Khi chiến sự bùng nổ, việc eo biển Hormuz bị phong tỏa đã buộc các chính phủ châu Á phải đưa ra các chính sách ứng phó tạm thời với tình trạng khủng hoảng năng lượng.
Tuy nhiên, chiến sự kéo dài đến nay hơn 2 tháng và chưa có dấu hiệu sẽ sớm kết thúc. Tình hình này đã làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nhiên liệu đang lan rộng trên toàn nền kinh tế.
Theo hãng tin AP ngày 11.5, chi phí vé máy bay, cước vận tải và hóa đơn tiện ích leo thang đang đe dọa tăng trưởng. Trong khi đó, Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc (UNDP) dự báo khoảng 8,8 triệu người có nguy cơ rơi vào cảnh nghèo đói và khu vực châu Á – Thái Bình Dương có thể chịu thiệt hại kinh tế lên tới 299 tỉ USD.
Nhiều chính phủ từng lập ngân sách dựa trên giá dầu khoảng 70 USD/thùng, nhưng chiến sự đã đẩy giá dầu thô Brent lên tới 120 USD/thùng. Giờ đây, các quốc gia phải đứng trước lựa chọn khó khăn: hoặc tiếp tục duy trì trợ cấp đắt đỏ làm căng thẳng tài chính công, hoặc cắt giảm trợ cấp và đẩy gánh nặng chi phí sang người tiêu dùng.
Tại Ấn Độ, việc ưu tiên khí đốt sinh hoạt đã làm giảm nguồn cung cho sản xuất phân bón, đẩy giá mặt hàng này tăng vọt. Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi kêu gọi người dân hạn chế du lịch nước ngoài, làm việc tại nhà, sử dụng phương tiện công cộng và giảm một nửa lượng phân bón sử dụng.
Các nước như Bangladesh và Pakistan phải mua dầu với giá thị trường hiện tại, vốn thường cao hơn và dễ biến động nếu so với những hợp đồng dài hạn. Điều này làm tăng chi phí nhập khẩu và gây thêm áp lực lên nguồn dự trữ ngoại hối vốn đã hạn chế.
Tại Đông Nam Á, Philippines đã chuyển sang chế độ làm việc 4 ngày/tuần để tiết kiệm nhiên liệu. Thái Lan buộc phải bỏ giá trần đối với dầu diesel khi cạn kiệt quỹ bình ổn.
Châu Âu, châu Mỹ và châu Phi cũng ít nhiều chịu tác động từ cuộc khủng hoảng năng lượng do chiến sự gây ra. Thế nhưng, theo ông Henning Gloystein, thuộc tổ chức nghiên cứu Eurasia Group (trụ sở tại Mỹ), Đông Nam Á hiện là “nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất”.
Các chuyên gia cảnh báo ngay cả khi chiến sự kết thúc, việc nối lại nguồn cung năng lượng toàn cầu cũng sẽ mất nhiều thời gian do hạ tầng hư hại. Xung đột kéo dài đang làm thay đổi bức tranh kinh tế khu vực, buộc các nước phải tìm kiếm các giải pháp dài hạn như đa dạng hóa nhà cung cấp và phát triển năng lượng tái tạo.
"Chúng tôi đã nhất trí rằng trong lúc lệnh phong tỏa cảng vẫn được duy trì, 'Dự án Tự do' sẽ phải tạm dừng thời gian ngắn để xem liệu thỏa thuận với Iran có thể được hoàn tất và ký kết hay không", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social tối 5/5 (sáng 6/5 giờ Hà Nội).
Theo Tổng thống Mỹ, quyết định được đưa ra theo đề nghị của nước trung gian Pakistan và một số quốc gia khác, đồng thời nói rằng "đã đạt được tiến triển lớn hướng tới thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng" với Tehran.
Ông Trump ngày 3/5 cho biết nhiều nước đã liên hệ với Mỹ đề nghị hỗ trợ các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh và Washington triển khai "Dự án Tự do" để hộ tống những phương tiện này qua eo biển Hormuz. Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) triển khai khoảng 100 máy bay, phương tiện không người lái và 15.000 quân nhân cho chiến dịch và đã hỗ trợ một số tàu hàng đi qua eo biển Hormuz an toàn.
Mỹ hôm 4/5 điều các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường đi qua eo biển Hormuz và hỗ trợ hai tàu treo cờ Mỹ rời khỏi đây nhằm phá vỡ thế kìm kẹp của Iran. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho rằng chiến dịch của Mỹ vi phạm lệnh ngừng bắn và đáp trả bằng cách phóng tên lửa hành trình, máy bay không người lái (UAV) và sử dụng xuồng cao tốc tấn công tàu thuyền đi qua Hormuz.
IRGC còn tập kích Fujairah, trung tâm dầu mỏ quan trọng của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), nơi nằm ngoài Hormuz và được Abu Dhabi sử dụng như một kênh xuất khẩu dầu thay thế nhằm đối phó tình trạng tắc nghẽn tại eo biển.
Đáp lại những hành động từ phía Iran, Mỹ nói rằng họ đánh chìm 6 xuồng cao tốc của Iran, nhưng Tehran bác bỏ thông tin này.
Trước thông báo của ông Trump, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố chiến dịch "Cơn thịnh nộ kinh hoàng" nhằm vào Iran đã chấm dứt. Theo ông Rubio, các vấn đề liên quan chương trình hạt nhân của Iran, bao gồm kho uranium làm giàu ở mức cao, sẽ được giải quyết thông qua đàm phán.
"Về mặt đàm phán, tôi nghĩ Tổng thống đã nói rõ rằng tiến trình này không chỉ liên quan đến việc làm giàu uranium, mà còn là xử lý số vật liệu đang được lưu trữ sâu ở đâu đó. Tôi không muốn gây ảnh hưởng tiêu cực đến các cuộc đàm phán, nhưng có thể nói Tổng thống và toàn bộ đội ngũ đều nhận thức rõ tầm quan trọng của vấn đề này, và nó sẽ phải được giải quyết theo cách này hay cách khác", ông nhấn mạnh.
Nhà Trắng tuần trước thông báo với quốc hội rằng các hành động thù địch chống lại Iran đã "chấm dứt", khi chiến dịch chạm mốc 60 ngày, ngưỡng đòi hỏi phải có sự phê chuẩn của các nghị sĩ nếu muốn tiếp tục xung đột. Tuy nhiên, Tổng thống Trump không loại trừ khả năng nối lại chiến dịch không kích nếu đàm phán thất bại hoặc Iran vi phạm lệnh ngừng bắn hiện tại.
AP đưa tin vụ xả súng xảy ra tại trường trung học dạy nghề tại huyện Siverek, tỉnh Sanliurfa (đông nam Thổ Nhĩ Kỳ) ngày 14.4. Tay súng 19 tuổi, mang theo khẩu shotgun (súng hoa cải), đã về lại trường cũ và xả súng bừa bãi.
Các đơn vị cảnh sát đặc nhiệm được triển khai nhưng tay súng không chịu đầu hàng.
Hung thủ trốn trong tòa nhà và sau đó tự sát bằng khẩu súng mang theo, theo tỉnh trưởng Hasan Sildak. Tòa bộ nhân viên và học sinh đã được sơ tán. Hình ảnh từ video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy hàng chục sinh viên tháo chạy về phía cổng trường và ra ngoài đường.
Ít nhất 16 người bị thương trong vụ xả súng, gồm một giáo viên đang trong tình trạng nguy kịch. Các nạn nhân đã được đưa đi cấp cứu tại bệnh viện và hiện còn 12 người nằm viện, theo Reuters. Hầu hết nạn nhân được cho là học sinh trong khi có một người là cảnh sát.
Chưa rõ động cơ gây án của tay súng. Theo AP, các vụ xả súng hiếm khi xảy ra tại Thổ Nhĩ Kỳ.
Ông Sildak cho biết hung thủ là cựu học sinh, sinh năm 2007. "Kẻ đó đã tự sát khi bị cảnh sát bao vây. Chúng tôi đã sơ tán ngôi trường và sẽ tiến hành điều tra kỹ lưỡng vụ việc bi thảm này", vị quan chức tuyên bố.
Theo thống kê do Bộ tư lệnh An toàn của hải quân Mỹ (NAVSAFECOM) công bố và được tạp chí hàng không Aviation Week dẫn lại vào ngày 29/4, một máy bay không người lái (UAV) MQ-4C Triton nước này hôm 27/4 bị hư hại khi đang bay tại địa điểm không được tiết lộ, có khả năng là ở Trung Đông. NAVSAFECOM không nêu rõ phi cơ gặp vấn đề gì, chỉ cho biết nó đã hạ cánh an toàn và không quân nhân nào bị thương.
Đây là lần thứ hai mẫu UAV này gặp sự cố nghiêm trọng trong vòng dưới một tháng. Dữ liệu theo dõi hàng không cho thấy một phi cơ MQ-4C Mỹ hôm 9/4 phát tín hiệu khẩn nguy không lâu trước khi tín hiệu định vị biến mất hoàn toàn tại vịnh Ba Tư. NAVSAFECOM sau đó thông báo một UAV MQ-4C bị rơi vào ngày 9/4, song không công bố địa điểm.
Theo chuyên trang quân sự Defence Security Asia, các nhà phân tích tin tình báo nguồn mở xác định phi cơ gặp sự cố hôm 27/4 là chiếc có số hiệu 169661, dường như được triển khai để thay thế cho UAV bị rơi trước đó. Phi cơ cất cánh từ căn cứ không quân Muwaffaq Salti ở Jordan và làm nhiệm vụ trinh sát dưới hô hiệu OVRLD01.
Hôm 12/12/2025, một UAV MQ-4C khác cũng gặp sự cố nghiêm trọng khi đang được bảo trì dưới mặt đất, không ai bị thương trong sự việc. Cả ba sự cố đều được xếp vào cấp độ A, tức là khiến máy bay bị phá hủy hoặc gây ra thiệt hại từ 2,5 triệu USD trở lên.
MQ-4C Triton là UAV dành cho hải quân Mỹ, được phát triển từ mẫu RQ-4 Global Hawk của không quân.
Triton có nhiệm vụ cung cấp dữ liệu tình báo, trinh sát và do thám theo thời gian thực tại các vùng đại dương rộng lớn và duyên hải gần bờ, cũng như tham gia hoạt động tuần thám biển, tìm kiếm cứu hộ và hỗ trợ trinh sát cơ P-8A Poseidon. Mỗi máy bay MQ-4C có giá xuất xưởng 180-230 triệu USD, tùy lô sản xuất.
Cảm biến chính của Triton là radar mảng pha quét điện tử chủ động AN/ZPY-3, có khả năng quan sát khu vực rộng 5.200 km2 chỉ trong một lần quét ở độ cao 17 km. Khi hoạt động ở tầm thấp, Triton có thể triển khai tổ hợp quang điện - hồng ngoại MTS-B tương tự mẫu MQ-9 Reaper, kèm theo đó là thiết bị chỉ thị và đo xa laser.
Máy bay cũng được lắp hệ thống hỗ trợ điện tử (ESM) dạng module, cho phép phát hiện và nhận dạng tín hiệu radar từ xa, giúp xác định vị trí của lực lượng đối phương.
Hải quân Mỹ dự kiến đưa vào biên chế tổng cộng 27 máy bay, trong đó đợt bàn giao cuối cùng sẽ diễn ra vào tháng 10/2028. Con số này giảm đáng kể so với kế hoạch ban đầu là 70 phi cơ. MQ-4C hiện được hải quân Mỹ vận hành ở ba khu vực, bao gồm Thái Bình Dương, châu Âu và Trung Đông.
