Ngày 8-5, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia) giao ban với các bộ, ngành và địa phương nhằm đánh giá tình hình những tháng đầu năm.
Theo báo cáo, trong 4 tháng đầu năm 2026, các đơn vị, địa phương trên cả nước đã bắt giữ, xử lý 43.970 vụ vi phạm, tăng 31,99% so với cùng kỳ.
Trong số này, có 6.255 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu – tăng tới 208,13% so với cùng kỳ năm trước. Ngoài ra lực lượng chức năng cũng phát hiện 34.715 vụ gian lận thương mại và gian lận về thuế, tăng 15,10%.
Đáng chú ý, các vụ việc liên quan đến hàng giả và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ tăng rất mạnh. Trong 4 tháng đầu năm, cả nước ghi nhận 3.000 vụ vi phạm thuộc nhóm này, tăng 167,14% so với cùng kỳ.
Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước đạt hơn 6.552 tỉ đồng, tăng 33,8%. Đồng thời các cơ quan chức năng đã khởi tố hình sự 1.464 vụ với 2.277 người liên quan, lần lượt tăng 10,24% và 11,29%.
Các nhóm hàng thường xảy ra vi phạm thời gian qua khá đa dạng. Nhiều mặt hàng bị phát hiện vi phạm như xăng dầu, hàng điện tử, điện lạnh, sản phẩm thời trang, đồ chơi trẻ em, dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm…
Ngoài ra các mặt hàng như phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, vật tư y tế, vật tư nông nghiệp, nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi, nông sản, thực phẩm đông lạnh, hàng gia dụng và hàng tiêu dùng cũng nằm trong nhóm có nguy cơ vi phạm cao.
Nhiều vụ việc liên quan đến hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, vi phạm nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp và công bố chất lượng sản phẩm cũng được phát hiện.
Các hành vi gian lận về thuế, vi phạm quy định về giá, không niêm yết giá hoặc niêm yết giá không đúng quy định tiếp tục diễn ra tại nhiều địa phương.
Đặc biệt, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia cho biết nhiều trường hợp đang lợi dụng môi trường thương mại điện tử, các ứng dụng bán hàng trực tuyến và mạng xã hội để quảng cáo, kinh doanh hàng vi phạm.
Ngoài ra hoạt động gửi hàng qua bưu điện, chuyển phát nhanh và các phương tiện vận tải phục vụ bưu chính cũng bị lợi dụng để buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hóa.
Trong thời gian tới, các bộ, ngành và địa phương sẽ tăng cường phối hợp, trao đổi thông tin về tình hình, phương thức và thủ đoạn mới của các trường hợp vi phạm nhằm kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi buôn lậu và kinh doanh hàng giả.
Theo số liệu của Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas), trong 3 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu nhân điều đạt 139.865 tấn, tăng gần 11,8% so với cùng kỳ năm trước. Kim ngạch xuất khẩu đạt 953,5 triệu USD, tăng gần 10,9%, trong khi giá xuất khẩu bình quân đạt 6.802 USD/tấn, chỉ giảm nhẹ 1% so với cùng kỳ.
Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường lớn nhất của ngành điều Việt Nam với mức tăng trưởng tích cực cả về lượng và kim ngạch, lần lượt tăng 29,7% và 30,3%. Trong khi đó, thị trường Trung Quốc giảm do ảnh hưởng của yếu tố mùa vụ và kỳ nghỉ đầu năm. Singapore tiếp tục gia tăng vai trò là thị trường trung chuyển trong tháng 3.
Đáng chú ý, khu vực Trung Đông - thị trường lớn thứ ba của ngành điều Việt Nam trong năm 2025 - đang chịu tác động mạnh từ xung đột địa chính trị. Theo Vinacas, sau khi Israel và Mỹ tấn công Iran, lượng xuất khẩu điều vào khu vực này trong tháng 3 giảm tới 50% so với cùng kỳ. Sang tháng 4/2026, do tình hình chiến sự leo thang, hoạt động xuất khẩu sang khu vực này gần như đình trệ.
Không chỉ đầu ra gặp khó, hoạt động nhập khẩu điều thô phục vụ chế biến cũng tăng mạnh trong quý I do lo ngại thiếu hụt nguồn cung. Việt Nam đã nhập khẩu hơn 810.000 tấn điều thô, tăng 35,9% so với cùng kỳ, với tổng trị giá vượt 1,31 tỷ USD. Riêng trong tháng 3, lượng nhập khẩu tăng hơn 44% so với cùng kỳ năm trước.
Campuchia tiếp tục là nguồn cung điều thô lớn nhất cho Việt Nam, trong khi Bờ Biển Ngà ghi nhận mức tăng trưởng mạnh cả về lượng lẫn giá trị xuất khẩu sang Việt Nam.
Ông Bạch Khánh Nhựt - Phó Chủ tịch thường trực Vinacas - đánh giá, số liệu quý I chưa phản ánh đầy đủ xu hướng cả năm do đây là giai đoạn cao điểm thu mua nguyên liệu phục vụ chế biến của ngành điều. Tuy nhiên, những biến động vừa qua đã cho thấy tác động tức thì của chiến sự Trung Đông đến hoạt động xuất nhập khẩu của ngành điều.
Một trong những khó khăn lớn hiện nay là giá điều thô nhập khẩu vẫn ở mức cao trong khi giá xuất khẩu nhân điều giảm nhẹ, khiến chi phí nguyên liệu trong cơ cấu giá thành tăng mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Trước bối cảnh đó, Vinacas đã đưa mục tiêu xuất khẩu điều năm 2026 xuống còn 5 tỷ USD, thấp hơn mức hơn 5,43 tỷ USD đạt được trong năm 2025. Hiệp hội cho rằng mục tiêu này phù hợp với bối cảnh hiện nay và có thể tiếp tục được điều chỉnh tùy theo diễn biến thị trường trong thời gian tới.
Ngoài biến động thị trường, ngành điều còn phải đối mặt với áp lực logistics khi tình hình bất ổn tại Trung Đông và tuyến vận tải Biển Đỏ - Suez khiến giá cước vận chuyển duy trì ở mức cao và tiềm ẩn nguy cơ tăng thêm.
Cùng với đó, lãi suất tăng nhanh trong 4 tháng đầu năm và điều kiện tiếp cận tín dụng khó khăn đang gây áp lực lớn lên dòng tiền của doanh nghiệp, đặc biệt trong giai đoạn thu mua nguyên liệu.
Ở góc độ thị trường xuất khẩu, các quy định mới liên quan đến môi trường, phát triển bền vững, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc tại EU và Trung Quốc cũng đang làm gia tăng đáng kể chi phí tuân thủ của doanh nghiệp chế biến điều.
Trước những áp lực này, Vinacas kiến nghị Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại tiếp tục triển khai các chính sách hỗ trợ tín dụng như giãn nợ, cơ cấu lại thời hạn trả nợ và xây dựng các gói vay phù hợp cho doanh nghiệp thu mua, chế biến điều.
Hiệp hội cũng đề xuất các bộ, ngành liên quan làm việc với hãng tàu nhằm ổn định giá cước vận tải, ưu tiên chỗ cho nông sản xuất khẩu và tìm kiếm các tuyến vận tải thay thế các kênh đi qua khu vực xung đột.
Về dài hạn, ngành điều cho rằng cần thúc đẩy ký kết các hiệp định thương mại tự do với các quốc gia châu Phi nhằm tạo môi trường kinh doanh ổn định cho doanh nghiệp Việt Nam trong hoạt động nhập khẩu nguyên liệu.
Bên cạnh đó, Vinacas kiến nghị Chính phủ có chính sách tín dụng ưu đãi để doanh nghiệp đầu tư công nghệ chế biến sâu, nâng tỷ lệ giá trị gia tăng trên mỗi tấn nhân điều, đồng thời hỗ trợ tái canh và phát triển vùng nguyên liệu trong nước nhằm giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn điều thô nhập khẩu.
Theo dữ liệu thị trường quốc tế, giá vàng giao ngay có thời điểm lao dốc xuống còn khoảng 4.556 USD/ounce, tương đương mức giảm hơn 100 USD chỉ trong thời gian ngắn. Tính chung cả tuần, vàng mất gần 3% giá trị.
Không riêng vàng, thị trường bạc còn chứng kiến cú rơi mạnh hơn khi giá bạc giao ngay bốc hơi hơn 6%, xuống vùng thấp nhất quanh 77,5 USD/ounce. Áp lực bán lan rộng phản ánh tâm lý phòng thủ cực mạnh của giới đầu tư trước những biến động mới của kinh tế toàn cầu.
Thông thường, căng thẳng địa chính trị sẽ giúp vàng tăng giá nhờ vai trò “hầm trú ẩn”. Nhưng lần này, kịch bản lại diễn ra theo hướng ngược lại.
Nguyên nhân lớn nhất đến từ cú sốc năng lượng toàn cầu khi xung đột Trung Đông kéo dài và eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu mỏ chiến lược của thế giới - liên tục gián đoạn. Giá dầu Brent vì thế duy trì quanh mốc 107 USD/thùng, đẩy áp lực lạm phát tăng mạnh trên diện rộng.
Tại Mỹ, dữ liệu mới công bố cho thấy lạm phát giá bán buôn trong tháng 4 tăng mạnh nhất kể từ năm 2022, trong khi chỉ số giá tiêu dùng ghi nhận mức tăng lớn nhất kể từ năm 2023.
Đáng chú ý, doanh số bán lẻ Mỹ vẫn tăng vượt dự báo, cho thấy nền kinh tế chưa hề suy yếu như lo ngại trước đó. Điều này khiến thị trường gần như xóa bỏ hoàn toàn kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ sớm cắt giảm lãi suất.
Thậm chí, một bộ phận nhà đầu tư còn bắt đầu đặt cược vào khả năng Fed tăng lãi suất trở lại trước cuối năm nếu lạm phát tiếp tục leo thang.
Kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao đã thúc đẩy đồng USD tăng giá mạnh. Chỉ số Dollar Index nhanh chóng vọt lên mức cao nhất trong hai tuần. Đây là yếu tố cực kỳ bất lợi với vàng. Khi đồng bạc xanh tăng giá và lợi suất trái phiếu Mỹ đi lên, chi phí cơ hội nắm giữ vàng - loại tài sản không sinh lãi - sẽ trở nên đắt đỏ hơn.
Ông James Steel, trưởng bộ phận phân tích kim loại quý tại HSBC, cho rằng cú tăng sốc của giá dầu đang tạo ra áp lực thanh khoản trên toàn thị trường tài chính. “Nhiều nhà đầu tư buộc phải bán vàng để bổ sung tiền mặt khi chứng khoán và các tài sản rủi ro khác biến động mạnh”, chuyên gia này nhận định.
Nói cách khác, vàng hiện không giảm vì mất vai trò trú ẩn, mà giảm do giới đầu tư cần tiền mặt trong ngắn hạn.
“Cá mập” vẫn âm thầm gom vàng
Dù thị trường rung lắc dữ dội, nhiều tổ chức tài chính lớn vẫn chưa từ bỏ triển vọng tăng giá của vàng. Ngân hàng UBS cho biết lực mua từ các ngân hàng Trung ương đang trở thành bệ đỡ quan trọng nhất cho thị trường kim loại quý.
Theo dữ liệu sơ bộ từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), lượng vàng mà các ngân hàng Trung ương mua vào trong quý I năm nay vẫn cao hơn cùng kỳ năm ngoái, bất chấp biến động giá mạnh. Điều này cho thấy nhiều quốc gia vẫn đang coi vàng là tài sản chiến lược trong bối cảnh rủi ro địa chính trị và áp lực lạm phát toàn cầu chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
UBS hiện vẫn giữ nguyên dự báo giá vàng có thể lên tới 5.600 USD/ounce trong năm nay, tương đương mức tăng khoảng 22% so với hiện tại. Nếu kịch bản này xảy ra, cú giảm dưới mốc 4.600 USD/ounce hiện nay có thể chỉ là nhịp điều chỉnh ngắn hạn trước khi vàng bước vào một chu kỳ tăng giá mới.
Trái ngược với vàng, triển vọng của bạc đang bị đánh giá thận trọng hơn đáng kể. UBS đã hạ mạnh dự báo giá bạc quý II, từ 100 USD xuống còn 85 USD/ounce. Nguyên nhân nằm ở việc giá bạc quá cao đã làm suy yếu nhu cầu tiêu thụ trong ngành năng lượng mặt trời, trang sức và đồ gia dụng.
Ngoài ra, bạc có quy mô thị trường nhỏ hơn vàng và biến động mạnh hơn rất nhiều. Vì vậy, mỗi khi thị trường tài chính rung lắc, bạc thường trở thành mục tiêu chốt lời mạnh tay của giới đầu cơ.
Ngoài áp lực từ lãi suất và đồng USD, thị trường vàng còn chịu thêm sức ép từ chính sách kiểm soát nhập khẩu của Ấn Độ - một trong những quốc gia tiêu thụ vàng lớn nhất thế giới. Chính phủ Ấn Độ gần đây tiếp tục siết quy định nhập khẩu vàng nhằm bảo vệ đồng rupee và hạn chế dòng tiền chảy ra nước ngoài.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng xu hướng dài hạn của vàng vẫn chưa đảo chiều hoàn toàn. Khi lạm phát toàn cầu còn cao, xung đột địa chính trị chưa hạ nhiệt và các ngân hàng Trung ương tiếp tục tích trữ vàng, kim loại quý này vẫn còn nền tảng hỗ trợ rất lớn.
Câu hỏi lớn hiện nay không còn là “vàng có tăng nữa hay không”, mà là liệu cú giảm mạnh hiện tại đang tạo ra hoảng loạn thật sự hay chỉ là cơ hội để dòng tiền lớn âm thầm gom hàng trước một đợt tăng giá mới.
Theo bảng xếp hạng tỷ phú theo thời gian thực của Forbes, tính đến ngày 5/4, ông Phạm Nhật Vượng sở hữu khối tài sản 24,5 tỷ USD, xếp thứ 100 trên thế giới về độ giàu có. Như vậy, tỷ phú này đã vượt ông Prajogo Pangestu, người Indonesia, nhà sáng lập tập đoàn Barito Pacific, để trở thành người giàu nhất Đông Nam Á.
Tại thời điểm cuối năm 2025, ông Phạm Nhật Vượng chỉ xếp thứ hai trong số những người giàu nhất Đông Nam Á, dưới ông Prajogo Pangestu. Tuy nhiên, sau 3 tháng, tài sản của tỷ phú người Indonesia đã đi xuống, từ hơn 44 tỷ USD về còn 18,6 tỷ USD, tính đến ngày 5/4. Nguyên nhân chủ yếu do cổ phiếu của tập đoàn Barito Pacific giảm khoảng 60% tính từ đầu năm.
Forbes thống kê tài sản của cá nhân dựa vào số lượng và giá cổ phiếu người này nắm giữ tại một thời điểm nhất định. Ngoài ra, họ cũng đánh giá nhiều tài sản khác của các tỷ phú khi xếp hạng, gồm sở hữu tại các công ty riêng, bất động sản, tác phẩm nghệ thuật, du thuyền...
Tính từ đầu năm, tài sản của tỷ phú Phạm Nhật Vượng cũng đã giảm gần 4 tỷ USD, chủ yếu do cổ phiếu VIC của Vingroup đi xuống. Hiện doanh nhân này cùng gia đình nắm quyền chi phối tại Vingroup, với tổng sở hữu khoảng 65%. Cá nhân ông sở hữu trực tiếp 389,9 triệu cổ phiếu VIC, tương đương 10,05% vốn.
Chủ tịch Vingroup được tạp chí danh tiếng của Mỹ vinh danh là tỷ phú Việt Nam đầu tiên vào 2013. Khi đó, tỷ phú này sở hữu 1,5 tỷ USD và đứng thứ 974 thế giới. Như vậy sau 12 năm, tài sản của tỷ phú Phạm Nhật Vượng đã tăng hơn 16 lần.
Gia đình ông Phạm Nhật Vượng còn hai tỷ phú khác, gồm bà Phạm Thu Hương và bà Phạm Thúy Hằng. Hai nữ doanh nhân này chính thức có mặt trong danh sách những người giàu nhất thế giới của Forbes vào tháng 3 năm nay.
Bà Phạm Thu Hương là vợ ông Phạm Nhật Vượng, sở hữu khối tài sản 1,5 tỷ USD. Nữ doanh nhân sinh năm 1969, có bằng Thạc sĩ Luật Quốc tế tại Ukraine. Bà hiện giữ vị trí Phó chủ tịch Vingroup, đồng thời là Chủ tịch Công ty GSM - đơn vị vận hành hãng taxi và gọi xe Xanh SM.
Trong khi đó, bà Phạm Thúy Hằng là em gái bà Hương. Bà sinh năm 1974, tốt nghiệp chuyên ngành Ngôn ngữ Nga, Đại học Hà Nội (trước đây là Đại học Ngoại ngữ Hà Nội). Bà cũng đang là Phó chủ tịch của Vingroup, sở hữu khối tài sản 1,5 tỷ USD.
Năm nay, Vingroup đặt mục tiêu doanh thu đạt 450.000 tỷ đồng, tăng khoảng 36% so với cùng kỳ năm trước. Doanh nghiệp này dự kiến lãi sau thuế 25.000 tỷ đồng, gấp 2,2 lần năm 2025, cao nhất từ trước đến nay.
