Có nên cho thuê vỉa hè để giải quyết bài toán kinh tế
Sở Xây dựng Hà Nội đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của HĐND TP về thí điểm quản lý, sử dụng vỉa hè để kinh doanh, phát triển kinh tế đô thị và kinh tế đêm.
Theo dự thảo, các tổ chức, cá nhân, hộ kinh doanh có thể trả phí để thuê một phần mặt bằng dưới lòng đường, vỉa hè phục vụ hoạt động kinh doanh. Mức phí dao động từ 20.000-45.000 đồng/m²/tháng tùy khu vực, vị trí.
Đáng chú ý, không phải tuyến phố nào cũng được triển khai thí điểm. Thành phố đưa ra hàng loạt điều kiện như không thuộc khu vực bảo tồn di tích lịch sử – văn hóa, không xảy ra ùn tắc giao thông, vỉa hè rộng tối thiểu 3m và phải đảm bảo phần lối đi cho người đi bộ ít nhất 1,5m.
Ngoài ra, ít nhất 50% hộ dân, hộ kinh doanh trên tuyến phố phải đồng thuận thì việc thí điểm mới được triển khai.
Theo dự thảo, việc thí điểm sẽ triển khai theo 3 giai đoạn. Giai đoạn đầu thực hiện tại một số tuyến phố thuộc phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam, sau đó mở rộng ra khu vực Vành đai 1 rồi Vành đai 3.
Sở Xây dựng Hà Nội cho rằng việc cho thuê có trả phí sẽ hạn chế tình trạng lấn chiếm trái phép, tạo thêm nguồn thu ngân sách và giúp quản lý hiệu quả hơn hoạt động kinh doanh vỉa hè.
Theo KTS Trần Huy Ánh, Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội, nhấn mạnh vỉa hè bản chất là không gian dành cho người đi bộ và cho rằng đề xuất cho thuê vỉa hè có thể nảy sinh mâu thuẫn về lợi ích giữa việc lấy lại vỉa hè để quy hoạch đô thị văn minh với việc cho thuê và quản lý. “Nếu cho thuê, liệu vỉa hè có còn không gian cho người đi bộ hay không? Chúng ta cần nghiên cứu kỹ lưỡng để bảo vệ công sản, đảm bảo không cá nhân hay tổ chức nào có thể lợi dụng tài sản công để biến thành lợi ích tư”, ông Ánh nêu.
Khi lập lại trật tự vỉa hè lòng đường, xóa bỏ chợ cóc, chợ tạm, bà con buôn bán nhỏ và người thu nhập thấp là đối tượng phải hy sinh đầu tiên. Tuy nhiên, theo KTS Trần Huy Ánh, “không thể thỏa hiệp nửa vời, mà cần có giải pháp đồng bộ”, bởi lẽ khó có thể lấy “cái nghèo” để biện minh cho sự tùy tiện, mất an toàn giao thông, mất vệ sinh đô thị, an toàn thực phẩm…
Theo KTS Trần Huy Ánh, giải pháp tốt nhất để hài hòa cả hai mục tiêu “lập lại trật tự vỉa hè – kỷ cương trật tự đô thị” và sinh kế của người dân là cần bố trí nơi buôn bán cho các gánh hàng rong, trà đá vỉa hè hoặc các hộ kinh doanh mặt đường. Đây là việc làm khó, nhưng có thể tham khảo nhiều bài học thành công tại Singapore có các khu chợ ẩm thực rất nổi tiếng cho các hộ kinh doanh ăn uống. Hay các khu phố ẩm thực tại các thành phố Seoul (Hàn Quốc), Đài Bắc (Đài Loan) và rất nhiều thành phố khác tại châu Âu…
Ông cũng băn khoăn các tiêu chí Hà Nội đưa ra để thí điểm cho thuê vỉa hè vẫn còn nhiều ẩn số khi triển khai, chẳng hạn thế nào là đủ lối đi cho người đi bộ khi mật độ, cường độ hoạt động đô thị mỗi tuyến phố một khác? Hoặc khi cho thuê gây ách tắc cục bộ, cần giải tỏa mà người được thuê chìa “hợp đồng cho thuê vỉa hè” thì các cơ quan chức năng căn cứ vào đâu để xử lý? Đặc biệt, mỗi vị trí vỉa hè gắn liền với một hộ gia đình mặt đường, để các hộ kết nối từ nhà ra phố hợp pháp, nếu cho thuê mà xảy ra tranh chấp thì xử lý thế nào?
Còn theo đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga, Ủy viên Ủy ban Văn hóa xã hội, đề xuất của Hà Nội cần được nhìn nhận một cách bình tĩnh, thận trọng. Không nên cực đoan coi đây là giải pháp “mở khóa” cho kinh tế vỉa hè, cũng không nên vội vàng xem là sự hợp thức hóa tình trạng lấn chiếm. Thực tế cho thấy nếu chỉ cấm tuyệt đối nhưng không quản lý được thì dễ dẫn đến lấn chiếm tự phát, thu phí không chính thức, tiêu cực trong xử lý vi phạm. Vì vậy, đề xuất cho thuê trong khuôn khổ, có tiêu chí, thời hạn và thu phí là một hướng có thể cân nhắc.
Tuy nhiên, nữ đại biểu cũng lưu ý “ranh giới ở đây rất mong manh”. Làm tốt thì chính sách giúp minh bạch hóa một thực tế đang tồn tại, tạo sinh kế hợp pháp, phát triển kinh tế đô thị, kinh tế đêm và tăng nguồn thu ngân sách. Ngược lại, làm không chặt thì sẽ biến thành hợp thức hóa lấn chiếm, làm suy giảm quyền đi bộ và tạo thêm cơ chế xin – cho trong quản lý đô thị.
Bà Nga nhấn mạnh nguyên tắc cao nhất phải là vỉa hè có thể được khai thác tạm thời, nhưng không được thương mại hóa như một mặt bằng kinh doanh thông thường. Quyền đi bộ, an toàn giao thông, trật tự đô thị và lợi ích công cộng phải đứng trước lợi ích kinh doanh của một nhóm chủ thể cụ thể.
Đề xuất trên nhanh chóng nhận được nhiều ý kiến từ các hộ kinh doanh nhỏ tại Hà Nội, đặc biệt ở khu vực phố cổ – nơi nhiều gia đình sống dựa vào hoạt động buôn bán vỉa hè suốt nhiều năm.
Chị Hoàng Loan, hộ kinh doanh tại phố Hàng Bè cho biết trước đây khi thành phố siết quản lý vỉa hè, nhiều hộ phải dọn toàn bộ hàng hóa vào trong nhà khiến việc buôn bán gặp nhiều khó khăn. “Nếu thành phố cho thuê vỉa hè với mức 45.000 đồng/m²/tháng thì tôi đồng ý, vì như thế người kinh doanh sẽ dễ thở hơn, ổn định hơn để còn sinh sống. Chúng tôi chủ yếu sống nhờ buôn bán nên nếu có cơ chế phù hợp để vừa kinh doanh vừa đúng quy định thì rất mừng”, chị nói.
Còn bà Kim Hải, người dân phố Lương Văn Can (phường Hoàn Kiếm) cho rằng việc cho thuê vỉa hè nếu được quản lý bài bản sẽ minh bạch và công bằng hơn tình trạng lấn chiếm tự phát như hiện nay.
“Vỉa hè là tài sản công cộng nên nếu sử dụng để kinh doanh thì việc nộp phí vào ngân sách là hợp lý. Trước đây nhiều hộ vẫn lấn chiếm để buôn bán nhưng Nhà nước không thu được nguồn thu nào. Nếu tổ chức cho thuê công khai, khu nào đủ điều kiện mới được làm và vẫn đảm bảo lối đi cho người dân thì sẽ minh bạch hơn rất nhiều”, bà Hải nói.
Theo bà, thay vì “cấm rồi lại tái lấn chiếm”, việc đưa hoạt động kinh doanh vỉa hè vào khuôn khổ quản lý có thể giúp thành phố vừa đảm bảo trật tự đô thị, vừa giữ được sinh kế cho người lao động.
Nhiều ý kiến cho rằng kinh tế vỉa hè từ lâu đã trở thành một phần đời sống đô thị Hà Nội, đặc biệt tại các tuyến phố du lịch và khu vực phát triển kinh tế đêm. Nếu được quản lý bài bản, việc cho thuê có thể giúp hạn chế tình trạng lấn chiếm tự phát, đồng thời tạo thêm nguồn thu cho ngân sách.
Chủ yếu vẫn do phương thức quản lý
Lại không ít ý kiến cho rằng, sau thời gian thành phố ra quân siết trật tự đô thị, diện mạo nhiều tuyến phố đã thay đổi rõ rệt. Hà Nội cần ưu tiên xây dựng hình ảnh đô thị văn minh thay vì mở rộng kinh doanh trên vỉa hè.
Du khách thích sự nhộn nhịp của phố cổ, nhưng họ cũng cần một thành phố sạch sẽ, thông thoáng. Nếu quản lý không chặt, tình trạng rác thải, nước thải, tiếng ồn và lấn chiếm sẽ quay trở lại rất nhanh. Không ít tuyến phố trung tâm từng nhiều lần tái diễn cảnh hàng quán, xe máy lấn kín vỉa hè sau mỗi đợt ra quân xử lý.
Vì vậy, nhiều người cho rằng bài toán quan trọng nhất không nằm ở việc có cho thuê hay không, mà là khả năng quản lý thực tế của chính quyền địa phương.
Tại họp báo công bố kết quả Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI diễn ra trưa 24/4, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phạm Thị Hồng Yến đã trả lời câu hỏi về ý nghĩa và tác động của việc Quốc hội thông qua Nghị quyết về xử lý vi phạm pháp luật đất đai phát sinh trước thời điểm Luật Đất đai 2024 có hiệu lực.
Bà Yến cho hay trước khi luật này có hiệu lực, tình trạng sai phạm trong quản lý, sử dụng đất đai đã xảy ra tại nhiều địa phương trên cả nước.
Các sai phạm này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, điều kiện, bối cảnh với động cơ, mục đích khác nhau. Nhiều vụ án, vụ việc đã được chỉ đạo phát hiện, xử lý nghiêm minh, kịp thời, đúng quy định pháp luật.
Qua công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý trách nhiệm hình sự thời gian qua, Chính phủ cho biết có không ít trường hợp vi phạm không vì mục đích vụ lợi, mà xuất phát từ mong muốn thu hút đầu tư, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển kinh tế, tăng thu ngân sách, tạo việc làm và cải thiện đời sống người dân.
Bên cạnh đó, một số dự án, công trình dù có sai phạm nhưng vẫn mang lại hiệu quả thiết thực, phù hợp với nhu cầu và lợi ích chính đáng của người dân, doanh nghiệp, đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và cả nước.
Do đó, bà Yến cho biết, để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, giải phóng nguồn lực đất đai, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, ngay tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Chính phủ đã trình Quốc hội thảo luận và thông qua Nghị quyết này.
"Nghị quyết sau khi được ban hành sẽ tạo cơ chế thống nhất trong đánh giá các vụ việc một cách khách quan, toàn diện; xem xét, xử lý tổ chức, cá nhân bảo đảm hợp lý, hợp tình; đồng thời cân nhắc bối cảnh lịch sử cụ thể, phù hợp với quy định pháp luật tại thời điểm xảy ra sai phạm, đánh giá đúng động cơ, mục đích vi phạm, điều kiện thực tế của từng địa phương cũng như hiệu quả kinh tế - xã hội mang lại so với thiệt hại gây ra", bà Yến nêu rõ.
Nghị quyết quy định cách thức xử lý nghiêm khắc nhưng nhân văn, nhằm sớm giải quyết dứt điểm các vụ việc, vụ án tồn đọng kéo dài, qua đó thể hiện chính sách khoan hồng của pháp luật.
Đồng thời, việc triển khai Nghị quyết sẽ góp phần hình thành cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, không tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm trong một bộ phận cán bộ.
Liên quan đến việc rà soát các điều kiện để xử lý dự án đã được cấp giấy chứng nhận (sổ hồng) không đúng quy định theo quy định tại điều 11 Nghị quyết số 29, Nghị định 147 hướng dẫn Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan rà soát sự phù hợp của dự án với các quy hoạch theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn.
Tổng hợp kết quả đánh giá điều kiện và lập hồ sơ trình UBND cấp tỉnh xem xét, quyết định cho phép điều chỉnh mục đích sử dụng đất hoặc cho phép điều chỉnh mục đích sử dụng đất và thời hạn sử dụng đất trong sổ hồng không đúng quy định đối với từng dự án. Nghị định cũng quy định chi tiết các loại hồ sơ trình UBND cấp tỉnh.
Trong khi đó Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao xác định giá đất và chuyển thông tin đến cơ quan thuế để cơ quan thuế tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp bổ sung sau khi UBND cấp tỉnh ban hành quyết định cho phép điều chỉnh mục đích sử dụng đất hoặc quyết định cho phép điều chỉnh mục đích sử dụng đất và thời hạn sử dụng đất trong sổ hồng không đúng quy định...
Văn phòng đăng ký đất đai được giao các trách nhiệm liên quan đến việc cấp sổ hồng cho dự án, cho người mua nhà.
Nghị định 147 cũng quy định chi tiết thời điểm, cách xác định giá đất, tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với dự án được điều chỉnh mục đích sử dụng đất sang đất ở. Một điểm đáng lưu ý, trường hợp số tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đã nộp lớn hơn số tiền tính theo giá đất ở tại thời điểm trước đây đã cấp sổ hồng không đúng quy định thì nhà nước không hoàn trả số tiền chênh lệch.
Ngoài ra, Nghị định 147 cũng hướng dẫn xử lý về việc tiếp tục giao đất, cho thuê đất đối với các dự án vi phạm về lựa chọn nhà đầu tư, về quản lý, sử dụng đất. Đồng thời xử lý đối với dự án đầu tư trên khu đất mà nhà nước đã thu hồi đất không thuộc trường hợp thu hồi đất theo quy định của pháp luật.
VIB sẽ chia trả cổ tức với tổng tỷ lệ gần 18,75% trong năm 2026. Cụ thể, VIB dự kiến trả cổ tức 9% bằng tiền mặt (tương đương gần 3.064 tỉ đồng), phát hành tỷ lệ 9,5% cổ phiếu thưởng cho cổ đông hiện hữu và 0,24% cổ phiếu theo chương trình ESOP. Về phương án tăng vốn điều lệ, VIB dự kiến phát hành thêm hơn 323 triệu cổ phiếu, tương đương tỷ lệ 9,5% cho cổ đông hiện hữu và phát hành 8 triệu cổ phiếu ESOP, tỷ lệ 0,24% cho người lao động. Nguồn sử dụng để tăng vốn điều lệ gồm lợi nhuận sau thuế chưa phân phối lũy kế và quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ căn cứ trên báo cáo tài chính năm 2025 đã được kiểm toán. Sau phát hành, vốn điều lệ của VIB sẽ tăng từ 34.040 tỉ đồng lên gần 37.354 tỉ đồng.
Ngoài lợi nhuận trước thuế năm 2025 đạt 9.105 tỉ đồng, tăng 1% so với năm 2024, ROE đạt 16,5%. Ông Đặng Khắc Vỹ - Chủ tịch HĐQT VIB thông tin trước đại hội về tổng tài sản VIB năm 2025 đạt 556.000 tỉ đồng, tăng 13% so với năm 2024, lần đầu tiên trong lịch sử VIB vượt mốc nửa triệu tỉ đồng. Dư nợ tín dụng đạt 382.000 tỉ đồng, tăng 18%. Tiền gửi khách hàng và giấy tờ có giá đạt 330.000 tỉ đồng, tăng 10%. Tỷ lệ nợ xấu giảm còn 2,2%, giảm 20 điểm cơ bản so với mức 2,4% năm 2024. Đây là mức thấp nhất trong giai đoạn 2023 - 2025. Hơn 90% danh mục tín dụng bán lẻ là các khoản vay có tài sản bảo đảm. Tỷ lệ an toàn vốn theo Basel III, VIB đã hoàn tất Basel III theo phương pháp tiêu chuẩn trước lộ trình ngành, hệ số CAR đạt 12,2% cho thấy bảng cân đối của chúng ta vừa có khả năng chịu đựng áp lực, vừa hỗ trợ tăng trưởng.
Khối ngân hàng bán lẻ vẫn là động cơ tăng trưởng chính và lợi thế cạnh tranh. Dư nợ bán lẻ đạt gần 273.000 tỉ đồng, chiếm 70% tổng dư nợ, thuộc nhóm tỷ trọng bán lẻ cao nhất trong hệ thống ngân hàng Việt Nam. Năm 2025, VIB chính thức gia nhập "câu lạc bộ triệu thẻ" với hơn 1,1 triệu thẻ lưu hành, tăng 29%. Tổng chi tiêu qua thẻ lần đầu tiên vượt 5 tỉ USD, tăng 19%. Đây là mức chi tiêu thực tế, phản ánh tần suất sử dụng cao, không phải chỉ sở hữu thẻ rồi để trong ví. Thu nhập phí từ thẻ và dịch vụ bán lẻ vượt 2.000 tỉ đồng, tăng 21%. VIB cải thiện cơ cấu doanh thu, tổng thu nhập ngoài lãi vượt 3.500 tỉ đồng, chiếm 24% tổng thu nhập hoạt động. 97% tổng giao dịch của khách hàng cá nhân hiện được thực hiện qua kênh số. Giao dịch số đạt gần 680 triệu giao dịch, tăng 30% so với cùng kỳ. Tổng giá trị giao dịch số đạt 4,6 triệu tỉ đồng, tăng 26%. Đối với khối khách hàng doanh nghiệp, dư nợ tín dụng doanh nghiệp tăng 58% so với cùng kỳ. Thu nhập phí tăng 280%. Tiền gửi không kỳ hạn (CASA) của khối doanh nghiệp tăng 20%.
Ông Đặng Khắc Vỹ cho biết: "Năm 2026 là năm chuyển tiếp, khép lại VIB 2.0 và là bệ phóng cho VIB 3.0 (2027 - 2036) kể từ ngày 1.1.2027. Trong đó, định hướng VIB trở thành ngân hàng bán lẻ, không chỉ là ngân hàng vay tiền, mà là ngân hàng giao dịch, tiết kiệm, đầu tư và bảo vệ tài chính xuyên suốt vòng đời của mỗi người. VIB sẽ tiếp tục đà tăng trưởng một cách chọn lọc đối với mảng ngân hàng doanh nghiệp, không chạy theo tăng trưởng tín dụng doanh nghiệp đơn thuần. VIB đưa ra kế hoạch năm 2026 tổng tài sản tăng 15%, lên 637.826 tỉ đồng; dư nợ tín tăng 15%, lên 439.279 tỉ đồng; huy động tăng 26%, lên 415.968 tỉ đồng. Vốn chủ sở hữu của ngân hàng cũng tăng 18%, lên 55.369 tỉ đồng, lợi nhuận trước thuế tăng 27%, lên 11.550 tỉ đồng và tỷ lệ nợ xấu dưới 3%".
