trục đường lớn như Điện Biên Phủ, xa lộ Hà Nội…thường ùn ứ vào những giờ cao điểm. Xe buýt phải ghé nhiều trạm. Có những trạm đông học sinh thì thời gian dừng lâu hơn, chưa kể thời gian chen chúc lên xuống, làm lệch lịch trình.
Bác tài Nguyễn Quốc Việt nhấn mạnh các bạn trẻ phải xem kỹ lịch trình, điểm đi điểm đến, bắt đúng xe đúng chiều… tránh sai sót. Vì thực tế, chỉ cần đi trễ, mải bấm điện thoại không lên kịp chuyến, hoặc đi sai một chuyến có thể làm vỡ mọi kế hoạch của bạn.
Để đi đúng tuyến, các bác tài cũng gợi ý người trẻ có thể nhờ hỗ trợ từ app MultiGo. Đây là ứng dụng giao thông công cộng miễn phí tích hợp nhiều phương tiện tại TP.HCM, do Sở Giao thông Vận tải TP.HCM phát triển. MultiGo tích hợp thông tin di chuyển từ xe buýt, metro, buýt sông đến xe đạp công cộng và dịch vụ công nghệ. Đây là một trong những nỗ lực của Sở nhằm thúc đẩy số hóa hạ tầng giao thông và hướng tới đô thị thông minh.
MultiGo bước đầu giúp tra cứu lộ trình xe buýt và thanh toán không tiền mặt. "Multigo giao diện trực quan. Xem được định vị xe buýt trên bản đồ, thông tin rõ ràng và quan trọng đó là app chính thức của trung tâm nên thông tin luôn mới. Có thể định danh sinh viên trên đó được", anh Nguyễn Thanh Sơn, người sáng lập fanpage Buýt Sài Gòn chia sẻ.
Buýt Sài Gòn là một trong những fanpage được nhiều sinh viên yêu thích vì liên tục cập nhật chia sẻ thông tin, câu chuyện bổ ích. Fanpage được lập nên bởi một chàng trai Bảo Lộc yêu tha thiết TP.HCM.
Không chỉ hướng dẫn miễn phí lộ trình xe buýt giúp các bạn trẻ không bị nhầm tuyến, Buýt Sài Gòn còn tiếp nhận phản ánh thông qua hộp thư "nóng" của trang. Ngay khi tiếp nhận, kiểm tra thông tin, Sơn và các thành viên sẽ tổng hợp lại và chuyển qua cơ quan chức năng để những người có thẩm quyền xử lý.
Bác tài Nguyễn Đình Sơn khuyến cáo tuyệt đối không mang những động vật sống lên xe buýt: gà, vịt, chó, mèo,… Kể cả đã động vật đã nhốt trong lồng cũng không nên mang lên xe.
Bên cạnh đó, theo bác tài Nguyễn Đình Sơn, bạn trẻ hãy tìm hiểu, tôn trọng và chấp hành văn hóa giao thông công cộng. Chẳng hạn, nói chuyện nhỏ nhẹ, hạn chế nói cười lớn, tránh ảnh hưởng đến người khác. Trong xe tuyệt đối không đi tới đi lui tránh té ngã.
Lên xe buýt nếu xem tiktok, youtube, bạn hãy mở âm lượng nhỏ, hoặc đeo tai nghe. Hành lý nên mang theo bên người không nên người một nơi hành lý một nơi, tránh xảy ra mất mát.
Không mang những vật có mùi nặng, chảy nước trên xe: sầu riêng, mít, đồ biển…gây ảnh hưởng đến khách.
"Xuống xe, bạn hãy bấm chuông trước để bác tài chủ động tấp vào trạm. Nếu chưa biết chỗ xuống, bạn có thể hỏi tiếp viên: anh chị ơi, em muốn tới điểm này, nhờ anh chị chỉ giúp. Trong xe tuyệt đối không đi tới, đi lui tránh té ngã…", bác tài Nguyễn Đình Sơn chia sẻ.
