Khi bước qua tuổi 60, cơ thể bắt đầu thay đổi về khả năng hấp thu dinh dưỡng, khối lượng cơ và sức khỏe xương khớp. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, duy trì chế độ ăn giàu dưỡng chất có thể giúp giảm nguy cơ bệnh mạn tính, hỗ trợ trí não đồng thời kéo dài tuổi thọ.
Dưới đây là những nhóm thực phẩm được khuyến nghị nên bổ sung thường xuyên sau tuổi 60.
Ngũ cốc nguyên hạt
Các loại ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, gạo lứt hay bánh mì nguyên cám giàu chất xơ, vitamin nhóm B và chất chống oxy hóa. Chế độ ăn giàu ngũ cốc nguyên hạt có liên quan đến giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tử vong sớm.
Khi bước qua tuổi 60, cơ thể bắt đầu thay đổi về khả năng hấp thu dinh dưỡng, khối lượng cơ và sức khỏe xương khớp. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, duy trì chế độ ăn giàu dưỡng chất có thể giúp giảm nguy cơ bệnh mạn tính, hỗ trợ trí não đồng thời kéo dài tuổi thọ.
Dưới đây là những nhóm thực phẩm được khuyến nghị nên bổ sung thường xuyên sau tuổi 60.
Ngũ cốc nguyên hạt
Các loại ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, gạo lứt hay bánh mì nguyên cám giàu chất xơ, vitamin nhóm B và chất chống oxy hóa. Chế độ ăn giàu ngũ cốc nguyên hạt có liên quan đến giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tử vong sớm.
Cà phê
Uống cà phê ở mức vừa phải (dưới 4 tách mỗi ngày) có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch và một số bệnh mạn tính thấp hơn. Tuy nhiên, chuyên gia khuyến nghị tránh lạm dụng và nên hạn chế đường, kem béo khi uống.
Cà phê
Uống cà phê ở mức vừa phải (dưới 4 tách mỗi ngày) có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch và một số bệnh mạn tính thấp hơn. Tuy nhiên, chuyên gia khuyến nghị tránh lạm dụng và nên hạn chế đường, kem béo khi uống.
Các loại đậu
Đậu lăng, đậu đen, đậu đỏ hay đậu gà chứa nhiều protein thực vật và chất xơ. Chúng có thể hỗ trợ kiểm soát cholesterol, đường huyết và tăng cảm giác no.
Các loại đậu
Đậu lăng, đậu đen, đậu đỏ hay đậu gà chứa nhiều protein thực vật và chất xơ. Chúng có thể hỗ trợ kiểm soát cholesterol, đường huyết và tăng cảm giác no.
Rau xanh đậm
Các loại rau như bông cải xanh, cải bó xôi, cải xoăn hay rau bina giàu folate, vitamin K và lutein. Nhóm thực phẩm này có lợi cho trí nhớ, xương khớp và sức khỏe mắt.
Một số còn đặc biệt giàu vitamin, khoáng chất và hợp chất thực vật có lợi, hỗ trợ sức khỏe não bộ, giảm nguy cơ mắc bệnh mạn tính.
Rau xanh đậm
Các loại rau như bông cải xanh, cải bó xôi, cải xoăn hay rau bina giàu folate, vitamin K và lutein. Nhóm thực phẩm này có lợi cho trí nhớ, xương khớp và sức khỏe mắt.
Một số còn đặc biệt giàu vitamin, khoáng chất và hợp chất thực vật có lợi, hỗ trợ sức khỏe não bộ, giảm nguy cơ mắc bệnh mạn tính.
Các loại hạt
Hạnh nhân, hạt óc chó, hạt chia hay hạt lanh cung cấp chất béo lành mạnh, protein và chất xơ. Chúng có thể hỗ trợ tim mạch, giảm viêm đồng thời góp phần duy trì chức năng nhận thức.
Các loại hạt
Hạnh nhân, hạt óc chó, hạt chia hay hạt lanh cung cấp chất béo lành mạnh, protein và chất xơ. Chúng có thể hỗ trợ tim mạch, giảm viêm đồng thời góp phần duy trì chức năng nhận thức.
Các loại cá như cá hồi, cá thu, cá mòi giàu omega-3 và vitamin D. Ăn cá thường xuyên có thể hỗ trợ sức khỏe tim mạch, não bộ, đẩy lùi nguy cơ loãng xương ở người lớn tuổi.
Cá béo
Các loại cá như cá hồi, cá thu, cá mòi giàu omega-3 và vitamin D. Ăn cá thường xuyên có thể hỗ trợ sức khỏe tim mạch, não bộ, đẩy lùi nguy cơ loãng xương ở người lớn tuổi.
Việt quất
Việt quất chứa nhiều chất chống oxy hóa, đặc biệt là anthocyanin – hợp chất có thể hỗ trợ chức năng não và giảm viêm. Tiêu thụ loại quả này thường xuyên còn góp phần bảo vệ trí nhớ khi lớn tuổi.
Việt quất
Việt quất chứa nhiều chất chống oxy hóa, đặc biệt là anthocyanin – hợp chất có thể hỗ trợ chức năng não và giảm viêm. Tiêu thụ loại quả này thường xuyên còn góp phần bảo vệ trí nhớ khi lớn tuổi.
Ung thư đại trực tràng không phải là căn bệnh hình thành chỉ sau một đêm. Bác sĩ Liêu Kế Đỉnh, chuyên khoa Huyết học và Ung thư (Đài Loan, Trung Quốc), vừa chia sẻ trường hợp một nam kỹ sư dù còn trẻ nhưng qua nội soi đã phát hiện nhiều polyp nguy hiểm trong đại tràng. Nguyên nhân được xác định bắt nguồn từ thói quen ăn uống "tiện lợi" với bánh mì xúc xích và cơm hộp kèm thịt nguội mỗi ngày.
Thủ phạm gây bệnh từ những bữa ăn "siêu chế biến"
Chia sẻ trên kênh YouTube cá nhân, bác sĩ Liêu Kế Đỉnh cho biết bệnh nhân là một kỹ sư làm việc trong lĩnh vực công nghệ. Do đặc thù công việc bận rộn, anh thường xuyên duy trì thực đơn: sáng ăn bánh mì kẹp xúc xích, trưa ăn cơm hộp với thịt nguội và tối muộn lại "lót dạ" bằng mì ăn liền sau khi tăng ca. Khi đi kiểm tra sức khỏe, bác sĩ ngỡ ngàng khi thấy đại tràng của anh đã mọc đầy polyp - những tổn thương tiền ung thư cực kỳ đáng ngại.
Thực tế, các loại thịt chế biến sẵn như thịt nguội, xúc xích đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào Nhóm 1 các tác nhân gây ung thư. Các nghiên cứu chỉ ra rằng, nếu tiêu thụ khoảng 50 g thịt chế biến sẵn mỗi ngày - tương đương với 2 cây xúc xích nhỏ - nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng có thể tăng lên khoảng 18%. Trong khi đó, các loại thịt đỏ như thịt lợn, thịt bò được xếp vào nhóm 2A (có thể gây ung thư).
Mối nguy từ vi khuẩn đường ruột và độc tố
Giải thích sâu hơn về cơ chế gây bệnh, bác sĩ Liêu dẫn chứng trong niêm mạc đại tràng tồn tại một loại vi khuẩn thường trú mang tên PKS+ E. coli. Loại vi khuẩn này có khả năng giải phóng độc tố, trực tiếp phá hủy DNA của gene ức chế khối u "APC".
Tại Nhật Bản - quốc gia có nền văn hóa ẩm thực khá tương đồng với các nước trong khu vực châu Á, nghiên cứu cho thấy khoảng 50% bệnh nhân ung thư đại trực tràng được phát hiện có dấu vết DNA bị độc tố này phá hủy. "Dù hiện tại chưa có số liệu cụ thể, nhưng với thói quen ăn uống tương tự, chúng ta cần đặc biệt coi trọng việc cân bằng hệ vi sinh đường ruột", bác sĩ Liêu nhấn mạnh.
Việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm siêu chế biến, chứa phụ gia và chất nhũ hóa sẽ làm suy yếu lớp màng bảo vệ niêm mạc ruột, tạo điều kiện cho vi khuẩn có hại xâm nhập và gây bệnh.
Theo bác sĩ Liêu Kế Đỉnh, việc tiêu thụ lượng lớn thịt đỏ giàu chất béo động vật sẽ kích thích cơ thể tiết ra nhiều axit mật hơn. Khi xuống đến đại tràng, chúng bị vi khuẩn chuyển hóa thành axit mật thứ cấp, gây tổn thương niêm mạc và viêm mãn tính, dẫn đến sự bùng phát của vi khuẩn xấu.
Để bảo vệ sức khỏe, chuyên gia đưa ra lời khuyên:
Không loại bỏ hoàn toàn nhưng cần tiết chế: Không nên ăn thịt đỏ trong mọi bữa ăn. Lượng thịt đỏ đã nấu chín khuyến nghị chỉ nên ở mức 500 g/tuần.
Thay thế nguồn đạm: Ưu tiên bổ sung protein từ cá, thịt trắng (gia cầm) hoặc các loại đậu.
Tăng cường "lá chắn": Kết hợp ăn nhiều rau xanh và các thực phẩm lên men (như sữa chua, kim chi...) để duy trì môi trường đường ruột khỏe mạnh.
Sự thay đổi nhỏ trong thực đơn hàng ngày chính là chìa khóa để ngăn chặn những khối polyp âm thầm tiến triển thành căn bệnh ung thư quái ác.
Chiều nay 5.5, ông Nguyễn Việt Đức, Giám đốc Bệnh viện đa khoa khu vực Hướng Hóa (Quảng Trị), cho biết trong vòng 1 tháng qua, bệnh viện đã tiếp nhận nhiều ca bệnh bị ngộ độc do ăn ve sầu.
Cụ thể, từ ngày 1.4 - 3.5, Bệnh viện đa khoa khu vực Hướng Hóa tiếp nhận 9 ca bệnh bị ngộ độc ve sầu, các bệnh nhân chủ yếu đến từ các xã Hướng Phùng, Lìa, Tân Lập, Khe Sanh thuộc huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị cũ.
Ông Đức cho biết, các bệnh nhân bắt ve sầu và ấu trùng ve sầu từ lòng đất, sau đó đem chiên để làm món ăn. Các con ve sầu và ấu trùng của chúng thường mang nhiều mầm bệnh nguy hiểm. Ngoài ra, protein trong ve sầu có thể gây sốc phản vệ, dị ứng nghiêm trọng.
Sau khi ăn ve sầu, bệnh nhân có biểu hiện đau bụng, sốt, tiêu chảy, nôn, nổi mẩn đỏ, trường hợp nặng xuất hiện khó thở. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh nhân có nguy cơ tử vong.
Theo ông Nguyễn Việt Đức, các bệnh nhân bị ngộ độc ve sầu phải mất từ 5 - 7 ngày điều trị mới có thể ổn định sức khỏe. Bệnh viện đa khoa khu vực Hướng Hóa và trạm y tế các xã trên địa bàn đã thường xuyên cảnh báo, nhắc nhở người dân không nên ăn ve sầu. Thế nhưng, ở vùng núi, người dân vẫn chủ quan, coi việc ăn ve sầu như một thói quen.
"Ve sầu là loại côn trùng không nên ăn, vì ngộ độc ve sầu là loại ngộ độc nặng, không giống như ngộ độc thực phẩm có ca nhẹ ca nặng. Đa số các ca ngộ độc ve sầu phải nằm hồi sức cấp cứu, đến khi nào ổn định mới chuyển qua khoa truyền nhiễm, nếu không điều trị kịp thời chắc chắn tử vong", ông Đức nói.
Khi nhiệt độ vượt 35 độ C, thực phẩm rất dễ trở thành môi trường cho vi khuẩn phát triển nhanh. Vì vậy, chú ý an toàn ăn uống và phòng ngộ độc thực phẩm là điều không thể xem nhẹ trong mùa nóng.
Theo thạc sĩ - bác sĩ Bùi Thị Duyên, phụ trách khoa Dinh Dưỡng, Bệnh viện Quân y 175, việc để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng nhiều giờ là nguy cơ ngộ độc thực phẩm phổ biến. Nhiều nơi chế biến thực phẩm sẵn nhưng không bảo quản đúng cách, khiến vi khuẩn phát triển nhanh. Bên cạnh đó, nhiễm khuẩn chéo do dùng chung dao, thớt cho đồ sống - chín, hoặc để lẫn thực phẩm sống với đồ ăn liền trong tủ lạnh cũng làm tăng rủi ro mất an toàn thực phẩm.
“Nếu khâu kiểm soát nguyên liệu đầu vào không chặt chẽ, dẫn đến việc sử dụng thực phẩm đã ôi thiu, biến chất vì mục tiêu lợi nhuận hoặc chủ quan cũng sẽ vô tình tạo ra các ‘ổ’ vi khuẩn phát triển mạnh mẽ, trở thành nguồn gây ngộ độc”, bác sĩ Duyên cảnh báo.
Thạc sĩ - bác sĩ Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Gia An 115, cho biết khoảng nhiệt độ 30 - 40°C thường được gọi là “vùng nguy hiểm” trong an toàn thực phẩm. Nhiều loại vi khuẩn có thể nhân đôi chỉ sau 20 - 30 phút, tức chỉ sau vài giờ, số lượng vi khuẩn có thể tăng lên hàng trăm đến hàng nghìn lần.
Do đó, mọi người cần lưu ý một nguyên tắc quan trọng: Thực phẩm chín không nên để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ; nếu nhiệt độ môi trường trên 32 - 35°C, thời gian này nên rút ngắn còn khoảng 1 giờ. Sau mốc này, nguy cơ vi khuẩn phát triển và sinh độc tố tăng lên rõ rệt. Đáng lưu ý, một số độc tố vi khuẩn không bị phá hủy hoàn toàn khi hâm nóng lại, nên việc “nấu lại cho kỹ” không đồng nghĩa với an toàn.
Các thực phẩm như hải sản, món nhiều nước, sữa hoặc thức ăn chế biến sẵn là nhóm dễ hư hỏng nhanh nhất trong thời tiết nắng nóng. Từ đó, bác sĩ Tố Hi lưu ý khi thực phẩm có dấu hiệu mùi lạ, nhớt, đổi màu hoặc vị bất thường, người dân không nên cố sử dụng lại.
Để chủ động phòng tránh ngộ độc thực phẩm trong mùa nắng nóng, bác sĩ Duyên khuyên người dân cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc vệ sinh an toàn thực phẩm sau:
Thực hiện “ăn chín, uống sôi”: Tuyệt đối không sử dụng thức ăn ôi thiu, hỏng mốc hoặc quá hạn sử dụng. Hạn chế tối đa các món gỏi sống, đồ tái trong mùa hè. Thực phẩm thừa cần được đun lại ở nhiệt độ trên 70 độ C trước khi ăn.
Vệ sinh tay: Rửa tay bằng xà phòng ít nhất 20 giây trước và sau khi chế biến thực phẩm, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Giữ khu vực chế biến và vật dụng nấu nướng luôn sạch sẽ, khô ráo.
Bảo quản thực phẩm đúng cách: Thức ăn chín cần được đậy kín để tránh bụi và côn trùng. Nếu dùng tủ lạnh, phải sắp xếp ngăn nắp, tránh việc tích trữ quá tải dung tích tủ. Nhiệt độ ngăn mát nên giữ ở mức 5 độ C hoặc thấp hơn.
Lựa chọn thực phẩm an toàn: Ưu tiên thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng, không có mùi lạ hay màu sắc bất thường.
Bù nước và điện giải đúng cách: Uống đủ 1,5 - 2,5 lít nước/ngày tùy độ tuổi và mức độ hoạt động. Nên uống chậm, chia thành nhiều lần ngay cả khi không khát. Có thể dùng nước lọc, nước khoáng, nước dừa hoặc Oresol để bổ sung khoáng chất bị thất thoát qua mồ hôi.
