Hành trình sáng lập và điều hành Trung tâm Giáo dục truyền thống và lịch sử của ông Lê Xuân Niêm – một cựu chiến binh trong hơn ba thập kỷ qua, là một bản hùng ca giữa đời thường, được viết nên bởi máu, nước mắt và một trái tim rực lửa yêu nước.
Sinh năm 1949, năm 1965, khi mới bước sang tuổi 16, chàng thiếu niên Lê Xuân Niêm đã giấu gia đình để tòng quân.
Tuổi thanh xuân của ông gắn liền với vùng đất Quảng Trị anh hùng, cùng Trung đoàn 812 đơn vị ông, qua từng trận đánh ở Cồn Tiên, Dốc Miếu, Thành cổ Quảng Trị…
Bản thân ông cũng là thương binh hạng 4/4. Trở về từ chiến trường, ông công tác tại Quân khu Thủ đô, làm giáo viên, trợ lý quân lực, trợ lý chính sách trong nhịp sống thời bình.
Thế nhưng, những ám ảnh ngoài mặt trận về sự hy sinh của bao đồng đội vẫn khiến ông day dứt khôn nguôi. Năm 1992, ông xin nghỉ hưu sớm và thành lập Trung tâm Giáo dục truyền thống và lịch sử.
Chia sẻ về cơ duyên thành lập trung tâm, ông cho biết, vào tháng 5 năm 1992, ông đã tổ chức một cuộc gặp mặt quy mô lớn dành cho 1.400 cựu chiến sĩ Điện Biên Phủ tại Hội trường Ba Đình, và vinh dự mời được Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Định đến dự. Sự kiện thành công đã gây xúc động mạnh mẽ trong những người tham dự.
Tuy nhiên, ông Niêm nhận thấy, muốn tạo ra phong trào sâu rộng và lâu dài cho xã hội, cần phải có bộ máy và tính chuyên nghiệp. Trung tâm Giáo dục truyền thống và lịch sử sau đó đã ra đời, nhờ sự giúp đỡ của giáo sư – viện sĩ Phạm Minh Hạc, Phó trưởng ban thường trực – Ban Khoa giáo T.Ư Đảng lúc bấy giờ, ông Niêm chia sẻ.
Ngay từ ngày đầu thành lập, ông Niêm đã xác định trung tâm hoạt động với một tôn chỉ “6 tự”: tự nguyện, tự lo, tự làm, tự trang trải, tự nuôi nhau và tự chịu trách nhiệm. Vậy là ông cùng những đồng đội già tìm cách xã hội hóa phong trào.
Hơn 30 năm qua, dưới sự chèo lái của ông Lê Xuân Niêm, trung tâm đã làm được những điều mà không phải tổ chức nào cũng làm được. Ông và các cộng sự đã huy động được hàng trăm tỉ đồng để hỗ trợ các đối tượng chính sách và vùng căn cứ kháng chiến. Trung tâm đã xây dựng hàng loạt ngôi nhà tình nghĩa, hỗ trợ nhiều gia đình chính sách và người có công có hoàn cảnh khó khăn.
Ông đã tổ chức cho hàng triệu lượt người đi thực tế, tham quan các di tích văn hóa lịch sử, thăm chiến trường xưa, đặc biệt là những chuyến đi “Về nguồn với Bác Hồ” để bồi đắp lòng yêu nước và cách mạng.
Những chuyến xe của trung tâm lăn bánh khắp mọi miền Tổ quốc, từ ngã ba Đồng Lộc, Thành cổ Quảng Trị, đến Côn Đảo, Phú Quốc, đất mũi Cà Mau và vùng cao Tây Bắc, Việt Bắc…
Ông còn đưa hàng trăm đoàn cựu chiến binh và gia đình chính sách đến Lào, Campuchia, Trung Quốc, Thái Lan, Nhật Bản, Liên bang Nga, để kết nối tinh thần quốc tế, quảng bá lịch sử kiên cường của dân tộc Việt Nam.
Đặc biệt, trăn trở trước một bộ phận thế hệ trẻ chưa quan tâm đến lịch sử, coi đây là môn học phụ, khô khan, nhàm chán, ông đã đúc kết toàn bộ lịch sử thời đại Hồ Chí Minh với “6 kỳ tích cách mạng” rất ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ để truyền đạt cho giới trẻ.
6 kỳ tích đó là: Cách mạng tháng Tám; kháng chiến chống Pháp; kháng chiến chống Mỹ (thống nhất non sông); các cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới và làm nghĩa vụ quốc tế cao cả; đổi mới, xây dựng, hội nhập phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc thành công; nâng tầm vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.
Thông qua cách hệ thống hóa này, lịch sử không còn là những con số, ngày tháng khô khan, mà biến thành niềm tự hào của người trẻ. Chính ông và đồng đội đã tạo ra một “trường học lịch sử không vách ngăn” trong cộng đồng.
Những cống hiến không mệt mỏi của cựu chiến binh Giám đốc Lê Xuân Niêm và tập thể Trung tâm Giáo dục truyền thống và lịch sử đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận bằng tấm Huân chương Lao động hạng nhì và hạng ba, cùng nhiều bằng khen của các bộ, ngành T.Ư.
Nhưng với ông, phần thưởng cao quý nhất là sự tin yêu của nhân dân, sự trân trọng của đồng đội và sự chuyển biến trong nhận thức của các thế hệ trẻ.
Ở độ tuổi 77, khi những vết thương cũ vẫn còn đau nhức, nhưng ông Niêm vẫn đang trực tiếp quản lý trung tâm cùng các văn phòng đại diện, 4 câu lạc bộ Người Anh hùng và nhân chứng kể chuyện lịch sử cho tuổi trẻ nhà trường.
Thông điệp lớn nhất mà người lính già muốn gửi gắm đến thế hệ thanh niên ngày nay rằng: “Nếu thế hệ trẻ không biết được lịch sử, không hiểu được 6 kỳ tích vĩ đại của dân tộc mà cha ông đã đánh đổi bằng cả máu xương và nước mắt, thì làm sao có được hòa bình”.
Vậy phương pháp ghi chép và ôn tập thông minh mà anh chàng thủ khoa này đã áp dụng là gì? Nếu bạn đang ôn thi và cũng tò mò muốn biết bí quyết của chàng thủ khoa Trường ĐH Bách khoa thì hãy theo dõi video Thủ khoa tiếp sức gen Z mùa thi sáng hôm nay trên các nền tảng thanhnien.vn, YouTube, TikTok của Báo Thanh Niên.
Trong video hôm nay, thủ khoa Minh Khôi mang đến cho thí sinh câu chuyện về cách anh chàng đã ghi chép và ôn tập thế nào cho hiệu quả khi kỳ thi tốt nghiệp THPT đang đến gần.
Những gì Minh Khôi chia sẻ hôm nay được đúc rút ra từ chính quá trình sai và sửa của bản thân. Chàng thủ khoa kể: "Trong khoảng thời gian ôn thi, mình đã từng mắc một số sai lầm. Như cố gắng ghi chép sao cho thật sự đẹp nhưng cuối cùng không lấy ra để ôn lại. Hoặc mình đọc kiến thức trong sách nhưng lại theo kiểu chỉ đọc cho có chứ không thật sự hiểu là sách viết những gì; hay là mình học kiến thức đó rồi nhưng sau đó không ôn tập, dẫn đến không nhớ là mình đã học những gì…".
Điều may mắn là Minh Khôi sớm nhận ra những sai lầm bản thân mắc phải nên đã tìm những cách để khắc phục. Và cách mà chàng thủ khoa đã áp dụng thành công chính là luôn có một cuốn sổ để ghi chép trong quá trình ôn luyện.
"Cuốn sổ đó chỉ nhỏ thôi và mình sẽ ghi lại những kiến thức trọng tâm của bài học, chứ không ghi quá dài dòng và lan man. Mỗi bài học, các bạn chỉ cần ghi tầm ba đến bốn dòng để tóm tắt kiến thức trọng tâm. Việc ghi chép như vậy đến khi ôn bài lại hoặc nếu mà mình quên thì có thể lấy ra để xem. Theo mình việc ghi chép như thế này rất là tiện và hiệu quả", Khôi gợi ý.
Một điều quan trọng nữa theo Khôi khi ghi chép như vậy còn giúp dễ liên kết các kiến thức lại với nhau. Vì đối với một số môn, kiến thức không rời rạc mà những gì học ở bài trước sẽ được dùng để mở rộng kiến thức đó ra ở bài sau. Cho nên, Khôi cho rằng việc ghi chép những kiến thức trọng tâm vào một cuốn sổ cũng giúp cho học sinh dễ dàng liên kết những gì mình đã học lại với nhau hơn.
Không phải ghi chép xong rồi để đó, mà Khôi khuyên mọi người hãy lấy ra xem lại sau một khoảng thời gian. Chẳng hạn sau một tuần hãy lấy ra xem lại một lần và cố gắng để làm những câu hỏi, bài tập liên quan đến kiến thức đã ghi chép đó. Nếu làm sai thì có thể làm lại, kiên trì để bản thân có thể nhớ kiến thức đó lâu hơn.
Theo chàng thủ khoa Trường ĐH Bách khoa, ĐH Quốc gia TP.HCM, không quan trọng là học nhiều hay ít mà là phải học cho hiệu quả, để sau này không còn phải học lại kiến thức đó nữa.
Trong giai đoạn ôn thi căng thẳng hiện nay, thủ khoa Minh Khôi nhắn gửi đến các bạn học sinh lớp 12: "Học tập là hành trình, những kỳ thi chỉ là điểm dừng chân chứ không phải đích đến. Dù vậy ta vẫn phải nỗ lực hết mình để không phải hối hận khi nhìn lại chặng đường đã qua".
Vào buổi chiều và tối, khu vực bến tàu waterbus Ba Son có khá đông người lui tới. Có người vừa đi metro xong tiện ghé qua. Có người đến đây để ngắm cảnh sông nước, chụp ảnh với cầu Ba Son hoặc tìm một chỗ ngồi thư giãn giữa trung tâm thành phố.
Hiện, bến tàu này gây chú ý nhờ không gian mới, sạch sẽ, thoáng đãng với "view triệu đô", được nhiều bạn trẻ nhắc tên như một điểm check-in mới ở thành phố.
Nguyễn Huy, sinh viên Trường CĐ Phát thanh - Truyền hình II (TP.HCM), cho biết điểm cộng của bến tàu này là có vị trí nằm sát ga metro. Vì thế, mọi người có thể đi từ metro ra bến tàu để ngắm sông, chụp ảnh hoặc mua vé trải nghiệm waterbus.
"Mình nghĩ đây là không gian công cộng mới cho người dân thành phố mà không tốn đồng nào. Ở đây có rất nhiều góc "sống ảo" đẹp mê hồn để người trẻ tha hồ check-in", Huy nói.
Chị Nguyễn Mai Khánh Vân (30 tuổi), ngụ ở đường Lê Văn Việt, P.Tăng Nhơn Phú (TP.HCM), cho biết chị tình cờ ghé khu vực này sau khi đi metro và bị thu hút bởi khung cảnh ở bến tàu mới. "Mình ghé metro, thấy bến tàu mới nên tranh thủ chụp hình. Cảnh ở đây rất đẹp, có sông nước hữu tình, có thể ngắm tàu chạy, nhìn sang cầu Ba Son cũng rất đẹp", chị Vân chia sẻ.
Theo nhiều người trẻ, sức hút của bến tàu nằm ở cảm giác vừa hiện đại, vừa thư thả. Giữa khu vực trung tâm đông đúc, không dễ để tìm một nơi có thể ngồi gần sông, nhìn tàu chạy, đón gió và ngắm toàn cảnh thành phố như vậy.
Không chỉ thu hút các bạn trẻ đến chụp ảnh, bến tàu Ba Son còn được nhiều gia đình hay nhóm bạn chọn làm nơi đổi gió cuối ngày. Phạm Thị Mỹ Quyên (27 tuổi), làm việc ở 72 Lê Thánh Tôn, P.Sài Gòn (TP.HCM), cho biết chị đến đây để mua vé cho cả gia đình tham quan sông Sài Gòn về đêm. "Giá vé rẻ, cảnh rất đẹp nên mình muốn đi thử", chị Quyên nói.
Thực tế, mức chi phí hiện tại của xe buýt đường sông là một trong những yếu tố giúp trải nghiệm này dễ tiếp cận với nhiều người hơn. Theo tìm hiểu, giá vé là 15.000 đồng/lượt, còn vé khứ hồi là 30.000 đồng. Với mức giá dễ chịu này, nhiều người sẵn sàng chọn đi thử một chuyến trên sông để... đổi gió.
Chị Nguyễn Nhật Linh, nhân viên bến tàu, cho biết khách thường đi tàu đông hơn vào dịp lễ hay cuối tuần. Còn ngày thường, nhiều bạn trẻ đến đây để chụp hình vì view đẹp.
Chị Linh giới thiệu ngoài xe buýt đường sông, tại đây còn có loại hình tàu ngắm cảnh trên sông với hành trình khoảng 45 phút, không cập bến giữa chừng. Giá vé tùy theo vị trí ghế ngồi. Sự xuất hiện song song của hai loại hình này giúp bến tàu đáp ứng cả nhu cầu đi lại lẫn nhu cầu trải nghiệm của khách.
Chị Linh chia sẻ vào chiều muộn, khi nắng dịu dần đi, từ bến tàu, người dân có thể phóng tầm mắt ra sông Sài Gòn, cầu Ba Son và các tòa nhà lớn phía xa để ngắm hoàng hôn. Đến khi trời tối, khu vực cầu Ba Son và các tòa nhà lên đèn, toàn bộ không gian ven sông trở nên nổi bật hơn.
"Đây cũng là lúc nhiều người chọn ở lại lâu hơn để ngắm thành phố về đêm. Với những bạn trẻ thích tìm các địa điểm vừa đẹp, vừa dễ đi, lại không tốn quá nhiều chi phí thì bến tàu Ba Son là lựa chọn hợp lý", chị Linh nói.
Sự kết nối giữa metro, bến tàu và các không gian công cộng ven sông đang khiến khu vực này trở thành một điểm hẹn mới mẻ của người trẻ thành phố.
Anh Nguyễn Minh Kha (32 tuổi, ngụ ở 74 đường 36, P.Hiệp Bình, TP.HCM; trước đây là P.Linh Đông, TP.Thủ Đức, TP.HCM) cho biết: "Thi sát hạch bằng lái ô tô, đã rớt 4 lần ở một điểm, là dốc cầu. Đầu tháng 5, tôi sẽ thi lại, nhưng không biết có rớt nữa không".
Ông Lê Minh Ấn, giáo viên tại Trung tâm đào tạo lái xe Miền Nam, cho biết đã từng hướng dẫn cho nhiều học viên, và đa phần đều cảm thấy dốc cầu chính là chướng ngại vậy.
"Nỗi sợ để leo lên dốc cầu một cách trơn tru là tâm trạng chung của rất nhiều người trẻ học lái xe hiện nay", ông Ấn nhìn nhận.
Trong đợt thi sát hạch bằng lái xe ô tô mới đây ở Trung tâm giáo dục nghề nghiệp và lái xe Sóng Thần (P.Dĩ An, TP.HCM; trước là P.Dĩ An, TP.Dĩ An, Bình Dương) vào ngày 12.4, nhiều thí sinh cho biết dù đạt điểm tuyệt đối ở các phần thi lý thuyết hay đường trường, nhưng trớ trêu thay đã bị loại ngay phần thi sa hình khi không thể điều khiển xe qua khỏi… dốc cầu.
"Tôi đạt 30/30 điểm lý thuyết, thi mô phỏng được 50/50 điểm, chạy được trường được 90/100 điểm. Nhưng phần thi cuối, khi điều khiển xe lên dốc cầu, xe bị tắt máy. Quá 30 giây không thể khởi động lại, nên đã rớt luôn phần thi sa hình. Hiện đang đợi đến đợt thi lại", Trần Hải Đình Văn (26 tuổi, làm việc tại 728 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P.Phú Lợi, TP.HCM; trước đây là P.Phú Hòa, TP.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương) cho hay.
Chị Hồ Minh Anh (35 tuổi), ngụ ở hẻm 252 Quốc lộ 1K, P.Linh Xuân, TP.HCM (trước là P.Linh Xuân, TP.Thủ Đức, TP.HCM), cho biết chỉ tính riêng đợt thi tốt nghiệp, đã rớt ngay dốc cầu 6 lần. Đến khi thi sát hạch bằng lái ô tô, rớt thêm 3 lần cũng ngay chỗ dốc cầu. "Chưa kể khi tập luyện, cũng có… vô số lần để xe tụt dốc quá giới hạn, chết máy, hoặc quá thời gian 30 giây. Nhắc đến dốc cầu thì tôi rất lo", chị Anh kể.
Theo ông Ấn, trong bài thi sa hình (đường chạy trong sân sát hạch), dốc cầu thực chất là bài thi dừng và khởi hành ngang dốc, đây là một kỹ năng quan trọng khi điều khiển xe trong điều kiện thực tế.
"Ở hệ thống 11 bài thi sa hình chuẩn, dốc cầu thường nằm ở bài số 3, sau bài xuất phát và dừng nhường đường cho người đi bộ. Đây là một trong những bài dễ mất điểm nhất. Yêu cầu của bài thi gồm: lái xe lên dốc, dừng đúng vị trí quy định (trước vạch dừng), sau đó giữ xe đứng yên trong khoảng thời gian nhất định (không tụt dốc quá 50 cm), khởi hành lại mà không chết máy, không vượt quá thời gian. Chỉ cần một sai sót nhỏ thì thí sinh có thể bị trừ điểm nặng, thậm chí bị loại trực tiếp", ông Ấn cho biết.
Lý giải vì sao dốc cầu trở thành "nỗi sợ", ông Lê Công Lâm Quốc Bảo, giáo viên tại một đơn vị dạy lái xe ô tô ở Q.12 (TP.HCM), phân tích: "Đầu tiên là vì áp lực tâm lý lớn của người lái. Dốc cầu là bài thi đầu tiên mang tính kỹ thuật cao, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa chân côn, chân ga và phanh. Chỉ cần sai một chút là xe chết máy hoặc trôi ngược. Tâm lý "chỉ cần sai là trượt" khiến nhiều thí sinh căng thẳng quá mức, dẫn đến mất bình tĩnh. Và khi đã run, người lái dễ nhả côn sai hoặc đạp ga không đúng nhịp. Hay không ít trường hợp bị áp lực bởi thời gian. Vì thí sinh chỉ có khoảng 30 giây để hoàn thành bài thi. Khoảng thời gian này đủ nếu bình tĩnh, nhưng lại trở nên rất ngắn nếu bị lúng túng. Có những người nghe tiếng "bing bong" là hoảng, dẫn đến sai sót…".
Ông Ấn chỉ ra những sai lầm phổ biến, điển hình mà người lái hay gặp phải khi lái xe lên dốc cầu: "Có người nhả côn quá nhanh. Đây là lỗi phổ biến nhất khiến xe chết máy ngay khi bắt đầu lên dốc. Hay có người chưa quen cảm giác điểm tiếp xúc của côn, dẫn đến xe không đủ lực để giữ trên dốc. Cũng có trường hợp quá phụ thuộc phanh, giữ phanh chân quá lâu, khi nhả ra thì xe tụt mạnh vì chưa kịp đạp ga. Hay khi xe có thể tụt nhẹ vài cm vẫn chưa bị trừ điểm, nhưng nhiều thí sinh hoảng, đạp ga mạnh gây vọt xe…".
Theo các giảng viên dạy lái xe, để vượt qua dốc cầu trơn tru không khó nếu nắm vững kỹ thuật và giữ được bình tĩnh.
"Cần thuần thục điểm côn. Đây là vị trí bàn đạp côn mà tại đó động cơ bắt đầu truyền lực sang bánh xe. Hãy luyện bằng cách tập nhả côn chậm trên đường bằng, cảm nhận khi xe rung nhẹ thì đó chính là điểm côn. Cần ghi nhớ vị trí chân để tái hiện khi lên dốc. Song song đó, phải phối hợp côn và ga đúng nhịp. Khi dừng trên dốc, hãy giữ côn và phanh, nhả côn từ từ đến điểm bắt, có thể đạp ga nhẹ (1.500 – 2.000 vòng/phút), khi xe "gồng" lên thì nhả phanh. Tiếp tục nhả côn từ từ để xe tiến lên", ông Ấn hướng dẫn.
Ông Bảo khuyên học viên không nhìn xuống chân khi xử lý vì điều này dễ gây mất tập trung. Thay vào đó, hãy nhìn thẳng phía trước, cảm nhận bằng chân, giữ tâm lý ổn định.
"Điều quan trọng là luyện tập thực tế nhiều lần, nhờ giáo viên chỉnh lỗi từng chi tiết. Phần dốc cầu không chỉ là bài thi, mà là kỹ năng cần thiết trong đời sống. Thực tế, kỹ năng dừng và khởi hành ngang dốc rất quan trọng trong các trường hợp như khi kẹt xe trên cầu, khi leo dốc hầm gửi xe, khi dừng xe giữa đường đèo… Việc thành thạo dốc cầu không chỉ giúp qua bài thi, mà còn đảm bảo an toàn cho chính người lái và những người xung quanh", ông Bảo chia sẻ.
