Hơn 2 thập kỷ qua, một kịch bản liên tục lặp lại trên thị trường khoáng sản chiến lược toàn cầu. Mỗi khi một doanh nghiệp phương Tây đổ vốn xây dựng chuỗi cung ứng đất hiếm độc lập, mức giá trên thị trường lập tức sụp đổ. Dòng vốn cạn kiệt, dự án đóng cửa và các công ty lần lượt nộp đơn phá sản.
Vũ khí tối thượng của Bắc Kinh để duy trì vị thế độc quyền không nằm ở tên lửa, mà công cụ duy nhất họ sử dụng chính là quyền định giá.
Cái bẫy chết người từ quyền định giá
Nắm giữ phần lớn sản lượng toàn cầu từ năm 2010, Trung Quốc hiểu rõ việc chỉ kiểm soát nguồn cung là chưa đủ. Họ thiết lập một rào cản vô hình thông qua Chỉ số giá kim loại châu Á (AMI). Theo Oilprice, đây là chuẩn định giá toàn cầu do Bắc Kinh hoàn toàn làm chủ.
Cơ chế vận hành của cái bẫy này vô cùng đơn giản nhưng mang lại hiệu quả tuyệt đối. Khi giá neo ở mức cao, các dự án khai thác ngoài Trung Quốc bắt đầu có lãi và thu hút hàng tỷ USD đầu tư. Ngay lúc đó, nguồn cung đột ngột được nới lỏng khiến giá thị trường lao dốc không phanh.
Cuộc khủng hoảng năm 2010 là minh chứng rõ nét nhất cho chiến lược này. Khi nguồn cung sang Nhật Bản bị siết chặt, giá dysprosium oxide vọt từ 90 USD/kg lên hơn 2.300 USD/kg. Một cơn sốt vàng bùng nổ kéo theo hàng loạt dự án tái khởi động tại Mỹ và Canada.
Nhưng đến năm 2016, mức giá rơi tự do xuống dưới 200 USD/kg. Hậu quả tất yếu là hàng loạt dự án phương Tây phá sản, điển hình là sự sụp đổ của Molycorp vào năm 2015. Các doanh nghiệp nhận ra họ không thể thắng trong một cuộc chơi mà đối thủ tự quyết định giá bán.
Cuộc chơi đổi luật và lực kéo chính sách
Dù vậy, mô hình thống trị 20 năm qua đang đứng trước nguy cơ sụp đổ khi nền tảng cốt lõi của thị trường thay đổi. Theo Reuters, Mỹ và Liên minh châu Âu vừa công bố kế hoạch hành động chung nhằm phối hợp chính sách thương mại khoáng sản chiến lược.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết hai bên cam kết giải quyết các thực hành phi thị trường đang làm méo mó chuỗi cung ứng. Các quốc gia phương Tây bắt đầu nghiên cứu cơ chế định giá tối thiểu điều chỉnh theo biên giới. Động thái này nhằm bảo vệ ngành khoáng sản nội địa trước áp lực cạnh tranh về giá.
Sự xuất hiện của công ty chế biến REalloys tại Bắc Mỹ đánh dấu một bước ngoặt lớn. Doanh nghiệp này thoát khỏi cái bẫy giá cả nhờ lực kéo từ chính sách thay vì phụ thuộc vào thị trường tự do.
Quy định mới của Mỹ sẽ cấm sử dụng vật liệu đất hiếm nguồn gốc Trung Quốc trong hệ thống vũ khí từ năm 2027. Nhu cầu bắt buộc này tạo ra một thị trường tiêu thụ ổn định và miễn nhiễm với những cú sốc giảm giá. Đồng thời, các dòng vốn chiến lược từ Ngân hàng EXIM Mỹ hay JOGMEC của Nhật Bản cung cấp nguồn lực dài hạn để các dự án yên tâm vận hành.
Thoát ly công nghệ và tham vọng tỷ USD
Điểm yếu chí mạng của phương Tây trước đây là sự phụ thuộc vào công nghệ tinh luyện. Một chuyên gia từng nhận định việc phụ thuộc một phần trăm vào công nghệ Trung Quốc cũng đồng nghĩa với việc phụ thuộc hoàn toàn. Bắc Kinh không chỉ bán thiết bị mà còn nắm giữ quyền kiểm soát kiến thức vận hành và bảo trì.
Để giải quyết bài toán này, REalloys đã hợp tác phát triển một quy trình xử lý hoàn toàn mới. Hệ thống vận hành bằng trí tuệ nhân tạo của họ chỉ cần 6 nhân sự thay vì 80 người như các nhà máy truyền thống. Dây chuyền này đồng thời cho ra đời sản phẩm kim loại có độ tinh khiết cao hơn rất nhiều.
Chuỗi cung ứng khép kín từ mỏ khai thác tại Canada đến nhà máy tinh luyện tại Ohio đang dần hình thành. Đến đầu năm 2027, cơ sở này dự kiến sản xuất 525 tấn neodymium-praseodymium và 30 tấn dysprosium oxide mỗi năm. Mục tiêu của họ là trở thành nguồn cung cấp đất hiếm nặng lớn nhất bên ngoài Trung Quốc.
Trong giai đoạn tiếp theo, sản lượng nam châm đất hiếm kỳ vọng đạt mức 20.000 tấn mỗi năm. Nhu cầu về vật liệu này được dự báo tăng mạnh dưới sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, xe điện và hạ tầng công nghệ. Các tập đoàn lớn như Microsoft, RTX hay Honeywell đang ngày càng khát nguồn nguyên liệu cho các trung tâm dữ liệu và hệ thống công nghiệp.
Kế hoạch hợp tác của Washington và Brussels cho thấy chuỗi cung ứng khoáng sản đã vượt khỏi ranh giới thương mại thuần túy để trở thành bài toán an ninh kinh tế. Giả định lâu nay về việc các doanh nghiệp luôn bị chi phối bởi thị trường tự do đang bị thách thức mạnh mẽ.
Những diễn biến trong 12 tháng tới sẽ là thước đo chính xác nhất cho việc liệu kỷ nguyên độc quyền định giá của Bắc Kinh có thực sự khép lại hay không.
Sáng 8-5, Tập đoàn Hóa chất Đức Giang (DGC) tổ chức Đại hội đồng cổ đông bất thường năm 2026. Trọng tâm cuộc họp này nhằm kiện toàn ban lãnh đạo mới, sau khi Chủ tịch Đào Hữu Huyền cùng con trai và nhiều người có liên quan bị khởi tố.
Ngoài ra Hội đồng quản trị (HĐQT) công ty cũng trình thông qua việc lựa chọn công ty kiểm toán.
Trước lo ngại của cổ đông về việc cổ phiếu đưa vào diện kiểm soát, đại diện DGC cho biết công ty đã làm việc với một số doanh nghiệp kiểm toán nằm trong danh sách được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chấp thuận.
Ngay sau đại hội, khi được cổ đông thông qua, doanh nghiệp sẽ lựa chọn đơn vị kiểm toán, ký hợp đồng và đẩy nhanh việc phát hành báo cáo tài chính nhằm sớm đưa cổ phiếu ra khỏi diện kiểm soát.
Cổ đông tiếp tục sốt sắng hỏi: khi nào có thể ra báo cáo tài chính kiểm toán? Song ban lãnh đạo cho biết lộ trình cụ thể còn phụ thuộc vào quá trình kiểm toán báo cáo tài chính năm 2025, nên hiện chưa thể đưa ra mốc thời gian chính xác.
Về công tác quản trị và tuân thủ pháp lý, ông Lưu Bách Đạt - thành viên HĐQT kiêm Tổng giám đốc DGC - thừa nhận đã có những thiếu sót và xem nhẹ yếu tố pháp lý trong thời gian qua.
"Đây là bài học mà chúng tôi phải rút kinh nghiệm sâu sắc. HĐQT mới cam kết sẽ hoàn thiện tất cả những vấn đề pháp lý còn tồn tại trong tập đoàn để đảm bảo trong tương lai không còn tình trạng tương tự xảy ra", ông Đạt nói.
Tại đại hội, nhiều cổ đông chất vấn cùng câu hỏi liên quan tới ban lãnh đạo mới. Có ý kiến nêu "Không rõ ban lãnh đạo mới thế nào, là ai, có năng lực và kinh nghiệm" hay không?
Trả lời, ông Đạt trấn an các cổ đông. Theo vị này, chủ tịch cũ là ông Đào Hữu Huyền đã dành 20 năm qua để đào tạo và xây dựng một đội ngũ nhân sự dày dạn kinh nghiệm.
"Ba thành viên được đề cử vào HĐQT mới đều là những cộng sự đã gắn bó với Đức Giang khoảng 20 năm", ông Đạt khẳng định, ban lãnh đạo mới cam kết kế thừa ý chí, chỉ đạo từ thế hệ cũ để giữ vững và phát triển tập đoàn.
Liên quan tới những thông tin về thất thoát tài sản, doanh thu ngoài sổ sách hay ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp thế nào, theo ông Đạt, sẽ phải chờ kết luận chính thức từ cơ quan điều tra mới có thể công bố chính xác tới cổ đông.
Ông Đạt cũng cho biết lợi thế cốt lõi của Đức Giang nằm ở công nghệ hóa chất, bí quyết kỹ thuật và đội ngũ kỹ sư nhiều kinh nghiệm.
Dưới tác động của các biến cố gần đây, một số dự án quy mô lớn sẽ được giãn tiến độ để HĐQT mới rà soát và đánh giá lại theo hướng an toàn hơn. Kế hoạch sử dụng lợi nhuận sau thuế cũng sẽ được cân nhắc sau quá trình rà soát dự án. Riêng dự án Nghi Sơn vẫn đang được thúc đẩy, với mục tiêu chạy thử từng phần vào cuối quý 3 hoặc đầu quý 4.
Kết thúc phần thảo luận, chủ tọa cho biết các nội dung chuyên sâu hơn dự kiến sẽ tiếp tục được trao đổi tại đại hội đồng cổ đông thường niên sắp tới.
Đại hội chuyển sang phần biểu quyết điện tử thông qua các tờ trình và bầu bổ sung ba thành viên HĐQT cho thời gian còn lại của nhiệm kỳ 2024 - 2029 dưới sự điều hành của ông Đào Đức Mạnh, trưởng ban kiểm phiếu. Kết quả, các tờ trình được thông qua.
Các cá nhân được bầu vào HĐQT gồm: ông Đào Hữu Kha; ông Nguyễn Quốc Trung và ông Phạm Duy Tùng.
Trong đó ông Đào Hữu Kha (sinh năm 1970, Hưng Yên) vốn là cán bộ phòng dự án của Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang Lào Cai. Song lượng cổ phần cá nhân ông Kha đang sở hữu tại DGC khá lớn, đạt 22,7 triệu cổ phần, tương đương 5,97% vốn điều lệ của tập đoàn.
Thông tin từ báo cáo quản trị, ông Đào Hữu Kha là em trai ông Đào Hữu Huyền - Chủ tịch DGC.
Đáng chú ý, liên quan tới nội dung nhân sự cấp cao mới, một cổ đông có mặt tại cuộc họp đã liên tục chất vấn về việc vì sao lại chỉ đề cử 3 người này, những người này có đóng góp gì cho doanh nghiệp... khiến hội trường "nóng ran". Đáp lại, bàn chủ tọa đã có những giải thích cụ thể dựa trên căn cứ vào quy định doanh nghiệp, pháp luật.
Báo cáo tài chính năm 2025 của Công ty CP Đầu tư và Phát triển Du lịch Phú Quốc ghi nhận khoản lỗ sau thuế gần 918 tỉ đồng, tăng 27% so với mức 725 tỉ đồng năm trước đó.
Doanh nghiệp này chính là đơn vị vận hành Corona Resort & Casino Phú Quốc.
Theo báo cáo, lũy kế đến 31-12-2025, Công ty CP Đầu tư và Phát triển Du lịch Phú Quốc đã lỗ 5.857 tỉ đồng, kéo vốn chủ sở hữu giảm từ 2.560 tỉ đồng xuống còn 1.643 tỉ đồng, tương đương giảm 38%. Tổng tài sản ghi nhận đạt 42.757 tỉ đồng.
Trên bảng cân đối kế toán, nợ phải trả chiếm tỉ trọng lớn nhất trong tổng nguồn vốn, ở mức hơn 41.113 tỉ đồng, đi ngang so với năm trước.
Do vốn chủ sở hữu thu hẹp, hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu tăng từ 16 lần lên hơn 25 lần. Trong cơ cấu nợ, dư nợ trái phiếu phát hành riêng lẻ duy trì 7.478 tỉ đồng, gấp 4,5 lần vốn chủ sở hữu.
Sau khi công bố báo cáo tài chính 2025, Công ty CP Đầu tư và Phát triển Du lịch Phú Quốc đã thực hiện một số điều chỉnh về cơ cấu doanh nghiệp. Cuối tháng 1-2026, công ty tăng vốn điều lệ từ 7.500 tỉ đồng lên 10.000 tỉ đồng.
Đến cuối tháng 3, doanh nghiệp thông báo sáp nhập Công ty TNHH Bất động sản Newvision, theo phương án nhận toàn bộ vốn, dự án đầu tư, tài sản và quyền - nghĩa vụ phát sinh của pháp nhân này.
Thương vụ giúp công ty tập trung quỹ đất dịch vụ tại khu Bãi Dài, nhưng đồng thời phát sinh các nghĩa vụ tài chính cần quản lý, yêu cầu phương án thu xếp dòng tiền cho các kỳ tài chính tiếp theo.
Được thành lập ngày 6-9-2014, công ty có trụ sở chính tại khu Bãi Dài, xã Gành Dầu, TP Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang (nay là khu Bãi Dài, đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang).
Lĩnh vực kinh doanh chính là dịch vụ lưu trú, bao gồm khách sạn, biệt thự, khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng.
Doanh nghiệp hiện vận hành Vinpearl Safari, tổ hợp giải trí VinOasis, các khu nghỉ dưỡng Vinpearl Resort & Golf, Vinpearl Resort & Spa, Discovery 1-3 tại An Giang, cùng dịch vụ casino tại dự án Casino Corona Phú Quốc.
Ông Trần Quốc Nguyên (sinh năm 1964) giữ chức Giám đốc và là người đại diện pháp luật của công ty.
Dự án Casino Phú Quốc do doanh nghiệp này làm chủ đầu tư thuộc quần thể có tổng mức đầu tư hơn 50.000 tỉ đồng, diện tích 1.158ha.
Casino được trang bị 1.470 máy trò chơi và 147 bàn chơi, thiết kế theo tiêu chuẩn quốc tế. Đây là một trong những casino đầu tiên tại Việt Nam thí điểm cho phép người Việt tham gia chơi.
Theo dữ liệu thị trường quốc tế, giá vàng giao ngay có thời điểm lao dốc xuống còn khoảng 4.556 USD/ounce, tương đương mức giảm hơn 100 USD chỉ trong thời gian ngắn. Tính chung cả tuần, vàng mất gần 3% giá trị.
Không riêng vàng, thị trường bạc còn chứng kiến cú rơi mạnh hơn khi giá bạc giao ngay bốc hơi hơn 6%, xuống vùng thấp nhất quanh 77,5 USD/ounce. Áp lực bán lan rộng phản ánh tâm lý phòng thủ cực mạnh của giới đầu tư trước những biến động mới của kinh tế toàn cầu.
Vì sao vàng giảm dù thế giới đầy bất ổn?
Thông thường, căng thẳng địa chính trị sẽ giúp vàng tăng giá nhờ vai trò “hầm trú ẩn”. Nhưng lần này, kịch bản lại diễn ra theo hướng ngược lại.
Nguyên nhân lớn nhất đến từ cú sốc năng lượng toàn cầu khi xung đột Trung Đông kéo dài và eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu mỏ chiến lược của thế giới - liên tục gián đoạn. Giá dầu Brent vì thế duy trì quanh mốc 107 USD/thùng, đẩy áp lực lạm phát tăng mạnh trên diện rộng.
Tại Mỹ, dữ liệu mới công bố cho thấy lạm phát giá bán buôn trong tháng 4 tăng mạnh nhất kể từ năm 2022, trong khi chỉ số giá tiêu dùng ghi nhận mức tăng lớn nhất kể từ năm 2023.
Đáng chú ý, doanh số bán lẻ Mỹ vẫn tăng vượt dự báo, cho thấy nền kinh tế chưa hề suy yếu như lo ngại trước đó. Điều này khiến thị trường gần như xóa bỏ hoàn toàn kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ sớm cắt giảm lãi suất.
Thậm chí, một bộ phận nhà đầu tư còn bắt đầu đặt cược vào khả năng Fed tăng lãi suất trở lại trước cuối năm nếu lạm phát tiếp tục leo thang.
Kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao đã thúc đẩy đồng USD tăng giá mạnh. Chỉ số Dollar Index nhanh chóng vọt lên mức cao nhất trong hai tuần. Đây là yếu tố cực kỳ bất lợi với vàng. Khi đồng bạc xanh tăng giá và lợi suất trái phiếu Mỹ đi lên, chi phí cơ hội nắm giữ vàng - loại tài sản không sinh lãi - sẽ trở nên đắt đỏ hơn.
Ông James Steel, trưởng bộ phận phân tích kim loại quý tại HSBC, cho rằng cú tăng sốc của giá dầu đang tạo ra áp lực thanh khoản trên toàn thị trường tài chính. “Nhiều nhà đầu tư buộc phải bán vàng để bổ sung tiền mặt khi chứng khoán và các tài sản rủi ro khác biến động mạnh”, chuyên gia này nhận định.
Nói cách khác, vàng hiện không giảm vì mất vai trò trú ẩn, mà giảm do giới đầu tư cần tiền mặt trong ngắn hạn.
“Cá mập” vẫn âm thầm gom vàng
Dù thị trường rung lắc dữ dội, nhiều tổ chức tài chính lớn vẫn chưa từ bỏ triển vọng tăng giá của vàng. Ngân hàng UBS cho biết lực mua từ các ngân hàng Trung ương đang trở thành bệ đỡ quan trọng nhất cho thị trường kim loại quý.
Theo dữ liệu sơ bộ từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), lượng vàng mà các ngân hàng Trung ương mua vào trong quý I năm nay vẫn cao hơn cùng kỳ năm ngoái, bất chấp biến động giá mạnh. Điều này cho thấy nhiều quốc gia vẫn đang coi vàng là tài sản chiến lược trong bối cảnh rủi ro địa chính trị và áp lực lạm phát toàn cầu chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
UBS hiện vẫn giữ nguyên dự báo giá vàng có thể lên tới 5.600 USD/ounce trong năm nay, tương đương mức tăng khoảng 22% so với hiện tại. Nếu kịch bản này xảy ra, cú giảm dưới mốc 4.600 USD/ounce hiện nay có thể chỉ là nhịp điều chỉnh ngắn hạn trước khi vàng bước vào một chu kỳ tăng giá mới.
Trái ngược với vàng, triển vọng của bạc đang bị đánh giá thận trọng hơn đáng kể. UBS đã hạ mạnh dự báo giá bạc quý II, từ 100 USD xuống còn 85 USD/ounce. Nguyên nhân nằm ở việc giá bạc quá cao đã làm suy yếu nhu cầu tiêu thụ trong ngành năng lượng mặt trời, trang sức và đồ gia dụng.
Ngoài ra, bạc có quy mô thị trường nhỏ hơn vàng và biến động mạnh hơn rất nhiều. Vì vậy, mỗi khi thị trường tài chính rung lắc, bạc thường trở thành mục tiêu chốt lời mạnh tay của giới đầu cơ.
Thị trường vàng sắp bước vào chu kỳ mới?
Ngoài áp lực từ lãi suất và đồng USD, thị trường vàng còn chịu thêm sức ép từ chính sách kiểm soát nhập khẩu của Ấn Độ - một trong những quốc gia tiêu thụ vàng lớn nhất thế giới. Chính phủ Ấn Độ gần đây tiếp tục siết quy định nhập khẩu vàng nhằm bảo vệ đồng rupee và hạn chế dòng tiền chảy ra nước ngoài.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng xu hướng dài hạn của vàng vẫn chưa đảo chiều hoàn toàn. Khi lạm phát toàn cầu còn cao, xung đột địa chính trị chưa hạ nhiệt và các ngân hàng Trung ương tiếp tục tích trữ vàng, kim loại quý này vẫn còn nền tảng hỗ trợ rất lớn.
Câu hỏi lớn hiện nay không còn là “vàng có tăng nữa hay không”, mà là liệu cú giảm mạnh hiện tại đang tạo ra hoảng loạn thật sự hay chỉ là cơ hội để dòng tiền lớn âm thầm gom hàng trước một đợt tăng giá mới.
