Võ Yến Nhi, hay được biết đến với nghệ danh Nhi Võ (29 tuổi, thành viên nhóm hài độc thoại Sài Gòn Tếu, hay còn gọi là Saigon Tếu), từng chọn lộ trình sự nghiệp như nhiều bạn trẻ khác: tốt nghiệp đại học rồi làm công việc văn phòng ổn định. Bỗng một ngày, cô vô tình biết đến hài độc thoại – bộ môn không mới nhưng chỉ vừa phổ biến hơn ở Việt Nam vài năm gần đây, và từ đó một con đường “kể chuyện cười”.
Theo Nhi Võ, hài độc thoại (stand-up comedy) là thể loại hài kịch mà diễn viên đứng một mình trên sân khấu, kể chuyện và “quăng miếng hài” để khán giả bật cười, thường là tự sự về những câu chuyện hay suy nghĩ của cuộc đời mình.
Khởi đầu đến với hài độc thoại bằng những sân khấu mở (open mic), Nhi Võ kể: “Khoảng hơn 5 năm trước, Nhi còn làm việc văn phòng bình thường thì tình cờ biết đến hài độc thoại. Nhi cảm thấy bộ môn này hay, thú vị. Có những mẩu chuyện đơn giản mà rất có duyên, làm mình nghe mà vừa suy ngẫm vừa cười. Thế là Nhi không nghĩ nhiều, cứ thử sức xem sao. Mình đăng ký tham gia diễn open mic – nơi bạn trẻ nào cũng có thể bắt đầu và bước lên thử. Những ngày đầu mình còn run và hồi hộp lắm. Lo không biết khán giả có cười không. Lỡ không ai cười chắc mình… quê lắm”.
Nhi Võ cho biết không đến với hài độc thoại vì một kế hoạch dài hạn hay tham vọng nổi tiếng, chỉ đơn thuần là khát khao được thể hiện và giãi bày: “Nhi nghĩ từ đầu cho đến thời điểm hiện tại, Nhi nhìn nhận mình vẫn đang là một đứa trẻ khao khát được lắng nghe những câu chuyện, suy nghĩ và cảm xúc của bản thân. Hài độc thoại là bộ môn giúp Nhi làm được điều này”.
Để đứng vững trên sân khấu hài độc thoại, Nhi Võ phải vượt qua nhiều sự phản đối, đầu tiên là chính gia đình. Chia sẻ về những ngày đầu nghe con gái muốn bỏ việc văn phòng để theo hài độc thoại, bà Nguyễn Thị Hải Yến, mẹ của Nhi Võ, cho biết: “Thật ra lúc đầu tôi cũng lo lắm, vì mình nào có biết hài độc thoại là gì đâu. Chúng tôi chỉ nghĩ con gái thì nên có một công việc ổn định, sáng đi chiều về, như vậy mới yên tâm. Thấy con chọn một con đường mới quá, rồi lại bấp bênh nữa, nên cũng vừa thương vừa lo”.
Đối diện với điều đó, thay vì thuyết phục gia đình bằng lý lẽ, Nhi Võ chọn cách cố gắng thể hiện được bản thân mình, kiếm sống được bằng nghề và sống tích cực. Sau từng buổi diễn, cô tự tin hơn, tỏa sáng hơn và tận hưởng niềm vui được sống với đam mê.
Dần thấy Nhi Võ lo được cho bản thân, cũng như có năng lượng hơn và được là chính mình, gia đình bắt đầu yên tâm và ủng hộ. “Làm cha mẹ thì cuối cùng cũng chỉ mong con sống tử tế, sống vui và thấy hạnh phúc với điều mình chọn”, bà Yến cho hay.
Trong hành trình theo đuổi hài độc thoại, Nhi Võ và nhóm Sài Gòn Tếu đã mang tiếng cười ra khỏi Việt Nam đến những vùng đất xa hơn nữa, trong đó có nước Úc. Nhi kể trong chuyến lưu diễn tại Úc, có một cô phụ trách hỗ trợ việc di chuyển và ăn uống, đến ngày diễn, Nhi lên kể câu chuyện riêng tư về hành trình trưởng thành và tìm kiếm bản thân của mình, diễn xong, cô khen rất nhiều. Và sau đó, Nhi mới hiểu vì sao lại “chạm” được đến cô đến vậy, vì con gái của cô cũng trải qua hành trình tương tự.
“Điều làm mình vui là trước đó bản thân còn lo khi biết câu chuyện về mình, không biết cô có kỳ thị, dè chừng hay không còn yêu quý mình nữa. Cuối cùng câu chuyện của mình có phần nào đó giúp cô cảm thấy được kết nối. Ngày cuối ở Úc, Nhi với cô đã ôm nhau một cái tạm biệt”, Nhi nhớ lại.
Theo Nhi Võ, đó là lúc cô hiểu ra sức mạnh thật sự của hài độc thoại, không chỉ là tiếng cười, mà là sự kết nối giữa người với người qua những câu chuyện chân thật.
Theo đuổi nghề “làm người khác cười”, bản thân người diễn viên hài độc thoại cũng gặp khó khăn trong việc tìm ra “điều gì vui cho khán giả”. Nhi Võ thừa nhận: “Chắc khó khăn lớn nhất của Nhi khi theo nghề là có nhiều lúc mình buồn thê thảm nhưng vẫn phải nghĩ ra cái gì vui để diễn”.
Nhưng điều giữ cô lại với nghề, sau tất cả, không phải là ánh đèn sân khấu hay con số người theo dõi. “Có những người bạn mà có lẽ nếu không đi diễn hài độc thoại Nhi sẽ không thể gặp được. Đó như một ngôi nhà tinh thần ấm áp của Nhi. Một nơi mà Nhi được thấu hiểu, ủng hộ và bảo vệ”, Nhi chia sẻ.
Gắn bó cùng Nhi Võ nhiều năm, anh Uy Lê, một trong năm thành viên sáng lập và là Giám đốc sáng tạo nhóm Sài Gòn Tếu, cho biết ấn tượng đầu tiên của anh về cô bạn này là chân thật và cá tính. Về phong cách làm nghề, anh nhận định: “Nhi nói là làm. Nếu đã có mục tiêu gì thì Nhi sẽ là muốn làm tới cùng. Ngay cả trong hài độc thoại, có thể cảm nhận mọi “miếng hài” của Nhi đều đầy lửa, gọi vui là gì cũng dám thoại”.
Anh Lê Uy rất mong đợi Nhi sẽ tiếp tục tin vào khả năng và gu hài hước rất riêng của mình để tiếp tục phát triển nhiều câu chuyện và kịch bản đậm chất Nhi Võ hơn nữa.
Ngày 15.4, thừa ủy quyền của Trung ương Đoàn, Tỉnh đoàn Nghệ An đã đến nhà riêng, trao tặng bằng khen và Huy hiệu "Tuổi trẻ dũng cảm" cho nam sinh Võ Hoàng Thành (học sinh lớp 10, Trường THPT Nghi Lộc 3) và truy tặng bằng khen cùng Huy hiệu "Tuổi trẻ dũng cảm" cho nữ sinh Lê Thị Quỳnh Chi (lớp 11, Trường THPT Nguyễn Thức Tự), vì hành động dũng cảm cứu người trong tình huống nguy hiểm.
Trước đó, chiều ngày 10.4, Quỳnh Chi cùng bạn đang chụp ảnh ở bãi biển thuộc P.Cửa Lò (Nghệ An), phát hiện một nam sinh lớp 7 bị đuối nước. Ngay lập tức, Quỳnh Chi nhảy xuống biển để cứu. Tuy nhiên, do sóng lớn và khu vực này có dòng chảy ngầm nên Quỳnh Chi gặp khó khăn để kéo nam sinh gặp nạn vào bờ. Thấy vậy, một bạn nữ đi cùng Quỳnh Chi cùng nhảy xuống hỗ trợ, nhưng do đuối sức nên cả 3 cùng chới với dưới biển.
Thời điểm đó, em Võ Hoàng Thành đang đi dạo trên bờ, phát hiện sự việc và nhảy xuống, lần lượt dìu được nam sinh và một nữ sinh vào bờ. Riêng Quỳnh Chi bị sóng đẩy ra xa, kiệt sức và bị chìm. Em Võ Hoàng Thành tiếp tục ra cứu Quỳnh Chi nhưng do sức đã yếu và sóng lớn nên không cứu được. Quỳnh Chi sau đó được lực lượng cứu hộ đến ứng cứu nhưng em đã tử vong.
Hành động cứu người gặp nạn trong tình huống nguy hiểm của Quỳnh Chi và Võ Hoàng Thành là minh chứng sống động cho tinh thần xung kích, dũng cảm của tuổi trẻ, góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong cộng đồng.
Trên các diễn đàn, hội nhóm, nhiều người chia sẻ kinh nghiệm: "Đừng tắt điều hòa khi ra ngoài vài tiếng đồng hồ, cứ bật điều hòa 24/24 và để nhiệt độ ổn định sẽ tiết kiệm điện hơn". Lý giải được đưa ra là máy lạnh khi khởi động lại sẽ tiêu tốn nhiều điện năng hơn do phải làm mát từ đầu.
Nguyễn Minh Kha (32 tuổi, ngụ ở đường 36, P.Hiệp Bình, TP.HCM; trước đây là P.Linh Đông, TP.Thủ Đức), cho biết từng thử áp dụng cách này trong một tháng. "Trước đây tôi thường bật điều hòa ban đêm, ban ngày đi làm thì tắt. Sau khi đọc bài chia sẻ, tôi chuyển sang để máy chạy gần như cả ngày, chỉ tăng nhiệt độ lên 28 độ khi ra ngoài. Kết quả là hóa đơn điện tăng gần 30%".
Tương tự, chị Ngô Thị Thu Thảo (25 tuổi, ngụ ở đường Bà Hạt, P.Vườn Lài, TP.HCM; trước là P.9, Q.10), cho hay đã áp dụng cách bật điều hòa 24/24 và tiền điện cao hơn 600.000 đồng so với tháng trước.
Trần Thúy Hải (28 tuổi, làm việc tại đường Cao Thắng, P.Bàn Cờ, TP.HCM; trước là P.4, Q.3), kể: "Nhà tôi có em bé nên gần như phải bật điều hòa suốt. Tôi giữ nhiệt độ ổn định 27 độ, dùng thêm quạt và thấy tiền điện không tăng quá nhiều so với trước".
Những trải nghiệm trái chiều này khiến không ít người băn khoăn đâu mới là cách sử dụng máy lạnh đúng?
Theo kỹ sư điện lạnh Nguyễn Việt Hùng, Công ty cơ điện lạnh Gia Hưng, P.Tân Thới Hiệp, TP.HCM; trước là P.Hiệp Thành, Q.12), việc bật điều hòa 24/24 không phải là mẹo tiết kiệm điện như nhiều người lầm tưởng.
"Đúng là khi khởi động, máy lạnh có giai đoạn tiêu thụ điện cao hơn bình thường để kéo nhiệt độ phòng xuống. Nhưng thời gian này rất ngắn, thường chỉ vài phút. Trong khi đó, nếu bật liên tục cả ngày, tổng điện năng tiêu thụ chắc chắn sẽ cao hơn so với việc chỉ sử dụng khi cần thiết", anh Hùng phân tích.
Theo anh Hùng, sự nhầm lẫn xuất phát từ việc nhiều người chưa hiểu rõ nguyên lý hoạt động của máy lạnh, đặc biệt là dòng inverter (công nghệ biến tần được áp dụng rộng rãi trên các thiết bị điện lạnh, có thể biến dòng điện 1 chiều thành dòng điện xoay chiều, giúp thiết bị kiểm soát được công suất hoạt động, tránh tiêu hao nhiều năng lượng khi hoạt động).
"Máy lạnh inverter có khả năng điều chỉnh công suất để duy trì nhiệt độ ổn định. Khi phòng đã đủ mát, máy sẽ chạy ở mức công suất thấp hơn, giúp tiết kiệm điện. Nhưng điều đó không có nghĩa là bật 24/24 sẽ tiết kiệm hơn. Nó chỉ hiệu quả khi thật sự cần duy trì nhiệt độ trong thời gian dài, ví dụ như ban đêm hoặc khi trong phòng luôn có người", anh Hùng nói.
Cùng quan điểm, kỹ sư điện lạnh Vũ Thành Trí, Công ty TNHH Frost Tech (P.Cầu Ông Lãnh, TP.HCM; trước là P.Cầu Kho, Q.1), cho rằng việc bật điều hòa liên tục cần được cân nhắc dựa trên nhu cầu thực tế.
"Nếu ra khỏi nhà 6 – 8 tiếng đồng hồ mỗi ngày mà vẫn để điều hòa hoạt động, dù ở mức nhiệt cao hơn, thì lãng phí điện năng. Không có cơ sở khoa học nào chứng minh việc bật 24/24 giúp tiết kiệm điện trong trường hợp này", anh Trí khẳng định.
Anh Trí cũng nói, sở dĩ một số trường hợp cho rằng bật điều hòa liên tục giúp tiết kiệm điện thực chất là do thay đổi thói quen sử dụng theo hướng hợp lý hơn.
"Ví dụ thay vì bật 22 – 23 độ C trong vài giờ rồi tắt, họ chuyển sang duy trì 27 – 28 độ C trong thời gian dài. Chính việc tăng nhiệt độ cài đặt này mới là yếu tố giúp giảm điện năng tiêu thụ, chứ không phải việc bật liên tục. Ngoài ra, việc hạn chế bật và tắt liên tục trong thời gian ngắn (ví dụ tắt rồi bật lại sau 10 – 15 phút) cũng giúp giảm hao phí điện do máy phải khởi động lại nhiều lần. Tuy nhiên, điều này khác hoàn toàn với việc để máy chạy suốt ngày", anh Trí nói.
Theo các chuyên gia, có nhiều thói quen tưởng chừng tiết kiệm điện nhưng thực tế lại khiến tiền điện tăng cao.
Anh Hùng chỉ ra: "Đừng đặt nhiệt độ quá thấp. Nhiều người có thói quen chỉnh 18 – 20 độ C để làm lạnh nhanh. Điều này khiến máy phải hoạt động hết công suất trong thời gian dài. Cũng đừng bật rồi tắt liên tục trong thời gian ngắn, sẽ khiến máy phải khởi động lại nhiều lần, tiêu tốn điện năng. Cũng có nguyên nhân đến từ việc không vệ sinh máy định kỳ. Lưới lọc bẩn làm giảm hiệu suất làm lạnh, khiến máy chạy lâu hơn. Hay vì phòng ở không kín, hơi lạnh thất thoát ra ngoài khiến máy phải hoạt động liên tục".
Thay vì chạy theo những mẹo trên mạng mà chưa có cơ sở khoa học, anh Trí cho rằng nên áp dụng các hành động đơn giản nhưng hiệu quả. Anh Trí nói: "Đặt nhiệt độ hợp lý từ 26 – 28 độ C. Đây là mức nhiệt được khuyến nghị vừa đảm bảo thoải mái vừa tiết kiệm điện. Cần kết hợp quạt giúp luồng không khí lưu thông tốt hơn, tạo cảm giác mát mà không cần hạ nhiệt độ quá thấp. Nên tắt khi không sử dụng lâu. Nếu rời khỏi phòng trên 1–2 giờ, nên tắt điều hòa. Với thời gian ngắn hơn, có thể tăng nhiệt độ thay vì tắt hẳn. Sử dụng chế độ tiết kiệm như Eco, Sleep... giúp máy tự điều chỉnh công suất phù hợp, giảm tiêu thụ điện. Che nắng phòng ở...".
Ở tuổi 26, Lê Minh Huyền (quê Hà Nội, hiện sống tại P.Tân Lập, TP.Nha Trang cũ; nay là P.Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa) lựa chọn công việc biểu diễn "nàng tiên cá" tại thủy cung VinWonders Nha Trang (đảo Hòn Tre, tỉnh Khánh Hòa). Ít ai biết rằng trước đó cô từng biểu diễn tại thủy cung Thiên đường Bảo Sơn (P.An Khánh, TP.Hà Nội) và thủy cung ở The Beijing Andover Taipingyang Under Water World (Bắc Kinh, Trung Quốc).
Huyền cho biết cơ duyên đến với nghề bắt đầu từ sự tò mò từ nhỏ về việc làm thế nào để trở thành "nàng tiên cá" ngoài đời thực. Sau này, khi theo đuổi bộ môn lặn tự do, cô có cơ hội tiếp xúc với những người làm nghề và dần được truyền cảm hứng.
"Công việc này không phổ biến nên cơ hội không nhiều. Mình may mắn được thử sức và bén duyên", Huyền chia sẻ. "Nàng tiên cá" này cũng cho biết lần đầu khoác lên mình trang phục và xuống nước biểu diễn không thể giấu được cảm xúc hồi hộp. "Khi nhìn qua lớp kính thấy khán giả đang theo dõi, mình có cảm giác như đang sống trong chính giấc mơ của mình", Huyền nói.
Cũng theo Huyền, để theo nghề, người biểu diễn phải rèn luyện nhiều kỹ năng như nín thở, thở phục hồi, kiểm soát chuyển động cơ thể dưới nước; việc giữ thăng bằng khi đứng nước trong bộ trang phục nặng cùng monofin (chân vịt đơn) gần 3 kg cũng là một thử thách lớn.
Một ngày làm việc của Huyền bắt đầu từ 8 giờ 15, cô biểu diễn 3 ca/ngày, mỗi ca kéo dài khoảng 15 phút vào các khung giờ 9 giờ 30, 11 giờ 30 và 14 giờ. Trước mỗi ca, cô phải check-in (thông báo hiện diện) 2 lần để chuẩn bị, sau đó thay đồ, nghỉ ngơi giữa các ca và kết thúc công việc vào khoảng 15 giờ, bao gồm cả việc vệ sinh, bảo quản trang phục.
Ngoài công việc biểu diễn, Huyền còn kinh doanh các sản phẩm liên quan đến lặn và đồ "tiên cá", đồng thời làm nội dung trên mạng xã hội để tận dụng quỹ thời gian trống.
Theo Huyền, khó khăn lớn nhất của nghề là điều kiện làm việc, đặc biệt vào mùa lạnh. Khi nhiệt độ xuống thấp, nước trong bể trở nên lạnh hơn nhưng không thể làm ấm do ảnh hưởng đến môi trường sống của sinh vật.
"Có những ngày nhiệt độ dưới 20 độ C, nước rất lạnh nhưng mình vẫn phải giữ thần thái để hoàn thành phần biểu diễn", Huyền chia sẻ. Bên cạnh đó, công việc dưới nước tiềm ẩn nhiều rủi ro như chuột rút, sự cố sức khỏe hoặc các tình huống bất ngờ. Huyền từng chứng kiến đồng nghiệp gặp tình trạng chuột rút nhưng vẫn phải cố gắng hoàn thành phần diễn.
Một sự cố đáng nhớ khác xảy ra khi trang phục gặp trục trặc trong lúc biểu diễn, dù đã kiểm tra trước, cô vẫn phải xử lý nhanh trong điều kiện không có điểm tựa. "Lúc đó rất áp lực, nhưng mình phải giữ bình tĩnh để đảm bảo phần trình diễn", Huyền nói.
Ở góc nhìn người trong nghề, Phạm Quốc Hoàn (còn được gọi là Quốc ú nu, 35 tuổi, P.Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh), hiện là người biểu diễn "nam tiên cá" tại thủy cung Lotte World (Tây Hồ, TP.Hà Nội), cho rằng để trở thành "tiên cá chuyên nghiệp" cần đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ năng, đồng thời xây dựng hình ảnh tích cực gắn với thông điệp bảo vệ môi trường biển.
Theo anh Hoàn, rủi ro là điều khó tránh khỏi nếu không được trang bị đầy đủ kiến thức. "Người biểu diễn có thể gặp tình trạng hạ thân nhiệt, va chạm do hạn chế tầm nhìn hoặc choáng váng nếu không kiểm soát tốt nhịp thở. Đây là môi trường đòi hỏi phải luyện tập nghiêm túc và đảm bảo an toàn", anh nói.
Về thu nhập, Huyền cho biết nếu làm toàn thời gian, mức lương dao động từ 15 đến hơn 20 triệu đồng/tháng, tùy vào số ca diễn và thể trạng. Dù có thể đảm bảo cuộc sống cá nhân, cô cho rằng mức thu nhập này vẫn chưa tương xứng với những yêu cầu và rủi ro của nghề.
Trong khi đó, Trịnh Bảo Ngọc (ở P.Tân Bình, TP.HCM) nhận định đây là công việc đòi hỏi sức khỏe và sự khéo léo. "Việc phải lặn dưới nước trong thời gian dài không hề đơn giản", chị nói, đồng thời cho biết các em nhỏ thường rất thích thú khi được nhìn thấy "nàng tiên cá" ngoài đời thực.
Ở góc nhìn khán giả, Dương Văn Hùng (làng Đanh, xã Thành Công, tỉnh Thái Nguyên) cho biết từng đưa gia đình đi tham quan thủy cung tại Hà Nội và ấn tượng với tiết mục này. "Khi biết có biểu diễn nàng tiên cá, các con tôi rất háo hức và đứng chờ để xem. Khi các bạn bơi xuống, hình ảnh rất đẹp và cuốn hút", anh chia sẻ.
