Bác sĩ Lương Cảnh Trung (Liang Jing-zhong), Phó Giám đốc Khoa Phụ sản, Bệnh viện Trường Canh Lâm Khẩu (Đài Loan), nhận định ung thư đại trực tràng có mối liên hệ mật thiết với thói quen ăn uống và lối sống. Đáng chú ý, không chỉ trẻ nhỏ mà ngay cả những phụ nữ có sở thích ăn đồ ăn vặt cũng đang tự đẩy mình vào vòng nguy hiểm.
Bác sĩ Lương Cảnh Trung chỉ ra rằng, ung thư đại trực tràng từ lâu đã luôn nằm trong nhóm 3 nguyên nhân gây tử vong do ung thư hàng đầu. Trong đó, có tới 90% số ca ung thư đại trực tràng khởi phát từ các polyp. Những khối polyp này thường cần từ 5 đến 10 năm để tiến triển thành ung thư, đặc biệt các polyp tuyến (adenomatous polyp) có nguy cơ hóa ác cao nhất.
Đáng lo ngại hơn, cùng với sự gia tăng tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến (UPF) trên toàn cầu, tỷ lệ mắc ung thư đại trực tràng khởi phát sớm ở những người trẻ dưới 50 tuổi cũng đang liên tục gia tăng.
Bác sĩ Trung nhấn mạnh, việc xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân định kỳ kết hợp nội soi đại tràng có thể giúp phát hiện sớm và cắt bỏ các polyp tiền ung thư. Tuy nhiên, thay đổi thói quen ăn uống mới là phương pháp hữu hiệu nhất để ngăn chặn sự hình thành của các polyp này ngay từ đầu, từ đó giảm đáng kể nguy cơ ung thư. Đối với những bệnh nhân có tiền sử cắt bỏ polyp, việc tái khám định kỳ theo chỉ định của bác sĩ sau phẫu thuật là bắt buộc để đảm bảo sức khỏe đường ruột.
Theo một nghiên cứu quy mô lớn được công bố trên tạp chí y khoa danh tiếng JAMA Oncology, các nhà khoa học đã theo dõi 29.000 nữ nhân viên điều dưỡng trong giai đoạn từ năm 1991 đến 2015, với thời gian theo dõi trung bình lên tới 13 năm. Nghiên cứu tập trung đánh giá mối tương quan giữa lượng thực phẩm siêu chế biến nạp vào cơ thể và nguy cơ xuất hiện polyp tiền ung thư đại trực tràng. Kết quả khẳng định việc thay đổi chế độ ăn uống là một biện pháp can thiệp cực kỳ hiệu quả để phòng ngừa căn bệnh này.
Cụ thể, nghiên cứu chỉ ra rằng nhóm tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến nhiều nhất (khoảng 10 phần mỗi ngày) có nguy cơ xuất hiện polyp tuyến cao hơn rõ rệt so với nhóm tiêu thụ ít nhất (khoảng 3 phần mỗi ngày).
Tuy nhiên, nghiên cứu cũng ghi nhận nguy cơ phát triển các tổn thương răng cưa (serrated lesions) không có sự khác biệt đáng kể giữa hai nhóm này. Những số liệu thực tế này là lời cảnh báo đanh thép gửi tới các chị em phụ nữ: Việc tiêu thụ quá mức thực phẩm chế biến sẵn đang âm thầm đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe đường ruột.
Thực phẩm siêu chế biến (UPF) là những sản phẩm thường chứa từ 5 thành phần trở lên, đi kèm một lượng lớn các chất phụ gia không được sử dụng trong nấu ăn gia đình thông thường (như chất tạo màu, hương liệu nhân tạo, chất tạo ngọt, chất bảo quản…). Những công nghệ chế biến này khiến người tiêu dùng hầu như không thể nhận ra hình dáng nguyên bản của nguyên liệu ban đầu.
Bác sĩ Lương Cảnh Trung đã chỉ ra 5 nhóm thực phẩm siêu chế biến cực kỳ quen thuộc mà chúng ta thường vô tình tiêu thụ mỗi ngày.
Đầu tiên là nhóm đồ ăn vặt đóng gói bao gồm khoai tây chiên, socola, bánh quy và kẹo. Tiếp theo là nhóm đồ uống có đường vô cùng phổ biến như nước ngọt có ga, nước tăng lực, nước trái cây đóng hộp và trà sữa đóng chai. Thứ ba là nhóm đồ ăn nhanh tiện lợi được nhiều người bận rộn ưa chuộng như mì ăn liền, pizza đông lạnh hay các hộp cơm ăn liền dùng cho lò vi sóng.
Thứ tư là nhóm thịt chế biến sẵn tiềm ẩn nhiều nguy cơ như xúc xích, thịt nguội, thịt ba chỉ xông khói và thịt hộp. Cuối cùng là nhóm các thực phẩm ăn liền khác như nước sốt pha sẵn, sữa chua có hương liệu và bánh mì đóng gói.
Bác sĩ Trung lưu ý, rất nhiều người đang vô tư sử dụng các món ăn nhanh như mì gói, pizza đông lạnh hay cơm hộp vi sóng làm bữa ăn chính hàng ngày. Thậm chí, những sản phẩm tưởng chừng như rất tốt cho sức khỏe vì có chứa lợi khuẩn như “sữa chua có hương liệu” (sữa chua vị trái cây…), hoặc bánh mì đóng gói, nước sốt chế biến sẵn cũng là thực phẩm siêu chế biến. Chúng chứa rất nhiều chất phụ gia, vô tình tạo áp lực và gánh nặng cực lớn cho cơ thể mà người tiêu dùng không hề hay biết.
Để chủ động phòng ngừa hiểm họa ung thư đại trực tràng, bác sĩ Lương Cảnh Trung đưa ra những lời khuyên thực tế:
Về tầm soát y tế: Khuyến nghị người dân nên bắt đầu thực hiện nội soi đại trực tràng định kỳ từ độ tuổi 45 đến 50 để phát hiện và cắt bỏ sớm các polyp. Việc chủ động tầm soát giúp chúng ta nắm rõ tình trạng đường ruột, từ đó chặn đứng mầm mống ung thư trước khi nó kịp phát triển, giúp nâng cao tỷ lệ sống sót của bệnh nhân lên tối đa.
Về thay đổi thói quen ăn uống: Nên hạn chế tối đa việc tiêu thụ các loại thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn và đồ nướng. Thay vào đó, hãy bổ sung nhiều chất xơ vào thực đơn hàng ngày, tăng tỷ lệ rau củ quả và ưu tiên sử dụng các loại thực phẩm nguyên bản (chưa qua chế biến).
Bác sĩ Trung đặc biệt nhấn mạnh, dù bạn là người đã nghỉ hưu, dân văn phòng bận rộn hay các bạn trẻ tự lập, hãy bắt đầu bảo vệ bản thân ngay hôm nay bằng việc cắt giảm các thực phẩm siêu chế biến. Hãy biến thói quen ăn uống lành mạnh trở thành lá chắn kiên cố đầu tiên giúp cơ thể đẩy lùi căn bệnh ung thư quái ác này.
Đêm 4.5.2026, trên chuyến bay số hiệu VN19 từ Hà Nội đi Paris (Pháp), sau khoảng 4 giờ bay, hệ thống loa phát thanh liên tục phát đi lời kêu gọi hỗ trợ y tế: một nam hành khách mang quốc tịch nước ngoài xuất hiện các triệu chứng khó chịu, đau vùng tai, nhanh chóng chuyển sang tình trạng liệt nửa mặt trái, gây khó khăn trong giao tiếp và phát âm.
Ngay khi nhận được yêu cầu hỗ trợ y tế khẩn cấp từ phi hành đoàn, GS-TS, bác sĩ Mai Duy Tôn có mặt trên chuyến bay đã lập tức tiếp cận và thăm khám cho người bệnh.
Qua đánh giá lâm sàng, bác sĩ nhận định đây là trường hợp điển hình của liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên, không phải đột quỵ cấp tính.
Để bảo đảm an toàn, GS Tôn đã sử dụng thuốc corticoid mang theo để cho bệnh nhân dùng ngay tại chỗ, đồng thời khuyến cáo tổ bay tiếp tục hành trình theo kế hoạch.
Trước khi hạ cánh xuống sân bay Charles de Gaulle (Pháp), tình trạng bệnh nhân đã ổn định, các chỉ số an toàn.
Thay mặt phi hành đoàn, cơ trưởng chuyến bay VN19 đã gửi thư cảm ơn tới GS Mai Duy Tôn: "Xin chân thành cảm ơn. Kính chúc ông sức khỏe và thành công trong công việc".
Nhận được báo cáo của GS Tôn từ Pháp về tình huống nêu trên, PGS-TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, đánh giá hành động của GS Mai Duy Tôn không chỉ khẳng định trình độ chuyên môn của đội ngũ trí thức Bệnh viện Bạch Mai mà còn là biểu tượng sinh động của tinh thần vì sức khỏe nhân dân.
"Dù ở bất cứ đâu, người thầy thuốc Bạch Mai luôn sẵn sàng dấn thân, mang lại sự sống và sự an tâm cho cộng đồng. Đây là giá trị cốt lõi cần tiếp tục được lan tỏa", Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ.
Người đứng đầu Bệnh viện Bạch Mai cũng nhấn mạnh định hướng phát triển bền vững là lấy con người làm trung tâm, không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn để mỗi cán bộ y tế trở thành "đại sứ y tế" của Việt Nam trong hội nhập quốc tế.
Theo giới chuyên môn, chẩn đoán đúng và xử trí kịp thời cho hành khách trong chuyến bay không chỉ giúp đưa ra phương án xử trí tại chỗ bằng thuốc chuyên khoa, mà còn là cơ sở quan trọng để tư vấn cơ trưởng tiếp tục hành trình, tránh việc hạ cánh khẩn cấp - điều có thể gây xáo trộn lớn đối với hành khách và lịch trình bay.
Đang trong chuyến công tác tại Pháp, GS Mai Duy Tôn cũng gửi gắm tới các đồng nghiệp trẻ: "Mỗi cán bộ y tế khi tham gia các hoạt động ngoài cộng đồng cần chủ động, sẵn sàng hỗ trợ khi có tình huống y tế phát sinh, góp phần bảo vệ an toàn cho cộng đồng".
Ngày 5-5, ông Nguyễn Việt Đức - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa khu vực Hướng Hóa (Quảng Trị) - cho hay từ ngày 1-4 đến 3-5, đơn vị tiếp nhận 9 bệnh nhân bị ngộ độc ve sầu, độ tuổi từ 17 đến 86. Các ca bệnh đến từ các xã Hướng Phùng, Lìa, Tân Lập, Khe Sanh.
Theo ông Đức, phần lớn bệnh nhân bắt ve sầu ngoài tự nhiên về chiên với dầu, mỡ để ăn. Sau khi ăn, người bệnh xuất hiện các triệu chứng như đau bụng, sốt, tiêu chảy, nôn, nổi mẩn đỏ; trường hợp nặng có thể khó thở, sốc phản vệ, đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.
"Thông thường, bệnh nhân phải điều trị từ 5-7 ngày mới ổn định sức khỏe", ông Đức thông tin.
Phác đồ điều trị chủ yếu gồm truyền dịch, bù điện giải bằng oresol, sử dụng kháng sinh, thuốc chống sốc phản vệ và men tiêu hóa.
Dù ngành y tế địa phương và các trạm y tế đã nhiều lần khuyến cáo, song tập quán ăn ve sầu vẫn phổ biến tại khu vực miền núi Hướng Hóa. Mỗi năm bệnh viện ghi nhận trên 10 ca nhập viện do ngộ độc, tập trung vào mùa hè.
Nguyên nhân được xác định là do ve sầu sinh sống dưới lòng đất, dễ nhiễm các loại nấm độc và mầm bệnh. Khi gặp điều kiện thuận lợi, các bào tử nấm phát triển mạnh, xâm nhập vào cơ thể ấu trùng.
Ngoài ra, protein trong ve sầu cũng có thể gây dị ứng nghiêm trọng, dẫn đến sốc phản vệ ở một số người có cơ địa nhạy cảm.
Ngành y tế khuyến cáo người dân không nên sử dụng ve sầu làm thực phẩm để tránh nguy cơ ngộ độc, đặc biệt trong thời điểm nắng nóng hiện nay.
Từng rơi vào vòng xoáy của những phương pháp cực đoan như nhịn ăn hay dùng thuốc giảm cân, blogger nổi tiếng trên Tiểu Hồng Thư - Susann - đã phải trả giá bằng việc cân nặng chạm mốc 62 kg chỉ sau 2 tháng ngừng thuốc. Không chỉ cơ thể phù nề, làn da và mái tóc của cô cũng trở nên bóng dầu do rối loạn chuyển hóa.
Quyết tâm thay đổi, Susann đã xây dựng lại lộ trình: "Ăn uống tử tế, vận động định kỳ, ổn định chuyển hóa". Kết quả, cô đã giảm từ 62 kg xuống còn 44 kg và duy trì vóc dáng thon gọn này suốt 3 năm qua.
Chế độ ăn "Sạch" và quy tắc đĩa ăn 211
Susann áp dụng công thức "Ăn sạch (Eatclean) + Tỷ lệ đĩa ăn 211". Cốt lõi của phương pháp này là đảm bảo nạp đủ rau củ chất lượng cao, ngũ cốc nguyên hạt và protein tốt.
2 phần rau xanh.
1 phần protein.
1 phần tinh bột (carbohydrate).
Bữa sáng: Đảm bảo protein và sữa (200 ml sữa tách béo + 2 quả trứng luộc).
Bữa trưa: Ăn no để tránh thèm ăn vặt (rau xào + bí ngô + 2 miếng thịt bò nhỏ + canh trứng).
Bữa tối: Giảm tinh bột, tăng cường rau và đạm để duy trì cơ bắp và ức chế cơn đói (nấm đùi gà + cải chíp xào).
Cô nhấn mạnh: "Chìa khóa để ổn định cảm giác thèm ăn là ăn uống tử tế, đầy đủ chất chứ không phải là nhẫn nhịn hay chỉ ăn đồ ăn của người tập gym". Ngoài ra, cô luôn uống đủ nước để thúc đẩy trao đổi chất.
Vận động: Ưu tiên tập tạ, thời gian ngắn nhưng cường độ cao
Thay vì tập luyện khổ sai mỗi ngày, Susann chỉ sắp xếp từ 3 đến 4 buổi/tuần. Công thức của cô là tập trung vào các bài tập kháng lực (không oxy) để xây dựng cơ bắp và bổ sung các bài tập sức bền (có oxy).
Thời gian: Khoảng 60 phút mỗi buổi.
Trình tự: 45 phút tập tạ/kháng lực (tập trung vào 1-2 nhóm cơ) + 15-20 phút cardio cuối buổi.
Phương pháp này không chỉ giúp cơ thể có đường nét rõ rệt mà còn giúp cơ thể không bị quá mệt mỏi, duy trì được sức bền lâu dài.
Sau 3 tháng kiên trì, Susann không chỉ trút bỏ được 18 kg mỡ thừa mà còn cải thiện rõ rệt về thể chất lẫn tâm lý. Cô chia sẻ, khi chuyển hóa ổn định, tình trạng da và tóc bóng dầu đã biến mất hoàn toàn.
Hiện tại, nhờ duy trì thói quen ăn uống khoa học và tập luyện cường độ cao định kỳ, cân nặng của cô vẫn duy trì ổn định ở mức 44 kg trong suốt 3 năm, phá bỏ hoàn toàn nỗi lo "tái béo" (hiệu ứng yoyo) mà nhiều người gặp phải.
