Tôi 45 tuổi, bị đau dạ dày nhiều năm và từng nhiễm vi khuẩn HP. Gần đây tôi thường buồn nôn, chán ăn và đi ngoài phân đen nên rất lo lắng không biết đây có phải dấu hiệu ung thư dạ dày hay không?
(Tuấn Minh – Thái Nguyên)
ThS.BS Nguyễn Thế Phương, Trung tâm Tiêu hóa – Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai trả lời:
Những triệu chứng của bác cho thấy dạ dày đang có tổn thương kéo dài và có thể được xem là bệnh lý mạn tính.
Tuy nhiên, để khẳng định có nguy cơ ung thư dạ dày hay không thì cần thăm khám và làm các xét nghiệm chuyên sâu.
Trên thực tế, ung thư dạ dày ở giai đoạn sớm thường không có triệu chứng đặc hiệu. Các biểu hiện ban đầu nhiều khi chỉ giống viêm dạ dày mạn tính hoặc loét dạ dày thông thường như đau âm ỉ vùng thượng vị, đầy bụng, buồn nôn hay chán ăn.
Riêng tình trạng đi ngoài phân đen là dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý vì có thể liên quan đến xuất huyết tiêu hóa.
Vì vậy, bác nên đi nội soi dạ dày càng sớm càng tốt, đặc biệt tại các cơ sở chuyên sâu có hệ thống máy móc hiện đại và bác sĩ có nhiều kinh nghiệm.
Thông qua nội soi, bác sĩ có thể đánh giá chính xác tổn thương, phát hiện sớm bất thường nếu có và giúp người bệnh yên tâm hơn khi kết quả nằm trong giới hạn bình thường.
Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có tỷ lệ mắc ung thư dạ dày ở mức trung bình cao trong khu vực Đông Nam Á. Bên cạnh yếu tố vi khuẩn Helicobacter pylori (HP), chế độ ăn uống và lối sống đóng vai trò đặc biệt quan trọng.
HP được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm tác nhân gây ung thư nhóm 1 đối với dạ dày. Vi khuẩn này gây viêm dạ dày mạn tính kéo dài. Theo thời gian, quá trình viêm có thể dẫn đến teo niêm mạc, dị sản ruột, loạn sản và cuối cùng là ung thư biểu mô tuyến.
Tuy nhiên, không phải mọi người nhiễm HP đều tiến triển thành ung thư. Nguy cơ gia tăng khi có sự kết hợp của nhiều yếu tố khác, đặc biệt là thói quen ăn uống.
Chế độ ăn nhiều muối là một yếu tố nguy cơ quan trọng. Thực phẩm ướp muối, lên men, xông khói, thịt cá muối, dưa muối, thực phẩm chứa nitrit và nitrosamine có liên quan đến tăng nguy cơ ung thư dạ dày.
Trong văn hóa ẩm thực Việt Nam, ăn mặn và sử dụng các món muối chua là thói quen phổ biến. Nhiều gia đình thường xuyên dùng dưa muối, cà muối, cá khô, thịt ướp mặn, đồ hun khói hoặc đồ nướng cháy cạnh. Khi sử dụng kéo dài, các yếu tố này có thể gây tổn thương niêm mạc dạ dày và làm tăng nguy cơ hình thành tế bào ác tính.
Bên cạnh đó, chế độ ăn ít rau xanh và trái cây tươi cũng là vấn đề đáng lưu ý. Rau quả chứa nhiều chất chống oxy hóa, vitamin và chất xơ có vai trò bảo vệ niêm mạc tiêu hóa. Việc thiếu hụt những thành phần này làm giảm khả năng bảo vệ tự nhiên của cơ thể
Hút thuốc lá là một yếu tố nguy cơ độc lập. Người đang hút thuốc có nguy cơ ung thư dạ dày cao hơn khoảng 30% đến 50% so với người không hút. Rượu bia sử dụng nhiều cũng góp phần làm tăng nguy cơ, đặc biệt khi đi kèm hút thuốc và nhiễm HP.
Ngoài ra, béo phì, hội chứng chuyển hóa và trào ngược dạ dày thực quản được ghi nhận liên quan nhiều hơn đến ung thư vùng tâm vị (vị trí nối giữa thực quản và dạ dày).
Tiến sĩ - bác sĩ - chuyên khoa 2 Trà Anh Duy trả lời: Câu hỏi nghe hơi sốc, nhưng phía sau là một chuyện gia đình rất thật: Người lớn tuổi vẫn có ham muốn, người bạn đời thì không còn sẵn sàng, còn con cái thì lúng túng không biết xử lý sao.
Bác sĩ Trà Anh Duy cho biết, nhiều người nghĩ già rồi thì tự nhiên hết ham muốn. Thật ra không phải vậy. Ham muốn tình dục ở người lớn tuổi có thể giảm, thay đổi, ít bộc lộ hơn, nhưng không biến mất hoàn toàn ở tất cả mọi người. Theo nghiên cứu của bác sĩ Stacy Tessler Lindau, giáo sư tại Đại học Chicago (Mỹ) và cộng sự công bố trên The New England Journal of Medicine, ở nhóm người 65-74 tuổi, vẫn có 53% còn hoạt động tình dục; ở nhóm 75-85 tuổi, con số này là 26%.
Nói vui một chút: tuổi già có thể làm tóc bạc, mắt mờ, đầu gối kêu răng rắc, nhưng không có nghĩa cảm xúc thân mật tự động "nghỉ hưu".
Bố còn ham muốn là một chuyện. Mẹ không còn muốn hoặc không còn quan hệ được cũng là điều phải được tôn trọng. Trong quan hệ vợ chồng, kể cả đã sống với nhau mấy chục năm, sự đồng thuận vẫn là nguyên tắc rất quan trọng.
Nếu mẹ không còn ham muốn hoặc không còn khả năng quan hệ, thì không ai được ép mẹ phải đáp ứng. Nhu cầu của một người không thể trở thành nghĩa vụ của người còn lại.
Nhiều người hay dùng chữ "triệt dục", nhưng cần hiểu rõ triệt sản nam chỉ là thắt ống dẫn tinh để tránh có con, chứ không làm mất ham muốn, không làm hết nhu cầu và không làm người đàn ông "bớt đòi hỏi".
Còn các thuốc hay can thiệp làm giảm ham muốn là vấn đề y khoa nghiêm túc, chỉ dùng khi có chỉ định rõ ràng, sau khi bác sĩ đánh giá đầy đủ.
Trong tình huống này, điều nên làm không phải là trách bố "già rồi còn vậy", cũng không ép mẹ phải chịu đựng. Gia đình nên khéo léo đưa bố đi khám nam khoa hoặc tâm lý nếu hành vi thay đổi bất thường, đòi hỏi quá mức, dễ kích động, mất kiểm soát hoặc làm mẹ sợ.
Mẹ cũng nên được thăm khám nếu không quan hệ được vì bệnh phụ khoa, bệnh mạn tính hoặc tâm lý sợ hãi. Có khi mẹ không phải "khó chịu với chồng", mà là cơ thể thật sự không còn phù hợp cho chuyện đó.
Về mặt y học và đạo đức, không nên đặt vấn đề triệt dục người bố chỉ vì ông còn nhu cầu tình dục. Nhu cầu ở tuổi ngoài 70 có thể vẫn bình thường, nhưng phải nằm trong giới hạn của sự đồng thuận, tôn trọng và an toàn cho người vợ.
Điều quan trọng là thăm khám, tư vấn và đối thoại cởi mở, đồng thời tôn trọng ranh giới của mỗi người. Tuổi già không làm tình cảm phai nhạt, nhưng sự gần gũi ở giai đoạn này đòi hỏi nhiều lắng nghe, thấu hiểu hơn là áp đặt.
Chia sẻ với chương trình "Outside Source" của BBC, người đàn ông Canada cho biết tháng 3/2023, ông bắt đầu cảm thấy không khỏe với các "triệu chứng giống Covid như đau nhức cơ thể, đau đầu dai dẳng và mệt mỏi". Các triệu chứng tiến triển nhanh chóng khiến ông "mồ hôi đầm đìa và không thể thở được". Chỉ đến khi phải can thiệp bằng các thiết bị hỗ trợ sự sống, ông mới được xác định là nhiễm Hantavirus và phải trải qua quá trình điều trị nội trú kéo dài khoảng 3 tuần.
"Cơn bạo bệnh mà tôi đã trải qua là địa ngục trần gian. Vượt qua được nó và có thể hồi phục là cả một quá trình chịu đựng sự tra tấn", ông nói, hôm 10/5.
Tại Đức, Christian Ege cũng kể lại trải nghiệm với các triệu chứng tương tự Covid vào tháng 5/2019. Ông bị cúm dạ dày trong ba ngày, nôn mửa, chóng mặt và cảm giác như một "trận cúm kỳ lạ". Sau khi xét nghiệm máu, ông được đưa đi cấp cứu trong tình trạng suy thận và nhiễm trùng huyết. Ông phải nằm tại phòng hồi sức tích cực (ICU) vài ngày và đặt ống thông ở cổ để chạy thận nhân tạo. Christian chia sẻ nhiễm trùng huyết là điều khiến ông lo lắng nhất. "Thận đã hồi phục bình thường nhưng sự bùng phát cùng lúc của cả vi khuẩn và virus thực sự là điều khiến tôi lo sợ trong vài ngày đó", ông nhớ lại.
Lorne và Christian là hai trong số những người may mắn sống sót sau khi nhiễm Hantavirus, căn bệnh mà một số chủng có tỷ lệ tử vong lên tới 20% đến 40%. Cả hai quyết định chia sẻ câu chuyện của mình sau khi một biến thể Hantavirus hiếm gặp được tìm thấy ở các bệnh nhân liên quan đến ổ dịch chết người trên tàu du lịch MV Hondius.
Đến nay, 3 hành khách đã tử vong sau khi con tàu này khởi hành từ Argentina trong chuyến hải hành xuyên Đại Tây Dương khoảng một tháng trước. Đơn vị vận hành tàu xác nhận 3 người, gồm một người Anh, đã được sơ tán hôm 6/5 để đưa về Hà Lan điều trị.
Hantavirus, được đặt tên theo một con sông ở Hàn Quốc, là tên gọi của một họ virus chứ không phải một loại bệnh đơn lẻ. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có hơn 20 loài virus thuộc họ này. Chúng thường trú ngụ trong các loài gặm nhấm như chuột và lây sang người chủ yếu qua đường hít thở. Khi chất thải của chuột (nước tiểu, phân) bị khô và phát tán vào không khí dưới dạng bụi, con người hít phải sẽ bị nhiễm bệnh. Ngoài ra, virus cũng có thể lây qua vết cắn của chuột.
Lorne tin rằng ông đã nhiễm bệnh từ phân chuột sau khi rũ một tấm thảm trên gác mái. Còn Christian, dù trước đó chưa biết về virus này nhưng một nhà sinh học đã tìm thấy mẫu bệnh phẩm dương tính ngay trong vườn nhà, nơi con trai ông từng thấy một con chuột chết vài ngày trước đó.
Hiện chưa có vaccine phổ biến hay phương pháp điều trị đặc hiệu bằng thuốc kháng virus cho Hantavirus. Việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ dựa trên triệu chứng như chăm sóc tại bệnh viện và hỗ trợ hô hấp.
Lorne được xuất viện nhưng phải mất tới một năm rưỡi để phục hồi hoàn toàn thể lực. Ông mô tả quá trình bình phục này diễn ra "rất chậm chạp". "Quá trình hồi phục chỉ là những bước tiến nhỏ đến mức khó nhận ra, có những lúc tôi cảm thấy mình vừa tiến được 2 bước thì ngay sau đó lại lùi tới 4 bước", ông kể. Sau khi rời viện, ông còn bị chứng "đông cứng khớp vai" gây đau đớn, khiến quá trình hồi phục thêm gian nan.
Christian may mắn hơn khi "hoàn toàn khỏe mạnh" và "không để lại di chứng" sau 4 tháng phục hồi, dù thừa nhận quá trình chạy thận nhân tạo là một thử thách khắc nghiệt đối với cơ thể.
Dù hiện tại sức khỏe đã ổn định, Lorne vẫn phải chịu đựng chứng rối loạn nhịp tim và cần uống thuốc hàng ngày. "Tim tôi không đập đồng bộ. Trái tim tôi vẫn khỏe nhưng nhịp điệu đã không còn chuẩn xác", ông nói. Lorne bày tỏ lòng biết ơn đối với đội ngũ y tế và hiện giúp gây quỹ để mua thiết bị, cải tạo cơ sở hạ tầng cho quỹ y tế địa phương.
Còn với Christian, trải nghiệm này giúp ông sống khiêm nhường hơn: "Đó là những ngày khó khăn nhưng ngoài kia còn nhiều người đau đớn hơn tôi". Từ khi bình phục, ông cố gắng duy trì thói quen đọc một cuốn sách mỗi tuần.
Sau tất cả, Lorne đang dần trở lại cuộc sống bình thường, làm việc và nuôi dạy con cái. Trải nghiệm cận kề cái chết khiến ông biết trân quý những điều bình dị nhất mà mọi người thường xem là hiển nhiên. Ông hồi tưởng: "Sau hai tuần không thể uống nước tại phòng hồi sức tích cực, ngụm nước sạch đầu tiên đối với tôi là thứ tuyệt vời nhất từng được nếm trong đời".
Thời điểm uống trà nghệ có thể tạo ra sự khác biệt, tùy thuộc vào thói quen sinh hoạt và mục tiêu sức khỏe của bạn, theo trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).
Một số người thấy uống trà nghệ vào buổi sáng như một phần của bữa sáng là tiện lợi nhất. Đây là cách lành mạnh để bắt đầu ngày mới, đặc biệt tốt cho hệ tiêu hóa.
Nhâm nhi trà nghệ vào sáng sớm có thể giúp cải thiện tiêu hóa và giảm viêm suốt cả ngày.
Bạn cũng có thể uống trà nghệ vào buổi tối trước khi đi ngủ. Khi kết hợp nghệ với sữa ấm và tiêu đen, thức uống này được gọi là "sữa nghệ".
Một số người cho rằng sữa nghệ giúp thư giãn và dễ ngủ hơn. Ngoài ra, thức uống này thường không chứa caffeine.
Một số nghiên cứu cho thấy curcumin trong nghệ có thể bảo vệ não khỏi tổn thương do thiếu ngủ. Tuy nhiên, vẫn cần thêm nhiều bằng chứng trên người để khẳng định điều này.
Một số người chọn cách chia nhỏ lượng nghệ và dùng trong ngày.
Một nghiên cứu cho thấy việc dùng 2 liều nhỏ trong ngày có thể giúp giảm nguy cơ tác dụng phụ.
Uống trà nghệ trong ngày cũng có thể giúp duy trì tác dụng chống viêm ổn định, đồng thời hỗ trợ ổn định đường huyết.
Uống trà nghệ sau bữa ăn có thể hỗ trợ tiêu hóa.
Đặc tính chống viêm tự nhiên của nghệ có thể giúp giảm các triệu chứng như đầy hơi và chướng bụng. Đồng thời, nó cũng giúp làm dịu tình trạng viêm có thể tăng lên sau khi ăn một số loại thực phẩm.
Bạn có thể pha trà nghệ bằng cách dùng nghệ tươi bào nhỏ hoặc bột nghệ.
Một số người thích mua túi trà nghệ đóng sẵn, rất tiện để pha. Nhiều quán cà phê cũng bán trà nghệ hoặc latte nghệ.
Hầu hết các loại trà nghệ không chứa caffeine.
Bạn có thể thêm mật ong, sữa, chanh, vani, gừng hoặc các nguyên liệu khác tùy khẩu vị.
Trà nghệ nhìn chung an toàn khi dùng ở mức vừa phải. Tuy nhiên, không nên uống quá nhiều.
Uống quá nhiều trà nghệ, đặc biệt khi bụng đói, có thể gây các vấn đề tiêu hóa như đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn, táo bón hoặc trào ngược axit.
Trong một số trường hợp hiếm, dùng trà nghệ liều rất cao có thể gây tổn thương gan.
Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bổ sung nhiều nghệ vào chế độ ăn nếu bạn:
Ngoài ra, nghệ có thể ảnh hưởng đến một số loại thuốc. Vì vậy, hãy trao đổi với bác sĩ về các loại thuốc và thực phẩm bổ sung bạn đang dùng để tránh tương tác không mong muốn.
