Nhu cầu sử dụng các loại hương liệu, phụ gia thực phẩm ngày càng tăng trong khi hầu hết doanh nghiệp trong nước chưa làm chủ được công nghệ sản xuất, phải nhập khẩu hầu như hoàn toàn.
Việc sử dụng phụ gia thực phẩm được xác định là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong thời gian tới. Tuy vậy, việc quản lý sử dụng phụ gia như thế nào để đảm bảo an toàn sức khỏe hiện nay vẫn còn nhiều lỗ hổng.
Doanh nghiệp Việt vẫn lệ thuộc hàng ngoại
Tại Triển lãm quốc tế chuyên ngành Nguyên liệu, Hương liệu, Phụ gia chế biến thực phẩm & Đồ uống Việt Nam (Fi Vietnam 2026) đang diễn ra tại TPHCM, nhiều doanh nghiệp cho biết nhu cầu sử dụng hương liệu, phụ gia thực phẩm trong nước đang tăng nhanh, đặc biệt trong ngành chế biến thực phẩm công nghiệp.
Ông Nguyễn Xuân Minh – đại diện Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Dịch vụ Spice – cho biết doanh nghiệp mỗi tháng nhập khẩu và phân phối lượng lớn sản phẩm bột trứng phục vụ thị trường trong nước. Các dòng sản phẩm gồm bột nguyên trứng, bột lòng đỏ và bột lòng trắng có ưu thế vượt trội so với trứng tươi về khả năng bảo quản và tính tiện dụng trong sản xuất công nghiệp – chỉ cần tránh ánh nắng mặt trời, không đòi hỏi kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt.
“Khi đưa vào sản xuất các sản phẩm như giò, chả…, bột trứng còn giúp sản phẩm dai, giòn hơn, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng Việt Nam”, ông Minh cho hay.
Dù Việt Nam có nguồn nguyên liệu trứng dồi dào và chi phí thấp, sản xuất trong nước vẫn rất hạn chế do rào cản công nghệ. “Cùng là bột trứng nhưng công nghệ sản xuất của Ý, Ấn Độ hay Trung Quốc sẽ cho ra chất lượng sản phẩm khác nhau. Đây là lĩnh vực còn khá mới với doanh nghiệp Việt”, ông Minh chia sẻ.
Không riêng bột trứng, phần lớn hương liệu và phụ gia thực phẩm hiện đều phải nhập khẩu. Đại diện Công ty Cổ phần Nguyên liệu thực phẩm và dược phẩm MQ – WIN Flavor nhận định thị trường F&B Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mới, khi người tiêu dùng ngày càng ưu tiên sản phẩm tốt cho sức khỏe, ít đường, có nguồn gốc tự nhiên.
Trong bối cảnh đó, hương liệu và nguyên liệu thực phẩm trở thành yếu tố chiến lược giúp doanh nghiệp tạo bản sắc sản phẩm và đáp ứng xu hướng tiêu dùng “xanh”, bền vững.
Một số doanh nghiệp đã bắt đầu đầu tư xây dựng nhà máy sản xuất từ nguyên liệu nông sản nội địa, song con đường này không hề dễ đi. MQ – WIN Flavor hiện đang phát triển khoảng 20 mã hương liệu, phụ gia thực phẩm, đồng thời cử nhân sự ra nước ngoài học tập quy trình từ các công ty đi trước – bước đi được xem là tiền đề để điều chỉnh công thức phù hợp hơn với khẩu vị người tiêu dùng trong nước.
Cơ hội nâng chuẩn và lỗ hổng cần bịt kín
Bà Lý Kim Chi – Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TPHCM (FFA) – nhận định trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, doanh nghiệp thực phẩm Việt Nam không thể chỉ dựa vào lợi thế sản lượng hay giá thành.
“Đầu tư vào chất lượng nguyên liệu, nghiên cứu công thức sản phẩm, phát triển phụ gia và ứng dụng công nghệ chế biến hiện đại sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong thời gian tới”, bà Chi nhấn mạnh. Đây cũng là lý do các triển lãm chuyên ngành như Fi Việt Nam được đánh giá cao trong việc tạo cầu nối để doanh nghiệp nội địa tiếp cận công nghệ và xu hướng quốc tế.
Ở góc độ quản lý nhà nước, bà Phạm Khánh Phong Lan – Giám đốc Sở An toàn Thực phẩm TPHCM – khẳng định việc sử dụng phụ gia, hương liệu là điều không xa lạ, song bắt buộc phải tuân thủ hàm lượng cho phép. Bà Lan ghi nhận ngành phụ gia thực phẩm thế giới đã tiến rất xa với nhiều công nghệ tiên tiến – là hình mẫu để doanh nghiệp trong nước học hỏi.
“Các doanh nghiệp làm ăn đàng hoàng sẽ sử dụng những sản phẩm an toàn, tinh khiết, đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng thay vì những phụ gia công nghiệp lẫn tạp chất, giá rẻ. Nhất là không có doanh nghiệp đàng hoàng nào sử dụng phụ gia để biến thịt heo thành thịt bò!”, bà Lan thẳng thắn nhận định.
Tuy nhiên, người đứng đầu Sở An toàn Thực phẩm TPHCM cũng thừa nhận những lỗ hổng đang tồn tại: các doanh nghiệp sử dụng phụ gia không đảm bảo thường hoạt động chui, không xin phép. Quy trình tự công bố sản phẩm hiện nay cũng bộc lộ nhiều bất cập khi doanh nghiệp tự lấy mẫu, tự gửi kiểm nghiệm.
“Có những doanh nghiệp làm kiểm nghiệm rất nhiều lần, làm cho đến khi nào có được giấy chứng nhận đạt yêu cầu hoặc sử dụng một sản phẩm thay thế để kiểm nghiệm, nhằm mục đích đảm bảo có kết quả phù hợp. Nhưng trên thực tế, sản phẩm không đạt tiêu chuẩn”, bà Lan cho biết.
Trước thực trạng đó, bà Lan cho rằng cần sớm cải tổ toàn diện cách thức lấy mẫu kiểm nghiệm và quy trình công bố vệ sinh an toàn thực phẩm, nhằm ngăn chặn các sản phẩm kém chất lượng trôi nổi trên thị trường. An toàn thực phẩm, theo bà, không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là nền tảng xây dựng niềm tin và giá trị bền vững cho doanh nghiệp.
Ngày 10-4, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) công bố báo cáo Triển vọng phát triển châu Á tháng 4-2026. Ấn phẩm kinh tế thường niên chủ chốt của ADB tiếp tục duy trì triển vọng tích cực cho Việt Nam trong ngắn hạn.
Kinh tế Việt Nam được dự báo tăng trưởng 7,2% trong năm 2026, và 7,0% trong năm 2027 so với mức 8,0% năm 2025.
Giám đốc quốc gia của ADB tại Việt Nam, ông Shantanu Chakraborty, đánh giá dự báo của ADB với tăng trưởng kinh tế của Việt Nam vẫn nằm trong tốp tích cực và cao nhất ở Đông Nam Á, cho thấy rõ khả năng phục hồi của nền kinh tế, bất chấp những thách thức chung mà nhiều nước đang phải đối mặt.
Chính phủ Việt Nam, theo nhận định của ông Chakraborty, đã phản ứng nhanh chóng trước tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng do xung đột tại Trung Đông gây ra.
Các biện pháp tài khóa có thời hạn, bao gồm giảm thuế, sử dụng quỹ bình ổn, kết hợp với điều hành giá linh hoạt và tăng cường phối hợp đảm bảo nguồn cung, đã góp phần kìm chế áp lực lạm phát trong ngắn hạn và hỗ trợ tăng trưởng.
Mặc dù vậy, rủi ro suy giảm vẫn ở mức đáng kể, theo ADB. Cuộc xung đột kéo dài tại Trung Đông có thể làm gián đoạn dòng chảy dầu, khí và phân bón qua eo biển Hormuz, làm tăng chi phí vận chuyển và gây chậm trễ. Cùng với xung đột tại Ukraine, các diễn biến này làm gia tăng biến động giá hàng hóa và tiếp tục gây áp lực lên chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tăng trưởng chậm lại tại các đối tác thương mại lớn cũng có thể thu hẹp thặng dư thương mại và làm giảm tốc độ tăng trưởng của Việt Nam.
Để duy trì tốc độ tăng trưởng cao và bền vững, giám đốc quốc gia ADB khuyến nghị Việt Nam cần tập trung vào việc nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất, tăng cường thị trường tài chính và vốn để đảm bảo các nhà đầu tư tiếp cận được vốn dài hạn.
"Cuối cùng, điều quan trọng nhất và đã được nêu bật bởi cuộc khủng hoảng gần đây, là tập trung vào an ninh năng lượng, chuyển đổi sang năng lượng xanh và sạch, tự chủ năng lượng để giảm thiểu tác động của bất kỳ yếu tố ngoại lai nào trong tương lai", ông Chakraborty nêu khuyến nghị.
Theo giám đốc quốc gia ADB, năm 2025 chứng kiến sự thay đổi đáng kể trong cải cách môi trường kinh doanh tại Việt Nam, với Nghị quyết 68 đặt khu vực tư nhân làm trọng tâm tăng trưởng của đất nước.
Nghị định 242 về cơ bản đã đơn giản hóa quy trình vay vốn ODA, do đó sự chồng chéo các thủ tục phê duyệt, nhu cầu xin phê duyệt từ nhiều nguồn khác nhau và cách tiếp cận theo từng giai đoạn trong việc chuẩn bị dự án đã được cải thiện đáng kể.
Thêm vào đó, việc phân cấp, phân quyền cho các tỉnh, thành cũng được thực hiện ở mức tốt hơn trước và vẫn còn rất nhiều dư địa để nâng cao hiệu quả và năng suất của cơ cấu quản trị. Các tỉnh, theo ông Chakraborty, cần được trang bị kỹ năng tốt hơn nữa để các dự án chất lượng cao có thể thu hút các nhà cho vay, tài trợ quốc tế, đặc biệt trong tiến độ chuẩn bị dự án.
"Với bộ máy lãnh đạo mới hiện nay và các mục tiêu tăng trưởng GDP rất tham vọng, tôi nghĩ rằng trọng tâm thực sự nên là rút ngắn khoảng thời gian từ khi bắt đầu chuẩn bị dự án đến khi sẵn sàng triển khai để vốn có thể chảy vào. ADB sẵn sàng hỗ trợ bằng mọi cách có thể để đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị dự án", ông Chakraborty nhấn mạnh.
Gần đây, một binh sĩ Lục quân Mỹ đã bị truy tố vì cá cược vụ bắt Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro. Trong những tuần trước khi ông Maduro bị bắt, binh sĩ này đã sử dụng thông tin mật để đặt cược trên nền tảng Polymarket rằng lực lượng Mỹ sẽ tiến vào Venezuela và ông Maduro sẽ mất chức. Kết quả, người này thắng 400.000 USD. Đây được xem là một vụ bê bối cá biệt trong thị trường dự đoán.
Polymarket là nền tảng thị trường dự đoán phi tập trung lớn nhất thế giới, được xây dựng trên blockchain, cho phép người dùng đặt cược bằng tiền số vào kết quả của các sự kiện chính trị, thể thao hay kinh tế. Nền tảng này và thị trường dự đoán đang tạo ra những ảnh hưởng sâu rộng đến tâm lý chung của nhà đầu tư, dần trở thành một trong những "la bàn" để giới tài chính toàn cầu tham khảo trước khi đưa ra quyết định.
Tuy nhiên, một nghiên cứu mới đây cho thấy đây có thể là một dấu hiệu đáng lo ngại hơn: một nhóm nhỏ các nhà giao dịch "có thông tin" trở thành bên quyết định giá cả trên thị trường, trong khi số đông nhà đầu tư lại thua lỗ.
Nghiên cứu này là một phần của bản thảo học thuật do các nhà nghiên cứu từ London Business School và Yale thực hiện, nhằm kiểm chứng giả định cốt lõi của ngành rằng thị trường dự đoán có hoạt động hiệu quả nhờ "trí tuệ đám đông" hay không. Bằng cách phân tích toàn bộ giao dịch trên Polymarket từ năm 2023 đến 2025, nhóm tác giả kết luận rằng thực tế không phải đám đông, mà chính một nhóm nhỏ nhà giao dịch (trader) có hiểu biết và nắm bắt thông tin tốt mới là những người dẫn dắt giá cả.
Họ phân tích 1,72 triệu tài khoản với tổng khối lượng giao dịch 13,76 tỷ USD và phát hiện chỉ khoảng 3% trader là những người hiểu chuyện và đặt lệnh đúng, nên chính họ mới là người quyết định giá đúng hay sai. Nhóm này thường xuyên dự đoán chính xác và hành động sớm.
Ngược lại, phần lớn 97% còn lại không làm được điều trên. Họ đóng vai trò cung cấp thanh khoản và tạo khối lượng giao dịch cho thị trường, nhưng xét tổng thể lại đang ở phía thua lỗ.
Một vấn đề quan trọng là làm sao phân biệt giữa kỹ năng và may mắn. Với hơn 1 triệu người tham gia, việc có nhiều người thắng lớn chỉ nhờ may mắn là điều dễ xảy ra.
Để loại bỏ yếu tố này, các tác giả chạy lại mỗi giao dịch 10.000 lần, giữ nguyên mọi yếu tố trừ hướng giao dịch. Cùng thị trường, cùng thời điểm, cùng số tiền, nhưng việc mua hay bán được quyết định bằng cách tung đồng xu. Điều này tạo ra một mốc so sánh: Nếu kết quả thực tế vượt trội một cách nhất quán so với mô hình "tung đồng xu", đó là kỹ năng; nếu không, đó là may mắn.
Kết quả cho thấy trong số những người thắng lớn nhất tính theo lợi nhuận tuyệt đối, chỉ khoảng 12% thực sự vượt qua được chuẩn này. Nhiều người thắng chỉ nhờ may mắn khi khoảng 60% trong số đó trở thành người thua.
Dù vậy, nhóm giao dịch có kỹ năng lại đóng vai trò quan trọng trong việc giúp thị trường chính xác hơn. Khi tỷ trọng giao dịch của họ tăng lên, giá cả thường tiến gần hơn với kết quả đúng, đặc biệt trong giai đoạn sát thời điểm sự kiện diễn ra. Họ cũng là những người phản ứng nhanh nhất khi có thông tin mới, chẳng hạn như thông báo từ Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) hay báo cáo lợi nhuận doanh nghiệp, trong khi phần lớn nhà giao dịch khác không có phản ứng nhất quán.
Tuy nhiên, chính lợi thế thông tin này cũng đặt ra một vấn đề lớn: điều gì xảy ra khi thông tin đó không phải là công khai hoặc không được phép sử dụng? Cả Polymarket và Kalshi đều khẳng định việc giao dịch dựa trên thông tin nội bộ là bị cấm, nhưng nghiên cứu cho thấy rủi ro này là có thật.
Một ví dụ được nêu ra là sự kiện Mỹ bắt Tổng thống Venezuela vào tháng 1. Trước khi sự kiện xảy ra, 3 tài khoản mới đã đặt cược lớn vào khả năng ông Maduro bị lật đổ, khi thị trường lúc đó chỉ định giá xác suất khoảng 10%. Các tài khoản này đặt lệnh rất lớn trước khi giá kịp phản ứng. Khi sự kiện xảy ra, họ thu về hơn 630.000 USD. Sau đó, hai tài khoản ngừng giao dịch hoàn toàn, tài khoản còn lại gần như không hoạt động. Tuy không có bằng chứng cho thấy có hành vi sai phạm, nhưng đây là một trường hợp đáng chú ý.
Các giao dịch dựa trên thông tin nội bộ, nếu xảy ra, có tác động mạnh hơn nhiều so với giao dịch thông thường - có thể gấp 7 đến 12 lần về mức độ ảnh hưởng tới giá. Tuy nhiên, chúng hiếm khi xảy ra và chỉ tập trung vào một số sự kiện cụ thể. Phần lớn thời gian, độ chính xác của thị trường vẫn phụ thuộc vào những người giao dịch có kỹ năng, những người liên tục dự đoán tốt hơn số đông.
Kết luận của nghiên cứu thách thức quan điểm phổ biến rằng thị trường dự đoán hoạt động hiệu quả nhờ trí tuệ tập thể. Thực tế cho thấy, điều quan trọng không phải là số đông nghĩ gì, mà là ai trong số đó thực sự có thông tin và hiểu biết.
Dù không phải đại hội thường niên, đại hội cổ đông bất thường sáng nay của tập đoàn Hóa chất Đức Giang có hàng trăm cổ đông đến dự, lấp kín khán phòng. Phiên họp này thu hút sự chú ý của nhà đầu tư sau khi loạt lãnh đạo của doanh nghiệp bị khởi tố.
Trong phiên thảo luận kéo dài hơn một giờ, các cổ đông đã gửi đến ban lãnh đạo hàng chục câu hỏi và góp ý, chủ yếu xoay quanh định hướng điều hành của Hội đồng quản trị mới.
"Ban lãnh đạo mới có định hướng phát triển công ty thế nào, có thể làm tốt như cựu Chủ tịch Đào Hữu Huyền và những người cũ không?", một nhà đầu tư đặt vấn đề.
Trả lời trước đại hội, ông Lưu Bách Đạt, Tổng giám đốc Hóa chất Đức Giang, cho biết ông Đào Hữu Huyền đã liên tục đào tạo và bồi dưỡng lứa cán bộ kế cận cho công ty trong 20 năm qua. Ngoài ra, các ứng viên mới cho Hội đồng quản trị cũng làm việc tại đây 15-20 năm.
"Các lãnh đạo mới sẽ thừa hưởng toàn bộ ý chí cũng như tầm nhìn của cựu Chủ tịch Đào Hữu Huyền", ông Đạt nói và thêm rằng doanh nghiệp hiện vẫn hoạt động bình thường, ổn định.
Tổng giám đốc chia sẻ rằng các sai phạm gần đây của các cá nhân thì họ sẽ chịu trách nhiệm, công ty không xử lý các vấn đề đó. Tuy nhiên, các số liệu về tài chính cuối cùng của Hóa chất Đức Giang sẽ phải chờ kết luận cuối cùng của cơ quan điều tra.
Ông Đạt đánh giá những sai phạm liên quan đến lãnh đạo cũ sẽ là bài học sâu sắc với Hóa chất Đức Giang. HĐQT mới cam kết sẽ hoàn thiện, sửa đổi những "lỗ hổng pháp lý" còn tồn tại để tình trạng tương tự sẽ không diễn ra trong tương lai.
Tại phiên họp, cổ đông Hóa chất Đức Giang đã thông qua việc bầu 3 thành viên mới cho HĐQT, gồm ông Đào Hữu Kha, ông Nguyễn Quốc Trung và ông Phạm Duy Tùng. Trong đó, ông Trung và ông Tùng là Giám đốc hai công ty con của tập đoàn. Còn ông Kha là em trai ông Đào Hữu Huyền, đã làm việc tại doanh nghiệp từ năm 2008 và nắm giữ gần 6% vốn.
Chia sẻ thêm về hoạt động kinh doanh, ông Đạt cho biết nguồn nguyên liệu trong nước không đáp ứng đủ nhu cầu sản xuất của Hóa chất Đức Giang, do Khai trường 25 tạm dừng hoạt động phục vụ công tác điều tra. Vì vậy, công ty buộc phải nhập khẩu từ nước ngoài.
Ban lãnh đạo đang nỗ lực đàm phán để tìm kiếm nguồn nguyên liệu đầu vào giá tốt nhất từ các nhà cung cấp quốc tế. Tuy nhiên, chi phí nhập khẩu nguyên liệu sẽ cao hơn khai thác trong nước, gây ảnh hưởng đến lợi nhuận. Các số liệu chi tiết cũng như kế hoạch kinh doanh năm nay sẽ được lãnh đạo chia sẻ cụ thể hơn tại phiên họp thường niên.
Ngày 17/3, Cơ quan Cảnh sát Điều tra Bộ Công an đã khởi tố và bắt tạm giam các ông gồm: Đào Hữu Huyền, Đào Hữu Duy Anh và Phạm Văn Hùng do loạt sai phạm về đổ thải, khai thác khoáng sản trái phép...
Ông Đào Hữu Huyền hiện vẫn là cổ đông lớn nhất của Hóa chất Đức Giang, nắm giữ 18,4% vốn. Các cá nhân có liên quan đến ông sở hữu trên 45% vốn công ty.
Dưới sự dẫn dắt của ông Huyền, Hóa chất Đức Giang đã trở thành một trong những công ty hóa chất lớn nhất tại Việt Nam, mở rộng sang các ngành nghề như pin, bất động sản, phân bón. Sau 10 năm, doanh thu của tập đoàn tăng 5 lần, còn lợi nhuận sau thuế gấp 11 lần.
Theo báo cáo tự lập, năm 2025, Hóa chất Đức Giang ghi nhận gần 11.266 tỷ đồng doanh thu thuần, cải thiện 14% so với năm trước. Lợi nhuận sau thuế nhích gần 3% lên 3.188 tỷ đồng, vượt kế hoạch cả năm. Tổng tài sản đạt 19.550 tỷ đồng, tăng gần 1.000% sau 10 năm.
Do các lãnh đạo bị khởi tố, Hóa chất Đức Giang hiện vẫn chưa nộp báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025, muộn gần 40 ngày so với quy định. Vì vậy, cổ phiếu DGC đã bị chuyển sang diện kiểm soát và rời khỏi bộ chỉ số VN30.
Chia sẻ về vấn đề này, một đại diện của Hóa chất Đức Giang cho biết ban lãnh đạo đang làm việc với một số doanh nghiệp kiểm toán trong danh sách được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chấp thuận. Sau đại hội, khi có các lãnh đạo mới, công ty sẽ chốt đơn vị kiểm toán và công bố báo cáo tài chính sớm nhất có thể.
