Theo hồ sơ dự án luật do Bộ Y tế chủ trì soạn thảo, mô hình quản lý hiện nay đã bộc lộ nhiều bất cập như phân tán giữa nhiều bộ ngành, hậu kiểm không theo kịp tốc độ phát triển của thị trường, thiếu cơ chế truy xuất nguồn gốc và khó xử lý thực phẩm giả, thực phẩm không rõ xuất xứ.
Dự thảo luật lần đầu đưa nguyên tắc “quản lý theo chuỗi giá trị” vào luật. Thay vì mỗi bộ quản một nhóm sản phẩm hoặc một công đoạn riêng lẻ như hiện nay, việc kiểm soát sẽ được thực hiện xuyên suốt quá trình sản xuất, kinh doanh thực phẩm, từ nguyên liệu đầu vào tới khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng.
Theo Bộ Y tế, cách tiếp cận này giúp cơ quan quản lý theo dõi toàn bộ vòng đời của thực phẩm và phát hiện rủi ro sớm hơn, thay vì chủ yếu xử lý sau khi xảy ra vi phạm hoặc ngộ độc.
Một nội dung trọng tâm khác là bắt buộc truy xuất nguồn gốc với thực phẩm lưu hành trên thị trường. Dự thảo quy định thông tin truy xuất phải thể hiện trên bao bì bằng mã vạch, mã QR, DataMatrix hoặc các hình thức điện tử khác để người dân và cơ quan quản lý có thể kiểm tra nguồn gốc sản phẩm.
Luật hiện hành chưa quy định cụ thể việc nhận diện và truy xuất thực phẩm bằng mã điện tử. Bộ Y tế cho rằng khoảng trống này khiến việc kiểm soát hàng giả, hàng nhập lậu và thực phẩm bán trên môi trường mạng gặp nhiều khó khăn.
Theo dự thảo, người tiêu dùng có quyền yêu cầu truy xuất nguồn gốc khi nghi ngờ sản phẩm không bảo đảm an toàn. Doanh nghiệp phải xác định lô hàng liên quan, báo cáo số lượng đang lưu thông và xây dựng kế hoạch thu hồi nếu phát hiện rủi ro.
Bộ Y tế cũng đề xuất chuyển mạnh sang mô hình quản lý dựa trên phân tích nguy cơ. Sau 15 năm thi hành luật, cơ quan này đánh giá hoạt động hậu kiểm hiện thiếu nhân lực, thiếu thiết bị và không theo kịp số lượng sản phẩm tự công bố ngày càng tăng.
Theo dự thảo, cơ quan quản lý sẽ điều tra, thử nghiệm để xác định các tác nhân sinh học, hóa học có thể gây hại; đánh giá khả năng xảy ra rủi ro và xây dựng biện pháp kiểm soát ở từng công đoạn của chuỗi cung ứng.
So với cơ chế hiện nay thiên về thanh tra, xử phạt sau vi phạm, cách tiếp cận mới tập trung phòng ngừa rủi ro từ sớm và ưu tiên kiểm tra những nhóm sản phẩm, cơ sở có nguy cơ cao thay vì kiểm tra dàn trải.
Bộ Y tế cho rằng cơ chế này cũng tạo áp lực để doanh nghiệp đầu tư vào hệ thống quản lý chất lượng thay vì chỉ khắc phục hậu quả khi xảy ra sự cố.
Siết chặt thực phẩm nhập khẩu và bán online
Dự thảo luật đồng thời siết chặt kiểm tra thực phẩm nhập khẩu. Theo quy định mới, thực phẩm nhập khẩu phải đăng ký bản công bố hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng trước khi nhập khẩu và có xác nhận đạt yêu cầu với từng lô hàng, trừ trường hợp được miễn kiểm tra.
Bộ Y tế đánh giá việc kiểm soát thực phẩm nhập khẩu hiện còn nhiều bất cập, đặc biệt trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển nhanh nhưng dữ liệu giữa các cơ quan chưa liên thông.
Dự thảo cũng bổ sung hệ thống dữ liệu và cảnh báo quốc gia về an toàn thực phẩm nhằm thu thập dữ liệu giám sát, cảnh báo nhanh nguy cơ mất an toàn thực phẩm và phối hợp truy xuất nguồn gốc khi xảy ra ngộ độc.
Theo Bộ Y tế, hiện nhiều vụ ngộ độc phải mất nhiều ngày mới xác định được nguồn gây hại do dữ liệu phân tán giữa địa phương, cơ quan y tế và đơn vị kiểm nghiệm.
Trong lĩnh vực thương mại điện tử, dự thảo lần đầu bổ sung nghĩa vụ cụ thể với các cơ sở bán thực phẩm online. Các đơn vị kinh doanh qua mạng phải công khai giấy công bố sản phẩm, giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm và tuân thủ quy định bảo mật thông tin người mua.
Quốc hội dự kiến xem xét Luật An toàn thực phẩm sửa đổi tại kỳ họp tháng 10. Tại dự thảo này, Bộ Y tế cũng đề xuất lập Sở An toàn thực phẩm tại các tỉnh thành trên cơ sở gộp chức năng, nhiệm vụ, nhân sự và cơ sở vật chất liên quan từ các đơn vị thuộc Sở Y tế, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Công Thương.
Ngày 21/4, ông Tống Văn Vang, Phó chủ tịch UBND xã Thạch Quảng, cho biết chính quyền đã yêu cầu Công ty TNHH BOB Hà Nội (chi nhánh 1) tạm dừng giặt là tại Nhà máy may xuất khẩu Thạch Tượng, đóng tại thôn Quảng Trung.
Nhà máy này được xác định là nguồn phát sinh nước thải gây ô nhiễm, khiến nước giếng khoan của hàng chục hộ dân trong thôn đổi màu tím, bốc mùi hôi thối hơn một tuần qua.
Theo yêu cầu của chính quyền xã, doanh nghiệp phải dừng toàn bộ hoạt động để rà soát quy trình xử lý nước thải, cải tạo hệ thống thu gom, xả thải trước khi được phép hoạt động trở lại.
Doanh nghiệp cũng phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả ô nhiễm môi trường, tiếp tục phối hợp với UBND xã để bảo đảm cung cấp nguồn nước hợp vệ sinh phục vụ sinh hoạt cho người dân địa phương.
Nhà máy chỉ được hoạt động trở lại sau khi hoàn tất công tác khắc phục, báo cáo Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND xã để khảo sát, đánh giá đủ điều kiện, ông Vang cho biết thêm. Trong ngày 21/4, doanh nghiệp đã chấp hành nghiêm yêu cầu dừng hoạt động của chính quyền.
Ngoài việc cấp nước đóng bình tạm thời cho các hộ dân bị ảnh hưởng, công ty cũng đang triển khai khoan giếng mới cách khu dân cư thôn Quảng Trung khoảng 400 m, lắp đặt đường ống dẫn nước sạch đến từng hộ dân. Hệ thống này dự kiến hoàn thành trong vài ngày tới.
"Qua kiểm tra thực tế, nguồn nước ngầm tại các giếng khoan của người dân hiện đã trong hơn, mùi hôi giảm so với những ngày trước, tuy nhiên vẫn chưa thể sử dụng cho sinh hoạt", ông Vang nói.
Hơn một tuần qua, 26 hộ dân ở thôn Quảng Trung rơi vào tình trạng thiếu nước sinh hoạt khi nước giếng khoan bất ngờ chuyển sang màu tím sẫm, sau đó ngả đỏ, kèm mùi hôi nồng nặc.
Không chỉ nước giếng, dòng suối chảy quanh thôn cũng đổi màu bất thường, bốc mùi, khiến người dân nghi ngờ có nguồn xả thải từ cơ sở giặt là và một trang trại chăn nuôi gần đó.
Qua kiểm tra ban đầu, UBND xã Thạch Quảng xác định nước thải chưa qua xử lý từ Công ty TNHH BOB Hà Nội là nguyên nhân chính gây ô nhiễm nguồn nước.
Ông Nguyễn Văn Dinh, Phó tổng giám đốc công ty, thừa nhận tối 14/4, công nhân vận hành hệ thống xử lý nước thải đã "ngủ quên", khiến nước thải chưa qua xử lý tràn ra ngoài. Màu tím là do thời điểm đó doanh nghiệp đang giặt một lô quần áo màu đỏ.
Công ty TNHH BOB Hà Nội chi nhánh 1 tại xã Thạch Quảng có quy mô hơn 5,6 ha, hoạt động từ năm 2021. Ngoài lĩnh vực giặt là với hơn 100 công nhân, doanh nghiệp này còn cho hai đơn vị khác thuê mặt bằng để sản xuất cáp điện và đồ chơi trẻ em.
Dự án khách sạn cao cấp sẽ được xây dựng trên nền đất vốn là trụ sở của Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Y tế và Hội Văn học nghệ thuật. Sau khi bốn sở ngành di dời, trụ sở bị bỏ hoang bốn năm gây lãng phí, mất mỹ quan đô thị.
Theo quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư do Chủ tịch thành phố Nguyễn Khắc Toàn ký ngày 8/4, dự án khách sạn cao cấp có tổng vốn dự kiến hơn 815 tỷ đồng, được lựa chọn nhà đầu tư thông qua đấu giá quyền sử dụng đất. Mục tiêu là xây dựng tổ hợp khách sạn cao cấp kết hợp thương mại, dịch vụ và văn phòng cho thuê, góp phần nâng cao chất lượng hạ tầng du lịch tại trung tâm thành phố.
Tổng diện tích sử dụng đất của dự án khoảng 10.690 m2, trong đó xây dựng công trình dịch vụ thương mại khoảng 7.480 m2. Công trình được phép xây 5 tầng, tối đa 2 tầng hầm, mật độ xây dựng 70%. Thời gian thực hiện dự án không quá 60 tháng, trong đó thời hạn khởi công chậm nhất là 12 tháng.
Theo quy hoạch, dự án hướng đến việc tạo lập không gian kiến trúc hài hòa với cảnh quan trục đường Lê Lợi và khu vực ven sông Hương, phù hợp định hướng phát triển đô thị di sản Huế. Các khách sạn cũng được kỳ vọng tận dụng lợi thế vị trí gần điểm du lịch nổi bật như Đại nội, cầu Trường Tiền hay phố đi bộ Nguyễn Đình Chiểu để phát triển loại hình nghỉ dưỡng gắn với văn hóa.
Sáng 11.5, Tổ đại biểu Quốc hội số 6 (TP.HCM) tiếp xúc cử tri sau kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI. Các đại biểu gồm: ông Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM; ông Đỗ Đức Hiển, đại biểu chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội; ông Nguyễn Vũ Trung, Viện trưởng Viện Pasteur TP.HCM.
Là cán bộ hưu trí, bà Phan Thị Phụng (ở phường Phú Nhuận) bày tỏ khi Nhà nước dự định tăng lương cơ bản, lương hưu, mức bảo trợ xã hội thì người dân rất phấn khởi. Dù vậy, bà Phụng cũng nêu thực trạng giá cả thị trường tăng nhanh hơn so với thu nhập.
"Nhà nước thực hiện chính sách bình ổn thị trường nhưng chẳng thấm vào đâu so với mức tăng giá cả hàng hóa", bà Phụng nói, và đề nghị Nhà nước cần có giải pháp cân đối giữa tăng lương với tăng giá cả hàng hóa.
Cũng tại buổi tiếp xúc, cử tri quan tâm đến công tác lập pháp, xây dựng pháp luật, các vấn đề kẹt xe, ngập nước, an toàn thực phẩm trường học, khám sức khỏe bảo hiểm y tế, cải cách thủ tục hành chính.
Ông Trần Thanh Sơn (ở phường Tân Định) đề nghị đẩy nhanh tiến độ dự án hạ tầng kỹ thuật, giải ngân đầu tư công, nhất là các tuyến vành đai, cao tốc, metro kết nối giữa TP.HCM với các tỉnh lân cận, giải quyết tình trạng quy hoạch treo, tháo gỡ vướng mắc cho thị trường bất động sản, thúc đẩy nhà ở xã hội.
Trao đổi với cử tri, Bí thư Trần Lưu Quang cho biết mục tiêu cuối cùng của hệ thống chính trị là mang lại cho người dân cuộc sống tốt hơn, thu nhập khá hơn trong bối cảnh giá cả sinh hoạt tăng.
Dù vậy, việc tăng lương thêm một mức phải tính đến ngân sách nhà nước, ngân sách địa phương có kham nổi hay không. Ông Quang cho biết 5 - 7 năm trước, ngân sách dành cho chi thường xuyên khoảng 70%, còn trong kế hoạch tài chính năm 2026 của Chính phủ, dự tính chi thường xuyên khoảng 51 - 52%.
"Nói cho gọn lại là mình làm ra 10 đồng thì dành hết 5 đồng để phục vụ cho hệ thống, nên khoản tiền còn lại cho các việc khác, bao gồm cả đầu tư hạ tầng cũng chỉ còn một nửa", ông Quang phân tích thêm.
Do vậy, Nhà nước phải tinh gọn bộ máy, tinh giảm biên chế để tăng chi đầu tư phát triển, tăng thu nhập cho những người làm việc còn lại. "Chúng tôi rất muốn tăng thu nhập cho mọi người để phù hợp với bão giá nhưng cũng phải xét đến túi tiền", ông Quang nói.
Theo đại biểu Trần Lưu Quang, so với các địa phương khác, TP.HCM có cơ chế và nguồn lực để chăm lo đời sống người dân tốt hơn, đơn cử như lương hằng tháng của cán bộ, công chức cao hơn nhiều địa phương vì năng suất lao động cao hơn, làm nhiều việc hơn.
Về nhà ở xã hội và nhà dành cho người thu nhập thấp, đại biểu Trần Lưu Quang cho biết Quốc hội và Chính phủ đều đã có nghị quyết riêng về vấn đề này. Sắp tới, luật Nhà ở sẽ sửa đổi về tiêu chí, tiêu chuẩn, thủ tục hành chính để người dân có điều kiện tiếp cận tốt hơn với nhà ở xã hội.
Theo ông Quang, hiện TP.HCM tổ chức làm nhà ở cho công nhân thuê và mua. Khác với cách làm trước đây, chủ đầu tư phải đi thu tiền thuê nhà hằng tháng thì theo phương án mới, Liên đoàn Lao động TP.HCM sẽ đứng giữa làm trung gian để thu tiền nhà từ chủ doanh nghiệp. Chủ doanh nghiệp trừ tiền nhà vào lương hằng tháng của công nhân nên chủ đầu tư sẽ yên tâm đến tháng là tiền thuê nhà sẽ chuyển vào tài khoản.
"Với phương án này, chủ doanh nghiệp sẽ được lợi là công nhân gắn bó lâu dài, người thu nhập thấp có nhà ở dễ dàng hơn. Từ việc thuê hằng tháng đến một thời điểm nào đó đủ điều kiện thì sẽ mua luôn căn hộ đó", ông Quang nói thêm.
Hiện có khoảng 70.000 căn hộ đã được chủ đầu tư thỏa thuận với Liên đoàn Lao động TP.HCM và các chủ doanh nghiệp để xây dựng. Với chính sách này, mục tiêu làm 200.000 căn nhà ở xã hội của TP.HCM có thể tăng lên hơn nữa.
Bên cạnh đó, Bí thư Thành ủy TP.HCM cũng cho biết đang nghiên cứu phân khúc nhà ở thương mại mức giá hợp lý hơn, vị trí dự án không thể nằm ở trung tâm mà sẽ ở ngoại thành, chính quyền sẽ đầu tư hạ tầng kết nối.
"Việc này rất khó nên chúng tôi sẽ làm từng bước và cố gắng có những mô hình nhất định để từ đó phát triển ra", ông Quang nêu giải pháp bảo đảm nhà ở.
