Những ánh nhìn ấy đôi khi trở thành áp lực vô hình đối với gia đình có con tự kỷ.
Không chỉ là buổi thảo luận chuyên môn, chương trình do Khoa Tâm lý – Giáo dục – Công tác xã hội, Trường Đại học Sư phạm – ĐH Đà Nẵng tổ chức ngày 5-4 còn là nơi phụ huynh, chuyên gia và giáo viên cùng chia sẻ những câu chuyện nhiều cảm xúc.
PGS.TS Võ Văn Minh, hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm – ĐH Đà Nẵng, xuất hiện không phải với vai trò nhà quản lý hay nhà khoa học, mà là một người cha có con tự kỷ, đồng thời là tác giả cuốn sách “Tự kỷ – một phần của thế giới này”.
Từ góc nhìn của một nhà nghiên cứu sinh học, ông chia sẻ một triết lý giản dị: một đàn gà con không con nào giống con nào, một cành cây không có chiếc lá nào giống hệt chiếc lá nào, và mỗi đứa trẻ cũng vậy. Trong sinh thái học, một hệ sinh thái càng đa dạng thì càng bền vững, và ông tin xã hội cũng thế.
Là người cha đồng hành cùng con, ông nghẹn ngào kể: “Người tự kỷ thường hạn chế giao tiếp bằng mắt. Nhưng những người xung quanh tôi lại “giao tiếp” với chúng tôi chủ yếu bằng ánh mắt từ xa đến gần.
Có ánh mắt cảm thông, có ánh mắt thương hại, có cả những ánh mắt băn khoăn. Chính những điều đó, đôi khi tạo nên một áp lực vô hình… và không hề dễ chịu”.
Từ trải nghiệm của mình, ông cho rằng gia đình hay nhà trường thôi vẫn chưa đủ, mà cần sự thấu hiểu và chung tay của cả cộng đồng để tạo nên môi trường tốt hơn cho trẻ tự kỷ và gia đình của các em.
Nhiều phụ huynh có con tự kỷ đã rưng rưng xúc động khi nghe những chia sẻ chạm đến nỗi lòng. Rất nhiều người cho biết họ cũng đang đối diện với những “ánh mắt” ấy mỗi ngày và mong xã hội có cái nhìn “chấp nhận” sự khác biệt để hành trình đồng hành với con bớt nhọc nhằn.
BSCK II Lâm Tứ Trung – Phó Chủ tịch Hội Tâm lý trị liệu Việt Nam nhấn mạnh trong quá trình hỗ trợ trẻ tự kỷ, gia đình là yếu tố quan trọng nhất.
“Một đứa trẻ có thể học ở trung tâm vài giờ mỗi ngày, nhưng phần lớn thời gian là ở nhà, vì vậy cha mẹ mới chính là người đồng hành lâu dài và hiểu con nhất”, ông Trung nói.
Tuy nhiên, theo ông, điều đáng lo là sức khỏe tinh thần của chính cha mẹ. Áp lực chăm con, công việc và kinh tế khiến nhiều gia đình rơi vào căng thẳng kéo dài. Vì vậy, hỗ trợ trẻ tự kỷ không thể chỉ tập trung vào trẻ, mà cần quan tâm đến cả gia đình, bởi khi gia đình ổn định thì đứa trẻ mới có thể phát triển tốt.
Ông cũng lưu ý cách ứng xử với các con khác trong gia đình. Khi một đứa trẻ cần được chăm sóc nhiều hơn, cha mẹ cần giải thích để các con hiểu và vẫn dành sự quan tâm phù hợp, tránh tạo ra cảm giác bị so sánh hay bỏ quên, dẫn đến những tổn thương tâm lý.
Từ góc nhìn của người làm việc lâu năm trong lĩnh vực tâm lý học và giáo dục hòa nhập, PGS.TS Nguyễn Thị Hằng Phương cho biết ở nhiều quốc gia, các chương trình hỗ trợ trẻ tự kỷ không chỉ dành cho trẻ mà còn dành riêng cho phụ huynh.
Không chỉ hướng dẫn cách can thiệp, các chương trình này còn tạo không gian để phụ huynh chia sẻ, hỗ trợ tinh thần cho nhau.
Theo bà, căng thẳng tâm lý kéo dài là vấn đề phổ biến ở phụ huynh có con tự kỷ, vì vậy việc chăm sóc sức khỏe tinh thần cho cha mẹ cũng quan trọng không kém việc can thiệp cho trẻ.
Các giáo viên cũng cho rằng việc dạy trẻ tự kỷ không chỉ là dạy một đứa trẻ, mà là đồng hành với cả gia đình. Mỗi em là một hoàn cảnh khác nhau, nên việc can thiệp cần được cá nhân hóa và có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường.
Sở Giáo dục và Đào tạo tối 29/4 công bố chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 của 181 trường công lập.
Toàn thành phố có 118.550 chỉ tiêu, đồng nghĩa khoảng 70% học sinh tốt nghiệp THCS có chỗ học lớp 10 công lập. THPT Marie Curie, Hùng Vương, Nguyễn Văn Tăng, Trần Quang Khải, Tây Thạnh là những trường tuyển nhiều học sinh nhất, khoảng 1.000 em trở lên.
Tất cả trường đều tăng hoặc giữ nguyên mức tuyển so với năm ngoái, chỉ 4 trường giảm là Phú Mỹ (khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu), Nguyễn An Ninh (khu vực Bình Dương), Trung học Thực hành Sư phạm và Phổ thông Năng khiếu Thể thao Olympic (khu vực TP HCM).
THPT Phước Kiển và Thái Hòa là hai trường có biến động chỉ tiêu lớn nhất, tăng lần lượt 375, 365 chỉ tiêu. Ba trường khác tăng hơn 300 học sinh là Nguyễn Văn Tăng, Võ Trường Toản, Hồ Thị Bi.
Năm nay, TP HCM có hơn 169.000 học sinh tốt nghiệp THCS, tăng gần 43.000 so với năm ngoái. Kỳ thi vào lớp 10 dự kiến vào ngày 1-2/6 với ba môn Toán, Văn, Ngoại ngữ (chủ yếu Tiếng Anh).
Nhóm có nguyện vọng vào trường chuyên sẽ làm bài môn chuyên tương ứng. Riêng ở xã đảo Thạnh An, đặc khu Côn Đảo, các trường xét tuyển vào lớp 10 bằng học bạ.
Từ 14 giờ đến 15 giờ ngày 14.4, Báo Thanh Niên tổ chức chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến 2026 "Xét tuyển ĐH: Những điều cần lưu ý khi chọn ngành". Chương trình diễn ra đồng thời ở các kênh: thanhnien.vn, fanpage Facebook, kênh YouTube, TikTok Báo Thanh Niên.
Như Thanh Niên đã đưa, đến nay các trường THPT tại TP.HCM đã bước đầu thăm dò việc lựa chọn 2 môn thi tự chọn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026. Ghi nhận thống kê từ các trường cho thấy tỷ lệ học sinh chọn tiếng Anh và các môn khoa học tự nhiên, đặc biệt môn lý, vẫn chiếm đa số.
Theo kế hoạch, ngày 24.4, thí sinh bắt đầu đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026, thời gian kéo dài cho đến hết ngày 5.5. Trước đó, Bộ GD-ĐT sẽ tổ chức cho học sinh lớp 12 thử đăng ký dự thi trực tuyến trên Hệ thống quản lý thi từ ngày 17.4 đến hết ngày 21.4. Theo quy định, ngoài 2 môn bắt buộc (văn và toán), thí sinh lựa chọn 2 trong số các môn còn lại mình theo học THPT để dự thi.
Việc chọn môn thi tốt nghiệp THPT 2026 nên dựa vào tiêu chí nào? Khi thực hiện đăng ký, thí sinh cần lưu ý gì để tăng cơ hội trúng tuyển ngành/trường yêu thích? Vì sao việc đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT lại liên quan mật thiết đến việc chọn ngành xét tuyển? Vai trò quan trọng của kết quả thi tốt nghiệp THPT trong xét tuyển năm nay? Cơ hội và điều kiện dành cho thí sinh khi tham gia xét tuyển bằng các phương thức không sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT vào trường năm nay?
Các thông tin này tiếp tục được phân tích trong PHẦN 2 chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến với chủ đề "Xét tuyển ĐH: Những điều cần lưu ý khi chọn ngành".
Chương trình diễn ra từ 14-15 giờ, gồm các chuyên gia:
Nguyễn Thị Phương Anh, sinh viên khoa Hóa học, trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, vừa hoàn thành chương trình cử nhân loại xuất sắc trong 3,5 năm, hồi tháng 2. Mốc này sớm nửa năm so với thông thường.
Trước đó, nữ sinh đã nhận tin đỗ học bổng FoS Dean's Graduate Fellowship cho chương trình Tiến sĩ tại NUS – ngôi trường top 8 thế giới theo bảng xếp hạng QS. Với học bổng này, Phương Anh được miễn toàn bộ học phí và nhận sinh hoạt phí 3.600 SGD/tháng (khoảng 68 triệu đồng).
"Mình nhẹ nhõm và hạnh phúc do đã chờ đợi kết quả suốt nhiều tháng", Phương Anh chia sẻ.
Phương Anh từng theo học lớp chuyên Sinh tại trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (Nam Định cũ). Nữ sinh hứng thú tìm hiểu sâu về các quá trình sinh học trong cơ thể sống, từ cấu trúc tế bào đến hoạt động của các cơ quan và từng đạt giải ba cấp tỉnh năm lớp 11, 12.
"Khi học chuyên Sinh, mình nhận ra nhiều hiện tượng trong cơ thể sống thực chất liên quan các phản ứng ở cấp độ phân tử. Điều đó khiến mình tò mò về hóa học", Phương Anh chia sẻ.
Vì thế, dù được tuyển thẳng vào ngành Sư phạm Sinh của Đại học Sư phạm Hà Nội, nữ sinh vẫn chọn xét bằng điểm thi tốt nghiệp THPT vào ngành Hóa dược, trường Đại học Khoa học Tự nhiên.
Sự thay đổi này mang đến cú "sốc" ngay khi nữ sinh bước chân vào đại học. Kiến thức hóa học khác xa bậc phổ thông, gần như mới hoàn toàn, khiến Phương Anh gặp nhiều khó khăn.
"Có những lúc mình nghi ngờ về quyết định theo học ngành Hóa dược vì thấy không theo kịp các bạn", nữ sinh nói.
Nhận thấy cần trau dồi kỹ năng thực hành, từ năm thứ hai, Phương Anh xin tham gia phòng thí nghiệm (lab) của PGS. TS Phạm Thị Ngọc Mai. Hướng nghiên cứu của nữ sinh tập trung vào tổng hợp vật liệu nano và polymer chức năng nhằm nâng cao độ nhạy và độ chọn lọc trong các phương pháp phân tích.
Vướng mắc ở đâu, Phương Anh tìm cách gỡ ở đó. "Nếu thí nghiệm không ra kết quả, buổi tối mình sẽ tìm tài liệu trên Google Scholar để xác định nguyên nhân, sau đó trao đổi với thầy cô và các anh chị trong lab để điều chỉnh điều kiện thí nghiệm", nữ sinh chia sẻ.
Một thử thách khác là hiểu rõ văn phong học thuật trong tiếng Anh. Nữ sinh từng lúng túng trong việc giải thích kết quả thí nghiệm trên văn bản, phải đọc rất nhiều để học cách viết, kết hợp dùng AI.
Trải qua quá trình này và được thầy cô, anh chị khóa trên truyền cảm hứng, Phương Anh dần xác định rõ định hướng theo đuổi học thuật và tìm đường du học.
PGS. TS Phạm Thị Ngọc Mai đánh giá cao học trò ở sự bền bỉ. Dù lịch học trên lớp khá dày hay đã bảo vệ xong khóa luận tốt nghiệp, nữ sinh vẫn đều đặn đến phòng thí nghiệm.
Nhờ đó, Phương Anh là đồng tác giả của một bài báo quốc tế đăng trên tạp chí Spectrochimica Acta Part A, thuộc nhóm Q1 (nhóm tốt nhất), là tác giả chính của một bài báo trong nước đăng trên tạp chí Khoa học và Công nghệ nhiệt đới. Đây là điểm thuận lợi, giúp nữ sinh tự tin ứng tuyển các chương trình tiến sĩ ở nước ngoài.
Phương Anh sẽ sang Singapore vào cuối tháng 7 để chuẩn bị nhập học, theo nhóm nghiên cứu của GS. Chi Chunyan về Hóa hữu cơ và khoa học vật liệu - lĩnh vực có nhiều ứng dụng trong quang điện tử và các công nghệ mới.
Hiện tại, nữ sinh tiếp tục làm việc tại phòng thí nghiệm của trường, học thêm tiếng Trung, song song tiếng Anh để nhanh chóng thích nghi với môi trường mới.
"Mình dự định trở về Việt Nam sau khi hoàn thành khóa học, tiếp tục làm nghiên cứu và có thể trở thành giảng viên, giống như các thầy cô đã truyền cảm hứng cho mình", Phương Anh chia sẻ.
