Nguyễn Thái, 22 tuổi, đăng ký thi tốt nghiệp THPT tại trường cấp ba cũ chỉ một ngày trước hạn chót.
Năm 2024, khi chỉ còn cách tấm bằng kỹ sư công trình thủy lợi hơn một năm đại học, Thái bỏ ngang, dù gia đình hết lời can ngăn. Thái thấy mình không hợp ngành này, chỉ học theo định hướng của bố mẹ.
Trong hai năm sau đó, Thái làm phục vụ ở quán ăn, cà phê gần nhà gần 10 tiếng mỗi ngày, nhận lương khoảng 8 triệu đồng/tháng. Chán nản trong chuỗi ngày bất định kéo dài, sống không mục tiêu, Thái quyết định “làm lại cuộc đời” bằng cách đăng ký thi lại tốt nghiệp ba môn Văn, Sử, Địa (tổ hợp C00), để đăng ký vào đại học, các ngành Báo chí, Luật vốn yêu thích.
Quỳnh Anh, sinh viên năm thứ nhất ngành Quản trị kinh doanh ở một trường tư thục tại Hà Nội, cũng đăng ký thi tốt nghiệp năm nay. Năm ngoái, nữ sinh đạt điểm thấp hơn kỳ vọng nên đành “học tạm” dù không thích.
Vào học, cô nhanh chóng thấy lạc lõng giữa nhiều bạn bè “sang chảnh” và cũng mông lung về ngành, thấy chung chung.
“Bỏ dở thì rủi ro nên mình tranh thủ ôn thi lại với mục tiêu vào các ngành dễ nhìn ra cơ hội nghề nghiệp hơn như Tài chính – Ngân hàng”, nữ sinh cho hay.
Thái và Quỳnh Anh nằm trong hơn 63.800 thí sinh tự do của kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026. Con số này cao nhất kể từ năm 2020 đến nay (41.000-58.000 người).
“Phần lớn thí sinh tự do đăng ký thi tốt nghiệp THPT để lấy điểm xét tuyển lại đại học nhằm có thêm cơ hội trúng tuyển vào ngành, trường mong muốn”, ông Đỗ Ngọc Anh, Giám đốc Trung tâm Truyền thông và Tuyển sinh, trường Đại học Mở Hà Nội, nhận định.
Năm ngoái, số thí sinh trượt tốt nghiệp THPT chưa tới 9.000 em (0,8% tổng thí sinh). Do đó, nhóm thi lại để lấy bằng không nhiều.
Lý giải, ông Ngọc Anh cho hay kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện giữ vai trò quan trọng trong xét tuyển đại học. Năm ngoái, lần đầu tiên kỳ thi theo chương trình phổ thông mới, đề thi được đánh giá khó, nhiều em chưa có kinh nghiệm thi cử hay chiến lược đặt nguyện vọng xét tuyển nên chưa đạt mong muốn.
Đồng tình, TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Giáo dục thường xuyên, Bộ Giáo dục và Đào tạo, cho rằng nghịch lý “điểm chuẩn đại học cao vượt xa điểm thi” năm ngoái cũng có thể là nguyên nhân.
Chẳng hạn, điểm thi năm 2025 theo tổ hợp phổ biến trong khoảng 21-23, nhưng với mức điểm cộng, quy đổi IELTS khác nhau giữa các trường, nhiều em có thể đạt 25-26 điểm và trúng tuyển. Trong khi đó, những thí sinh không có điểm cộng khả năng trượt hoặc đỗ không đúng nguyện vọng nên thi lại.
Ông Đỗ Ngọc Anh chỉ ra một lý do khác là thay đổi về quy chế tuyển sinh đại học năm nay. Cụ thể, thí sinh dù xét tuyển theo phương thức nào cũng phải đạt tổng điểm ba môn trong tổ hợp (hoặc Toán, Văn và một môn khác) từ 15 điểm trở lên.
“Có những thí sinh tự do dù định dùng đăng ký bằng học bạ nhưng vẫn phải thi tốt nghiệp để đáp ứng điều kiện”, ông nói.
Ngoài ra, có nhóm đã trúng tuyển đại học như mong muốn, nhưng nay không muốn theo đuổi nữa. Điều này bắt nguồn từ việc hướng nghiệp chưa tốt, dẫn tới chọn sai ngành. Theo ông Vinh, đây là vấn đề tồn tại nhiều năm.
Ông khuyên thí sinh thi lại xem xét năng lực, sở thích để chọn ngành, trường, thay vì chỉ cố gắng để đỗ một trường danh tiếng hơn.
“Các bạn có thể xem xét các con đường khác như cao đẳng, học nghề, nếu thấy không phù hợp với đại học”, ông nói.
Số thí sinh cao kỷ lục, cũng đồng nghĩa Quỳnh Anh và Thái đối mặt cuộc cạnh tranh gay gắt hơn cho giấc mơ đại học. Dù vậy, cả hai quyết tâm thử sức để có cơ hội làm lại.
Thái đã nghỉ làm thêm từ cuối năm ngoái để tập trung ôn luyện, mua khóa học trực tuyến khoảng một triệu đồng cho cả ba môn. Trong những lần luyện đề gần đây, chàng trai Ninh Bình thấy khả quan khi có thể đạt 8-9 điểm một môn.
“Mình sẽ dồn lực cho tháng ôn luyện cuối cùng, hy vọng có thể đạt được mong muốn”, Thái nói.
Còn Quỳnh Anh vừa thi chứng chỉ IELTS 6.0 để quy đổi sang điểm môn Tiếng Anh, bởi thấy lợi thế hơn so với việc chỉ dùng thuần điểm thi. Nữ sinh mong ngoài tăng thêm cơ hội nghề nghiệp còn được học ở những trường có tiếng như Học viện Ngân hàng hay Đại học Thương mại.
Ông Ngọc Anh dự đoán cục diện xét tuyển đại học có thể căng thẳng hơn mọi năm, song thí sinh không nên bi quan, hiểu một cách cơ học rằng “tất cả các ngành, tất cả các trường đều tăng điểm chuẩn”.
“Cạnh tranh sẽ tăng rõ nhất ở các ngành, trường có sức hút lớn, nhu cầu xã hội cao hoặc có nhiều thí sinh cùng lựa chọn tổ hợp xét tuyển phổ biến”, ông nói.
Sau khi đoạn clip ghi lại cảnh cô giáo tại Trường mầm non Bắc Hà (phường Thành Sen, Hà Tĩnh) nghi có hành vi “tác động” vào đầu cháu T.G.B. (bé trai 4 tuổi) tại lớp học vào chiều 13-4, ngay trong sáng hôm nay UBND phường Thành Sen đã tổ chức cuộc họp với các bên liên quan để làm rõ vụ việc.
Theo trình bày của cô P.T.N. (cô giáo có hành vi nghi “tác động” bé trai 4 tuổi), chiều ngày 13-4 trong lúc đang tổ chức cho cháu hoạt động vui chơi “rung chuông vàng”, cô N. thấy cháu không tập trung nên đã có hành động ôm vào hai bên đầu cháu lắc mạnh nói sao con không chịu tập trung.
Nguyên nhân là bản thân cô N. vừa trải qua đợt điều trị bệnh, không thể nói to được nên đã có hành động như thế để nhắc nhở chứ không có tác động vật lý hay có hành vi bạo hành.
Qua sự việc kể trên, cô N. nhận thấy đây là tác phong không phù hợp với yêu cầu chuẩn mực trong chăm sóc và giáo dục trẻ, phản cảm nên thành thật xin lỗi gia đình phụ huynh và hứa sẽ rút kinh nghiệm.
Tại cuộc làm việc, đại diện gia đình cháu B. cho biết hiện tại cháu không bị ảnh hưởng về sức khỏe, tinh thần ổn định và tiếp nhận lời xin lỗi từ giáo viên, nhà trường. Đồng thời, gia đình bày tỏ mong muốn sự việc được xem xét thấu đáo khách quan trên tinh thần nhân văn mang tính giáo dục, nhà trường rút kinh nghiệm có hình thức xử lý phù hợp.
Theo bà Lê Thị Vân Anh - Hiệu trưởng Trường mầm non Bắc Hà, ngay khi tiếp nhận vụ việc trên mạng xã hội, nhà trường đã liên hệ với phụ huynh cháu B. để xác minh sự việc nhằm có các giải pháp kịp thời. Nhà trường mong phụ huynh cùng chia sẻ và xin rút kinh nghiệm, tiếp tục siết chặt quản lý để không xảy ra những hành vi như trên.
Phía đại diện Công an phường Thành Sen tại cuộc họp cho biết qua xác minh đây chưa phải là hành vi có dấu hiệu vi phạm hình sự, tuy nhiên thiếu tính mô phạm. Gia đình và nhà trường phối hợp để xử lý nghiêm nhưng cũng mang tính nhân văn.
Kết luận tại cuộc họp, bà Trần Thị Thủy Nga - Phó chủ tịch UBND phường Thành Sen - cho rằng cô N. đã có hành vi chưa phù hợp với chuẩn mực sư phạm. Yêu cầu nhà trường tăng cường công tác quản lý, giám sát hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ tại các lớp học; kịp thời chấn chỉnh những tồn tại, hạn chế, đảm bảo môi trường học đường thực sự an toàn thân thiện.
ĐH Quốc gia TP.HCM chính thức công bố điểm thi đánh giá năng lực (ĐGNL) đợt 1 năm nay. Thống kê sơ bộ từ ĐH này cho thấy, phân bố điểm thi đợt 1 năm 2026 có dạng gần với phân bố chuẩn, có xu hướng đối xứng quanh giá trị trung tâm, giá trị điểm trung bình và trung vị bằng nhau, với mật độ tập trung cao ở vùng điểm trung bình và giảm dần về hai phía.
Độ lệch chuẩn của điểm thi ở mức 141,2 cho thấy mức độ phân tán tương đối cao, phản ánh khả năng phân loại tốt của bài thi. Dải điểm trải rộng từ mức rất thấp đến gần mức tối đa, phản ánh khả năng bao phủ phổ năng lực rộng của đề thi; điều này cho thấy đề thi có khả năng phân hóa tốt, giúp phân loại thí sinh (TS) theo nhiều mức độ năng lực khác nhau. Dải điểm rộng và sự phân bổ hợp lý của các mức điểm góp phần nâng cao hiệu quả của việc sử dụng kết quả thi trong công tác tuyển sinh.
Đợt 1 năm nay phổ điểm có dạng gần phân bố chuẩn với điểm trung bình và trung vị đều bằng 682 điểm. Khoảng 30% TS đạt dưới 600 điểm, 55% dưới 700 điểm và chỉ khoảng 6% đạt từ 900 điểm trở lên, cho thấy sự phân tầng rõ rệt giữa các nhóm năng lực.
So với năm 2025, phổ điểm năm 2026 có xu hướng dịch chuyển nhẹ về phía điểm cao, đồng thời độ phân tán tăng, cho thấy TS đã thích nghi tốt hơn với cấu trúc đề thi mới, trong khi đề thi vẫn đảm bảo tính phân loại hiệu quả. Các chỉ số về độ khó và độ phân biệt của câu hỏi đều đạt mức tốt, với phần lớn câu hỏi nằm trong khoảng độ khó trung bình và hơn một nửa đạt mức phân biệt rất tốt, góp phần nâng cao giá trị sử dụng của kết quả thi trong tuyển sinh ĐH.
Tiến sĩ Phạm Tấn Hạ, cố vấn tuyển sinh và đào tạo Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho rằng nhìn vào thống kê các đặc trưng của kết quả thi đợt 1 trong 3 năm (2024 - 2026), có thể thấy năm nay điểm thi đạt mức cao nhất. Trong đó, điểm trung bình năm nay ở mức 682 điểm (trong khi năm 2024 đạt mức 643,4 và 2025 đạt mức 618,4). Điểm trung vị - khoảng điểm nhiều TS đạt được nhất, năm nay cũng ở mức cao nhất, lên tới 682 điểm (năm 2024 ở mức 638 và 2025 là 609 điểm). Hơn nữa mức điểm thi cao nhất TS đạt được của năm nay cũng ở mức kỷ lục, lên tới 1.098 điểm trên tổng điểm 1.200 toàn bài thi (năm 2024 ở mức 1.076 điểm và 2025 đạt 1.060 điểm).
"Theo xu hướng các năm trước, kết quả thi đợt 2 của TS thường cao hơn đợt 1 do số lượng lớn TS dự thi lại để cải thiện điểm. Nếu theo đúng xu hướng này như các năm trước, kết quả thi của TS dự thi trong toàn năm 2026 dự báo cũng sẽ ở mức cao", tiến sĩ Hạ phân tích thêm.
Thạc sĩ Phùng Quán, chuyên gia tuyển sinh Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), cũng cho rằng phổ điểm năm 2026 hợp lý, phân hóa tốt, giúp các trường thuận lợi trong phân loại và chọn lọc TS. Theo đó, phổ điểm cho thấy một xu hướng rõ rệt: mặt bằng điểm tăng lên đáng kể, đồng thời độ phân hóa vẫn được duy trì. So với năm 2025, phổ điểm năm nay dịch chuyển về phía cao, đặc biệt ở các nhóm điểm từ 750 trở lên. Tỷ lệ TS đạt từ 800 điểm tăng mạnh, trong khi nhóm điểm thấp thu hẹp đáng kể. Điều này cho thấy đề thi không "dễ hóa", mà khả năng làm bài của TS được cải thiện và phổ điểm được kéo giãn ở vùng trên.
Tuy nhiên, theo thạc sĩ Quán, khi nhìn sâu vào cấu trúc phổ điểm, có thể thấy vùng từ 700 - 900 trở thành khu vực tập trung đông TS nhất. Điều này đồng nghĩa việc các mốc điểm từng được xem là an toàn trước đây đang dần mất đi ý nghĩa. Nếu như trước đây 700 điểm đã có thể tạo lợi thế, thì năm nay mốc 800 mới chỉ là điểm khởi đầu cho cạnh tranh ở nhiều ngành. Mặt bằng điểm năm nay cao lên rõ, nhưng không phải theo kiểu "đề dễ nên mất phân loại". Ngược lại, phổ điểm năm 2026 vừa cao hơn, vừa rộng hơn.
Nhìn ở phụ lục khoảng điểm, nhóm 751 - 800 tăng từ 7,2% năm 2025 lên 10,9% năm 2026; nhóm 801 - 850 tăng từ 4,9% lên 9,3%; nhóm 851 - 900 tăng từ 3% lên 7%; nhóm 901 - 950 tăng từ 1,6% lên 4% - tức là phần "đuôi phải" dày lên rất mạnh và đây mới là điểm làm mùa tuyển sinh năm nay khó đoán.
Ở chiều ngược lại, thạc sĩ Quán cho rằng nhóm điểm thấp co lại rõ. Ví dụ nhóm 451 - 500 giảm từ 10,5% xuống 5,6%, nhóm 501 - 550 giảm từ 13,1% xuống 8,2%, nhóm 551 - 600 giảm từ 13,9% xuống 10,7%; nghĩa là phổ điểm không chỉ dịch sang phải, mà còn làm cho vùng 650 - 900 trở thành vùng đông TS nhất. Khoảng 30% TS dưới 600 điểm, 55% dưới 700, 78% dưới 800, và chỉ khoảng 6% từ 900 điểm trở lên. Hay nói cách khác, năm nay 700 điểm không còn là mốc nổi trội, 800 điểm mới bắt đầu là vùng cạnh tranh khá, còn 900 điểm trở lên vẫn mạnh nhưng không còn "hiếm đến mức an toàn tuyệt đối".
Thạc sĩ Quán nhấn mạnh những con số biết nói từ phổ điểm thi đợt 1 năm nay, và cho rằng vùng 700 - 900 điểm có thể trở thành "chảo lửa" khi tập trung đông TS nhất, khiến mốc 700 điểm không còn là lợi thế vượt trội, và 800 điểm mới chỉ là điểm khởi đầu cho cuộc đua vào các ngành khá.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, điều đáng chú ý không nằm hoàn toàn ở số điểm, mà ở sự thay đổi căn bản cách thức tuyển sinh năm nay của nhiều trường.
Tiến sĩ Phạm Tấn Hạ nhìn nhận: "Phổ điểm thi chưa đủ cơ sở để đánh giá mức độ cạnh tranh hoặc xu hướng điểm chuẩn trong xét tuyển. Năm nay, vấn đề quan trọng còn nằm ở việc thay đổi phương thức xét tuyển, khi mà nhiều trường chuyển sang xét tuyển kết hợp đồng thời nhiều tiêu chí. Điểm chuẩn được xác định trên nhiều yếu tố, trong đó riêng cách tính điểm xét tuyển còn phụ thuộc cả điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm học bạ…". Do đó, theo tiến sĩ Hạ, điểm chuẩn sẽ khó đoán với những trường lần đầu áp dụng cách thức tuyển sinh mới; tuy nhiên TS có điểm cao bài thi ĐGNL sẽ có nhiều lợi thế trong xét tuyển, đặc biệt những trường tính trọng số cao với điểm bài thi này, ví dụ Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM).
Thạc sĩ Phùng Quán cũng nhấn mạnh: "Năm 2026, nhiều trường chuyển sang mô hình xét tuyển tổng hợp, kết hợp điểm ĐGNL với học bạ và các tiêu chí khác. Khi đó, điểm thi năng lực không còn là yếu tố quyết định duy nhất, mà trở thành một thành phần trong tổng thể hồ sơ".
Chuyên gia này cho rằng điểm chuẩn theo điểm ĐGNL thuần sẽ khó dự báo, vì hai TS cùng 800 điểm bài thi ĐGNL nhưng học bạ khác nhau sẽ tạo ra hai vị trí cạnh tranh khác nhau. Nhóm bị ảnh hưởng mạnh nhất là vùng giữa phổ điểm, trong khoảng 700 - 850 điểm. Đây là vùng năm nay tăng đông nhất nhưng khi xét tổng hợp, nhóm này sẽ bị phân hóa tiếp bởi học bạ. Nhóm TS đạt từ 900 điểm trở lên vẫn có lợi thế lớn, nhưng không tuyệt đối như trước, vì phổ điểm năm nay cho thấy 900 điểm trở lên chiếm khoảng 6% TS, tức không còn quá hiếm.
"Quan trọng vẫn là biến động sẽ khác nhau giữa các trường, các ngành. Ngành "hot" sẽ bị ảnh hưởng mạnh nhất vì TS dồn đông ở vùng 800 - 900 điểm. Ngành trung bình sẽ có hiện tượng "mềm hơn dự đoán", vì phần chênh được giãn sang học bạ", thạc sĩ Quán nhận định.
Chiều 12.5, tại hội nghị thông tin báo chí, lãnh đạo Sở GD-ĐT tỉnh Quảng Ninh cho biết, kỳ thi vào lớp 10 năm học 2026 - 2027, Quảng Ninh sẽ tăng chỉ tiêu tuyển sinh vào lớp 10.
Theo đó, năm học 2025 - 2026, Quảng Ninh có 24.611 học sinh lớp 9, tăng 2.713 em so với năm học trước, kéo theo áp lực tuyển sinh vào lớp 10 gia tăng đáng kể.
Để đáp ứng nhu cầu học tập, tỉnh dự kiến tăng thêm 30 lớp và 1.351 chỉ tiêu tuyển sinh THPT cho năm học 2026 - 2027. Trong đó, khối trường công lập tăng mạnh với 24 lớp, tương ứng 1.069 học sinh, khối tư thục tăng 6 lớp với 282 chỉ tiêu mới.
Theo kế hoạch của Sở GD-ĐT Quảng Ninh, năm nay khoảng 50,3% học sinh tốt nghiệp THCS sẽ có cơ hội vào học tại các trường THPT công lập. Trong khi đó, khối trường tư thục tiếp tục tuyển sinh bằng hình thức xét học bạ, góp phần giảm áp lực cạnh tranh và mở thêm lựa chọn học tập cho học sinh.
Kỳ thi lần này, học sinh đăng ký dự thi vào các trường THPT không chuyên sẽ diễn ra trong 2 ngày 23 - 24.6 với 3 môn gồm ngữ văn, ngoại ngữ và toán. Trong đó, sáng 23.6, thí sinh thi ngữ văn, chiều thi ngoại ngữ; sáng 24.6 thi toán.
Đối với Trường THPT chuyên Hạ Long, thí sinh dự thi từ ngày 23 - 25.6. Sau các môn chung, học sinh sẽ tiếp tục thi môn chuyên vào chiều 24.6 và sáng 25.6, thời gian làm bài 150 phút mỗi môn.
Theo Sở GD-ĐT Quảng Ninh, chậm nhất ngày 10.7 sẽ công bố điểm thi và điểm chuẩn dự kiến; kết quả phúc khảo cùng điểm chuẩn chính thức được công bố trước ngày 17.7.
Để phục vụ kỳ thi, ngành giáo dục Quảng Ninh dự kiến thành lập 32 hội đồng coi thi với khoảng 735 phòng thi, huy động khoảng 2.500 cán bộ, giáo viên, nhân viên cùng các lực lượng phối hợp tham gia tổ chức kỳ thi.
Một điểm đáng chú ý của mùa tuyển sinh năm nay là địa bàn tuyển sinh sẽ được triển khai theo mô hình đơn vị hành chính mới sau sắp xếp xã, phường và đặc khu. Đồng thời, ngành giáo dục tiếp tục mở rộng phạm vi tuyển sinh giữa các khu vực nhằm tạo thêm cơ hội lựa chọn trường học phù hợp cho học sinh.
Đối với khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, Sở GD-ĐT Quảng Ninh cho biết, việc phân bổ chỉ tiêu tuyển sinh vẫn được ưu tiên đảm bảo công bằng, không thấp hơn các địa bàn khác nhằm tạo điều kiện tiếp cận giáo dục cho học sinh vùng khó khăn.
