Trung Quốc tổ chức lễ đón trọng thể Tổng thống Mỹ Donald Trump

Đài truyền hình Press TV của Iran ngày 5/5 cho biết nước này đã thiết lập cơ chế mới để quản lý tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Các phương tiện muốn qua Hormuz sẽ nhận một thư điện tử, trong đó có biểu mẫu gồm hơn 40 mục cần khai báo do Cơ quan Eo biển vịnh Ba Tư (PGSA) ban hành. PGSA là cơ quan mới được Iran thành lập để quản lý Hormuz.

Việc Iran thành lập một cơ quan mới để xét duyệt tàu thuyền qua Hormuz đang làm dấy lên câu hỏi về tham vọng dài hạn của Tehran tại một trong những tuyến hàng hải chiến lược nhất thế giới.

"Ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy Iran muốn duy trì kiểm soát Hormuz lâu nhất có thể, trong khi Mỹ cũng có thể chấp nhận cục diện như vậy", Matt Wright, chuyên gia tại công ty dữ liệu hàng hải Kpler, nhận định.

Eo biển Hormuz là tiêu điểm trong xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran. Trong thời bình, Hormuz là tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới đến từ vùng Vịnh, các tàu thương mại được tự do đi qua theo quy định của luật pháp quốc tế.

Nhưng kể từ khi chiến sự nổ ra, Iran đã phong tỏa Hormuz, chỉ cho phép tàu của quốc gia "thân thiện" đi qua, với lý do nhằm đảm bảo an ninh cho nước này.

Để đi qua eo biển Hormuz, hãng vận hành tàu phải tìm đến bên trung gian có thể liên hệ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và cung cấp đầy đủ thông tin về phương tiện. Nếu hồ sơ của tàu vượt qua quá trình thẩm tra, IRGC sẽ cấp một mã phê duyệt và hướng dẫn cụ thể về tuyến đường mà tàu phải đi để qua eo biển Hormuz.

Cơ chế mới của PGSA được cho là bước đi nhằm thể chế hóa quy trình xét duyệt của IRGC. Theo quy định mới của Iran, các chủ tàu giờ đây phải cung cấp thông tin chi tiết về hành trình, chủ sở hữu, thủy thủ đoàn và hàng hóa cho PGSA. Cơ quan này nhấn mạnh rằng việc cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác là điều kiện cần thiết để hồ sơ được xử lý.

"Mọi hậu quả phát sinh từ khai báo sai sẽ do bên nộp hồ sơ tự chịu trách nhiệm", biểu mẫu của PGSA cho biết.

Những yêu cầu mới "về cơ bản khá giống những thông tin mà giới chức Iran đã yêu cầu các chủ tàu cung cấp từ trước", Richard Meade, chuyên gia tại nền tảng dữ liệu hàng hải Lloyd's Intelligence, nhận định với CNN. Động thái "đã chính thức hóa quy trình và là bước đi nhằm bình thường hóa việc Iran nắm quyền kiểm soát hoạt động qua lại trên tuyến hàng hải này".

Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei ngày 6/5 đăng thông điệp nêu ra tầm nhìn về vịnh Ba Tư. Ông kêu gọi thiết lập một "trật tự khu vực và toàn cầu mới dưới chiến lược một Iran hùng mạnh", nơi "không còn chỗ cho các thế lực bên ngoài cùng những hành động can thiệp, gây rối của họ".

Ông Khamenei cũng nhấn mạnh rằng việc đóng cửa eo biển Hormuz là một trong những công cụ Iran có thể sử dụng để hiện thực hóa mục tiêu này.

"Iran đã đưa ra những yêu cầu về thanh toán, có thể hiểu là các khoản phí lưu thông, đối với những tàu muốn được cấp phép đi qua", Dimitris Maniatis, giám đốc điều hành công ty tư vấn rủi ro hàng hải Marisks, cho biết.

Sau khi được cấp phép, các tàu sẽ phải di chuyển theo "một hải trình cụ thể", đi qua khu vực giữa hai đảo Qeshm và Larak nằm ven bờ biển Iran, theo Maniatis. Điều này giúp Tehran gia tăng năng lực giám sát và mở rộng khả năng kiểm soát thực tế đối với các tuyến lưu thông.

Giới chuyên gia cho rằng việc Iran tìm cách hợp thức hóa quyền kiểm soát eo biển Hormuz bằng cách yêu cầu tàu thuyền đi qua phải nộp hồ sơ thẩm định hoặc đóng phí là đi ngược lại với Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS).

UNCLOS quy định trong các eo biển quốc tế như Hormuz, mọi tàu thuyền và phương tiện bay đều được hưởng quyền quá cảnh mà không bị cản trở. Quốc gia ven biển không được tạm đình chỉ quyền quá cảnh này vì bất cứ lý do gì. Khi thực hiện quyền quá cảnh, tàu thuyền cần đi qua nhanh chóng, liên tục và không có bất cứ hành vi đe dọa hoặc sử dụng vũ lực nào chống lại chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia ven biển.

"Việc bảo đảm eo biển luôn thông suốt là nghĩa vụ được quy định trong công ước của Liên Hợp Quốc, đồng thời là trách nhiệm chung của cộng đồng quốc tế", Đại sứ Qatar tại Liên Hợp Quốc, Alya Ahmed Saif al-Thani, nhấn mạnh. Bà cảnh báo tình hình hiện nay không chỉ đe dọa ổn định kinh tế toàn cầu và an ninh năng lượng, mà còn làm trầm trọng thêm các cuộc khủng hoảng nhân đạo, đồng thời phá hoại ổn định khu vực.

Qatar, Bahrain, UAE, Arab Saudi, Kuwait và Mỹ đã soạn dự thảo yêu cầu Iran "lập tức tham gia và tạo điều kiện" cho các nỗ lực của Liên Hợp Quốc trong việc thiết lập hành lang nhân đạo ở eo biển Hormuz để vận chuyển hàng viện trợ, phân bón và các hàng hóa khác.

Iran cũng đối mặt sức ép đáng kể từ Mỹ. Giới chức Washington đã phát tín hiệu không chấp nhận việc Tehran đơn phương áp đặt quyền kiểm soát tại Hormuz. Mỹ đã áp lệnh phong tỏa với mọi cảng biển Iran từ ngày 13/4 và triển khai chiến dịch hộ tống các tàu mắc kẹt ở vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz. Chiến dịch này đang tạm dừng "để xem liệu thỏa thuận với Iran có thể được hoàn tất và ký kết hay không".

Ông Wright cảnh báo rằng nếu Iran kiểm soát Hormuz kéo dài, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển khó có thể trở lại mức bình thường như trước xung đột. Trong khi đó, ông Maniatis ước tính có gần 1.000 tàu cùng khoảng 20.000 thủy thủ đang mắc kẹt ở vùng Vịnh do Mỹ và Iran đối đầu.

"Thủy thủ không phải binh sĩ. Họ là dân thường vận hành tàu thuyền, tham gia dòng chảy thương mại toàn cầu", ông Maniatis nói. "Họ không nên bị vướng vào tình huống như hiện tại".

Tin Gốc: Vnexpress

Steve Roth, 85 tuổi, CEO của Vornado Realty Trust, công ty đầu tư bất động sản lớn nhất New York, ngày 5/5 bày tỏ ủng hộ đối với tỷ phú Ken Griffin, CEO của công ty dịch vụ tài chính Citadel.

Ông Griffin là mục tiêu trong thông báo ngày 15/4 của Thị trưởng New York Zohran Mamdani về chính sách thuế "căn hộ phụ" đầu tiên được ban hành tại bang, áp dụng cho các căn nhà thứ hai trị giá trên 5 triệu USD. Ông Mamdani quay một video để công bố chính sách này trước tòa nhà có căn hộ áp mái của Griffin, nơi được mua với giá 238 triệu USD. Mamdani nói rằng chính sách mới nhằm vào những tỷ phú "cất giữ tài sản bằng bất động sản tại New York nhưng không thật sự sống ở đây".

"Tất cả chúng tôi đều sốc khi vị thị trưởng trẻ tuổi thực hiện chiêu trò này trước cửa nhà Ken và biến ông ấy thành mục tiêu chế nhạo", Roth nói. "Đây là hành động vừa thiếu trách nhiệm vừa nguy hiểm".

Griffin đã chỉ trích việc Thị trưởng Mamdani đứng trước nhà ông quay video là "đáng sợ và kỳ quặc". "Mamdani đã nói thẳng rằng New York không chào đón người thành công", tỷ phú nói trong một hội nghị ở Los Angeles hôm 5/5.

Ông Roth cho biết công ty Vornado luôn tuân thủ pháp luật và nộp đủ thuế. Số thuế bất động sản công ty nộp lên tới 560 triệu USD trong năm nay và ông "rất tự hào về những thành tựu trọn đời của chúng tôi".

"Tôi phải nói rằng tôi coi khẩu hiệu 'đánh thuế người giàu' - thường được các chính trị gia ở đây và trên cả nước thốt ra với sự giận dữ và khinh bỉ - cũng đáng căm phẫn như những lời miệt thị chủng tộc ghê tởm, hay thậm chí là khẩu hiệu 'từ dòng sông ra đến biển cả'", ông nói, đề cập đến khẩu hiệu ủng hộ Palestine gây nhiều tranh cãi.

"Nhưng những người giàu mà các chính trị gia đang nhắm tới đều khởi nghiệp từ bàn tay trắng, họ là hình mẫu của giấc mơ Mỹ", ông tiếp tục. "Họ là những người tạo ra nhiều việc làm nhất và là những nhà từ thiện lớn nhất. Chính nhóm 1% này đóng góp tới 50% thuế thu nhập của New York. Họ đứng trên đỉnh kim tự tháp kinh tế vĩ đại của Mỹ đều có lý do cả. Họ nên được ca ngợi và cảm ơn".

Joe Calvello, thư ký báo chí của Thị trưởng Mamdani, sau đó cho biết Thị trưởng luôn mong muốn mọi người dân thành phố thành công, bao gồm "các chủ doanh nghiệp và doanh nhân, những người tạo ra công ăn việc làm lương cao và biến thành phố này thành động cơ kinh tế của nước Mỹ", trong đó ông Griffin là "nhà tuyển dụng lớn và là nhân vật quyền lực trong nền kinh tế của chúng ta".

"Tuy nhiên, điều đó không phủ nhận thực tế rằng hệ thống thuế của chúng ta đang có vấn đề nghiêm trọng. Nó quá ưu ái người siêu giàu trong khi đẩy người lao động vào tình thế khó khăn", ông nói. "Tình trạng này là bất công và không thể duy trì. Nếu muốn thành phố này trở thành nơi mà người lao động có thể chi trả được, chúng ta cần một cuộc cải cách thuế thực chất, yêu cầu những người giàu nhất New York phải đóng góp phần xứng đáng của họ".

Ông Roth, người ủng hộ ông Donald Trump từ năm 2016 và từng quyên góp 150.000 USD cho chiến dịch của cựu Thống đốc New York Andrew Cuomo, thậm chí còn gợi ý ông Griffin nên dẫn dắt một chiến dịch nhằm hậu thuẫn cho những ứng viên có tư tưởng phù hợp tham gia chính trường.

Tuy nhiên, ông vẫn nhận xét Thị trưởng Mamdani là người "trẻ, thông minh và tràn đầy năng lượng".

"Chỉ cần điều chỉnh một chút chỗ này, một chút chỗ kia, sự lãnh đạo của cậu ấy có thể giúp thành phố tuyệt vời này trở nên tuyệt vời hơn nữa", ông nói. "Cậu ấy sẽ hiểu ra rằng phát triển cơ sở thuế (mở rộng quy mô kinh tế, thu hút thêm nguồn đầu tư) mới là chiến thắng, còn tăng thuế là thất bại và nhóm 1% làm việc chăm chỉ là đồng minh chứ không phải kẻ thù".

Tin Gốc: Vnexpress

Chính quyền Pháp yêu cầu tỷ phú Musk đến Paris vào ngày 20/4, nhưng chưa rõ ông có xuất hiện hay không. Paris cũng chưa cung cấp chi tiết về địa điểm hoặc thời gian cuộc thẩm vấn dự kiến diễn ra.

Tuy nhiên, văn phòng công tố Paris cuối tuần trước cho biết việc những người được mời đến để thẩm vấn tự nguyện có xuất hiện hay không sẽ "không gây trở ngại cho quá trình điều tra".

Lệnh triệu tập này liên quan cuộc điều tra, được khởi xướng hồi tháng 1/2025, về các cáo buộc rằng thuật toán của mạng xã hội X đã được sử dụng để "can thiệp vào chính trị Pháp".

Cuộc điều tra sau đó đã được mở rộng, bao gồm những cáo buộc cho rằng chatbot AI Grok của X phát tán những thông tin phủ nhận cuộc diệt chủng Holocaust và các video giả liên quan tình dục.

Các công tố viên Pháp hồi tháng 2 khám xét văn phòng của X tại Paris, điều mà gã khổng lồ mạng xã hội lên án là cuộc đột kích "mang tính chính trị" và "hành vi lạm dụng quyền lực tư pháp".

Các công tố viên Paris cũng triệu tập cựu CEO của X Linda Yaccarino đến thẩm vấn với tư cách "người quản lý trên thực tế và trên pháp lý của nền tảng X khi xảy ra sự việc". Yaccarino đã từ chức giám đốc điều hành của X vào tháng 7 năm ngoái sau hai năm lãnh đạo công ty.

Cuộc điều tra của Pháp diễn ra sau khi Grok vấp phải phản ứng dữ dội vì người dùng có thể tình dục hóa hình ảnh phụ nữ và trẻ em bằng các lệnh văn bản đơn giản như "cho cô ấy mặc bikini" hoặc "cởi quần áo của cô ấy". Hồi tháng 1, Liên minh châu Âu (EU) cũng điều tra X về việc AI Grok tạo ra các hình ảnh deepfake bị tình dục hóa về phụ nữ và trẻ vị thành niên.

Tin Gốc: Vnexpress