Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ngày 16/5 dự lễ kỷ niệm 120 năm ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội, theo TTXVN.
Ông nhấn mạnh Đảng đã nhiều lần cảnh báo tụt hậu là nguy cơ bao trùm, đe dọa vận mệnh và tương lai dân tộc. Tụt hậu về trình độ phát triển bắt nguồn từ tụt hậu về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, về hàm lượng tri thức trong sản xuất, dịch vụ và quản trị quốc gia. Trong thời đại toàn cầu hóa và cách mạng công nghệ phát triển như vũ bão, tụt hậu đồng nghĩa với lệ thuộc, suy yếu và đánh mất cơ hội vươn lên.
Vì vậy, Đảng đã ban hành những quyết sách chiến lược như Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo… Vấn đề quyết định hiện nay là hành động để hiện thực hóa khát vọng đưa đất nước thoát khỏi tình trạng tụt hậu và vươn lên nhóm quốc gia phát triển tiên tiến vào năm 2045.
Với yêu cầu đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU) vươn lên mạnh mẽ hơn nữa, trở thành trụ cột học thuật hàng đầu, trung tâm sáng tạo lớn, lực lượng tiên phong của giáo dục đại học Việt Nam; đồng thời là gương mặt tiêu biểu, có uy tín của trí tuệ Việt trên trường quốc tế.
VNU phải vươn lên thành đại học tinh hoa hiện đại, đa ngành, đa lĩnh vực, vận hành theo mô hình đại học đổi mới sáng tạo và có năng lực dẫn dắt quốc gia.
Ông cũng đề nghị VNU là nơi dám đi trước, dám thử nghiệm và mở đường cho những mô hình mới về giáo dục, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tiên phong thực hiện các nghị quyết chiến lược của Đảng; trở thành trung tâm kết nối tri thức với phát triển, gắn chặt hơn nữa nhà trường với Nhà nước, doanh nghiệp, địa phương và xã hội.
“Đại học Quốc gia Hà Nội phải trở thành ‘túi khôn’ để Nhà nước tìm đến khi cần luận cứ khoa học cho những quyết sách chiến lược; là địa chỉ doanh nghiệp tìm đến để cùng phát triển công nghệ, nhân lực và mô hình kinh doanh mới; là nơi xã hội tìm thấy niềm tin vào sức mạnh của tri thức, khoa học và giáo dục Việt Nam”, ông nói.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng mong muốn VNU trở thành địa chỉ tiêu biểu của ngoại giao học thuật Việt Nam, lan tỏa mạnh mẽ sức mạnh mềm Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Trong diễn văn kỷ niệm, PGS. TS Bùi Thế Duy, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, cho biết xác định mục tiêu chiến lược là trở thành đại học tinh hoa, phấn đấu đến năm 2030 nằm trong nhóm 100 hàng đầu châu Á và đến năm 2035 thuộc nhóm 300 đại học hàng đầu thế giới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đồng ý với mục tiêu trên nhưng đề nghị một số ngành mũi nhọn sẽ đứng vào nhóm 100 toàn cầu.
Để làm được điều đó, ông cho rằng VNU cần có triết lý giáo dục hiện đại, quản trị tiên tiến và môi trường học thuật khai phóng; khẩn trương hoàn thiện Khu đô thị đại học Hòa Lạc; xây dựng hạ tầng khoa học hiện đại, thu hút và trọng dụng nhân tài trong nước, quốc tế.
VNU cần chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng nghiên cứu, đề xuất Bộ Chính trị, Chính phủ những cơ chế, chính sách phát triển đột phá, trong đó chú trọng tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, quản trị, tài chính, nhân lực, tự chủ đại học, tự do học thuật, đầu tư cho khoa học cơ bản và công nghệ chiến lược.
Nhân dịp này, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất cho Đại học Quốc gia Hà Nội. Nhấn mạnh chặng đường phía trước còn nhiều thách thức, ông bày tỏ tin tưởng VNU sẽ tiếp tục vươn lên mạnh mẽ, trở thành biểu tượng của trí tuệ Việt Nam.
Trường học cần làm gì để bảo vệ năng lực suy nghĩ độc lập của con người trước sức mạnh của AI?
Giảng dạy đại học, tôi thấy một số sinh viên không thể tự tin trả lời những vấn đề khá đơn giản bởi thói quen xử lý tất cả các dạng bài tập hay câu hỏi của giảng viên bằng AI.
Như khi tôi trình chiếu một đoạn quảng cáo nổi tiếng và hỏi về cảm nhận cá nhân, ngay lập tức một số em thao tác trên máy nhờ các "trợ lý AI" phân tích những tầng ý nghĩa của quảng cáo. Dù cảm nhận, cảm xúc cá nhân là dạng câu hỏi vốn không phân định đúng - sai và rất cần góc nhìn đa chiều từ người học.
Khi sinh viên có thể nhận được câu trả lời trọn vẹn chỉ sau vài giây nhờ công cụ AI hỗ trợ, quá trình vật lộn với vấn đề, tìm kiếm dữ liệu, suy đoán hay phản biện..., vốn là cốt lõi của tư duy, đã bị rút ngắn, thậm chí bị bỏ qua.
Và không chỉ có sinh viên. Gần đây tại hội thảo có chủ đề "Khi sinh viên dùng AI: Phát hiện, đánh giá và xử lý ra sao", một học giả đã chia sẻ câu chuyện về học viên cao học lập bảng hỏi nghiên cứu trông có vẻ rất chỉn chu, mạch lạc. Tuy nhiên khi được hỏi, học viên này lại không thể lý giải vì sao mình chọn cách tiếp cận đó, cũng không đủ khả năng phản biện những câu hỏi mở rộng từ chính đề tài của mình.
Đây là hậu quả của quá trình sử dụng AI tạo ra sản phẩm nghiên cứu một cách thụ động. Một giáo sư nói vui rằng sinh viên bây giờ đã có thể nộp bài luận dựa trên nền tảng học thuật "cao siêu" nào đó... mà chính ông nghiên cứu mấy chục năm cũng chưa từng nghe qua. Nhưng khi kiểm chứng lại phát hiện các lý thuyết trên hoàn toàn không có thật, tài liệu tham khảo bị AI ngụy tạo.
Không thể phủ nhận được sức mạnh của AI với câu trả lời có cấu trúc rõ ràng, trình bày hợp logic, thậm chí mang dáng dấp của những công trình học thuật được nghiên cứu kỹ lưỡng. Và chính điều này khiến người học mất cảnh giác, tin rằng cỗ máy AI biết tư duy, biết suy nghĩ nghiêm túc dựa trên bộ dữ liệu khổng lồ do con người cung cấp.
Tuy nhiên trên thực tế, nội dung do AI tạo ra có khả năng che giấu các sai lệch rất tinh vi. Hiện tượng đó được các nhà khoa học gọi là "AI hallucination" (tạm dịch: ảo giác AI) - hệ thống tạo ra thông tin sai lệch, không có thật nhưng được diễn giải rất hợp lý và thuyết phục.
Tuy vậy, theo tôi, hiện tượng ảo giác AI không hẳn là tín hiệu đáng sợ, mà ngược lại nó phơi bày một giới hạn quan trọng: AI vẫn chưa thay thế được năng lực tư duy phản biện của con người.
Khi người học đối diện với các "sai lệch tinh vi" từ AI, họ buộc phải quay lại với chính năng lực tư duy của mình để kiểm chứng câu trả lời, đọc sâu và tìm ra đáp án. Ở góc nhìn này, AI có thể trở thành loại công cụ buộc con người phải tỉnh táo hơn khi tiếp cận tri thức.
Việc cấm sử dụng AI trong môi trường giáo dục có thể là bất khả thi. Do đó, để tránh khỏi hiện tượng lười tư duy, bị ảo giác AI dẫn dắt hoặc đánh mất khả năng phân biệt giữa tri thức thật và tri thức AI ngụy tạo, rất cần các cơ chế chính sách đồng bộ từ trường đại học.
Thay vì đánh giá sản phẩm cuối cùng, thứ AI có thể dễ dàng hỗ trợ tạo ra, cần chuyển sang đánh giá quá trình, yêu cầu người học giải thích lập luận, bảo vệ quan điểm. Như trường Nanyang Technological University tại Singapore ra thông báo không khuyến khích phụ thuộc vào các công cụ phát hiện AI, bởi độ chính xác còn nhiều hạn chế. Trường này nhấn mạnh việc đào tạo sinh viên sử dụng AI một cách có trách nhiệm và hiểu rõ giới hạn của nó.
Ngay cả những đại học hàng đầu thế giới như University of Sydney (Úc) cũng phải điều chỉnh cách đánh giá theo mô hình "tiếp cận 2 chiều". Một mặt cho phép sinh viên sử dụng AI trong các bài tập mở, mặt khác vẫn duy trì các hình thức đánh giá trực tiếp, có kiểm soát như thi tại lớp hoặc kiểm tra vấn đáp, không dùng công cụ hỗ trợ, để đảm bảo năng lực thật của người học.
Cách tiếp cận này phản ánh quan điểm rõ ràng: AI có thể hỗ trợ quá trình học, nhưng không thể thay thế việc kiểm chứng năng lực cá nhân.
Về công tác tổ chức thi tốt nghiệp THPT, Sở GD-ĐT yêu cầu các trường chuẩn bị phòng trực điểm thi và cơ số phòng thi được phân bổ. Phòng thi có đủ bàn ghế cho 24 thí sinh/phòng, đèn, quạt, bảng viết, bàn, ghế giám thị.
Phòng bảo quản đề thi, bài thi phải bảo đảm an toàn, đề thi và bài thi phải được bảo quản trong các tủ riêng biệt. Tủ đựng đề thi, tủ đựng bài thi phải đảm bảo chắc chắn; có camera an ninh giám sát ghi hình các hoạt động tại phòng liên tục 24 giờ/ngày; có công an trực, bảo vệ liên tục 24 giờ/ngày.
Camera giám sát phòng bảo quản đề thi và bài thi phải bảo đảm bao quát được toàn bộ các vật dụng chứa đề thi, bài thi trong phòng và các hành vi tác động đến vật dụng đó; lưu trữ được toàn bộ dữ liệu của quá trình bảo quản đề thi và bài thi tại điểm thi; hoạt động liên tục kể cả khi mất điện lưới. Hệ thống camera không được kết nối internet và chỉ được kết nối bằng hình thức hữu tuyến (có dây) tới màn hình hiển thị (nếu có);
Các thùng chứa vật dụng cá nhân và phương tiện thu, phát thông tin cá nhân của tất cả những người làm nhiệm vụ tại điểm thi phải được lưu giữ tại phòng trực của điểm thi, được khóa và niêm phong cho đến khi kết thúc buổi thi.
Bố trí nơi bảo quản đồ dùng của thí sinh (vật dụng cá nhân, tài liệu không được phép mang vào phòng thi) bảo đảm khoảng cách tối thiểu 25 mét tính từ nơi bảo quản đến phòng thi của thí sinh đó dự thi; chuẩn bị nước uống cho thí sinh...
Đặc biệt để đảm bảo quyền lợi thí sinh một cách tối ưu, ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, chỉ đạo đến toàn bộ các điểm thi, cán bộ coi thi trong quá trình coi thi, mọi tình huống bất thường phát sinh, đặc biệt là các tình huống có ảnh hưởng đến quyền lợi của thí sinh, phải được báo cáo kịp thời qua giám sát phòng thi lên trưởng điểm thi để xem xét, quyết định trước khi tiến hành xử lý.
Sau khi nhận được hướng dẫn xử lý, cán bộ coi thi có trách nhiệm thực hiện đúng quy trình theo chỉ đạo của lãnh đạo điểm thi và báo cáo đầy đủ kết quả thực hiện. Trường hợp tình huống phát sinh có ảnh hưởng đến thời gian làm bài của thí sinh, phải báo cáo ngay trưởng điểm để xin ý kiến hội đồng thi nhằm có phương án xử lý phù hợp. Tuyệt đối không được tự ý xử lý hoặc có bất kỳ hành vi nào che giấu các vấn đề phát sinh.
Với các thí sinh, Sở GD-ĐT TP.HCM lưu ý, ở buổi làm thủ tục dự thi, phải có mặt tại phòng thi đúng thời gian quy định để làm thủ tục dự thi; Xuất trình thẻ căn cước/căn cước công dân/định danh cá nhân/hộ chiếu và giấy báo dự thi.
Nếu thấy có những sai sót về họ, tên đệm, tên, ngày, tháng, năm sinh, đối tượng ưu tiên, khu vực ưu tiên, phải báo ngay cho giám thị hoặc người làm nhiệm vụ tại điểm thi để xử lý kịp thời.
Trường hợp bị mất căn cước/căn cước công dân/định danh cá nhân/hộ chiếu hoặc các giấy tờ cần thiết khác, phải báo cáo ngay cho trưởng điểm thi để xem xét, xử lý.
Mỗi buổi thi, thí sinh phải có mặt tại điểm thi và phòng thi đúng thời gian quy định, chấp hành hiệu lệnh của điểm thi và thực hiện theo hướng dẫn của giám thị.
Thí sinh đến muộn quá 15 phút kể từ thời điểm có hiệu lệnh bắt đầu tính giờ làm bài - căn cứ theo đồng hồ chính thức tại điểm thi - sẽ không được phép dự thi buổi thi đó.
Thí sinh phải ngồi đúng vị trí theo số báo danh; có trách nhiệm xuất trình giấy tờ tùy thân hợp lệ và giấy báo dự thi khi được giám thị hoặc người làm nhiệm vụ tại điểm thi yêu cầu kiểm tra.
Để phục vụ quá trình làm bài thi tốt nghiệp THPT, thí sinh được mang vào phòng thi, gồm: bút viết; thước kẻ; bút chì; tẩy chì; êke; thước vẽ đồ thị; dụng cụ vẽ hình; máy tính cầm tay không có chức năng soạn thảo văn bản, không có thẻ nhớ.
Cấm mang vào phòng thi/phòng chờ: giấy than, bút xóa, đồ uống có cồn; vũ khí và chất gây nổ, gây cháy; tài liệu, thiết bị truyền tin (thu, phát sóng thông tin, ghi âm, ghi hình) hoặc chứa thông tin để gian lận trong quá trình làm bài thi.
Trước khi làm bài thi, thí sinh phải ghi đầy đủ số báo danh và thông tin của mình vào đề thi, giấy thi, phiếu trả lời trắc nghiệm, giấy nháp. Khi nhận đề thi, phải kiểm tra kỹ số trang, chất lượng các trang in và mã đề thi ở từng trang bảo đảm thống nhất (đối với các môn trắc nghiệm); nếu phát hiện đề thi thiếu trang hoặc rách, hỏng, nhòe, mờ phải báo cáo ngay với giám thị, chậm nhất 5 phút từ thời điểm bắt đầu tính giờ làm bài.
10 chuyên đề ôn tập môn lịch sử thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Nguyễn Viết Đăng Du, Trường THPT Lê Quý Đôn (P.Xuân Hòa), hướng dẫn được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=NnYezEcQAEU
Trong chuyên đề 3, Cách mạng tháng Tám năm 1945, giáo viên cung cấp tóm tắt, khái quát những nội dung về bối cảnh lịch sử, diễn biến, ý nghĩa lịch sử và những bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám năm 1945 cho học sinh cuối cấp chuẩn bị bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Trước đó, vào ngày 25.4, Báo Thanh Niên đã phát sóng chuyên đề 2 - ASEAN: Những chặng đường lịch sử, giáo viên tóm tắt những kiến thức cơ bản về quá trình hình thành và phát triển của tổ chức ASEAN; Quá trình hình thành và phát triển của Cộng đồng ASEAN.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, Quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Lịch phát sóng tuần từ 27.4 đến 2.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026:
